Ewangelia według św. Mateusza 10 — Dwunastu Apostołów, misja, prześladowania i cena uczniostwa

Mt 10 — w 60 sekund

Mt 9 zakończył się obrazem tłumów:

znękanych,
porzuconych,
jak owce bez pasterza.

Jezus powiedział:

„Żniwo wprawdzie wielkie, ale robotników mało”.

I polecił uczniom modlić się o robotników.

Mt 10 zaczyna się odpowiedzią na tę modlitwę.

Uczniowie sami zostają posłani.

Jezus wybiera Dwunastu i daje im władzę:

nad duchami nieczystymi,
do uzdrawiania chorób.

Następnie posyła ich z orędziem:

„Bliskie już jest królestwo niebieskie”.

Mają:

uzdrawiać,
pomagać,
działać bez robienia z Ewangelii biznesu.

Jezus mówi:

„Darmo otrzymaliście, darmo dawajcie”.

Ale bardzo szybko kończy się romantyczny obraz misji.

Jezus ostrzega:

będziecie odrzucani,
oskarżani,
prześladowani,
wydawani sądom,
możecie stracić relacje,
możecie nawet stracić życie.

A mimo to powtarza:

„Nie bójcie się”.

Dlaczego?

Bo Ojciec zna człowieka.

Nawet włosy na jego głowie są policzone.

Mt 10 kończy się bardzo radykalnie:

Jezus nie chce być dodatkiem do życia.

Uczeń ma kochać Go bardziej niż własne bezpieczeństwo, reputację, a nawet najważniejsze relacje.

Ale ostatnie słowa nie dotyczą straty.

Dotyczą nagrody za przyjęcie ucznia Jezusa.

Rozdział można streścić:

Z ucznia Jezus robi posłańca — ale uczciwie mówi mu, że misja ma cenę.

Co wydarzyło się wcześniej?

Mt 8–9

Mateusz pokazał serię cudów Jezusa.

Jezus ma władzę nad:

chorobą,
nieczystością,
naturą,
demonami,
grzechem,
śmiercią.

Mt 9,35–38

Jezus patrzy na tłumy i współczuje im.

Są jak:

owce bez pasterza.

Mówi, że żniwo jest wielkie.

Nakazuje modlitwę o robotników.

Mt 10 pokazuje:

modlitwa o misję prowadzi do posłania.

Podział Mt 10

Mt 10,1–4

Powołanie i lista Dwunastu.

Mt 10,5–15

Pierwsze wskazania misyjne.

Mt 10,16–23

Prześladowania i wytrwałość.

Mt 10,24–33

Uczeń, Mistrz i wezwanie: „Nie bójcie się”.

Mt 10,34–39

Miecz, podziały, rodzina, krzyż i utrata życia.

Mt 10,40–42

Przyjęcie wysłannika Jezusa i nagroda.

Mt 10 — na język ludzki

Do tej pory uczniowie głównie:

patrzyli,
słuchali,
chodzili za Jezusem.

Teraz Jezus mówi w praktyce:

„Wasza kolej”.

Daje im udział w swojej misji.

Mają robić to, co wcześniej robił On:

głosić królestwo,
uzdrawiać,
uwalniać.

Ale od razu ustala ważną zasadę:

Nie sprzedawajcie łaski.

Jeśli sami otrzymaliście od Boga za darmo, nie zamieniajcie misji w sposób na zarabianie, prestiż albo kontrolę.

Jezus mówi też:

Nie wszyscy was przyjmą.

Niektórzy odrzucą waszą wiadomość.

Nie musicie wtedy niszczyć ludzi ani mścić się.

Idźcie dalej.

Potem ostrzeżenie staje się jeszcze mocniejsze:

„Posyłam was jak owce między wilki”.

Czyli:

macie iść w świat, który nie zawsze będzie bezpieczny.

Macie być:

roztropni,
niewinni,
odważni.

Jezus nie obiecuje, że wierny uczeń uniknie konfliktu.

Mówi nawet, że Ewangelia może odsłonić głębokie podziały w rodzinach.

Nie dlatego, że celem Jezusa jest niszczenie rodziny.

Ale dlatego, że decyzja wobec Niego może stać się punktem sporu.

Na końcu Jezus mówi:

„Kto was przyjmuje, Mnie przyjmuje”.

Uczeń nie jest właścicielem misji.

Jest wysłannikiem.

1. Jezus daje uczniom władzę

Mt 9 mówił o robotnikach żniwa.

Mt 10 zaczyna się od przekazania uczniom konkretnego zadania.

Jezus daje im:

ἐξουσία — exousia

czyli:

władzę,
autorytet,
upoważnienie.

To nie jest ich prywatna moc.

Otrzymują ją od Jezusa.

2. Uczniowie mają robić to, co robił Jezus

W Mt 4,23 i Mt 9,35 Jezus:

nauczał,
głosił,
uzdrawiał.

W Mt 10 uczniowie zostają włączeni w tę samą misję.

To ważny model Kościoła.

Kościół nie ma wymyślać własnej misji.

Ma uczestniczyć w misji Jezusa.

3. Dwunastu

Liczba dwanaście nie jest przypadkowa.

Izrael miał dwanaście pokoleń.

Jezus tworzy grono Dwunastu.

To ma wymiar symboliczny.

Mateusz pokazuje:

wokół Jezusa zaczyna się odnowa ludu Boga.

4. „Apostołowie”

W Mt 10,2 pojawia się określenie:

ἀπόστολος — apostolos

czyli:

wysłannik,
posłany,
reprezentant.

Apostoł nie jest przede wszystkim człowiekiem o wysokim stanowisku.

