Ewangelia według św. Jana — J 7: Święto Namiotów, woda żywa, Duch i spór o Jezusa

Zasada projektu: tekst biblijny i krótkie cytaty zostały sprawdzone w biblia.pl — Biblia Tysiąclecia, wydanie V. Poniższy materiał jest komentarzem, parafrazą i objaśnieniem. Nie przepisuje całego chronionego rozdziału.

J 7 — w 60 sekund

Po kryzysie uczniów w J 6 Jezus pozostaje przez pewien czas: w Galilei. Nie chodzi swobodnie po Judei, ponieważ przeciwnicy: chcą Go zabić. Zbliża się jednak: Święto Namiotów. To jedno z wielkich świąt pielgrzymkowych Izraela.

Przypomina:

wędrówkę przez pustynię,
Bożą opiekę,
wodę,
światło,
plony,
obecność Boga pośród ludu.

Właśnie podczas tego święta Jezus wypowie: wielkie słowa o wodzie żywej. Najpierw jednak Jego „bracia” naciskają: pokaż się publicznie. Skoro czynisz znaki: idź do Jerozolimy i pokaż światu, kim jesteś. Jan dodaje: nawet oni jeszcze w Niego nie wierzyli. Jezus odpowiada: Jego czas nie zależy od presji ludzi.

Nie idzie do Jerozolimy jako celebryta szukający rozgłosu. Idzie: zgodnie z wolą Ojca. W połowie święta zaczyna publicznie nauczać w świątyni. Ludzie pytają: skąd On tak zna Pisma? Jezus odpowiada: moja nauka pochodzi od Tego, który Mnie posłał. Następnie wraca konflikt z J 5: szabat i uzdrowienie człowieka przy Betesdzie.

Jezus pokazuje: nie można sądzić tylko zewnętrznie. Trzeba: „wydać sprawiedliwy wyrok”. Potem dyskusja przechodzi do: pochodzenia Mesjasza. Jedni mówią: wiemy, skąd Jezus jest. Inni: Mesjasz powinien pochodzić z Betlejem i rodu Dawida. Jan prowadzi czytelnika do ironii: ludzie spierają się o ziemskie pochodzenie Jezusa, a nie rozpoznają Jego najgłębszego pochodzenia — od Ojca.

W ostatnim, najbardziej uroczystym dniu święta Jezus woła: jeśli ktoś jest spragniony, niech przyjdzie do Mnie i pije. Jan sam wyjaśnia: chodzi o Ducha Świętego. To rozwija J 4: wodę żywą. Ale teraz jeszcze wyraźniej: Jezus jest źródłem daru Ducha.

Reakcje są skrajnie różne:

prorok,
Mesjasz,
oszust,
człowiek z Galilei,
ktoś, kogo trzeba aresztować.

Strażnicy wysłani po Jezusa wracają: bez Niego. Dlaczego? Bo: nigdy nikt tak nie przemawiał. Na końcu pojawia się: Nikodem. Ten sam z J 3. Nie wyznaje jeszcze publicznie: pełnej wiary. Ale broni: sprawiedliwej procedury. Pyta: czy Prawo pozwala potępić człowieka bez wysłuchania go? Jego droga trwa.

J 7 jest więc wielkim rozdziałem: decyzji. Wobec Jezusa coraz trudniej pozostać: neutralnym.

Podział J 7

J 7,1–9

Bracia Jezusa i Jego „czas”

Bracia zachęcają Jezusa do publicznego pokazania się w Judei. Jezus odmawia działania według ich planu.

J 7,10–13

Jezus przybywa na Święto Namiotów

Idzie do Jerozolimy niejawnie. Wśród tłumu trwają spory o Jego osobę.

J 7,14–24

Jezus naucza w świątyni

Ludzie dziwią się Jego znajomości Pism. Jezus mówi o nauce pochodzącej od Ojca i wraca do sporu o uzdrowienie w szabat.

J 7,25–36

Skąd pochodzi Mesjasz?

Mieszkańcy Jerozolimy dyskutują o pochodzeniu Jezusa. Próbuje się Go pojmać, ale „godzina” jeszcze nie nadeszła.

