Ewangelia według św. Mateusza 11 — pytanie Jana Chrzciciela, znaki Mesjasza i odpoczynek w Jezusie

Mt 11 — w 60 sekund

Jan Chrzciciel siedzi w więzieniu.

To ten sam Jan, który wcześniej zapowiadał przyjście Mocniejszego.

Teraz wysyła uczniów do Jezusa z pytaniem:

„Czy Ty jesteś Tym, który ma przyjść, czy też innego mamy oczekiwać?”

Jezus nie odpowiada prostym:

„Tak, jestem”.

Mówi w praktyce:

„Spójrzcie, co się dzieje”.

niewidomi odzyskują wzrok,
chromi chodzą,
trędowaci są oczyszczani,
głusi słyszą,
umarli odzyskują życie,
ubogim głoszona jest dobra nowina.

To język proroka Izajasza.

Jezus pokazuje:

Jego czyny odpowiadają znakom oczekiwanego działania Boga.

Potem broni Jana przed tłumem.

Nie przedstawia go jako człowieka słabej wiary.

Mówi, że Jan jest kimś niezwykłym:

prorokiem,
więcej niż prorokiem,
przygotowującym drogę.

Jednocześnie Jezus pokazuje paradoks:

można odrzucić i surowego Jana, i łagodniejszego w stylu Jezusa.

Jednym zarzucano:

„jest opętany”,

drugiemu:

„je z grzesznikami”.

Problem może więc nie leżeć w stylu posłańca, lecz w sercu odbiorcy.

Następnie Jezus wypowiada mocne „biada” wobec miast, które widziały wiele znaków, ale nie odpowiedziały na nie nawróceniem.

Na końcu Mt 11 następuje ogromna zmiana tonu.

Jezus mówi o niezwykłej relacji z Ojcem i zaprasza:

„Przyjdźcie do Mnie wszyscy, którzy utrudzeni i obciążeni jesteście”.

To jeden z najbardziej osobistych tekstów Ewangelii.

Mt 11 pokazuje:

można mieć pytania jak Jan, można zobaczyć znaki i nadal nie odpowiedzieć jak miasta, albo można przyjść do Jezusa i znaleźć odpoczynek.

Co wydarzyło się wcześniej?

Mt 10 było mową misyjną.

Jezus:

wybrał Dwunastu,
posłał ich,
ostrzegł przed prześladowaniami,
mówił o odwadze,
o krzyżu,
o cenie uczniostwa.

Mt 11 zaczyna się od informacji, że Jezus dalej naucza i głosi.

Następnie pojawia się Jan Chrzciciel.

To ważne przejście.

Człowiek, który przygotowywał drogę Jezusowi, jest teraz:

uwięziony.

Podział Mt 11

Mt 11,1–6

Pytanie Jana Chrzciciela i odpowiedź Jezusa przez znaki.

Mt 11,7–15

Świadectwo Jezusa o Janie.

Mt 11,16–19

Pokolenie, któremu nie odpowiada ani Jan, ani Jezus.

Mt 11,20–24

Biada miastom, które nie odpowiedziały na znaki.

Mt 11,25–27

Ojciec, Syn i objawienie.

Mt 11,28–30

„Przyjdźcie do Mnie wszyscy utrudzeni…”

Mt 11 — na język ludzki

Jan Chrzciciel ma problem.

Kiedyś mówił z ogromną pewnością:

„Idzie Ktoś większy”.

Teraz siedzi w więzieniu.

A świat nadal wygląda bardzo podobnie.

Herod nadal rządzi.

Niesprawiedliwość nadal istnieje.

Nie widać wielkiego sądu, którego Jan się spodziewał.

Więc pyta:

„Jezu, czy naprawdę jesteś Tym?”

Jezus nie zawstydza Jana.

Nie mówi:

„Jak możesz mieć wątpliwości?”

Wskazuje na owoce swojej misji.

Mówi w praktyce:

„Spójrz na ludzi, którym przywracane jest życie”.

Potem tłumom mówi o Janie z ogromnym szacunkiem.

Czyli pytanie Jana nie przekreśliło całego jego życia i powołania.

Następnie Jezus pokazuje ludzi, których nic nie zadowala.

Jan był ascetyczny:

„za dziwny”.

Jezus je z ludźmi:

„za mało religijny”.

Można zawsze znaleźć wymówkę, żeby nie odpowiedzieć Bogu.

Potem Jezus mówi do miast, które widziały najwięcej cudów.

I ostrzega:

więcej światła oznacza również większą odpowiedzialność.

Na końcu Jezus nie mówi:

„macie się bardziej postarać”.

Mówi:

„Przyjdźcie do Mnie”.

To niezwykłe.

Odpoczynek nie jest przede wszystkim metodą.

Jest związany z osobą Jezusa.

1. Jan w więzieniu

Jan Chrzciciel został uwięziony przez Heroda Antypasa.

Szczegóły tej historii Mateusz poda szerzej w Mt 14.

Teraz wystarczy wiedzieć:

prorok jest zamknięty,
nie może działać publicznie,
docierają do niego wiadomości o Jezusie.

To dramatyczna sytuacja.

2. Jan słyszy o „czynach Chrystusa”

Mateusz używa określenia wskazującego na czyny Mesjasza.

Jan nie pyta w próżni.

Słyszy o tym, co Jezus robi.

A jednak pyta.

To ważne:

można widzieć owoce działania Boga i nadal potrzebować głębszego zrozumienia.