Jest:

człowiekiem wysłanym.

5. Szymon zwany Piotrem

Piotr jest wymieniony jako pierwszy.

Będzie odgrywał szczególnie ważną rolę w Ewangelii Mateusza.

Jego imię:

Πέτρος — Petros

wiąże się ze skałą / kamieniem.

Znaczenie tego imienia zostanie szerzej rozwinięte w Mt 16.

6. Andrzej

Brat Piotra.

Był jednym z pierwszych powołanych rybaków.

Lista Dwunastu przypomina, że misja jest wspólnotowa.

7. Jakub i Jan

Synowie Zebedeusza.

Również zostali powołani nad Jeziorem Galilejskim.

8. Filip i Bartłomiej

O części Dwunastu Mateusz mówi bardzo niewiele.

To ważne.

Nie każdy apostoł jest równie znany.

A jednak każdy należy do grupy posłanych.

9. Tomasz

Później szczególnie znany z Ewangelii Jana.

U Mateusza nie odgrywa wielkiej indywidualnej roli.

10. Mateusz celnik

To niezwykle ważny szczegół.

Lista nie mówi tylko:

„Mateusz”.

Dodaje:

„celnik”.

Czyli pamięć o jego przeszłości nie zostaje wymazana.

Ale przeszłość nie przekreśla powołania.

11. Jakub, Tadeusz i Szymon Gorliwy

Wśród Dwunastu są ludzie o różnym tle.

Szymon „Gorliwy” może być określony słowem wskazującym na gorliwość; nie ma pewności, czy oznacza formalną przynależność do później rozpoznawalnego ruchu zelotów.

Nie należy nadmiernie rekonstruować jego politycznej biografii.

12. Judasz Iskariota

Lista kończy się Judaszem.

Mateusz od razu dodaje:

„ten, który Go zdradził”.

W gronie powołanych znajduje się człowiek, który później zdradzi Jezusa.

To bardzo trzeźwy obraz wspólnoty.

Bliskość Jezusa nie automatyzuje wierności.

13. Dlaczego Jezus wybrał Judasza?

Ewangelia nie daje prostego psychologicznego wyjaśnienia.

Nie należy tworzyć fikcyjnej odpowiedzi.

Najważniejsze jest to:

Judasz naprawdę należy do Dwunastu,
naprawdę uczestniczy w misji,
a później naprawdę zdradza.

To ostrzega:

powołanie nie usuwa ludzkiej wolności.

14. „Nie idźcie do pogan”

To jeden z trudnych fragmentów.

Jezus na tym etapie posyła uczniów przede wszystkim:

do „owiec, które poginęły z domu Izraela”.

Czy oznacza to, że poganie są nieważni?

Nie.

Już wcześniej Mateusz pokazał:

Mędrców,
setnika.

A Ewangelia zakończy się nakazem:

„Idźcie i nauczajcie wszystkie narody”.

Mt 10 opisuje etap misji.

15. Najpierw Izrael

Historia zbawienia ma porządek.

Obietnice zostały dane Izraelowi.

Mesjasz przychodzi w historii Izraela.

Dlatego pierwsza misja jest skierowana do Izraela.

Później rozszerzy się na wszystkie narody.

To nie przeciwstawienie:

Izrael albo poganie.

Raczej:

Izrael → narody.

16. „Owce, które poginęły”

To ponownie obraz pasterski.

W Mt 9 tłumy były jak owce bez pasterza.

Teraz uczniowie są posłani do zagubionych owiec.

Misja nie zaczyna się od potępienia:

„jesteście beznadziejni”.

Zaczyna się od szukania.

17. „Bliskie jest królestwo niebieskie”

To samo przesłanie głosił:

Jan Chrzciciel,
Jezus.

Teraz głoszą je uczniowie.

To pokazuje ciągłość.

Apostoł nie wymyśla własnej Ewangelii.

Przekazuje orędzie Jezusa.

18. Uzdrawiajcie

Misja ma wymiar nie tylko słowny.

Królestwo jest:

głoszone,
pokazywane w działaniu.

Uzdrowienia i uwolnienia są znakami nadejścia Bożego królowania.

19. „Darmo otrzymaliście, darmo dawajcie”

To jedno z najważniejszych zdań Mt 10.

Greckie:

δωρεάν — dōrean

oznacza:

darmo,
bez zapłaty,
jako dar.

Uczniowie nie wyprodukowali:

łaski,
władzy,
Ewangelii.

Wszystko otrzymali.

Dlatego nie są właścicielami.

20. Czy ksiądz lub misjonarz nie może otrzymywać pieniędzy?

Jezus nie zakazuje utrzymania głosiciela.

W tym samym fragmencie mówi:

„wart jest robotnik swej strawy”.

Chodzi o różnicę pomiędzy:

godziwym utrzymaniem,
handlem łaską.

Ewangelia nie jest produktem sprzedawanym za duchową opłatę.

21. Nie bierzcie złota, srebra i miedzi

Pierwsza misja ma być bardzo prosta.

Uczniowie mają uczyć się:

zależności od Boga i gościnności ludzi.

Nie mają zabezpieczać wyprawy jak bogaci podróżnicy.

22. Czy każdy misjonarz ma dziś podróżować bez pieniędzy?

Nie należy mechanicznie przenosić wszystkich szczegółów tej konkretnej instrukcji na każdą misję w każdym czasie.

W innych miejscach Nowego Testamentu warunki misji są inne.

Trzeba odróżnić:

zasadę,
konkretną formę.

Zasada:

prostota i wolność od chciwości.