J 7,37–39

Źródło wody żywej

W kulminacyjnym momencie święta Jezus zaprasza spragnionych do siebie. Jan wyjaśnia, że mówi o Duchu Świętym.

J 7,40–44

Podział w tłumie

Jedni widzą proroka, inni Mesjasza, inni odrzucają Jezusa z powodu Jego galilejskiego pochodzenia.

J 7,45–52

Strażnicy i Nikodem

Strażnicy nie aresztują Jezusa. Nikodem sprzeciwia się osądzeniu człowieka bez przesłuchania.

J 7,53

Przejście do kolejnej perykopy

W tradycyjnym układzie tekstu rozpoczyna przejście do opowiadania o kobiecie pochwyconej na cudzołóstwie; kwestia tekstualna J 7,53–8,11 wymaga osobnego omówienia przy J 8.

1. Po J 6 atmosfera jest już inna

J 6 zakończył się:

odejściem wielu uczniów,
wyznaniem Piotra,
zapowiedzią zdrady Judasza.

J 7 rozpoczyna się: zagrożeniem śmiercią. Jan mówi, że Jezus nie chce swobodnie chodzić po Judei, ponieważ: przeciwnicy zamierzają Go zabić. Konflikt rozpoczęty w J 5: narasta. Od tej chwili coraz wyraźniej cała Ewangelia zmierza: ku „godzinie” Jezusa.

2. „Żydzi chcieli Go zabić” — bardzo ważna uwaga

Jan używa określenia: „Żydzi” w sposób zależny od kontekstu. Nie wolno czytać: „wszyscy Żydzi chcieli zabić Jezusa”. To absurdalne również na poziomie samego tekstu. Jezus: jest Żydem. Jego bracia: są Żydami. Uczniowie: są Żydami. Tłum podczas święta: w większości jest żydowski. Nikodem: jest Żydem.

W Janowym konflikcie określenie często odnosi się do: określonych władz lub przeciwników Jezusa w Judei. Nie wolno używać J 7: antysemicko.

3. Święto Namiotów

Hebrajskie: סֻכּוֹת — Sukkot oznacza: „namioty / szałasy”. Było jednym z: trzech wielkich świąt pielgrzymkowych Izraela.

Obok:

Paschy,
Święta Tygodni.

Podczas Sukkot wspominano: wędrówkę Izraela przez pustynię. Święto miało także charakter: rolniczy — dziękczynienie za plony.

4. Dlaczego Święto Namiotów jest tak ważne dla J 7–8?

Z uroczystością wiązały się szczególnie dwa wielkie symbole: woda i: światło. W J 7 Jezus mówi: o wodzie żywej. W J 8 powie: „Ja jestem światłością świata”. To nie przypadkowe zestawienie. Jan pokazuje: symbole święta znajdują pełnię w Jezusie.

5. Obrzęd wody

Biblia Tysiąclecia wyjaśnia przy J 7,37–38, że w ostatnim, szczególnie uroczystym dniu Święta Namiotów kapłan:

czerpał wodę z sadzawki Siloam,
przynosił ją do świątyni,
wylewał przy ołtarzu.

Obrzęd łączył:

pamięć o Bożym darze wody,
prośbę o deszcz,
prorockie oczekiwanie zbawienia.

Właśnie wtedy Jezus woła: „Jeśli ktoś jest spragniony… niech przyjdzie do Mnie”. To: ogromne roszczenie.

6. Bracia Jezusa

J 7 ponownie wspomina: braci Jezusa.

Tak jak przy J 2, trzeba pamiętać:

greckie: ἀδελφοί — adelphoi

może oznaczać:

braci,
krewnych,
członków szerszej rodziny.

Katolicka tradycja nie interpretuje ich jako: innych dzieci Maryi. Najważniejsze dla J 7 jest jednak: ich aktualna niewiara.

7. „Pokaż się światu!”

Bracia mówią Jezusowi mniej więcej: skoro robisz takie rzeczy, wyjdź na dużą scenę. To brzmi: bardzo współcześnie. Masz dar?

