Księga Rodzaju 10 — Tablica Narodów: od synów Noego do świata wielu ludów

Najpierw najważniejsza rzecz

Rdz 10 wygląda jak wielka lista imion.

Dla początkującego czytelnika może brzmieć mniej więcej tak:

Gomer → Magog → Madaj → Jawan → Kusz → Misraim → Put → Kanaan → Elam → Aszszur…

I pojawia się naturalna reakcja:

„Po co mi to wszystko?”

Ale Rdz 10 jest jednym z najważniejszych rozdziałów dla zrozumienia biblijnego obrazu:

całej ludzkości.

To tak zwana:

Tablica Narodów.

Autor biblijny bierze znany sobie świat i przedstawia go jako wielką rodzinę wywodzącą się od:

Jafeta,
Chama,
Sema,

czyli trzech synów Noego.

Biblia Tysiąclecia sama podkreśla w przypisie do Rdz 10,1, że tej listy nie należy czytać jak współczesnej genealogii biologicznej. Jest to raczej opis stosunków ludnościowych, geograficznych i politycznych starożytnego Bliskiego Wschodu zapisany w formie rodowodu.

Teologiczny komunikat jest jednak niezwykle mocny:

wszystkie narody należą do jednej rodziny ludzkiej.

Zanim Biblia opowie o:

Abrahamie,
Izraelu,
narodzie wybranym,

najpierw pokazuje:

wszystkie narody.

To bardzo ważna kolejność.

Rdz 10 — na język ludzki

Gdybym miał opowiedzieć ten rozdział bez genealogicznego języka, powiedziałbym tak:

Po potopie ludzie rozchodzą się po świecie. Autor Biblii patrzy na znane sobie narody, miasta i krainy i próbuje je uporządkować jak jedną wielką rodzinę. Jedne ludy umieszcza w gałęzi Jafeta, inne w gałęzi Chama, jeszcze inne w gałęzi Sema. Nie chodzi o nowoczesną mapę genetyczną ani teorię ras. To starożytny sposób powiedzenia: wszyscy mamy wspólne pochodzenie. Po drodze pojawia się Nimrod — sławny mocarz związany z Babel, Akkadem i wielkimi miastami Mezopotamii. Pojawiają się Egipt i Kanaan, czyli kraje bardzo ważne dla przyszłej historii Izraela. Na końcu linia Sema prowadzi przez Ebera do Pelega i Joktana. Autor zaczyna więc powoli ustawiać kamerę tak, aby z historii wszystkich narodów przejść za chwilę do historii jednej rodziny: rodziny Abrahama.

Najkrócej:

jedna ludzkość → wiele narodów → wiele języków i ziem → jedna linia prowadząca ku Abrahamowi.

1. „Oto potomstwo synów Noego”

Rdz 10 rozpoczyna się znaną już formułą:

אֵלֶּה תּוֹלְדֹת — elleh toledot

czyli:

oto dzieje / potomstwo / rodowód.

Słowo:

תּוֹלְדֹת — toledot

jest jednym z najważniejszych słów konstrukcyjnych Księgi Rodzaju.

Poznaliśmy je wcześniej przy:

stworzeniu,
Adamie,
Noem.

Teraz pojawia się przy:

synach Noego.

Ks. Janusz Lemański zwraca uwagę, że toledot nie jest tylko formułą genealogiczną. Organizuje całą Księgę Rodzaju i prowadzi czytelnika od:

stworzenia → Adama → Noego → synów Noego → Sema → Teracha → Abrahama i patriarchów.

Rdz 10 jest więc częścią bardzo przemyślanej konstrukcji.

2. Genealogia „horyzontalna”

Rdz 5 było genealogią głównie:

linearną.

Czyli:

Adam → Set → Enosz → Kenan → … → Noe.

Celem było dojście od jednej osoby do:

kolejnej ważnej osoby.

Rdz 10 wygląda inaczej.

Tutaj jedna linia rozdziela się na:

wiele rodzin,
wiele ludów,
wiele terytoriów.

Ks. Janusz Lemański opisuje ten rodzaj genealogii jako:

segmentowy / horyzontalny.

Nie chodzi już głównie o:

„kto żył po kim?”

ale o:

„jak ludzkość rozprzestrzeniła się w przestrzeni?”

3. Genealogia jest tu mapą

To jeden z najlepszych sposobów zrozumienia Rdz 10.

Nie czytaj tej listy tylko jako:

drzewa genealogicznego.

Czytaj ją także jako:

starożytną mapę świata.

Autor używa imion ludzi jak nazw:

narodów,
plemion,
krain,
miast.

Biblia Tysiąclecia w przypisie do Rdz 10,1 wyjaśnia, że nazwy etniczne często występują tutaj jako imiona rzekomych protoplastów.

Takie postacie nazywamy:

eponimami.

4. Co to jest eponim?

Eponim to postać, której imię reprezentuje:

większą grupę.

Przykład.

„Misraim” nie musi oznaczać tylko jednego człowieka o imieniu Misraim.

Hebrajskie:

מִצְרַיִם — Micrajim

jest także nazwą:

Egiptu.

Podobnie:

Kanaan reprezentuje Kananejczyków,
Jawan wiąże się z Jonami / Grekami,
Madaj z Medami,
Aszszur z Asyrią.

Czyli zdanie:

„X był synem Y”

może w takim tekście oznaczać również:

„lud X został umieszczony w tej samej wielkiej rodzinie geograficzno-historycznej co lud Y”.

5. Nie jest to współczesna genetyka

To bardzo ważne.

Rdz 10 nie jest:

mapą DNA,
badaniem haplogrup,
współczesną etnografią,
teorią ras,
atlasem językoznawstwa historycznego.

Sam przypis Biblii Tysiąclecia mówi, że wykazu:

nie należy brać dosłownie jako rodowodu.

Jest to starożytny sposób uporządkowania świata.

Ks. Janusz Lemański podkreśla jeszcze mocniej, że podział Rdz 10:

nie ma ścisłego charakteru etnicznego.

Wpływają na niego również:

geografia,
historia,
stosunki polityczne,
doświadczenia późniejszego Izraela.

6. Dlaczego to tak ważne?

Ponieważ w historii próbowano czasem wykorzystać Rdz 10 do tworzenia:

pseudonaukowych klasyfikacji „ras biblijnych”.

Na przykład:

Jafet = Europejczycy,
Sem = Azjaci,
Cham = Afrykanie,

a potem budowano z tego całe systemy rasowe.

To zbyt prymitywne.

Rdz 10 sam nie działa według nowoczesnego pojęcia:

rasy.

Jego podziały są znacznie bardziej złożone.

Ks. Lemański podkreśla, że o przypisaniu ludów do gałęzi decydowały m.in.:

geograficzne, historyczne i emocjonalne relacje Izraela z tymi ludami.