23. „Wart jest robotnik swego utrzymania”

Misjonarz nie ma zarabiać na cudach.

Ale wspólnota może go utrzymywać.

To ważna równowaga.

Darmowość łaski nie oznacza:

brak materialnych potrzeb człowieka.

24. Szukanie godnego domu

Uczniowie mają znaleźć miejsce gościnne i pozostać tam.

Nie mają stale zmieniać gospodarzy w poszukiwaniu:

lepszego jedzenia,
wygodniejszego łóżka,
wyższego statusu.

Misja nie jest turystyką prestiżową.

25. Pokój dla domu

Wejście apostoła ma być związane z pokojem.

Nie z agresją.

Nie z dominacją.

Misjonarz niesie:

pokój królestwa.

26. Jeśli ktoś nie przyjmie

Jezus zakłada możliwość odrzucenia.

To bardzo ważne.

Nie mówi uczniom:

„Jeśli dobrze zrobicie misję, wszyscy uwierzą”.

Nie.

Człowiek może odmówić.

27. Strząśnięcie prochu

To symboliczny gest.

Oznacza:

odpowiedzialność za odrzucenie przesłania zostaje po stronie odrzucającego.

Nie jest to zachęta do pogardy.

Uczeń nie ma mścić się.

Ma iść dalej.

28. Sodoma i Gomora

Jezus używa bardzo mocnego obrazu sądu.

Odrzucenie przesłania ma znaczenie.

Ewangelia jest darem.

Ale dar może zostać odrzucony.

29. „Owce między wilki”

Teraz ton radykalnie się zmienia.

Jezus nie ukrywa ryzyka.

Uczniowie są:

owcami.

Nie wojownikami.

Nie wilkami silniejszymi od innych wilków.

30. Misja bez przemocy

Obraz owiec jest bardzo ważny.

Jezus nie posyła uczniów, żeby zdobywali ludzi przemocą.

Ich siła ma być innego rodzaju.

31. „Roztropni jak węże”

Greckie:

φρόνιμος — phronimos

oznacza m.in.:

roztropny,
rozsądny,
mądry praktycznie.

Chrześcijańska niewinność nie jest naiwnością.

32. „Nieskazitelni jak gołębie”

Uczeń ma łączyć dwie rzeczy:

mądrość i czystość intencji.

Nie:

manipulacja,
cynizm,
przebiegłość dla zła.

Ale też nie:

naiwność,
łatwowierność.

33. Roztropność + niewinność

To jedna z najlepszych zasad działania chrześcijańskiego w trudnym środowisku.

Samą roztropność można zamienić w cynizm.

Samą niewinność można zamienić w naiwność.

Jezus chce:

jednego i drugiego.

34. Sądy i synagogi

Jezus zapowiada konkretne prześladowania.

Uczniowie będą wydawani władzom.

To pokazuje, że misja nie będzie społecznie neutralna.

35. Namiestnicy i królowie

Prześladowanie paradoksalnie stanie się okazją do świadectwa.

Uczniowie trafią przed ludzi, do których normalnie być może nigdy nie mieliby dostępu.

Bóg może wykorzystać sytuację wrogą jako przestrzeń świadectwa.

36. „Nie martwcie się, jak i co macie mówić”

To nie jest zakaz przygotowania.

Nie znaczy:

„nigdy nie przygotowuj homilii ani obrony”.

Kontekst dotyczy sytuacji prześladowania, w której uczeń zostaje nagle postawiony przed sądem.

Jezus mówi:

nie jesteście sami.

37. Duch Ojca będzie mówił

To bardzo ważna obietnica.

Misja nie opiera się wyłącznie na zdolnościach retorycznych apostoła.

Duch działa w świadectwie.

38. Podziały w rodzinach

Jezus zapowiada dramatyczne konflikty:

brat przeciw bratu,
ojciec przeciw dziecku,
dzieci przeciw rodzicom.

To nie jest cel Ewangelii.

To skutek tego, że decyzja wobec Jezusa może podzielić ludzi.

39. „Będziecie w nienawiści u wszystkich z powodu mego imienia”

Nie należy rozumieć „wszyscy” jako matematycznie każdej osoby.

To biblijny sposób opisania szerokiej wrogości.

Najważniejsze:

przyczyną ma być wierność Jezusowi, a nie własna agresja ucznia.

40. Nie każde odrzucenie jest prześladowaniem za Jezusa

To bardzo ważne.

Jeżeli ktoś jest:

arogancki,
obraża ludzi,
manipuluje,

a potem spotyka się z krytyką, nie powinien automatycznie mówić:

„Jezus zapowiedział prześladowania”.

Tekst mówi o cierpieniu:

z powodu Jezusa i wierności Ewangelii.

41. „Kto wytrwa do końca”

Greckie:

ὑπομένω — hypomenō

oznacza:

wytrwać,
pozostać pod ciężarem,
nie uciec z wierności.

Wiara w Mt 10 nie jest chwilowym entuzjazmem.

Jest wytrwałością.

42. Ucieczka do innego miasta

Jezus mówi, że gdy prześladują w jednym mieście, uczniowie mają uciec do innego.

To bardzo ważne.

Jezus nie gloryfikuje bezsensownego wystawiania się na przemoc.

Można:

uciec.

Męczeństwo nie jest samobójczym szukaniem cierpienia.

43. Co znaczy „nie zdążycie obejść miast Izraela, nim przyjdzie Syn Człowieczy”?

To jeden z trudniejszych wersetów Mateusza.

Istnieje kilka interpretacji.