Zrób zasięg.

Masz znaki? Idź do centrum. Chcesz być znany?

Pokaż się.

Jezus odrzuca: logikę autopromocji.

8. Jezus nie buduje „marki” według presji otoczenia

Nie oznacza to: że publiczne głoszenie jest złe. Za chwilę Jezus będzie: nauczał w świątyni. Problem brzmi: kto wyznacza czas i sposób? Bracia: oczekiwania ludzi. Jezus: wola Ojca.

To istotna różnica także dla:

ewangelizacji,
kapłaństwa,
mediów katolickich,
liderów,
twórców.

Można mówić o Bogu: dla chwały Boga albo: dla własnego zasięgu.

9. „Nawet Jego bracia nie wierzyli”

To bardzo ludzki szczegół. Bliskość rodzinna: nie gwarantuje wiary. Można znać Jezusa: „od strony domu” i nadal nie rozumieć: Jego tożsamości. Późniejszy Nowy Testament pokazuje ważną rolę krewnych Jezusa, szczególnie Jakuba. To oznacza: niewiara w J 7 nie musi być końcem ich historii.

10. „Mój czas”

Jezus mówi o: swoim czasie. W J 7 greckie słowo może być: καιρός — kairos czyli: odpowiedni / wyznaczony moment. W Ewangelii Jana bardzo ważna jest również: ὥρα — hōra czyli: „godzina” Jezusa. Oba motywy prowadzą do: Paschy. Jezus nie działa: przypadkowo. Jego misja ma: Boży rytm.

11. Czy Jezus powiedział, że nie pójdzie, a potem poszedł?

Na pierwszy rzut oka: tak to może wyglądać. Braciom mówi: „wy idźcie”. Potem: sam idzie. Biblia Tysiąclecia wyjaśnia: chodzi o sposób i moment udziału. Jezus nie idzie: publicznie razem z braćmi, by manifestacyjnie się pokazać. Idzie później: skrycie. Nie jest to: kłamstwo. To odmowa: realizacji ich planu autoprezentacji.

12. Wariant tekstualny: „nie idę” / „jeszcze nie idę”

W rękopisach J 7,8 występuje ważny wariant. Niektóre mają sens: „nie idę”. Inne: „jeszcze nie idę”. BT V oddaje: „Ja jeszcze nie idę”. Różnica prawdopodobnie powstała właśnie dlatego, że kopiści i czytelnicy zauważali: późniejsze pójście Jezusa. Niezależnie od wariantu kontekst pokazuje: Jezus nie uczestniczy w święcie na warunkach braci.

13. Świat nienawidzi Jezusa

Dlaczego? Jezus mówi: ponieważ świadczy, że uczynki świata są złe. To rozwija: J 3. Światłość przychodzi. Ciemność: nie chce ujawnienia. Problem nie brzmi: Jezus jest niemiły. Problem: prawda demaskuje.

14. Czy chrześcijanin powinien dążyć do tego, by świat go nienawidził?

Nie. To bardzo złe odczytanie.

Nie należy być:

agresywnym,
aroganckim,
obraźliwym,

a potem mówić: „nienawidzą mnie za prawdę”. Jezus jest odrzucany: za wierne świadectwo prawdzie. Chrześcijanin ma: mówić prawdę w miłości. Nie: prowokować dla ego.

15. Jezus idzie skrycie

Dlaczego? Nie dlatego, że: boi się wszystkiego. Jego godzina: jeszcze nie nadeszła. Jan często pokazuje: Jezus kontroluje rytm swojej misji. Przeciwnicy: nie wyznaczą momentu Jego śmierci. Tłum: też go nie wyznaczy. Bracia: również nie.

16. Tłum mówi o Jezusie szeptem

Jedni: „jest dobry”. Inni: „zwodzi tłum”. To pierwsza wielka polaryzacja J 7. Jezus staje się: znakiem sprzeciwu. Nie da się Go łatwo wpisać: w neutralną kategorię.

17. Strach przed władzami

Jan mówi: ludzie boją się mówić jawnie. To ważny element: społecznej presji. Wiara nie odbywa się: w próżni.