3. „Czy Ty jesteś Tym, który ma przyjść?”

To pytanie może oznaczać:

prawdziwą wątpliwość Jana,
próbę lepszego zrozumienia charakteru misji Jezusa,
pytanie zadane ze względu na uczniów Jana.

Egzegeci dyskutują szczegóły.

Najbardziej naturalna lektura dopuszcza, że Jan naprawdę doświadcza napięcia i potrzebuje odpowiedzi.

4. Dlaczego Jan może mieć wątpliwość?

W Mt 3 Jan zapowiadał Mesjasza językiem:

siekiery przy korzeniu,
wiejadła,
ognia,
sądu.

Jezus natomiast:

uzdrawia,
przebacza,
siada przy stole z grzesznikami,
głosi ubogim.

To może wyglądać inaczej, niż Jan sobie wyobrażał.

5. Bóg może działać inaczej niż moje oczekiwania

To bardzo ważny temat.

Jan prawidłowo rozpoznał nadejście Mesjasza.

Ale mógł jeszcze nie rozumieć w pełni:

jak Mesjasz będzie działał.

Człowiek może wierzyć w Boga i jednocześnie posiadać niepełny obraz Jego sposobu działania.

6. Jezus nie odpowiada tylko „tak”

Zamiast deklaracji Jezus mówi:

„Idźcie i oznajmijcie Janowi to, co słyszycie i na co patrzycie”.

To odpowiedź przez fakty.

Jezus wskazuje:

słowa,
czyny,
skutki.

7. Znaki z Izajasza

Lista Jezusa przywołuje kilka fragmentów Izajasza, szczególnie:

Iz 29,
Iz 35,
Iz 61.

Prorok opisywał czas zbawczego działania Boga.

Jezus mówi:

właśnie takie rzeczy dzieją się teraz.

8. Niewidomi widzą

W Mt 9 dwóch niewidomych odzyskało wzrok.

To nie tylko cud medyczny.

W prorockim języku otwarcie oczu jest znakiem nadejścia Bożego zbawienia.

9. Chromi chodzą

Również to przywołuje Iz 35.

Świat, który był „zepsuty”, zaczyna być odnawiany.

Królestwo Boga pojawia się w konkretnym ciele człowieka.

10. Trędowaci są oczyszczani

Mt 8 rozpoczął się od oczyszczenia trędowatego.

Jezus przywraca ludzi nie tylko zdrowiu, ale również wspólnocie.

11. Głusi słyszą

To kolejny motyw Izajaszowy.

Bóg otwiera to, co było zamknięte.

12. Umarli zmartwychwstają

Mt 9 pokazał przywrócenie życia dziewczynce.

To znak niezwykły.

Nawet śmierć nie jest poza władzą Jezusa.

13. Ubogim głosi się Ewangelię

To może być najważniejszy punkt listy.

Cuda są spektakularne.

Ale Jezus kończy:

ubodzy słyszą dobrą nowinę.

To echo Iz 61.

Mesjasz nie jest tylko cudotwórcą.

Jest głosicielem zbawienia dla ludzi pozbawionych pozycji i zabezpieczenia.

14. Kim są „ubodzy”?

Nie należy ograniczać tego tylko do ubóstwa duchowego.

W biblijnym świecie ubodzy to również realnie ludzie:

biedni,
zależni,
społecznie słabi,
pozbawieni wpływu.

Dobra nowina dociera do tych, których świat często ignoruje.

15. „Błogosławiony, kto we Mnie nie zwątpi”

Greckie słowo:

σκανδαλίζω — skandalizō

może oznaczać:

potknąć się,
zgorszyć się,
znaleźć przeszkodę prowadzącą do odrzucenia.

Jezus mówi:

błogosławiony ten, dla którego sposób mojego działania nie stanie się powodem odejścia.

16. Można zgorszyć się miłosierdziem Jezusa

Jan oczekiwał sądu.

Jezus przynosi także:

uzdrowienie,
przebaczenie,
stół z grzesznikami.

Niektórzy mogą uważać, że Mesjasz powinien działać ostrzej.

Jezus mówi:

nie potknij się o to, że Boże zbawienie wygląda inaczej niż twoje oczekiwania.

17. Uczniowie Jana odchodzą

Dopiero wtedy Jezus zaczyna mówić do tłumów o Janie.

To bardzo szlachetne.

Nie chwali Jana po to, żeby Jan to usłyszał.

Nie robi taniego pocieszenia.

Mówi prawdę o nim wobec innych.

18. „Coście wyszli oglądać na pustyni?”

Jezus pyta tłum.

Po co wcześniej chodzili do Jana?

Czy był tylko religijną ciekawostką?

19. Trzcina kołysząca się na wietrze

Obraz oznacza człowieka chwiejnego.

Jezus mówi w praktyce:

Jan nie był oportunistą.

Nie zmieniał przesłania zależnie od politycznego wiatru.

Właśnie dlatego siedzi w więzieniu.

20. Człowiek w miękkich szatach

Jan nie był dworskim prorokiem.

Nie ubierał się luksusowo.

Nie mieszkał w pałacu.

Jego życie potwierdzało jego przesłanie.

21. Prorok

Jezus potwierdza:

Jan jest prorokiem.

Ale mówi jeszcze więcej.

22. „Więcej niż prorok”

Jan nie tylko zapowiada przyszłe wydarzenie.

Jest bezpośrednim przygotowującym drogę dla Jezusa.

Stoi na granicy epok.