Może odnosić się do:

wydarzeń związanych ze zmartwychwstaniem,
sądu historycznego,
przyszłego przyjścia Syna Człowieczego,
dynamiki misji przed końcem.

Nie ma pełnej zgody egzegetów.

Najuczciwiej powiedzieć:

tekst pozostaje interpretacyjnie trudny i nie powinien być używany do łatwych kalkulacji dat końca świata.

44. Uczeń nie przewyższa nauczyciela

Jezus mówi:

jeśli Mistrz spotyka opór, uczeń nie powinien zakładać, że zawsze będzie lubiany.

To realistyczne.

45. Belzebub

Przeciwnicy będą nazywać gospodarza domu demonicznymi określeniami.

Jeżeli Jezusa oskarżają o związek ze złem, uczniowie również mogą zostać oczernieni.

46. „Nie bójcie się”

W tej części rozdziału wezwanie powtarza się kilka razy.

To jedno z głównych przesłań Mt 10.

Misja jest niebezpieczna, ale strach nie ma być panem ucznia.

47. To, co ukryte, będzie ujawnione

Prawda ostatecznie należy do Boga.

Uczeń nie musi budować całego życia na:

reputacji,
opinii przeciwników,
tymczasowym zwycięstwie kłamstwa.

Bóg odsłoni prawdę.

48. „Co mówię wam w ciemności…”

Uczeń otrzymuje przesłanie od Jezusa po to, żeby je głosić.

Ewangelia nie jest prywatnym sekretem.

49. „Nie bójcie się tych, którzy zabijają ciało”

To ekstremalnie mocne.

Jezus nie lekceważy śmierci.

Przesuwa jednak perspektywę.

Człowiek nie ma władzy absolutnej.

50. Bojaźń Boga

Jezus mówi, że większą wagę ma Ten, który ma ostateczny sąd nad całym człowiekiem.

„Bojaźń Boga” w Biblii nie oznacza tylko panicznego strachu.

To:

uznanie Jego świętości,
autorytetu,
ostatecznej władzy.

51. Wróble

Jezus natychmiast równoważy mocne słowa o sądzie obrazem Ojca.

Wróble były bardzo tanie.

A jednak:

nawet one nie są poza Bożą wiedzą.

52. Włosy policzone

To hiperboliczny obraz kompletnej wiedzy Boga.

Ojciec zna człowieka bardziej szczegółowo, niż człowiek zna samego siebie.

53. „Jesteście ważniejsi niż wiele wróbli”

To nie jest pogarda dla zwierząt.

To zapewnienie ucznia:

twoje życie nie jest anonimowe dla Ojca.

54. Przyznać się do Jezusa

Misja wymaga publicznego świadectwa.

Nie chodzi o agresywne narzucanie wiary.

Chodzi o gotowość powiedzenia:

„należę do Jezusa”.

55. Zaparcie się Jezusa

Mateusz mówi bardzo poważnie o konsekwencji odrzucenia Chrystusa.

Później Piotr sam się Go zaprze.

To ważne.

Ostrzeżenie jest prawdziwe.

Ale Ewangelia pokaże także możliwość:

przebaczenia i odbudowy.

56. „Nie przyszedłem przynieść pokoju, ale miecz”

To jeden z najbardziej źle rozumianych tekstów.

Jezus nie wzywa tutaj do przemocy.

Przecież wcześniej:

błogosławił czyniących pokój,
uczył miłości nieprzyjaciół.

„Miecz” jest obrazem:

podziału wywołanego decyzją wobec Jezusa.

57. Ewangelia może dzielić

Prawda może ujawnić konflikt wartości.

Jeżeli jedna osoba wybiera Jezusa, a druga radykalnie Go odrzuca, relacja może zostać napięta.

Jezus nie mówi:

„twórz konflikty”.

Mówi:

„Nie zakładaj, że wierność zawsze będzie społecznie bezkosztowa”.

58. Cytat z Micheasza

Jezus nawiązuje do Mi 7,6.

Prorok opisywał rozpad relacji społecznych i rodzinnych w czasie kryzysu.

Jezus wykorzystuje ten obraz, by opisać powagę decyzji związanej z Jego osobą.

59. „Kto kocha ojca lub matkę bardziej niż Mnie…”

To może brzmieć brutalnie.

Biblia nakazuje szacunek wobec rodziców.

Jezus nie każe przestać kochać rodzinę.

Mówi o:

hierarchii miłości.

Jeżeli rodzina staje się ważniejsza niż Bóg, uczeń traci właściwy porządek.

60. Czy Jezus żąda miłości większej niż rodzice?

Tak.

I właśnie dlatego jest to tekst tak ważny dla pytania:

kim Jezus uważa siebie za będącego?

Zwykły nauczyciel nie może uczciwie żądać od człowieka najwyższej miłości.

61. „Kto nie bierze swego krzyża…”

To jedno z pierwszych wyraźnych użyć obrazu krzyża w Ewangelii Mateusza.

Dla pierwszych odbiorców krzyż nie był religijną biżuterią.

Był narzędziem:

hańby,
tortury,
egzekucji.

62. Wziąć krzyż

Nie znaczy:

„każda niedogodność to mój krzyż”.

W kontekście chodzi o gotowość zapłacenia najwyższej ceny za wierność Jezusowi.

63. Krzyż przed krzyżem Jezusa

Czytelnik Ewangelii wie, dokąd zmierza historia.

Słowa o krzyżu przygotowują uczniów na drogę samego Jezusa.

Uczeń nie idzie drogą inną niż Mistrz.

64. „Kto chce znaleźć swoje życie, straci je”

Greckie słowo:

ψυχή — psychē

może oznaczać:

życie,
duszę,
osobę.