Człowiek może rozpoznawać prawdę, ale bać się:

opinii,
wykluczenia,
konsekwencji.

J 5 mówił o: szukaniu ludzkiej chwały. J 7 pokazuje: lęk przed ludzką reakcją.

18. Jezus zaczyna nauczać w połowie święta

Nie ukrywa się: przez całe święto. W pewnym momencie wchodzi: do świątyni. I naucza: publicznie. To pokazuje: wcześniejsza dyskrecja nie wynika z tchórzostwa. Jezus sam wybiera: moment.

19. „Skąd zna Pisma, skoro się nie uczył?”

Nie chodzi o: analfabetyzm Jezusa. Pytanie dotyczy: formalnej edukacji rabinicznej. Nie przeszedł typowej drogi: ucznia znanego nauczyciela. A jednak: naucza z niezwykłą znajomością Pisma.

20. Jezus nie mówi: „sam wszystko wymyśliłem”

Odpowiada: „Moja nauka nie jest moja”. To brzmi paradoksalnie. Jezus jest: Słowem. A jednak mówi: nauka pochodzi od Ojca. To znów: jedność posłania. Syn: nie buduje prywatnej filozofii. Objawia: Ojca.

21. Jak rozpoznać, czy nauka jest od Boga?

Jezus daje zaskakujące kryterium: „jeśli ktoś chce pełnić Jego wolę, pozna…” Czyli poznanie Boga ma: wymiar moralny. Nie chodzi o: „uwierz bez dowodów”. Chodzi o: serce naprawdę gotowe przyjąć prawdę. Człowiek, który z góry mówi: „zaakceptuję Boga tylko, jeśli potwierdzi moje decyzje”, nie jest: neutralnym badaczem.

22. Wiara i posłuszeństwo nie są wrogami rozumu

Jezus nie mówi: „nie myśl”. W J 7 ludzie: badają Pisma, dyskutują, porównują. Ale prawda religijna dotyczy: całego człowieka. Wola może: pomagać lub przeszkadzać poznaniu. To zjawisko istnieje także poza religią. Czasem człowiek: nie chce zobaczyć tego, co zagraża jego interesom.

23. Kto szuka własnej chwały

To rozwinięcie J 5. Jezus zestawia: własną chwałę z: chwałą Tego, który posyła. Prawdziwy nauczyciel Boga: nie robi z Boga narzędzia do budowania siebie. To niezwykle aktualne.

Można:

głosić kazania,
prowadzić kanał,
tworzyć portal katolicki,
ewangelizować,

a w środku: szukać własnego uznania. Jezus daje kryterium: czyją chwałę buduję?

24. Jezus wraca do Mojżesza

J 5 zakończył się: Mojżeszem. J 6 rozwijał: mannę Mojżesza. J 7 ponownie: Prawo Mojżesza. To pokazuje: ciągłość narracji. Rozdziały Jana nie są: luźnym zbiorem scen.

25. „Nikt z was nie zachowuje Prawa”

To ostra wypowiedź. Jezus nie mówi: Prawo jest złe. Mówi: oskarżacie Mnie w imię Prawa, a sami chcecie Mnie zabić. Czyli problem: niespójność. Można bronić: religijnego przepisu i jednocześnie: łamać jego głęboki sens.

26. Tłum mówi: „jesteś opętany”

Nie wszyscy wiedzą: o planach zabicia Jezusa. Dlatego część tłumu reaguje: „kto chce cię zabić?” To kolejny przykład: różnych poziomów wiedzy w J 7. Mieszkańcy Jerozolimy: wiedzą więcej. Pielgrzymi: mogą nie znać planów władz. Jan bardzo realistycznie pokazuje: niejednorodny tłum.

27. „Jeden czyn”

Jezus wraca do: uzdrowienia przy Betesdzie z J 5. To wydarzenie: nadal ma konsekwencje. Spór o szabat: nie zakończył się.

28. Obrzezanie w szabat

Obrzezanie chłopca miało odbywać się: ósmego dnia. Jeżeli ósmy dzień przypadał: w szabat, obrzezanie: wykonywano. Dlaczego? Ponieważ przykazanie dotyczące obrzezania: miało pierwszeństwo. Jezus używa: argumentu „od mniejszego do większego”.