7. Najważniejszy teologiczny komunikat: jedna ludzkość

To trzeba postawić ponad wszystkimi trudnymi nazwami.

W Rdz 10:

Egipcjanin,
Kananejczyk,
mieszkaniec Mezopotamii,
człowiek z wybrzeży Morza Śródziemnego,
ludzie północy,
ludy południa

zostają wpisani w:

jedną rodzinę.

Wszyscy pochodzą — w logice narracji — od:

Noego.

A przez Noego:

od Adama.

Czyli istnieje:

jedna rodzina ludzka.

8. Najpierw świat, dopiero potem Izrael

To bardzo charakterystyczne dla Biblii.

Izrael nie pojawia się w Rdz 1.

Nie pojawia się w Rdz 2.

Nie pojawia się w Rdz 3.

Nie pojawia się w Rdz 6–9.

I nawet w Tablicy Narodów:

Izraela jeszcze nie ma.

Ks. Lemański zwraca uwagę, że to bardzo ważne.

Najpierw Biblia opowiada:

historię całej ludzkości.

Dopiero później, poprzez linię Sema i Teracha, pojawi się:

Abraham.

9. Dlaczego Bóg wybierze Abrahama?

To pytanie zacznie się pojawiać już za chwilę.

Czy dlatego, że Bóg:

„przestaje interesować się resztą świata i wybiera sobie jedną rodzinę”?

Nie.

Rdz 10 pomaga zrozumieć późniejsze Rdz 12.

Abraham zostanie powołany po to, aby przez niego:

błogosławieństwo dotarło do wszystkich narodów ziemi.

Najpierw więc Biblia pokazuje:

narody.

Potem wybiera:

Abrahama.

A jego misja znowu prowadzi do:

narodów.

10. Trzy wielkie gałęzie

Rdz 10 dzieli ludzkość na potomków:

Jafeta

Chama

Sema.

Kolejność opowiadania jest interesująca.

Najpierw:

Jafet,

potem:

Cham,

na końcu:

Sem.

Dlaczego Sem na końcu?

Ponieważ jego linia będzie:

kontynuowana dalej.

To typowy biblijny sposób prowadzenia narracji.

Najpierw autor „zamyka” linie poboczne.

Potem pozostaje przy linii:

najważniejszej dla dalszej historii.

11. Potomkowie Jafeta

Rdz 10 wymienia m.in.:

Gomera,
Magoga,
Madaja,
Jawana,
Tubala,
Meszeka,
Tirasa.

W dużym uproszczeniu są to ludy kojarzone przez autora z terenami:

północnymi i północno-zachodnimi

względem ziemi Izraela.

Dzieło Biblijne zwraca uwagę na możliwe identyfikacje znane również ze źródeł asyryjskich i greckich.

12. Gomer

Gomer bywa łączony z:

Kimmerami.

Kimmerowie znani są ze starożytnych źródeł jako lud związany z rejonami:

północnymi,
anatolijskimi,
czarnomorskimi.

Nie oznacza to, że możemy powiedzieć:

„każdy późniejszy mieszkaniec danego regionu jest genetycznym potomkiem jednego człowieka Gomera”.

To język:

geografii narodów.

13. Magog

Magog stanie się później jednym z najbardziej tajemniczych biblijnych imion.

W Rdz 10 jest po prostu częścią:

Tablicy Narodów.

Później pojawi się w:

Ez 38–39,

w obrazie:

Goga z kraju Magog.

A następnie motyw Goga i Magoga pojawi się w:

Ap 20.

Nie oznacza to jednak, że już w Rdz 10 Magog oznacza:

„konkretny współczesny kraj, który trzeba odnaleźć na mapie XXI wieku”.

Takie próby są zwykle spekulacyjne.

14. Madaj

Madaj jest powszechnie łączony z:

Medami.

Medowie odegrają później ważną rolę w historii starożytnego Bliskiego Wschodu.

Pojawią się m.in. w kontekście:

Asyrii,
Babilonii,
Persji.

15. Jawan

Jawan wiąże się z:

Jonami

i szerzej światem:

greckim.

Hebrajskie Jawan stanie się jednym ze sposobów określania Grecji.

Czyli w Tablicy Narodów autor patrzy nie tylko na najbliższą Mezopotamię i Egipt.

Widoczny jest także świat:

Morza Śródziemnego.

16. „Wyspy i wybrzeża”

Rdz 10,5 mówi o ludach:

wybrzeży,
wysp.

W języku biblijnym nie musi chodzić wyłącznie o pojedyncze małe wyspy.

Może to być szerszy sposób mówienia o:

odległych ziemiach po drugiej stronie morza.

Dla mieszkańca starożytnego Izraela taki świat był:

daleki.

17. „Według krajów, języków, szczepów i narodów”

To bardzo ważna formuła.

Rdz 10 wielokrotnie klasyfikuje ludzi według:

rodzin,
języków,
ziem,
narodów.

To pokazuje, że autor nie używa jednego kryterium:

biologicznego pochodzenia.

Bierze pod uwagę:

wiele cech społecznej tożsamości.

18. Ale chwila — skąd w Rdz 10 różne języki, skoro Babel jest dopiero w Rdz 11?

To jedno z najlepszych pytań do tego rozdziału.

Rdz 10 już mówi:

„według swoich języków”.

A Rdz 11 zacznie się:

cała ziemia miała jedną mowę.

Czy to sprzeczność?

Nie trzeba tak tego czytać.

19. Rdz 10 i Rdz 11 nie są ułożone jak minutowy dziennik wydarzeń

Rdz 10 przedstawia:

końcowy obraz rozproszonej ludzkości.

Rdz 11,1–9 cofnie się i wyjaśni:

dlaczego ludzie zostali rozproszeni i dlaczego istnieją różne języki.

To zabieg literacki.

Najpierw:

rezultat.

Potem:

opowiadanie wyjaśniające rezultat.

Taką konstrukcję spotykamy w Biblii wielokrotnie.

20. Potomkowie Chama

Następna wielka gałąź obejmuje:

Kusza,
Misraim,
Puta,
Kanaana.

To bardzo ważne nazwy dla późniejszej historii Izraela.

Szczególnie:

Egipt

Kanaan.

21. Misraim = Egipt

Hebrajskie:

מִצְרַיִם — Micrajim

jest normalną biblijną nazwą:

Egiptu.

Biblia Tysiąclecia sama wyjaśnia to w przypisie.

Czyli kiedy czytamy:

„Misraim miał potomstwo…”

autor mówi o:

ludach związanych z Egiptem.

22. Egipt będzie gigantycznie ważny

Na razie to tylko jedno imię w genealogii.

Ale później Egipt stanie się miejscem:

schronienia Abrahama,
kariery Józefa,
osiedlenia rodziny Jakuba,
niewoli Izraela,
Wyjścia.