Jezus mówi o paradoksie:

życie kurczowo chronione za wszelką cenę może zostać utracone.

65. Stracić życie dla Jezusa

Nie jest pochwałą śmierci dla samej śmierci.

Chodzi o:

pierwszeństwo wierności,
rezygnację z absolutyzowania bezpieczeństwa,
gotowość oddania siebie.

66. „Kto was przyjmuje, Mnie przyjmuje”

To ogromna godność wysłannika.

Apostoł nie jest Jezusem.

Ale reprezentuje Jezusa.

Przyjęcie autentycznego wysłannika staje się przyjęciem Tego, który go posłał.

67. Jezus i Ojciec

Jezus mówi dalej:

kto przyjmuje Mnie, przyjmuje Tego, który Mnie posłał.

Powstaje łańcuch:

Ojciec → Jezus → apostoł → odbiorca.

Misja Kościoła ma źródło w Bogu.

68. Prorok i sprawiedliwy

Jezus mówi o przyjęciu proroka i sprawiedliwego.

Gościnność wobec wysłannika ma duchową wartość.

Nie każdy musi być publicznym apostołem.

Można uczestniczyć w misji także przez:

przyjęcie,
pomoc,
wsparcie.

69. Kubek świeżej wody

Rozdział o wielkich prześladowaniach kończy się małym gestem.

Kubek wody.

To piękne.

Królestwo Boga obejmuje zarówno:

heroiczne świadectwo,
zwykłą dobroć.

70. „Jednemu z tych najmniejszych”

Mały gest wobec ucznia nie jest dla Boga niewidoczny.

To kontynuacja motywu Ojca, który widzi to, co małe.

Ważne słowa greckie — Mt 10

1. ἀπόστολος — apostolos

Znaczenie: wysłannik, posłany.

Od tego słowa pochodzi „apostoł”.

2. ἐξουσία — exousia

Znaczenie: władza, autorytet, upoważnienie.

Uczniowie otrzymują ją od Jezusa.

3. δωρεάν — dōrean

Znaczenie: darmo, jako dar.

„Darmo otrzymaliście, darmo dawajcie”.

4. φρόνιμος — phronimos

Znaczenie: roztropny, rozsądny, praktycznie mądry.

5. ὑπομένω — hypomenō

Znaczenie: wytrwać, pozostać wiernym pod ciężarem próby.

6. φοβέομαι — phobeomai

Znaczenie: bać się.

W rozdziale kilkakrotnie pojawia się wezwanie:

„nie bójcie się”.

7. σταυρός — stauros

Znaczenie: krzyż.

Pierwotnie narzędzie egzekucji i hańby.

8. ψυχή — psychē

Znaczenie: życie, dusza, osoba.

W paradoksie o traceniu i znajdowaniu życia.

Klucz do Biblii — Mt 10

1. Kto mówi?

Głównie Jezus.

2. Do kogo?

Do Dwunastu, ale Mateusz formułuje mowę w taki sposób, że wiele jej zasad dotyczy szerzej przyszłych uczniów i wspólnoty misyjnej.

3. W jakiej sytuacji?

Po modlitwie o robotników Jezus posyła uczniów na pierwszą misję.

4. Co wydarzyło się wcześniej?

Uczniowie obserwowali misję Jezusa.

Teraz:

mają w niej uczestniczyć.

5. Jaki to gatunek?

Mowa misyjna zawierająca:

konkretne instrukcje,
ostrzeżenia,
przysłowia,
obrazy,
obietnice.

6. Co oznaczało dla pierwszych odbiorców?

Misja chrześcijańska:

pochodzi od Jezusa,
ma być darmowa,
nie gwarantuje sukcesu,
może prowadzić do prześladowania,
wymaga odwagi i wytrwałości.

7. Co mówi o Bogu?

Bóg:

jest Panem żniwa,
daje władzę do misji przez Jezusa,
działa przez Ducha,
zna człowieka,
troszczy się o najmniejszego,
jest ostatecznym Sędzią.

8. Co mówi o człowieku?

Człowiek:

może zostać posłany,
potrzebuje prostoty,
nie powinien sprzedawać daru Boga,
może doświadczyć odrzucenia,
potrzebuje roztropności,
potrzebuje odwagi,
może zostać wezwany do bardzo wysokiej ceny wierności.

Niezbędnik Biblijny — Mt 10

Ludzie

Dwunastu

Symboliczna grupa odpowiadająca dwunastu pokoleniom Izraela.

Piotr

Wymieniony jako pierwszy.

Mateusz

Dawny celnik, teraz apostoł.

Judasz Iskariota

Apostoł, który później zdradzi Jezusa.

Jezus

Posyłający i dawca władzy.

Ojciec

Ten, który zna i chroni uczniów.

Miejsca i instytucje

Miasta i wsie Izraela

Pierwszy obszar misji.

Synagogi

Miejsca, w których uczniowie mogą spotkać zarówno wspólnotę, jak i prześladowanie.

Sądy

Przestrzeń publicznego świadectwa.

Religia i społeczeństwo

Gościnność

Podstawowy element podróżowania w starożytności.

Misjonarz był zależny od przyjęcia przez mieszkańców.

Utrzymanie nauczyciela

Przyjęcie i utrzymanie wysłannika było częścią kultury gościnności.

Krzyż

Nie symbol dekoracyjny, lecz rzymskie narzędzie egzekucji.