Jeśli można obrzezać część ciała… …to dlaczego gniewać się, że Jezus: uzdrowił całego człowieka? To bardzo mocny argument. Obrzezanie: dotyczy części ciała i znaku przymierza. Jezus: przywraca zdrowie całemu człowiekowi. Szabat nie może być: wymówką przeciw dobru.

30. „Nie sądźcie z pozorów”

To jedno z najbardziej praktycznych zdań J 7. Człowiek widzi: nosze niesione w szabat. Jezus mówi: zobacz całość. Widzą: Galilejczyka. Nie widzą: Posłanego przez Ojca. Widzą: formalny problem. Nie widzą: uzdrowionego człowieka. To ostrzeżenie: powierzchowny osąd może być religijnie poprawny, a głęboko niesprawiedliwy.

31. „Wydajcie wyrok sprawiedliwy”

Jezus nie mówi: „nie wolno nigdy oceniać”. Mówi: oceniaj sprawiedliwie. To ważne również dla popularnego: „nie sądźcie”. Biblia nie zakazuje: rozeznania. Zakazuje: niesprawiedliwego, obłudnego, powierzchownego potępiania.

32. Mieszkańcy Jerozolimy wiedzą o planie zabicia Jezusa

W przeciwieństwie do tłumu z J 7,20 mówią: „czy to nie Ten, którego chcą zabić?” To potwierdza: różne grupy w tłumie mają różną wiedzę. Nie ma tu: sprzeczności.

33. „Czy zwierzchnicy uznali Go za Mesjasza?”

Jezus mówi: publicznie. Nikt Go nie zatrzymuje. Ludzie zaczynają więc myśleć: może władze zmieniły zdanie? To pokazuje: siłę autorytetu społecznego. Ludzie często pytają nie tylko: „czy to prawda?” Ale: „co mówią ważni ludzie?”

34. „Wiemy, skąd On pochodzi”

To jedna z wielkich ironii Jana. Ludzie mówią: wiemy. A czytelnik wie: nie wiecie. Znają: Galileę, Nazaret, rodzinę. Nie znają: Ojca, który Go posłał. W Ewangelii Jana pytanie: „skąd jest Jezus?” ma dwa poziomy.

ziemski Galilea / Nazaret / Betlejem / rodzina.

ostateczny od Ojca.

35. Oczekiwanie „ukrytego” Mesjasza

Niektóre nurty późnego judaizmu rozwijały ideę: Mesjasza, którego pochodzenie jest ukryte aż do objawienia. BT wskazuje: takie tło dla J 7,27. Nie było jednego, jednolitego: „żydowskiego poglądu na Mesjasza”. W I wieku istniały: różne oczekiwania. To bardzo ważne.

36. Jezus zna Ojca

Jezus mówi: „Ja Go znam”. Dlaczego? od Niego jestem i On Mnie posłał.

To rozwija:

J 1,18,
J 3,
J 5,
J 6.

Jezus nie mówi: „mam wyjątkowo dobrą opinię o Bogu”. Mówi: znam Ojca z wyjątkowej relacji pochodzenia.

37. Próba aresztowania

Ludzie chcą: pojmać Jezusa. Ale: nikt nie podnosi ręki. Jan wyjaśnia: godzina jeszcze nie nadeszła. To nie jest tylko: przypadek logistyczny. W narracji Jana: misja Jezusa znajduje się pod suwerennym planem Boga.

38. „Godzina jeszcze nie nadeszła”

Od J 2 słyszymy: godzina. W J 7: nadal nie. W J 12 Jezus powie: godzina nadeszła. Co ją wyznacza?

Nie:

tłum,
Sanhedryn,
Piłat,
Judasz.

Ostatecznie: Ojciec i misja Syna. Ludzie będą realnie odpowiedzialni za swoje czyny. Ale Jan podkreśla: krzyż nie wymknął się Bogu spod kontroli.