23. „Posyłam mego wysłańca przed Tobą”

Jezus łączy teksty biblijne związane z przygotowaniem drogi.

Szczególnie ważne jest tło:

Wj 23,
Ml 3.

W Malachiaszu wysłannik przygotowuje drogę przed przyjściem Pana.

Mateusz odnosi to do Jana przygotowującego drogę Jezusowi.

To ma ogromne znaczenie dla obrazu Jezusa.

24. Jan jest największy spośród narodzonych z niewiast

To niezwykle wysoka pochwała.

Jezus nie interpretuje pytania Jana jako katastrofy jego wiary.

Mówi o nim:

największy.

To ważna lekcja dla ludzi przeżywających kryzys.

Pytanie nie kasuje całej wcześniejszej wierności.

25. „Najmniejszy w królestwie…”

To trudne zdanie.

Nie oznacza, że Jan jest potępiony albo poza zbawieniem.

Chodzi o miejsce w historii zbawienia.

Jan należy do czasu przygotowania.

Uczeń żyjący po nadejściu królestwa uczestniczy w rzeczywistości, której Jan był zwiastunem.

26. Historia zbawienia ma etapy

Jan stoi na progu.

Widząc Jezusa, widzi początek nowego etapu.

Dlatego można być niezwykle wielkim prorokiem, a jednocześnie należeć do czasu przygotowania.

27. „Królestwo niebieskie doznaje gwałtu”

Mt 11,12 jest jednym z najbardziej trudnych językowo wersetów Ewangelii.

Grecki tekst może być rozumiany na kilka sposobów.

Może wskazywać na:

gwałtowny opór wobec królestwa,
dynamiczne przedzieranie się królestwa,
ludzi usiłujących je uchwycić.

Polskie przekłady różnie oddają sens.

Nie należy budować prostej doktryny na jednym niejasnym sformułowaniu.

28. „Prawo i Prorocy aż do Jana”

Jan jest punktem przełomu.

Cała wcześniejsza historia prorockiego oczekiwania prowadzi do momentu nadejścia Jezusa.

29. Jan jako Eliasz

Jezus mówi:

„jeśli chcecie przyjąć, on jest Eliaszem, który ma przyjść”.

Nie znaczy to reinkarnacji Eliasza.

Chodzi o prorocką funkcję.

Jan pełni rolę zapowiedzianą w Ml 3–4.

Przychodzi:

w duchu prorockim,
jako zwiastun dnia Pana.

30. „Kto ma uszy, niechaj słucha”

To wezwanie do czegoś więcej niż fizyczne słyszenie.

Uczeń ma:

słuchać,
rozumieć,
odpowiedzieć.

31. Dzieci na rynku

Jezus porównuje współczesnych sobie ludzi do dzieci, których nie da się zadowolić.

Jedni proponują zabawę weselną.

Drudzy lament.

A inni nie reagują na nic.

32. Ani Jan, ani Jezus nie pasują

Jan:

ascetyczny,
surowy,
postny.

Ludzie mówią:

„ma złego ducha”.

Jezus:

uczestniczy w ucztach,
spotyka się z grzesznikami.

Ludzie mówią:

„żarłok i pijak”.

33. Problem nie zawsze leży w formie

Człowiek może mówić:

„gdyby Kościół był bardziej surowy, uwierzyłbym”,
„gdyby był bardziej otwarty, uwierzyłbym”.

Mt 11 ostrzega:

czasem problemem nie jest styl posłańca, tylko brak gotowości do odpowiedzi.

34. „Przyjaciel celników i grzeszników”

To miało być oskarżenie.

A w świetle Ewangelii brzmi niemal jak tytuł chwały.

Jezus naprawdę jest blisko ludzi grzesznych.

Nie po to, żeby utrwalać grzech.

Po to, żeby być Lekarzem.

35. „Mądrość usprawiedliwiona przez swoje czyny”

Prawdziwość Bożej mądrości ujawnia się po owocach.

Ponownie wraca kryterium:

patrz na skutki.

36. Jezus zaczyna czynić wyrzuty miastom

Ton staje się bardzo mocny.

Mowa o:

Korozain,
Betsaidzie,
Kafarnaum.

To miejsca, które miały wyjątkowo dużo kontaktu z działalnością Jezusa.

37. Więcej znaków = większa odpowiedzialność

To ważna zasada.

Bóg nie ocenia człowieka w oderwaniu od tego, ile otrzymał.

Miejsca, które widziały wiele, odpowiadają za swoją reakcję.

38. Korozain

Miasto w Galilei.

Ewangelie nie opisują szczegółowo cudów dokonanych tam przez Jezusa, ale Mt 11 zakłada, że było ich wiele.

To przypomina:

Ewangelie nie opisują każdego wydarzenia z życia Jezusa.

39. Betsaida

Miejscowość nad Jeziorem Galilejskim związana z działalnością Jezusa i niektórymi uczniami.

Mimo bliskości znaków nie nastąpiło oczekiwane nawrócenie.

40. Tyr i Sydon

Pogańskie miasta fenickie.

Prorocy używali ich czasem jako przykładów pychy i sądu.

Jezus mówi paradoksalnie:

gdyby tam dokonano takich cudów, odpowiedź mogłaby być lepsza.

41. Kafarnaum

To niemal centrum galilejskiej misji Jezusa.

Właśnie dlatego ostrzeżenie jest tak mocne.

Bliskość Jezusa nie gwarantuje odpowiedzi.

42. Sodoma

Sodoma była klasycznym symbolem sądu.