Słownik

Apostoł — wysłannik Jezusa.
Misja — posłanie do głoszenia i działania w imieniu Jezusa.
Królestwo niebieskie — królowanie Boga.
Darmość — łaska nie jest towarem.
Roztropność — mądrość działania w trudnym świecie.
Wytrwałość — pozostanie wiernym mimo presji.
Krzyż — najwyższa cena uczniostwa.

Oś rozdziału

Jezus powołuje Dwunastu
↓
daje władzę
↓
posyła
↓
każe głosić królestwo
↓
darmo otrzymali → darmo dają
↓
spotykają odrzucenie
↓
są owcami między wilkami
↓
mają być roztropni i niewinni
↓
przychodzi prześladowanie
↓

nie bójcie się

↓
wierność może kosztować wszystko
↓

kto was przyjmuje, Mnie przyjmuje

MOST MIĘDZY TESTAMENTAMI

Dwanaście pokoleń Izraela

Dwunastu apostołów przywołuje strukturę Izraela.

To znak odnowy ludu Boga.

Owce bez pasterza

Motyw z Mt 9 ma tło prorockie, szczególnie w Ez 34.

Teraz Jezus tworzy grono ludzi, którzy mają uczestniczyć w Jego pasterskiej misji.

Micheasz 7

Słowa o podziałach rodzinnych nawiązują do Mi 7,6.

Jezus wykorzystuje prorocki obraz kryzysu, aby opisać radykalność decyzji wobec Niego.

Bojaźń Boga

Stary Testament wielokrotnie uczy, że prawdziwa mądrość zaczyna się od bojaźni Pana.

Mt 10 przeciwstawia:

strach przed ludźmi,
głębokie uznanie autorytetu Boga.

CO MÓWI BÓG W TEKŚCIE?

W Mt 10 szczególnie mocne są słowa Jezusa:

„Nie bójcie się”.

Nie są wypowiedziane w bezpiecznym kontekście.

Właśnie przeciwnie.

Jezus mówi o:

sądach,
nienawiści,
przemocy,
śmierci.

A potem:

„Nie bójcie się”.

Dlaczego?

Nie dlatego, że nic złego się nie wydarzy.

Ale dlatego, że:

Ojciec wie,
Ojciec zna,
człowiek nie jest zapomniany,
życie nie kończy się na ludzkim wyroku.

To bardzo dojrzała biblijna nadzieja.

TRUDNE PYTANIE 1

Dlaczego Jezus na początku zabrania iść do pogan?

Bo Mt 10 opisuje pierwszy etap misji.

Historia zbawienia rozpoczyna się od Izraela.

Na końcu Mateusza misja zostanie rozszerzona na:

wszystkie narody.

TRUDNE PYTANIE 2

Czy Jezus jest przeciw Samarytanom?

Nie można tak wnioskować.

Instrukcja dotyczy zakresu konkretnej misji.

Inne tradycje ewangeliczne pokazują pozytywne działania Jezusa wobec Samarytan.

TRUDNE PYTANIE 3

Czy chrześcijańskie głoszenie zawsze powinno być darmowe?

Łaska i sakramenty nie są towarem.

Nie wolno handlować duchowym darem.

Jednocześnie pracownik misji może otrzymywać godziwe utrzymanie.

Sam Jezus mówi:

„wart jest robotnik swego utrzymania”.

TRUDNE PYTANIE 4

Czy uczeń ma być naiwny?

Nie.

Jezus mówi:

roztropny jak wąż i niewinny jak gołąb.

Chrześcijańska dobroć nie wymaga rezygnacji z rozsądku.

TRUDNE PYTANIE 5

Czy trzeba zostać w miejscu prześladowania i dać się zabić?

Nie.

Jezus wyraźnie dopuszcza ucieczkę do innego miasta.

Męczeństwo jest świadectwem wierności, a nie poszukiwaniem śmierci.

TRUDNE PYTANIE 6

Czy Duch Święty zwalnia z przygotowania do wystąpień?

Nie.

Tekst dotyczy szczególnie sytuacji przymusowego świadectwa podczas prześladowania.

Nie jest pochwałą lenistwa.

TRUDNE PYTANIE 7

Czy Jezus naprawdę przynosi miecz zamiast pokoju?

„Miecz” jest metaforą podziału, nie nakazem przemocy.

Jezus wcześniej błogosławi czyniących pokój.

Jego osoba może jednak stać się punktem konfliktu.

TRUDNE PYTANIE 8

Czy trzeba kochać Jezusa bardziej niż rodzinę?

Tak — w sensie najwyższej hierarchii miłości.

Nie oznacza to zaniedbywania rodziny.

Miłość do Boga powinna raczej oczyszczać i pogłębiać miłość do ludzi.

TRUDNE PYTANIE 9

Co znaczy „wziąć swój krzyż”?

Być gotowym ponieść realny koszt wierności Jezusowi.

Nie każda zwykła przykrość jest automatycznie „krzyżem”.

TRUDNE PYTANIE 10

Czy Bóg ochroni ucznia przed śmiercią?

Mt 10 nie obiecuje fizycznej nietykalności.

Jezus mówi wręcz o możliwości śmierci.

Obietnica dotyczy głębszego bezpieczeństwa:

człowiek pozostaje w ręku Ojca.

TRUDNE PYTANIE 11

Co oznacza przyjście Syna Człowieczego w Mt 10,23?

To jeden z najbardziej dyskutowanych fragmentów.

Polscy i zagraniczni egzegeci proponują różne rozwiązania.

Nie należy udawać całkowitej pewności.

Najważniejsze jest, że misja uczniów żyje w perspektywie decydującego działania Boga i ostatecznego zwycięstwa Syna Człowieczego.

Co mówią polscy bibliści?