Rdz 10 już ustawia:

geopolityczną scenę przyszłej Biblii.

23. Kanaan

Kanaan znamy już z Rdz 9.

To on został wymieniony w przekleństwie Noego.

Teraz jego linia zostaje rozwinięta.

Pojawiają się:

Sydon,
Chet,
Jebusyci,
Amoryci,
Girgaszyci,
Chiwwici

i inne ludy Kanaanu.

To również przygotowanie późniejszej historii.

24. Dlaczego autor tak dokładnie opisuje granice Kanaanu?

Rdz 10,19 jest wyjątkowo geograficzny.

Autor opisuje terytorium Kananejczyków.

Dlaczego?

Bo Kanaan stanie się za chwilę:

kluczową ziemią historii Abrahama.

A jeszcze później:

Ziemią Obiecaną Izraela.

Ks. Lemański zwraca uwagę, że Tablica Narodów jest pisana z perspektywy późniejszych doświadczeń historycznych Izraela.

25. Cham nie oznacza po prostu „czarnej rasy”

Warto wrócić do tego jeszcze raz po Rdz 9.

Historia interpretacji popełniła ogromny błąd, gdy z potomków Chama próbowano zrobić:

biblijną kategorię rasową.

Rdz 10 tego nie robi.

Do gałęzi Chama autor zalicza grupy związane m.in. z:

Egiptem,
Kuszem,
Kanaanem.

Kanaan znajduje się przecież:

w Lewancie,

a nie jest po prostu nazwą „czarnej Afryki”.

Dlatego nowożytne rasistowskie schematy:

nie wynikają z tekstu.

26. Kusz

Kusz jest nazwą często wiązaną z obszarami:

na południe od Egiptu.

W różnych okresach może wskazywać na okolice:

Nubii,
Górnego Nilu,
terenów dzisiejszego Sudanu.

Ale w Rdz 10 sprawa jest bardziej skomplikowana, ponieważ z Kuszem związany zostaje również:

Nimrod,

którego miasta leżą w Mezopotamii.

To kolejny dowód, że Tablica Narodów nie jest prostą mapą ras czy biologicznych migracji.

27. I wtedy genealogia nagle się zatrzymuje: Nimrod

Większość rozdziału ma rytm:

X → Y → Z.

A nagle przy:

Nimrodzie

pojawia się małe opowiadanie.

To bardzo ważny sygnał literacki.

Jeżeli genealogia zatrzymuje się przy konkretnej postaci, znaczy:

zwróć uwagę.

28. Kim jest Nimrod?

Hebrajskie:

נִמְרֹד — Nimrod.

Rdz 10 przedstawia go jako:

pierwszego wielkiego mocarza na ziemi.

Pojawia się słowo:

גִּבּוֹר — gibbor

które znamy już z Rdz 6.

Może oznaczać:

mocarza,
bohatera,
wojownika,
silnego człowieka.

Nimrod nie jest więc zwykłym nazwiskiem na liście.

Reprezentuje:

potęgę.

29. „Potężny myśliwy przed Panem”

Biblia Tysiąclecia mówi o Nimrodzie jako sławnym:

myśliwym.

Hebrajski tekst mówi, że był:

גִּבֹּר־צַיִד לִפְנֵי יְהוָה

czyli mniej więcej:

„potężnym myśliwym przed Panem”.

Wokół zwrotu:

„przed Panem”

powstało wiele interpretacji.

30. Czy Nimrod był buntownikiem przeciw Bogu?

Późniejsza tradycja żydowska i chrześcijańska bardzo często przedstawia Nimroda jako:

buntownika,
tyrana,
przeciwnika Boga,
budowniczego Babel.

Niektóre tradycje łączą nawet jego imię z hebrajskim rdzeniem oznaczającym:

bunt.

Ale sam Rdz 10:

nie mówi tego wprost.

BT tłumaczy zwrot w sposób neutralny/pozytywny:

„najsławniejszy na ziemi myśliwy”.

Dlatego nie wolno stwierdzić:

„Biblia wprost mówi, że Nimrod zbuntował się przeciw Bogu”.

To jest:

późniejsza interpretacja.

31. Czy Nimrod zbudował wieżę Babel?

Rdz 10 mówi, że początek jego królestwa znajdował się m.in. w:

Babelu.

Rdz 11 opowie o:

mieście Babel i wieży.

Ale Rdz 11:

nie wymienia Nimroda.

Dlatego popularne zdanie:

„Nimrod zbudował wieżę Babel”

jest tradycyjnym połączeniem obu opowieści, a nie informacją wyrażoną wprost przez tekst.

Warto znać różnicę.

32. Babel

Hebrajskie:

בָּבֶל — Bawel

to:

Babilon.

Już Rdz 10 pojawia się więc nazwa miasta, które w Rdz 11 stanie się symbolem:

ludzkiej pychy,
jedności budowanej przeciw Bożemu porządkowi,
rozproszenia.

A znacznie później Babilon stanie się:

jednym z największych przeciwników Izraela.

33. Akkad i Erek

W królestwie Nimroda pojawiają się również:

Akkad

oraz:

Erek.

Erek jest zwykle utożsamiany ze starożytnym:

Uruk.

To jedno z najstarszych wielkich miast Mezopotamii.

Akkad był związany z wielką tradycją polityczną Mezopotamii.

Rdz 10 umieszcza więc Nimroda w świecie:

pierwszych wielkich miast i imperiów.

34. Nimrod i cywilizacja miejska

To bardzo ciekawy motyw w kontekście Rdz 1–11.

Rdz 4 pokazał:

pierwsze miasto,
rozwój rzemiosła,
rozwój kultury.

Rdz 10 pokazuje:

królestwo,
miasta,
potęgę polityczną.

Rdz 11 pokaże:

gigantyczny projekt miejski Babel.

Biblia nie mówi:

„miasto jest złe”.

Ale stale zadaje pytanie:

Co człowiek robi ze swoją potęgą?

35. Niniwa

Rdz 10 wiąże dalszy rozwój miast także z:

Niniwą.

Niniwa stanie się później stolicą wielkiego imperium:

asyryjskiego.

W Biblii będzie symbolem potężnego państwa, które zagrozi:

Izraelowi i Judzie.

A w Księdze Jonasza stanie się zaskakująco:

miastem zdolnym do nawrócenia.

Jedno imię z Rdz 10 otwiera więc drogę do ogromnej części historii Starego Testamentu.

36. Kto właściwie zbudował Niniwę?

Rdz 10,11 ma pewną trudność gramatyczną.

Tekst można rozumieć jako:

możliwość A

Nimrod wyszedł do Asyrii i zbudował Niniwę.

Tak interpretuje Biblia Tysiąclecia.

możliwość B

Aszszur wyszedł z tej ziemi i zbudował Niniwę.