Jezus mówi, że odpowiedzialność Kafarnaum jest ogromna właśnie z powodu otrzymanego światła.

43. Czy Jezus „potępia miasta” z gniewu?

Język „biada” jest językiem prorockim.

Nie jest tylko wybuchem emocji.

To ostrzeżenie:

niewykorzystana łaska ma konsekwencje.

44. Czy cuda mają prowadzić do nawrócenia?

Tak.

W Mt 11 Jezus krytykuje miasta nie dlatego, że nie były wystarczająco zachwycone.

Ale dlatego, że:

nie zmieniły życia.

Cud nie jest celem samym w sobie.

Ma prowadzić do rozpoznania działania Boga.

45. Jezus zwraca się do Ojca

Po mocnych „biada” nagle pojawia się modlitwa.

Jezus mówi:

„Wysławiam Cię, Ojcze…”

To jedna z najważniejszych wypowiedzi o relacji Ojca i Syna u Mateusza.

46. „Panie nieba i ziemi”

Ojciec jest:

bliski,
a jednocześnie Panem całego stworzenia.

Tak jak w „Ojcze nasz”:

bliskość + majestat.

47. „Zakryłeś te rzeczy przed mądrymi i roztropnymi”

Czy Jezus jest przeciwko inteligencji i nauce?

Nie.

Problemem jest samowystarczalność.

„Mądrzy i roztropni” mogą oznaczać ludzi przekonanych, że ich status i wiedza wystarczają do rozpoznania Boga.

48. „Objawiłeś prostaczkom”

Greckie:

νήπιος — nēpios

dosłownie może oznaczać małe dziecko / niedojrzałego.

W tym kontekście chodzi o ludzi zależnych i otwartych.

Nie o pochwałę ignorancji.

49. Bóg nie gloryfikuje głupoty

Chrześcijaństwo nie mówi:

„im mniej rozumiesz, tym lepiej”.

Jezus krytykuje pychę, nie rozum.

Największą przeszkodą może być:

przekonanie, że nie potrzebuję objawienia od Boga.

50. „Tak, Ojcze…”

Jezus przyjmuje sposób działania Ojca.

To język głębokiej zgodności pomiędzy Ojcem i Synem.

51. „Wszystko przekazał Mi Ojciec”

To niezwykle wysokie roszczenie.

Nie brzmi jak wypowiedź zwykłego proroka.

Jezus mówi o wyjątkowej relacji i autorytecie otrzymanym od Ojca.

52. „Nikt nie zna Syna, tylko Ojciec”

Relacja Ojca i Syna jest wyjątkowa.

Tylko Ojciec zna Syna w pełni.

53. „Nikt nie zna Ojca, tylko Syn”

I odwrotnie.

Jezus mówi:

prawdziwe poznanie Ojca przychodzi przez Syna.

To jeden z najmocniejszych tekstów chrystologicznych u Mateusza.

54. „I ten, komu Syn zechce objawić”

Jezus jest nie tylko nauczycielem informacji o Bogu.

Jest:

pośrednikiem objawienia Ojca.

Poznać Ojca oznacza przyjąć objawienie Syna.

55. „Przyjdźcie do Mnie”

Po wypowiedzi o relacji z Ojcem Jezus zwraca się bezpośrednio do ludzi.

Nie mówi:

„przyjdźcie do systemu”.

Mówi:

„do Mnie”.

To centrum chrześcijaństwa.

56. „Wszyscy”

Zaproszenie jest szerokie.

Nie:

tylko uczeni,
tylko moralnie idealni,
tylko religijnie zaawansowani.

Wszyscy utrudzeni i obciążeni.

57. „Utrudzeni”

Greckie:

κοπιάω — kopiaō

oznacza:

trudzić się,
ciężko pracować,
być zmęczonym wysiłkiem.

58. „Obciążeni”

Greckie:

φορτίζω — phortizō

wiąże się z nakładaniem ciężaru.

Może obejmować:

ciężar życia,
grzechu,
religijnych wymagań,
cierpienia.

W kolejnym rozdziale konflikt wokół szabatu pokaże również temat religijnego ciężaru.

59. „Ja was pokrzepię”

Greckie:

ἀναπαύω — anapauō

oznacza:

dać odpoczynek,
przynieść ulgę,
odświeżyć.

Jezus przedstawia siebie jako źródło odpoczynku.

60. Odpoczynek w Starym Testamencie

Motyw odpoczynku jest głęboko biblijny.

Bóg daje:

odpoczynek szabatu,
odpoczynek w ziemi,
odpoczynek od wrogów.

Jezus teraz mówi:

„Ja dam wam odpoczynek”.

To ma ogromną wagę.

61. „Weźcie moje jarzmo”

To może brzmieć paradoksalnie.

Jezus zaprasza zmęczonych i mówi:

„weźcie jarzmo”.

Jarzmo było drewnianym elementem nakładanym na zwierzęta pociągowe.

W przenośni oznaczało:

zobowiązanie,
prawo,
naukę,
podporządkowanie.

62. W judaizmie „jarzmo” może być pozytywne

Można mówić o:

jarzmie Tory,
jarzmie królestwa Boga.

Jarzmo nie musi oznaczać tylko ucisku.

Może oznaczać świadomie przyjęty sposób życia.

63. Jezus nie mówi: „nie będzie żadnych wymagań”

To bardzo ważne.

Mt 5–7 były wymagające.

Jezus nie oferuje duchowości bez zobowiązań.

Mówi:

„moje jarzmo”.