Ks. Antoni Paciorek

Paciorek podkreśla, że Mt 10 jest drugą wielką mową Jezusa w Ewangelii Mateusza — mową misyjną.

Jej punktem wyjścia jest współczucie Jezusa wobec tłumów i potrzeba robotników.

Dwunastu nie działa samodzielnie.

Ich:

autorytet,
przesłanie,
misja

pochodzą od Jezusa.

Ważny jest również rozwój perspektywy mowy.

Pierwsze wskazania dotyczą konkretnej misji w Izraelu, ale dalsze fragmenty wyraźnie patrzą także na przyszłe doświadczenia wspólnoty uczniów.

Ks. Józef Homerski

Homerski zwraca uwagę na symbolikę liczby Dwunastu i związek z Izraelem.

Pierwszeństwo misji do Izraela wynika z historii obietnicy, a nie z pogardy wobec narodów.

W części o prześladowaniu istotne jest połączenie:

realizmu,
zaufania.

Jezus nie ukrywa cierpienia, ale zapewnia o opiece Ojca.

Zdzisław Żywica

Żywica akcentuje, że mowa misyjna pokazuje tożsamość ucznia jako reprezentanta Jezusa.

Uczeń zostaje posłany tak, jak Jezus został posłany przez Ojca.

Dlatego końcowa formuła:

„kto was przyjmuje, Mnie przyjmuje”

jest teologicznym kluczem do całej misji.

Rozdział pokazuje także napięcie pomiędzy darmowym darem Boga a odpowiedzialnością człowieka za przyjęcie lub odrzucenie przesłania.

TRADYCJA KATOLICKA

Apostolskość

Kościół katolicki widzi w Dwunastu szczególny fundament apostolski wspólnoty Kościoła.

Ich misja pochodzi od Jezusa.

W tradycji katolickiej urząd biskupi jest związany z sukcesją apostolską.

Misja

Każdy ochrzczony uczestniczy na swój sposób w misji Kościoła.

Nie każdy jest apostołem w ścisłym sensie Dwunastu.

Ale każdy może świadczyć:

słowem,
życiem,
miłosierdziem,
pracą,
rodziną.

Darmowość

Kościół zdecydowanie odrzuca symonię, czyli handel rzeczami duchowymi.

Dar Boga nie jest towarem.

Męczeństwo

Tradycja katolicka widzi męczeństwo jako najwyższe świadectwo wierności Chrystusowi.

Nie jest ono jednak świadomym poszukiwaniem śmierci.

Krzyż

Chrześcijanin jest wezwany do naśladowania Jezusa również wtedy, gdy wierność kosztuje.

Najczęstsze błędne odczytania Mt 10

„Jezus nie chciał zbawiać pogan”

Nie.

To pierwszy etap misji.

„Kościół nie może utrzymywać misjonarzy”

Nie.

Darmowość łaski nie wyklucza utrzymania robotnika.

„Chrześcijanin ma być naiwny”

Nie.

Ma być roztropny i niewinny.

„Każda krytyka mnie to prześladowanie”

Nie.

Cierpienie ma wynikać z wierności Jezusowi, nie z własnej arogancji.

„Trzeba zostać tam, gdzie grozi śmierć”

Nie zawsze.

Jezus pozwala uciec.

„Nie trzeba przygotowywać się do wystąpień”

Nie.

Fragment o Duchu dotyczy przede wszystkim sytuacji prześladowania.

„Jezus każe używać miecza”

Nie.

Miecz jest metaforą podziału.

„Jezus każe nienawidzić rodziny”

Nie.

Mówi o pierwszeństwie miłości do Boga.

„Krzyż oznacza każdą drobną niedogodność”

Nie.

To obraz radykalnego kosztu uczniostwa.

„Bóg obiecuje, że wierzący fizycznie nie zginie”

Nie.

Obiecuje, że człowiek nie jest poza Jego opieką nawet wobec śmierci.

Co Mt 10 mówi o Bogu?

Bóg:

jest Panem żniwa,
posyła przez Jezusa,
daje władzę do misji,
daje Ducha w czasie świadectwa,
zna każdego człowieka,
troszczy się o najmniejszego,
jest większy niż ludzkie zagrożenie,
przyjmuje nawet małe gesty wykonane wobec uczniów.

Co Mt 10 mówi o człowieku?

Człowiek:

może zostać wysłany,
nie jest właścicielem Ewangelii,
potrzebuje prostoty,
potrzebuje roztropności,
może spotkać odrzucenie,
może cierpieć za wierność,
potrzebuje odwagi,
musi uporządkować hierarchię miłości,
może znaleźć prawdziwe życie poprzez oddanie go Jezusowi.

Co warto zobaczyć w tym rozdziale?

Uczniowie stają się odpowiedzią na modlitwę o robotników.
Dwunastu symbolizuje odnowę ludu Izraela.
Apostoł oznacza przede wszystkim „wysłany”.
Władza uczniów pochodzi od Jezusa.
Pierwsza misja jest skierowana do Izraela, ale Ewangelia zmierza ku wszystkim narodom.
Orędzie uczniów jest tym samym orędziem o królestwie.
Łaska nie jest towarem.
Misja wymaga prostoty i wolności od chciwości.
Odrzucenie jest możliwe i nie oznacza automatycznie porażki.
Uczeń jest owcą między wilkami, a nie wilkiem silniejszym od innych.
Chrześcijaństwo łączy roztropność z niewinnością.
Prześladowanie może stać się przestrzenią świadectwa.
Jezus nie nakazuje bezsensownego szukania męczeństwa.
„Nie bójcie się” nie oznacza „nic złego się nie stanie”.
Ojciec zna nawet to, co dla świata jest nieważne.
„Miecz” oznacza podział, a nie wezwanie do przemocy.
Jezus stawia siebie ponad wszystkie inne lojalności.
Krzyż jest obrazem radykalnej ceny uczniostwa.
Misja kończy się identyfikacją wysłannika z Jezusem.
Nawet kubek wody może mieć znaczenie w królestwie.