Niektóre tłumaczenia i interpretacje wybierają tę możliwość.

To dobry przykład miejsca, gdzie składnia hebrajska pozwala na:

więcej niż jedno odczytanie.

Nie ma potrzeby udawać, że każda drobnostka jest całkowicie bezdyskusyjna.

37. Filistyni

W Rdz 10 pojawia się także informacja o:

Filistynach.

To lud niezwykle ważny dla późniejszej historii:

Samsona,
Saula,
Dawida.

Problem polega na tym, że historyczna obecność Filistynów w Kanaanie wiąże się przede wszystkim z okresem znacznie późniejszym.

To kolejny sygnał, że Tablica Narodów odzwierciedla:

świat znany późniejszym autorom i redaktorom,

a nie jest stenogramem sporządzonym bezpośrednio po potopie.

38. Potomkowie Sema

Na końcu autor przechodzi do:

Sema.

To najbardziej istotna gałąź dla dalszej narracji.

Nie dlatego, że inne narody przestają mieć znaczenie.

Ale dlatego, że przez Sema tekst poprowadzi do:

Abrahama.

39. „Praojciec wszystkich Hebrajczyków”

Biblia Tysiąclecia nazywa Sema:

praojcem wszystkich Hebrajczyków.

W jego genealogii pojawia się:

Eber.

Hebrajskie:

עֵבֶר — Ewer / Eber.

Imię to tradycyjnie łączono z określeniem:

עִבְרִי — iwri

czyli:

Hebrajczyk.

Związek jest bardzo stary i ważny dla narracji, choć dokładna etymologia słowa „Hebrajczyk” jest przedmiotem dyskusji.

40. „Semita” i „Semici”

Od imienia:

Sem

powstało później nowoczesne określenie:

semicki.

Ale trzeba uważać.

Współczesne pojęcie:

języków semickich

jest terminem językoznawczym.

Obejmuje m.in.:

hebrajski,
aramejski,
arabski,
akadyjski,
fenicki.

Nie należy po prostu utożsamiać współczesnej klasyfikacji języków semickich z dokładną genealogią Rdz 10.

To dwa różne systemy klasyfikacji.

41. Aszszur jest potomkiem Sema

I tutaj widać, dlaczego Rdz 10 nie działa jak prosty podział:

„dobrzy Semici kontra źli Chamici”.

Aszszur — czyli Asyria — znajduje się:

w linii Sema.

A Asyria będzie później jednym z najbardziej brutalnych imperiów, które zniszczy:

północne królestwo Izraela.

Samo pochodzenie genealogiczne:

nie gwarantuje moralności.

42. Elam

Elam był starożytną krainą położoną na wschód od Mezopotamii.

Pojawi się później w wielu tekstach prorockich.

Z perspektywy Rdz 10 jest kolejnym elementem pokazującym, że autor próbuje objąć swoją mapą:

szeroki znany świat.

43. Aram

Aram związany jest ze światem:

aramejskim.

Aramejczycy odegrają ogromną rolę w późniejszej Biblii.

Co ciekawe:

aramejski

stanie się z czasem jednym z najważniejszych języków Bliskiego Wschodu.

Część Starego Testamentu została napisana właśnie po:

aramejsku.

44. Eber

W genealogii Sema pojawia się:

Eber.

To postać kluczowa, ponieważ od niego autor prowadzi do:

Pelega,
Joktana.

A linia Pelega zostanie rozwinięta w Rdz 11.

Dzięki temu narrator zaczyna:

zawężać kamerę.

45. Peleg

Hebrajskie imię:

פֶּלֶג — Peleg

związane jest z czasownikiem:

פלג — palag

czyli:

dzielić.

Rdz 10 mówi, że za jego czasów:

ziemia została podzielona.

Biblia Tysiąclecia sugeruje w przypisie, że może to być:

aluzja do historii Babel z Rdz 11.

46. Czy Peleg żył dokładnie podczas Babel?

Tekst może sugerować taki związek.

Ale nie opisuje:

wieku Pelega w chwili Babel,
jego udziału w budowie miasta,
szczegółów wydarzenia.

Dlatego warto powiedzieć:

jego imię i komentarz narracyjny przygotowują motyw podziału ludzkości.

Rdz 11 wyjaśni ten temat szerzej.

47. Joktan

Drugi syn Ebera:

Joktan

otrzymuje rozbudowaną listę potomków.

Są oni zwykle kojarzeni z obszarami:

Arabii Południowej i okolic.

Wśród nazw pojawiają się m.in.:

Saba,
Ofir,
Chawila.

To nazwy, które powrócą później w Biblii.

48. Saba

Saba będzie później kojarzona z:

królestwem Saby.

Najbardziej znany tekst:

królowa Saby i Salomon.

Rdz 10 pokazuje więc początki całej sieci nazw, które będą powracać przez setki stron Biblii.

49. Ofir

Ofir stanie się później symbolem:

dalekiego kraju bogatego w złoto.

Pojawi się m.in. przy handlu i bogactwie czasów Salomona.

Dokładna lokalizacja historycznego Ofiru pozostaje:

niepewna.

Proponowano różne miejsca:

Arabię,
Afrykę,
obszary dalszego Oceanu Indyjskiego.

Rdz 10 nie daje nam wystarczających danych do pewnej identyfikacji.

50. „Według szczepów, języków, krajów i narodów”

Formuła wraca pod koniec każdej większej gałęzi.

To jeden z kluczy całego rozdziału.

Ludzkość rozwija:

różne rodziny,
różne języki,
różne kraje,
różne narody.

Ale cała ta różnorodność zostaje umieszczona:

we wspólnym rodowodzie.

To bardzo mocny biblijny obraz:

jedność nie oznacza jednolitości.

51. Czy różnorodność narodów jest zła?

Rdz 10 sam nie przedstawia istnienia różnych narodów jako:

zła.

Wręcz przeciwnie.

Narody istnieją jako skutek:

rozwoju ludzkości.

Problem Rdz 11 nie będzie polegał po prostu na tym, że:

„ludzie mówią różnymi językami”.

Problem Babel będzie związany z:

ludzką pychą,
projektem samowywyższenia,
lękiem przed rozproszeniem,
budowaniem jedności wbrew Bożemu planowi.

Różnorodność sama w sobie nie jest więc:

przekleństwem.

52. Rdz 10 i Rdz 11 trzeba czytać razem

Rdz 10 pokazuje:

narody już rozproszone.

Rdz 11 opowie:

jak i dlaczego nastąpiło rozproszenie.

To trochę jak film, który:

pokazuje wynik wydarzeń,
potem robi retrospekcję,
wyjaśnia, jak do tego doszło.

Dlatego chronologiczne:

„ale przecież języki są już w Rdz 10!”

nie jest problemem, jeśli rozumiemy literacką konstrukcję tekstu.