Czyli:

uczcie się mojego sposobu życia.

64. „Uczcie się ode Mnie”

Chrześcijaństwo jest uczniostwem.

Nie tylko wiedzą o Jezusie.

Uczeń ma patrzeć:

jak Jezus ufa Ojcu,
jak traktuje ludzi,
jak okazuje miłosierdzie,
jak niesie ciężar.

65. „Jestem cichy i pokorny sercem”

To wyjątkowa samocharakterystyka Jezusa.

Greckie:

πραΰς — praus

to słowo znane z Błogosławieństw:

„Błogosławieni cisi”.

Jezus sam jest taki, jakiego ucznia opisuje.

66. „Pokorny sercem”

Nie chodzi o brak siły.

Jezus:

przeciwstawia się złu,
wypowiada „biada”,
stawia wymagania.

A jednocześnie jest pokorny.

Pokora nie jest biernością.

To siła bez pychy.

67. „Znajdziecie ukojenie dla dusz”

Jezus nawiązuje prawdopodobnie do Jr 6,16, gdzie Bóg mówi o dobrej drodze prowadzącej do odpoczynku.

To kolejny starotestamentalny rezonans.

68. „Moje jarzmo jest słodkie”

Greckie:

χρηστός — chrēstos

może znaczyć:

dobry,
łagodny,
użyteczny,
dobrze dopasowany.

Nie chodzi o „cukierkowe” życie.

Chodzi o jarzmo, które nie niszczy człowieka.

69. „Moje brzemię lekkie”

To nie znaczy:

„uczniostwo jest zawsze łatwe”.

Mt 10 mówiło o:

prześladowaniu,
krzyżu,
utracie życia.

Jak pogodzić te teksty?

Ciężar Jezusa jest „lekki” nie dlatego, że nic nie kosztuje.

Jest lekki, ponieważ:

jest niesiony w relacji z Nim i prowadzi do życia, a nie do niewoli.

70. Religijny ciężar kontra jarzmo Jezusa

Można być religijnym i jednocześnie:

stale czuć się niewystarczającym,
budować wartość na osiągnięciach,
próbować zasłużyć na miłość Boga.

Jezus mówi:

„przyjdź do Mnie”.

Najpierw relacja.

Potem uczniostwo.

Ważne słowa greckie — Mt 11

1. ἔργον — ergon

Znaczenie: czyn, dzieło.

Jan słyszy o czynach Mesjasza.

2. σκανδαλίζω — skandalizō

Znaczenie: potknąć się, zgorszyć się, odpaść z powodu przeszkody.

3. ἀποκαλύπτω — apokalyptō

Znaczenie: objawić, odsłonić.

Ojciec objawia, a Syn objawia Ojca.

4. κοπιάω — kopiaō

Znaczenie: trudzić się, być zmęczonym pracą lub wysiłkiem.

5. φορτίζω — phortizō

Znaczenie: obciążać ciężarem.

6. ἀναπαύω — anapauō

Znaczenie: dać odpoczynek, pokrzepić.

7. ζυγός — zygos

Znaczenie: jarzmo.

Obraz podporządkowania i sposobu życia.

8. πραΰς — praus

Znaczenie: cichy, łagodny.

Jezus używa tego słowa wobec siebie.

9. ταπεινός — tapeinos

Znaczenie: pokorny, uniżony.

Klucz do Biblii — Mt 11

1. Kto mówi?

Jezus, uczniowie Jana i narrator.

2. Do kogo?

Jezus mówi:

do uczniów Jana,
do tłumów,
do miast Galilei,
do Ojca,
na końcu do wszystkich utrudzonych.

3. W jakiej sytuacji?

Misja Jezusa jest już szeroko znana.

Pojawiają się jednak:

pytania,
opór,
brak nawrócenia.

4. Co wydarzyło się wcześniej?

Jezus nauczał, uzdrawiał i posłał Dwunastu.

Jan znajduje się w więzieniu i konfrontuje swoje oczekiwania z rzeczywistą misją Jezusa.

5. Jaki to gatunek?

Narracja połączona z:

dialogiem,
proroctwem,
wypowiedzią sądową,
modlitwą,
zaproszeniem mądrościowym.

6. Co oznaczało dla pierwszych odbiorców?

Mesjasza rozpoznaje się po zgodności Jego czynów z zapowiedziami Pisma.

Ale same znaki nie wystarczą.

Potrzebna jest odpowiedź wiary i nawrócenia.

7. Co mówi o Bogu?

Bóg:

działa przez Mesjasza,
objawia się ludziom pokornym,
jest Ojcem,
przekazuje wszystko Synowi,
daje człowiekowi odpoczynek przez Jezusa.

8. Co mówi o człowieku?

Człowiek:

może mieć pytania mimo wcześniejszej wiary,
może odrzucić każdy styl działania Boga,
odpowiada za otrzymane światło,
potrzebuje objawienia,
może być zmęczony i obciążony,
jest zaproszony do uczenia się od Jezusa.

Niezbędnik Biblijny — Mt 11

Ludzie

Jan Chrzciciel

Prorok przygotowujący drogę Jezusowi, obecnie uwięziony.

Uczniowie Jana

Przynoszą Jezusowi pytanie Jana i wracają z odpowiedzią.

Jezus

Mesjasz rozpoznawany przez znaki, Syn objawiający Ojca i dawca odpoczynku.

Miejsca

Korozain

Galilejskie miasto związane z działalnością Jezusa.