Jedno zdanie, które warto zabrać z Mt 10

Jezus nie obiecuje swoim uczniom bezpiecznej misji — obiecuje, że jeśli pójdą wiernie, nigdy nie będą anonimowi ani zapomniani przez Ojca.

Do osobistego zatrzymania

Mt 10 stawia bardzo konkretne pytania.

1. Czy modlę się o robotników, zakładając, że sam nie mogę nim być?

Uczniowie modlili się.

A potem Jezus posłał ich.

2. Czy umiem dawać za darmo to, co sam dostałem za darmo?

czas,
wiedzę,
przebaczenie,
wsparcie,
Ewangelię?

3. Czego boję się bardziej?

opinii ludzi,
odrzucenia,
utraty pozycji,
czy niewierności Bogu?

4. Czy Jezus jest centrum, czy dodatkiem?

Mt 10 jest bardzo radykalny.

Nie pyta:

„Czy Jezus mieści się w moim planie życia?”

Pyta:

„Czy mój plan życia mieści się w pójściu za Jezusem?”

Jak wyjaśnić Mt 10 komuś w dwóch minutach?

Jezus wcześniej powiedział, żeby modlić się o robotników na wielkie żniwo.

W Mt 10 uczniowie sami zostają tymi robotnikami.

Jezus wybiera Dwunastu Apostołów i daje im udział w swojej misji. Mają głosić, że bliskie jest królestwo Boga, uzdrawiać i pomagać ludziom.

Mówi im bardzo ważną zasadę:

„Darmo otrzymaliście, darmo dawajcie”.

Nie wolno zamieniać łaski Boga w biznes.

Potem Jezus uczciwie ostrzega, że misja nie będzie łatwa. Uczniowie mogą spotkać odrzucenie, sądy, konflikty rodzinne i prześladowanie.

Mają być jednocześnie roztropni i niewinni.

Jezus kilka razy mówi:

„Nie bójcie się”.

Nie dlatego, że nic złego się nie stanie.

Ale dlatego, że Ojciec zna ich i nie zapomina nawet o najmniejszym szczególe ich życia.

Na końcu Jezus mówi o krzyżu i o tym, że wierność Jemu może kosztować bardzo dużo.

Ale mówi też:

kto przyjmuje ucznia, przyjmuje samego Jezusa.

Sedno:

uczeń Jezusa nie jest tylko słuchaczem — zostaje wysłany, a misja wymaga jednocześnie darmowości, roztropności, odwagi i wierności.

Co wydarzy się w Mt 11?

Po posłaniu Dwunastu zacznie się nowy etap.

Pojawi się pytanie samego Jana Chrzciciela:

„Czy Ty jesteś Tym, który ma przyjść?”

To bardzo ważne.

Jan wcześniej zapowiadał Mesjasza.

Teraz, siedząc w więzieniu, pyta.

Jezus odpowie nie teorią, ale tym, co się dzieje:

niewidomi widzą,
chromi chodzą,
trędowaci są oczyszczani,
głusi słyszą,
umarli zmartwychwstają,
ubogim głosi się Ewangelię.

Mt 11 będzie też zawierał:

świadectwo Jezusa o Janie,
krytykę ludzi, których nic nie potrafi przekonać,
biada miastom nieodpowiadającym na znaki,
niezwykłe słowa o relacji Ojca i Syna,
zaproszenie:

„Przyjdźcie do Mnie wszyscy, którzy utrudzeni i obciążeni jesteście…”

Źródła

Biblia Tysiąclecia, Pallottinum — Ewangelia według św. Mateusza 10.
Antoni Paciorek, Ewangelia według świętego Mateusza. Rozdziały 1–13, Nowy Komentarz Biblijny NT I/1, Edycja Świętego Pawła.
Józef Homerski, Ewangelia według św. Mateusza. Wstęp – przekład z oryginału – komentarz, Pallottinum.
Zdzisław Żywica, Ewangelia według Świętego Mateusza. Rozdziały 1–13. Wstęp, przekład z oryginału, komentarz, Biblia Impulsy NT 1/1.
Katechizm Kościoła Katolickiego — szczególnie części dotyczące apostolskości Kościoła, misji, męczeństwa, ewangelizacji, Opatrzności i naśladowania Chrystusa.
Odsyłacze biblijne: Mi 7,6; Ez 34; Dn 7; Mt 9,35–38; Mt 16; Mt 28,18–20.

Źródło tekstu Biblii Tysiąclecia

Do czytania rozdziału korzystaj z legalnego wydania Biblii Tysiąclecia (Pallottinum) albo oficjalnie udostępnionego tekstu. W opracowaniu nie przepisano całego chronionego przekładu, lecz użyto siglów, krótkich sformułowań i omówienia.

Następny rozdział

Mt 11 — pytanie Jana Chrzciciela, znaki Mesjasza, świadectwo o Janie, biada miastom i „Przyjdźcie do Mnie wszyscy utrudzeni”.

Podstawa tekstowa: Biblia Tysiąclecia — Pallottinum. Cytaty podajemy w skrócie, wraz z sygnaturami — pełny tekst rozdziału warto przeczytać w wydaniu Biblii.