53. Ile narodów jest w Rdz 10?

Tradycyjnie mówi się:

siedemdziesiąt.

Polski biblista ks. Norbert Mendecki w opracowaniu:

„Tablica narodów w Rdz 10”

pisze o 70 narodach, plemionach i miastach starożytnego świata.

Zaznacza jednak, że dokładne liczenie może zależeć od sposobu traktowania niektórych nazw.

Można spotkać liczbę:

70,
czasem 71,
w tradycji Septuaginty jeszcze inną liczbę.

Dlatego najbezpieczniej powiedzieć:

w tradycji hebrajskiej Tablicę Narodów zwykle kojarzy się z symboliczną liczbą 70.

54. Dlaczego 70 jest ważne?

W Biblii:

7

często oznacza:

pełnię,
całość.

70

może wzmacniać ten obraz.

Dlatego tradycja bardzo chętnie odczytywała 70 narodów Rdz 10 jako:

symbol całej ludzkości.

Nie chodzi więc tylko o:

„autor znał dokładnie 70 państw”.

Chodzi o:

pełnię świata narodów.

55. Siedemdziesięciu uczniów Jezusa?

W Łk 10 część rękopisów mówi o:

70,

a część o:

72 uczniach.

W tradycji chrześcijańskiej często widziano w tej liczbie nawiązanie do:

narodów Rdz 10.

Dwunastu Apostołów kojarzy się z:

dwunastoma pokoleniami Izraela.

Siedemdziesięciu / siedemdziesięciu dwóch:

z narodami świata.

Nie jest to jedyne możliwe wyjaśnienie liczby w Łk 10, ale jest to bardzo stara i ciekawa lektura uniwersalistyczna.

56. Babel leży już w Rdz 10

Jeszcze zanim pojawi się wieża Babel, miasto:

Babel

już znajduje się na mapie.

To bardzo świadome przygotowanie następnego rozdziału.

Rdz 10 mówi:

oto narody i ich ziemie.

Rdz 11 zapyta:

skąd wzięło się ich rozproszenie?

57. Izraela na tej mapie jeszcze nie ma

Ks. Janusz Lemański zwraca uwagę na bardzo ciekawą rzecz.

Tablica Narodów opisuje mnóstwo ludów.

Ale:

nie ma Izraela.

Dlaczego?

Bo Izrael:

jeszcze nie istnieje.

Najpierw musi zostać powołany:

Abraham.

Potem:

Izaak,
Jakub.

Dopiero Jakub otrzyma imię:

Izrael.

58. To chroni nas przed błędnym myśleniem

Biblia nie zaczyna historii od zdania:

„Istniał Izrael, a reszta świata była dodatkiem”.

Jest dokładnie odwrotnie.

Najpierw istnieje:

świat narodów.

Dopiero w tym świecie Bóg wybiera:

Abrahama.

Izrael rodzi się wewnątrz:

rodziny ludzkiej.

59. Wybranie nie oznacza pogardy dla innych

To bardzo ważny klucz do całego Starego Testamentu.

Wybranie Abrahama i Izraela nie oznacza:

„Bóg lubi tylko ten jeden naród”.

Już Rdz 12 powie, że Abraham ma stać się:

błogosławieństwem dla wszystkich ludów ziemi.

Rdz 10 przygotowuje właśnie tę perspektywę.

60. Tablica Narodów mówi również o historii Izraela

Ks. Lemański zwraca uwagę, że przypisanie ludów do:

Jafeta,
Chama,
Sema

nie wynika wyłącznie z obiektywnej etnografii.

Widać także:

historyczne doświadczenia Izraela.

W dużym uproszczeniu:

potomkowie Jafeta

to ludy bardziej odległe.

potomkowie Chama

obejmują wiele grup, z którymi Izrael będzie miał trudne doświadczenia.

potomkowie Sema

to ludy, z którymi autorzy czują większą bliskość.

To nie jest sztywny schemat moralny, ale pomaga zrozumieć:

perspektywę autora.

61. Dlaczego Asyria jest u Sema, skoro była wrogiem?

I właśnie to pokazuje, że schemat:

nie jest prostym podziałem „dobrzy–źli”.

Asyria może być:

potomkiem Sema

i jednocześnie później:

wrogiem Izraela.

Kanaan może być przypisany do Chama, ale nie oznacza to, że każdy potomek jednej gałęzi jest automatycznie moralnie dobry lub zły.

Biblia nie tworzy tutaj:

biologicznego determinizmu moralnego.

62. Naród nie jest skazany przez pochodzenie

To będzie ogromnie ważne w dalszej Biblii.

Przykładowo:

Rut jest Moabitką,
Rahab jest związana z Kanaanem,
Niniwa potrafi się nawrócić,
poganie mogą oddawać chwałę Bogu.

Dlatego genealogii Rdz 10 nie wolno czytać jako:

„Bóg biologicznie podzielił ludzi na narody lepsze i gorsze”.

To sprzeciwiałoby się centralnemu przesłaniu rozdziału:

wszyscy należą do jednej rodziny.

63. Geografia zbawienia zaczyna się tutaj

Rdz 10 może wydawać się nudną listą.

Ale potem niemal wszystkie te miejsca zaczną wracać.

Egipt

Wyjście.

Kanaan

Abraham i Ziemia Obiecana.

Babel

wieża i późniejszy Babilon.

Niniwa / Asyria

upadek Izraela i Jonasz.

Jawan

świat grecki.

Saba

Salomon.

Ofir

bogactwo.

To jest więc swoista:

mapa przyszłej Biblii.

64. Nimrod jako pierwszy wielki władca

Jeszcze raz warto zatrzymać się przy Nimrodzie.

Tekst mówi o nim nie tylko jako myśliwym.

Wiąże go z:

królestwem.

To sygnał nowego etapu historii.

Rdz 4 znał:

miasto.

Rdz 10 zna:

królestwo.

Rdz 11 pokaże:

wielki wspólny projekt cywilizacyjny.

Rozwój politycznej potęgi staje się jednym z tematów prehistorii biblijnej.

65. Czy Biblia jest przeciwko cywilizacji?

Nie.

Biblia sama przedstawia pozytywnie:

pracę,
uprawę ziemi,
muzykę,
rzemiosło,
budowanie.

Problemem nie jest:

rozwój.

Problemem jest pytanie:

do czego człowiek używa swojej siły?

Nimrod reprezentuje świat:

mocy,
miast,
królestw.

Babel pokaże za chwilę, że ludzka potęga może zostać użyta do:

samouwielbienia.

66. Wielkie pytanie Rdz 10: co łączy ludzi?

Na poziomie:

języka,
kultury,
polityki,
geografii

ludzie bardzo się różnią.