Betsaida

Miejscowość nad Jeziorem Galilejskim.

Kafarnaum

Główne centrum wcześniejszej działalności Jezusa.

Tyr i Sydon

Fenickie miasta pogańskie.

Sodoma

Biblijny symbol sądu.

Historia i religia

Oczekiwania mesjańskie

Żydowskie oczekiwania nie były jednolite.

Część środowisk oczekiwała:

sądu,
odnowy Izraela,
zwycięstwa,
oczyszczenia.

Jezus realizuje mesjańską misję w sposób, który nie zawsze odpowiada ludzkim schematom.

Jarzmo

W judaizmie metafora przyjęcia:

Prawa,
nauczania,
władzy Boga.

Słownik

Ten, który ma przyjść — określenie oczekiwanej postaci mesjańskiej.
Mesjasz — Boży Pomazaniec.
Eliasz — prorok, którego powrót był związany z oczekiwaniem dnia Pana.
Biada — prorockie ostrzeżenie.
Objawienie — odsłonięcie przez Boga prawdy niedostępnej wyłącznie ludzkim siłom.
Jarzmo — obraz przyjętego sposobu życia i posłuszeństwa.
Odpoczynek — Boży dar pokoju i odnowy.

Oś rozdziału

Jan pyta
↓
Jezus wskazuje na znaki
↓
Jan zostaje potwierdzony jako prorok
↓
pokolenie odrzuca Jana i Jezusa
↓
miasta nie odpowiadają na znaki
↓
Jezus zwraca się do Ojca
↓
Syn objawia Ojca
↓

„Przyjdźcie do Mnie”

↓

odpoczynek i jarzmo Jezusa

MOST MIĘDZY TESTAMENTAMI

Izajasz 29, 35 i 61

Znaki wymienione przez Jezusa odwołują się do prorockich obrazów czasu zbawienia:

niewidomi widzą,
głusi słyszą,
chromi chodzą,
ubogim głosi się dobrą nowinę.

Jezus mówi:

to dzieje się teraz.

Malachiasz 3–4

Jan zostaje przedstawiony jako wysłannik przygotowujący drogę i jako Eliasz w sensie prorockiej misji.

Jeremiasz 6,16

Motyw „odpoczynku dla dusz” przywołuje wezwanie do znalezienia dobrej drogi.

Jezus mówi:

odpoczynek znajduje się w uczeniu się od Niego.

CO MÓWI BÓG W TEKŚCIE?

Mt 11 zawiera jedno z najbardziej osobistych zaproszeń Jezusa:

„Przyjdźcie do Mnie”.

Nie:

„najpierw uporządkuj całe życie”.

Nie:

„najpierw stań się wystarczająco dobry”.

Najpierw:

przyjdź.

Potem:

ucz się ode Mnie.

To bardzo ważny porządek chrześcijaństwa.

Relacja z Jezusem poprzedza doskonałość ucznia.

TRUDNE PYTANIE 1

Czy Jan Chrzciciel stracił wiarę?

Tekst nie mówi, że całkowicie stracił wiarę.

Pyta.

Jego sytuacja i rozbieżność pomiędzy oczekiwanym sądem a miłosierną działalnością Jezusa mogły wywołać kryzys rozumienia.

Jezus nie potępia Jana.

Przeciwnie — za chwilę bardzo go chwali.

TRUDNE PYTANIE 2

Czy człowiek wierzący może mieć wątpliwości?

Mt 11 pokazuje, że pytanie może pojawić się nawet u wielkiego proroka.

Wątpliwość nie musi oznaczać zdrady.

Może stać się drogą do głębszego poznania, jeśli człowiek przynosi ją do Jezusa.

TRUDNE PYTANIE 3

Dlaczego Jezus nie uwolnił Jana z więzienia?

To bolesne pytanie.

Tekst nie daje odpowiedzi w stylu:

„bo Jan miał za mało wiary”.

Jan pozostanie w więzieniu i zostanie zabity.

To pokazuje, że działanie Boga nie oznacza automatycznego usunięcia każdego cierpienia.

TRUDNE PYTANIE 4

Co oznacza „królestwo doznaje gwałtu”?

To językowo trudny fragment.

Istnieją poważne różnice interpretacyjne.

Nie należy udawać pełnej pewności.

Najważniejsze w kontekście jest to, że nadejście królestwa wywołuje silne reakcje, opór i radykalne decyzje.

TRUDNE PYTANIE 5

Czy Jan był dosłownie Eliaszem?

Nie w sensie reinkarnacji.

Pełnił rolę Eliasza zapowiedzianą przez proroków:

przygotowywał lud,
wzywał do nawrócenia,
poprzedzał przyjście Pana.

TRUDNE PYTANIE 6

Czy Jezus obraża ludzi, nazywając ich dziećmi, które marudzą?

To obraz prorocki.

Jego celem jest ujawnienie niespójności:

ludzie odrzucają zarówno surowość Jana, jak i otwartość Jezusa.

TRUDNE PYTANIE 7

Czy Bóg celowo ukrywa prawdę przed inteligentnymi?

Nie chodzi o wrogość wobec rozumu.

Problemem jest pycha i samowystarczalność.

Objawienie przyjmuje człowiek otwarty jak dziecko, a nie człowiek przekonany, że nie potrzebuje Boga.

TRUDNE PYTANIE 8

Czy Jezus twierdzi, że tylko On zna Ojca?

Tak.

Mt 11,27 jest bardzo mocnym tekstem.