Ale Biblia umieszcza ich w:

jednej genealogii.

To znaczy:

różnica nie usuwa wspólnego człowieczeństwa.

To będzie fundamentalne także dla późniejszej chrześcijańskiej wizji narodów.

67. Pięćdziesiątnica jako odpowiedź na Babel

Pełniej omówimy to przy Rdz 11.

Ale już tutaj warto zaznaczyć.

Rdz 10 przedstawia:

wiele języków i narodów.

Rdz 11 opowie o:

pomieszaniu języków.

Dz 2 — Pięćdziesiątnica — pokaże ludzi z wielu narodów, którzy słyszą:

jedną Ewangelię we własnych językach.

Bóg nie kasuje różnorodności języków.

Tworzy:

jedność, która potrafi istnieć w różnorodności.

68. Czy chrześcijaństwo chce zlikwidować narody?

Nie taki jest kierunek biblijny.

Apokalipsa opisuje przed Bogiem ludzi:

z każdego narodu,
pokolenia,
ludu,
języka.

Czyli finałem historii zbawienia nie jest:

jeden ziemski naród i jeden ziemski język.

Jest:

wspólnota narodów oddających chwałę jednemu Bogu.

Korzenie takiej wizji można zobaczyć już w Rdz 10.

Ważne słowa hebrajskie — Rdz 10

Hebrajski	Transliteracja	Znaczenie
תּוֹלְדֹת	toledot	dzieje, rodowód, pokolenia
גּוֹי	goj	naród, lud
לָשׁוֹן	laszon	język, mowa
אֶרֶץ	erec	ziemia, kraj, terytorium
מִשְׁפָּחָה	miszpachah	rodzina, ród, klan
יֶפֶת	Jefet	Jafet
חָם	Cham	Cham
שֵׁם	Szem	Sem; słowo brzmi także jak „imię”
מִצְרַיִם	Micrajim	Egipt
כְּנַעַן	Kena’an	Kanaan
נִמְרֹד	Nimrod	Nimrod
גִּבּוֹר	gibbor	mocarz, bohater, wojownik
בָּבֶל	Bawel	Babel / Babilon
אַשּׁוּר	Aszszur	Asyria / Aszszur
עֵבֶר	Eber	Eber
פֶּלֶג	Peleg	Peleg; związane z „podziałem”
פלג	palag	dzielić
יָוָן	Jawan	Jawan / Jonowie, Grecy

Klucz do Biblii — Rdz 10

Rdz 10 to „Tablica Narodów”, a nie zwykła lista przypadkowych imion.
Genealogia działa równocześnie jak starożytna mapa świata.
Biblia Tysiąclecia sama podkreśla, że rodowodu nie należy czytać dosłownie jak współczesnej genealogii biologicznej.
Nazwy narodów i krain są często przedstawiane jako imiona ich eponimicznych przodków.
Podział na Jafeta, Chama i Sema nie jest nowoczesną teorią ras.
Według Janusza Lemańskiego kryteria podziału są także geograficzne, polityczne i historyczne.
Najważniejsza idea teologiczna: cała ludzkość ma wspólne pochodzenie.
Izrael nie występuje jeszcze w Tablicy Narodów — dopiero później narodzi się jako naród.
Najpierw Biblia pokazuje wszystkie narody, a dopiero potem powołuje Abrahama.
Potomkowie Jafeta reprezentują głównie ludy północne i śródziemnomorskie znane autorowi.
Misraim to biblijna nazwa Egiptu.
Kanaan przygotowuje historię Ziemi Obiecanej i późniejszych relacji Izraela z Kananejczykami.
Kusz nie może być używany jako prosta nowoczesna kategoria rasowa.
Nimrod jest przedstawiony jako mocarz, myśliwy i władca związany z wielkimi miastami Mezopotamii.
Rdz 10 nie mówi wprost, że Nimrod był buntownikiem przeciw Bogu.
Rdz 10 nie mówi wprost, że Nimrod zbudował wieżę Babel.
Babel w Rdz 10 to Babilon i przygotowanie opowiadania Rdz 11.
Niniwa przygotowuje późniejszą historię Asyrii.
Genealogia Sema prowadzi ku Eberowi, Pelegowi, a w następnym rozdziale ku Abrahamowi.
Związek Ebera z nazwą „Hebrajczycy” jest tradycyjny i narracyjnie ważny, choć dokładna etymologia jest dyskutowana.
Imię Pelega zostaje połączone z „podziałem ziemi” i prawdopodobnie zapowiada historię Babel.
Rdz 10 już wspomina różne języki, ponieważ pokazuje rezultat rozproszenia; Rdz 11 cofnie się i opowie o jego przyczynie.
Tradycyjnie Tablica Narodów wiązana jest z liczbą 70 narodów reprezentujących całą ludzkość.
Dokładna liczba zależy od tradycji tekstualnej i sposobu liczenia, więc nie należy robić z niej sztywnego spisu wszystkich historycznych narodów świata.
Różnorodność narodów sama w sobie nie jest przedstawiona jako zło.
Wybranie Izraela nie oznacza odrzucenia innych narodów — Abraham zostanie powołany dla błogosławieństwa narodów.
Rdz 10 jest geograficznym i teologicznym przygotowaniem niemal całej dalszej historii Starego Testamentu.

Niezbędnik Biblijny

Gdzie jesteśmy?

Księga: Rodzaju
Rozdział: 10
Testament: Stary Testament
Sekcja: Rdz 10,1–11,9 — dzieje potomków synów Noego i rozproszenie ludzkości

Główne części Rdz 10

Rdz 10,1

Wprowadzenie:

potomkowie Sema, Chama i Jafeta.

Rdz 10,2–5

Potomkowie:

Jafeta.

Ludy odleglejsze, północne i śródziemnomorskie.

Rdz 10,6–20

Potomkowie:

Chama.

Kusz.

Egipt.

Kanaan.

Nimrod.

Babel.

Niniwa.

Rdz 10,21–31

Potomkowie:

Sema.

Eber.

Peleg.

Joktan.

Rdz 10,32

Podsumowanie:

od synów Noego wywodzą się narody po potopie.

Co Rdz 10 mówi o Bogu?

Co ciekawe, Bóg nie jest tutaj bohaterem działającym w każdym wersecie.

Ale cały rozdział stoi na fundamencie wcześniejszych Bożych działań.

Bóg:

ocalił Noego,
pobłogosławił jego potomków,
nakazał im zaludniać ziemię.

Rdz 10 pokazuje:

realizację błogosławieństwa.

Ludzkość:

rozmnaża się,
rozchodzi po ziemi,
tworzy narody.

Ks. Janusz Lemański zwraca uwagę, że Tablica Narodów stanowi zwieńczenie realizacji polecenia z Rdz 1,28 dotyczącego:

napełniania ziemi.