Jezus przypisuje sobie wyjątkową, wzajemną relację poznania z Ojcem i rolę Tego, który objawia Ojca innym.

TRUDNE PYTANIE 9

Skoro jarzmo Jezusa jest lekkie, dlaczego uczniostwo jest trudne?

„Lekkie” nie oznacza „bez kosztu”.

Krzyż pozostaje realny.

Jarzmo Jezusa jest dobre, ponieważ:

nie jest niewolą ego,
nie jest próbą zasłużenia na miłość,
jest niesione z Nim,
prowadzi do życia.

Co mówią polscy bibliści?

Ks. Antoni Paciorek

Paciorek zwraca uwagę, że pytanie Jana należy odczytywać na tle wcześniejszego przepowiadania Chrzciciela.

Jan zapowiadał mocny sąd.

Działalność Jezusa koncentruje się natomiast na:

uzdrawianiu,
głoszeniu ubogim,
miłosierdziu.

Odpowiedź Jezusa poprzez znaki z Izajasza pokazuje, że Jego mesjańskość należy rozumieć przez Pismo, a nie przez ograniczone ludzkie oczekiwania.

W części końcowej Paciorek podkreśla wyjątkową relację Ojca i Syna oraz charakter zaproszenia skierowanego do utrudzonych.

Ks. Józef Homerski

Homerski akcentuje funkcję Jana jako proroka przełomu.

Jego zadaniem jest bezpośrednie przygotowanie drogi Mesjaszowi.

Świadectwo Jezusa o Janie pokazuje ogrom jego roli, mimo pytania wysłanego z więzienia.

W „biada” wobec miast widoczna jest zasada odpowiedzialności proporcjonalnej do otrzymanej łaski.

Zdzisław Żywica

Żywica zwraca uwagę na kontrast reakcji wobec Jezusa:

Jan pyta i szuka odpowiedzi,
miasta widzą znaki, ale się nie nawracają,
„prostaczkowie” przyjmują objawienie.

Mt 11 pokazuje więc nie tylko tożsamość Jezusa, ale różne sposoby odpowiedzi człowieka na objawienie.

TRADYCJA KATOLICKA

Jan Chrzciciel

Kościół czci Jana jako wielkiego proroka i bezpośredniego poprzednika Chrystusa.

Jego pytanie z więzienia nie jest traktowane jako przekreślenie świętości.

Jezus i Ojciec

Mt 11,27 jest ważnym tekstem dla chrześcijańskiego rozumienia wyjątkowej relacji Ojca i Syna.

Pełne nauczanie trynitarne rozwinie się w świetle całego Nowego Testamentu i Tradycji.

„Przyjdźcie do Mnie”

Tekst ten jest klasycznym źródłem duchowości zaufania Jezusowi.

Szczególnie silnie łączy się w tradycji katolickiej z nabożeństwem do Najświętszego Serca Jezusa:

łagodnego,
pokornego,
otwartego na utrudzonych.

Jarzmo

Chrześcijańskie przykazania nie są drogą zdobywania miłości Boga.

Są odpowiedzią człowieka, który został najpierw przyjęty i umiłowany.

Najczęstsze błędne odczytania Mt 11

„Jan zwątpił, więc przestał być wielkim prorokiem”

Nie.

Jezus zaraz po jego pytaniu mówi o nim z ogromnym szacunkiem.

„Prawdziwie wierzący nie zadaje pytań”

Nie.

Jan zadaje.

„Jezus powinien był uwolnić Jana, skoro był Mesjaszem”

Ewangelia nie obiecuje, że Mesjasz natychmiast usuwa wszystkie cierpienia.

„Jan jest reinkarnacją Eliasza”

Nie.

Pełni prorocką rolę Eliasza.

„Jezus jest przeciwko inteligentnym ludziom”

Nie.

Jest przeciwko pysze i samowystarczalności.

„Widziane cuda automatycznie prowadzą do wiary”

Nie.

Miasta widziały bardzo dużo i nie odpowiedziały nawróceniem.

„Jarzmo Jezusa znaczy, że chrześcijaństwo nie wymaga wysiłku”

Nie.

Jezus zaprasza do uczniostwa, ale uczniostwa niesionego z Nim.

Co Mt 11 mówi o Bogu?

Bóg:

działa zgodnie z prorockimi obietnicami,
objawia się przez Jezusa,
jest Ojcem,
nie daje się zamknąć w ludzkich oczekiwaniach,
szczególnie objawia się ludziom pokornym,
daje odpoczynek w Synu.

Co Mt 11 mówi o człowieku?

Człowiek:

może mieć pytania,
może błędnie wyobrażać sobie sposób działania Boga,
może odrzucić każdy styl Bożego posłańca,
odpowiada za otrzymane światło,
potrzebuje pokory,
może być zmęczony i przeciążony,
jest zaproszony do uczenia się od Jezusa.

Co warto zobaczyć w tym rozdziale?

Jan Chrzciciel naprawdę pyta o tożsamość Jezusa.
Jezus nie zawstydza człowieka za pytanie.
Odpowiedź Jezusa opiera się na konkretnych znakach.
Znaki są zakorzenione w proroku Izajaszu.
Ubogim głosi się dobrą nowinę — to kluczowy znak Mesjasza.
Można potknąć się o sposób, w jaki Bóg działa.
Jezus nadal wysoko ocenia Jana mimo jego pytania.
Jan jest „więcej niż prorokiem”, bo bezpośrednio przygotowuje drogę.
Jest Eliaszem w sensie misji, nie reinkarnacji.
Ludzi można nie zadowolić ani surowością, ani łagodnością.
Bliskość cudów nie gwarantuje nawrócenia.
Większe światło oznacza większą odpowiedzialność.
Ojciec i Syn mają wyjątkową wzajemną relację.
Syn objawia Ojca.
Jezus zaprasza utrudzonych bezpośrednio do siebie.
Jezus opisuje siebie jako cichego i pokornego.
Jego jarzmo nie jest brakiem wymagań, lecz drogą życia niesioną z Nim.

Jedno zdanie, które warto zabrać z Mt 11

Kiedy Bóg nie działa tak, jak się spodziewałem, mogę zrobić to, co Jan: przynieść pytanie do Jezusa i pozwolić, żeby odpowiedź przyszła przez Jego słowo i owoce działania.

Do osobistego zatrzymania

Mt 11 daje dwa niezwykle osobiste obrazy.

Jan w więzieniu

Człowiek, który był pewny swojej misji, teraz pyta:

„Czy naprawdę?”

To może zdarzyć się także w wierze.

Są momenty:

modlitwy bez odpowiedzi,
cierpienia,
rozczarowania,
sytuacji, w której Bóg nie działa według naszego planu.

Pytanie nie musi być końcem wiary.

Może być początkiem dojrzalszej wiary.

Człowiek obciążony

Na końcu Jezus mówi:

„Przyjdź do Mnie”.

Nie:

„sam się napraw”.

Nie:

„udowodnij, że zasługujesz”.

Najpierw:

przyjdź.

Jak wyjaśnić Mt 11 komuś w dwóch minutach?

Jan Chrzciciel siedzi w więzieniu i słyszy o działalności Jezusa. Wysyła więc uczniów z pytaniem, czy Jezus naprawdę jest oczekiwanym Mesjaszem.

Jezus nie odpowiada tylko „tak”.

Każe spojrzeć na znaki: niewidomi widzą, chromi chodzą, chorzy są oczyszczani, głusi słyszą, umarli odzyskują życie, a ubogim głoszona jest dobra nowina. To wszystko nawiązuje do proroka Izajasza.

Kiedy uczniowie Jana odchodzą, Jezus bardzo wysoko ocenia Jana. Nazywa go prorokiem i kimś więcej niż prorokiem.

Potem pokazuje ludzi, których nic nie zadowala. Jana odrzucali, bo był zbyt surowy. Jezusa odrzucają, bo jest zbyt blisko grzeszników.

Jezus ostrzega też miasta, które widziały wiele cudów, ale nie odpowiedziały nawróceniem.

Na końcu mówi o swojej wyjątkowej relacji z Ojcem i wypowiada jedno z najpiękniejszych zaproszeń:

„Przyjdźcie do Mnie wszyscy utrudzeni i obciążeni”.

Sedno:

Jezus nie obiecuje, że zawsze będzie pasował do naszych oczekiwań, ale zaprasza, żebyśmy przyszli do Niego z pytaniami i ciężarem, a potem uczyli się Jego cichego i pokornego serca.

Co wydarzy się w Mt 12?

W Mt 11 Jezus mówi o:

swoim jarzmie i odpoczynku.

Mt 12 natychmiast przejdzie do konfliktów dotyczących:

szabatu.

Pojawią się:

uczniowie zrywający kłosy,
pytanie o to, co wolno w szabat,
uzdrowienie człowieka z uschłą ręką,
Jezus jako Pan szabatu,
Sługa z Izajasza,
oskarżenie, że działa mocą Belzebuba,
nauka o grzechu przeciw Duchowi Świętemu,
znak Jonasza,
matka i bracia Jezusa.

Konflikt wokół Jezusa zacznie wyraźnie narastać.

Źródła

Biblia Tysiąclecia, Pallottinum — Ewangelia według św. Mateusza 11.
Antoni Paciorek, Ewangelia według świętego Mateusza. Rozdziały 1–13, Nowy Komentarz Biblijny NT I/1, Edycja Świętego Pawła.
Józef Homerski, Ewangelia według św. Mateusza. Wstęp – przekład z oryginału – komentarz, Pallottinum.
Zdzisław Żywica, Ewangelia według Świętego Mateusza. Rozdziały 1–13. Wstęp, przekład z oryginału, komentarz, Biblia Impulsy NT 1/1.
Katechizm Kościoła Katolickiego — szczególnie części dotyczące Jana Chrzciciela, objawienia Ojca przez Syna, wiary, nadziei i naśladowania Chrystusa.
Odsyłacze biblijne: Iz 29; Iz 35; Iz 61; Ml 3–4; Jr 6,16; Mt 3; Mt 8–10; Mt 14.

Źródło tekstu Biblii Tysiąclecia

Do czytania rozdziału korzystaj z legalnego wydania Biblii Tysiąclecia (Pallottinum) albo oficjalnie udostępnionego tekstu. W opracowaniu nie przepisano całego chronionego przekładu, lecz użyto siglów, krótkich sformułowań i omówienia.

Następny rozdział

Mt 12 — Jezus jako Pan szabatu, człowiek z uschłą ręką, Sługa Pański, Belzebub, grzech przeciw Duchowi Świętemu, znak Jonasza i prawdziwa rodzina Jezusa.

Podstawa tekstowa: Biblia Tysiąclecia — Pallottinum. Cytaty podajemy w skrócie, wraz z sygnaturami — pełny tekst rozdziału warto przeczytać w wydaniu Biblii.