Co Rdz 10 mówi o człowieku?

Człowiek jest:

istotą wspólnotową.

Tworzy:

rodziny,
klany,
narody,
miasta,
państwa,
języki,
kultury.

Różnorodność jest częścią ludzkiej historii.

Ale wszystkie te różnice istnieją wewnątrz:

jednej rodziny człowieka.

To bardzo mocna korekta dla każdego systemu, który chce powiedzieć:

„tamci ludzie są jakimś innym, gorszym rodzajem człowieka”.

Biblia odpowiada:

są twoimi krewnymi w jednej rodzinie Adama i Noego.

Najczęstsze błędne odczytania Rdz 10

„To dokładne biologiczne drzewo wszystkich narodów świata”

Nie.

BT sama przestrzega przed takim odczytaniem.

To starożytny obraz relacji:

geograficznych,
etnicznych,
politycznych,
historycznych.

„Jafet = biała rasa, Cham = czarna rasa, Sem = rasa azjatycka”

Nie.

To nowożytne uproszczenie obce tekstowi.

„Każdy współczesny naród można dokładnie przypisać jednemu synowi Noego”

Nie.

Takie projekty zwykle są spekulacyjne.

„Nimrod na pewno był wcieleniem zła i antychrystem”

Rdz 10 nie mówi czegoś takiego.

Późniejsza tradycja często przedstawia go negatywnie, ale trzeba odróżnić:

tekst

od:

późniejszej interpretacji.

„Nimrod na pewno zbudował wieżę Babel”

Rdz 10 wiąże go z Babel.

Rdz 11 opisuje wieżę.

Ale Rdz 11 nie wymienia:

Nimroda.

„Rdz 10 przeczy Rdz 11, bo już są różne języki”

Nie.

Rdz 10 pokazuje rezultat.

Rdz 11 opowiada etiologicznie o rozproszeniu i językach.

„Semici z Rdz 10 to dokładnie współczesna kategoria językowa Semitów”

Nie.

Nowoczesne pojęcie języków semickich zostało stworzone znacznie później przez językoznawstwo.

„Kanaan i Cham dają biblijną podstawę rasizmu”

Nie.

Rdz 10 nie operuje nowoczesnym pojęciem rasy.

Rdz 9 nie mówi o zmianie koloru skóry.

A cała Tablica Narodów podkreśla:

wspólne pochodzenie ludzkości.

„Siedemdziesiąt narodów oznacza dokładnie wszystkie państwa istniejące historycznie”

Nie.

Liczba ma funkcję reprezentatywną i prawdopodobnie symboliczną:

cały znany świat.

Co warto zaznaczyć w swojej Biblii?

Rdz 10,1

toledot synów Noego.

Nowa wielka część księgi.

Rdz 10,5

Zaznacz cztery kryteria:

kraj,
język,
szczep,
naród.

To pokazuje, jak działa Tablica Narodów.

Rdz 10,6

Misraim = Egipt.

Warto dopisać sobie na marginesie.

Rdz 10,8–12

Nimrod.

To najdłuższa mała narracja wewnątrz genealogii.

Zaznacz:

mocarz,
myśliwy,
Babel,
Akkad,
Niniwa.

Rdz 10,15–19

Kanaan.

Ten fragment będzie bardzo ważny dla dalszej historii Rodzaju.

Rdz 10,21

Sem i Hebrajczycy.

Zaczyna się przejście ku linii Abrahama.

Rdz 10,24

Eber.

Zapamiętaj to imię.

Rdz 10,25

Peleg — „podział”.

To zapowiedź następnego rozdziału.

Rdz 10,32

Najważniejsze zdanie całego rozdziału:

od synów Noego rozeszły się narody na ziemi po potopie.

Połączenia z innymi miejscami Biblii

Rdz 1,28

Bóg mówi:

napełniajcie ziemię.

Rdz 9,1.7

Błogosławieństwo zostaje ponowione Noemu.

Rdz 10

Ziemia zostaje:

napełniona ludami.

Babel

Rdz 10

Babel jest jednym z miast świata Nimroda.

Rdz 11

Babel stanie się miejscem opowiadania o:

wieży i rozproszeniu.

Niniwa

Rdz 10

Niniwa pojawia się wśród wielkich miast.

2 Krl

Asyria stanie się wielkim zagrożeniem.

Jon

Niniwa otrzyma wezwanie do:

nawrócenia.

Kanaan

Rdz 10

Opis ludów i granic Kanaanu.

Rdz 12

Abraham przybywa do:

ziemi Kanaan.

Joz

Izrael wchodzi do ziemi Kanaanu.

Rdz 10 jest więc bezpośrednim przygotowaniem późniejszej geografii zbawienia.

Sem i Abraham

Rdz 10

Sem → Eber → Peleg.

Rdz 11

Peleg → kolejne pokolenia → Terach.

Rdz 11–12

Terach → Abram.

Czyli Tablica Narodów zaczyna zwężać się do:

jednej rodziny.

Narody i Abraham

Rdz 12,3

Abraham otrzyma obietnicę, że przez niego będą błogosławione:

rodziny / ludy ziemi.

To odpowiedź Boga na świat narodów pokazany w:

Rdz 10–11.

Narody w Nowym Testamencie

Łk 10

Siedemdziesięciu / siedemdziesięciu dwóch uczniów.

Tradycja łączyła ich liczbę z:

narodami świata.

Dz 2

Pięćdziesiątnica.

Wiele narodów.

Wiele języków.

Jedna dobra nowina.

Ap 7,9

Ludzie z:

każdego narodu,
wszystkich pokoleń,
ludów,
języków

stają przed Bogiem.

Biblijna historia narodów zaczyna się w Rdz 10, ale zmierza ku:

wspólnocie narodów przed Bogiem.

Komentarze polskich biblistów

Ks. Janusz Lemański — „Genealogie Rdz 1–11”

Ks. Janusz Lemański pokazuje, że genealogie Księgi Rodzaju nie są przypadkowymi listami.

Tworzą:

szkielet całej księgi.

W przypadku Rdz 10 mamy genealogiczny model:

segmentowy.

Ma on pokazać rozprzestrzenianie się ludzkości:

w przestrzeni.

Lemański podkreśla, że lista narodów jest zwieńczeniem realizacji błogosławieństwa:

„napełniajcie ziemię”.

Po potopie ludzkość ma jednego wspólnego przodka:

Noego.

Jego synowie rozpoczynają trzy wielkie gałęzie narodów.

Lemański: to nie jest prosty podział etniczny

To szczególnie ważna uwaga polskiego biblisty.

Lemański pisze, że podział Tablicy Narodów:

nie ma ścisłego charakteru etnicznego.

Na sposób przyporządkowania ludów wpływają:

historia,
geografia,
doświadczenia polityczne,
relacje emocjonalne autorów biblijnych z sąsiadami.

W dużym uproszczeniu:

ludy Chama obejmują grupy, z którymi Izrael miał często trudne doświadczenia,
ludy Sema reprezentują świat postrzegany jako bliższy,
potomkowie Jafeta obejmują wiele bardziej odległych ludów.

To tłumaczy, dlaczego nie wolno traktować Rdz 10 jak:

nowoczesnego atlasu genetycznego.

Lemański: Izraela jeszcze nie ma

Lemański zwraca uwagę na kolejny ważny element:

Izrael nie występuje w Tablicy Narodów.

To bardzo logiczne.

Izrael dopiero powstanie.

Linia prowadzi:

Sem → Eber → Peleg → … → Terach → Abraham → Izaak → Jakub/Izrael.

W ten sposób Biblia przechodzi:

od całej ludzkości

do:

historii narodu wybranego.

Ks. Norbert Mendecki — „Tablica narodów w Rdz 10”

Ks. Norbert Mendecki analizuje Rdz 10 jako starożytną:

Tablicę Narodów.

Zwraca uwagę, że tradycyjnie lista obejmuje około:

70 narodów, plemion i miast.

Podkreśla również, że podział nie został dokonany według nowoczesnych kryteriów etnograficznych.

Ogromną rolę odgrywają:

geografia, polityka i historia.

Mendecki wskazuje także, że wiele nazw Rdz 10 można zestawić ze źródłami pozabiblijnymi:

asyryjskimi,
greckimi,
starożytną geografią Bliskiego Wschodu.

Dzieło Biblijne — Tablica Narodów

Polskie Dzieło Biblijne zwraca uwagę, że Tablica Narodów stanowi:

tło dla historii Abrahama.

Autor przedstawia stosunki między narodami w formie genealogii.

Ale pokrewieństwo nie musi oznaczać:

dosłownej więzi biologicznej.

Może przedstawiać:

sąsiedztwo,
związki polityczne,
wspólny obszar,
historyczne relacje.

To bardzo dobre praktyczne wyjaśnienie sposobu czytania Rdz 10.

Jeszcze jedna bardzo ważna rzecz

Rdz 10 nie mówi:

„Bóg stworzył Izrael, a potem dodał resztę świata”.

Mówi:

najpierw istnieje rodzina narodów.

Dopiero wewnątrz tej rodziny Bóg powoła:

Abrahama.

To znaczy, że wybranie w Biblii nie powinno być rozumiane jako:

elitaryzm.

Wybrany człowiek zostaje wybrany:

dla innych.

To będzie jasne już w Rdz 12.

Jedno zdanie, które warto zabrać z Rdz 10

Zanim Biblia zacznie opowiadać historię Abrahama i Izraela, przypomina, że wszystkie narody należą do jednej rodziny człowieka — różne języki, kultury i kraje nie usuwają wspólnego pochodzenia i wspólnej godności.

Do osobistego zatrzymania

Rdz 10 może wydawać się rozdziałem niemającym nic wspólnego z naszym życiem.

A jednak mówi coś bardzo aktualnego.

Ludzie bardzo łatwo dzielą świat:

my i oni,
nasi i obcy,
lepsi i gorsi,
swój naród i „tamci”.

Biblia nie usuwa różnic.

W Rdz 10 istnieją:

różne języki,
różne kraje,
różne narody,
różne kultury.

Ale autor umieszcza ich wszystkich:

w jednej rodzinie.

Dlatego pytanie brzmi:

Czy różnica między mną i drugim człowiekiem sprawia, że przestaję widzieć w nim człowieka należącego do tej samej ludzkiej rodziny?

Rdz 10 odpowiada:

różnorodność jest realna, ale wspólne człowieczeństwo jest głębsze.

Co wydarzy się w Rdz 11?

Rdz 10 powiedział:

istnieją różne narody,
istnieją różne ziemie,
istnieją różne języki.

Rdz 11 zacznie się jednak od zdania:

cała ziemia miała jedną mowę.

I pojawi się pytanie:

jak doszło do rozproszenia?

Ludzie przyjdą do:

Szinearu.

Powiedzą:

zbudujmy miasto,
zbudujmy wieżę,
uczyńmy sobie imię,
nie dajmy się rozproszyć.

Zwróć uwagę na to:

„uczyńmy sobie imię”.

Hebrajskie:

שֵׁם — shem

oznacza:

imię.

A Sem — Szem — nosi właśnie to samo brzmienie.

Rdz 11 będzie opowieścią o człowieku próbującym:

samemu stworzyć sobie wielkie imię.

A chwilę później, w Rdz 12, Bóg powie do Abrama:

„uczynię wielkim twoje imię”.

To genialny kontrast.

Babel:

sam zrobię sobie imię.

Abraham:

Bóg da mi imię i błogosławieństwo.

I właśnie w tym miejscu prehistoria biblijna zacznie przechodzić:

w historię Abrahama.

Źródła

Biblia Tysiąclecia, Pallottinum — Księga Rodzaju 10, wraz z przypisami do Rdz 10,1.7.9.10.13.25.
Janusz Lemański, „Genealogie Rdz 1–11”, Collectanea Theologica 83 (2013), nr 4, s. 7–22.
Janusz Lemański, Księga Rodzaju. Rozdziały 1–11. Wstęp, przekład z oryginału, komentarz, Nowy Komentarz Biblijny ST I/1, Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2013.
Janusz Lemański, „Tablica narodów (Rdz 10,1–32), czyli jak doświadczenie historyczne wpłynęło na refleksję wiary”, Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie 14 (2009), s. 107–158.
Norbert Mendecki, „Tablica narodów w Rdz 10”.
Dzieło Biblijne im. św. Jana Pawła II, „Wyprawy biblijne. cz. 3: Tablica narodów (Rdz 10)”.
Rdz 1,28; Rdz 9; Rdz 11–12; Iz 19; Jon; Łk 10; Dz 2; Ap 7,9 — najważniejsze teksty paralelne i dalsza biblijna teologia narodów.

Wybrane źródła internetowe

Biblia Tysiąclecia, Rdz 10: https://btiv.biblia.pl/rozdzial.php?id=10
Dzieło Biblijne — Tablica Narodów: https://biblista.pl/ukryte/czytelnia-biblijna/3060-wyprawa-nr-3-tablica-narodow-rdz-10.html
Janusz Lemański, „Genealogie Rdz 1–11”: https://bazhum.muzhp.pl/media/texts/collectanea-theologica/2013-tom-83-numer-4/collectanea_theologica-r2013-t83-n4-s7-22.pdf

Podstawa tekstowa: Biblia Tysiąclecia — Pallottinum. Cytaty podajemy w skrócie, wraz z sygnaturami — pełny tekst rozdziału warto przeczytać w wydaniu Biblii.