39. Wielu zaczyna wierzyć

Pytają: czy Mesjasz uczyni więcej znaków niż Jezus? To jeszcze wiara: oparta na znakach. Ale może prowadzić: głębiej. Jak zawsze u Jana: wiara ma etapy.

40. Władze wysyłają strażników

Kapłani i faryzeusze: reagują na poruszenie tłumu. Wysyłają: straż świątynną. To krok: od dyskusji do działania. Konflikt: staje się instytucjonalny.

41. „Jeszcze krótki czas jestem z wami”

Jezus mówi: o odejściu. Nie chodzi o: ucieczkę do innego kraju. Idzie: do Ojca. Rozmówcy: nie rozumieją. To kolejne Janowe nieporozumienie.

42. „Będziecie Mnie szukać i nie znajdziecie”

Brzmi bardzo surowo. BT odnosi to do: nierozpoznanej godziny łaski. Nie oznacza: Bóg cieszy się, że człowiek Go nie znajdzie. J 3 mówi: Bóg chce zbawić świat. Ale istnieje: realny moment odpowiedzi. Człowiek może: wielokrotnie odrzucać światło.

43. Czy Jezus idzie do Greków?

Rozmówcy rozumieją: geograficznie. Może pójdzie do: diaspory żydowskiej w świecie greckim? Może będzie nauczał: Greków? Ironia Jana: dokładnie to stanie się przez Kościół. Ewangelia rzeczywiście: pójdzie do pogan. Ale Jezus mówi: o powrocie do Ojca.

44. Ostatni i najbardziej uroczysty dzień święta

Jan buduje: napięcie. Święto Namiotów osiąga: kulminację. Właśnie wtedy Jezus: wstaje i woła donośnym głosem. To nie prywatna rozmowa. To: publiczne objawienie.

45. „Jeśli ktoś jest spragniony”

To echo: proroków. Bóg wielokrotnie zaprasza: spragnionych. Np. Iz 55: przyjdźcie do wody. Jezus teraz mówi: przyjdźcie do Mnie. To niezwykle mocne. To, co w Starym Testamencie daje: Bóg, Jezus wiąże: ze swoją osobą.

46. Jezus jest źródłem

W J 4: obiecał Samarytance wodę żywą. W J 7: publicznie woła do całego tłumu. Woda życia: nie pochodzi ostatecznie z Siloam. Pochodzi: od Jezusa. Świąteczny obrzęd: wskazuje na Niego.

47. „Niech przyjdzie do Mnie i pije”

Wiara nie jest tylko: zgodą intelektualną. Jest: przyjściem. J 6: kto przychodzi, nie będzie głodny. J 7: kto jest spragniony, niech przyjdzie i pije. Jan używa: cielesnych obrazów dla: żywej relacji z Chrystusem.

48. Rzeki wody żywej

J 7,38 jest: trudny składniowo. Istnieją dwie główne możliwości interpunkcji.

Odczytanie 1

Rzeki wypływają:

z wnętrza wierzącego.

Odczytanie 2

Rzeki wypływają:

z wnętrza Chrystusa. BT zaznacza: różnicę tradycji interpretacyjnej. Wulgata sprzyjała: odniesieniu do wierzącego. Współczesna egzegeza często mocno bierze pod uwagę: chrystologiczne źródło wody. Najważniejsze: źródłem Ducha jest ostatecznie Chrystus.

49. Jaki fragment Pisma Jezus cytuje?

Nie istnieje jeden werset Starego Testamentu brzmiący: dokładnie tak. BT mówi: cytat sumaryczny. To znaczy: Jezus / Ewangelista zbiera kilka obrazów Pisma.

Między innymi:

Wj 17,
Iz 43,
Iz 44,
Iz 58,
Ez 47,
Za 14.

To ważna lekcja: Nowy Testament czasem cytuje sens całej tradycji, a nie jeden werset słowo w słowo.

50. Wj 17 — woda ze skały

Izrael: pragnie na pustyni. Mojżesz uderza: w skałę. Bóg daje: wodę. J 7: Jezus zaprasza spragnionych do siebie. Paweł w 1 Kor 10 powie: skałą był Chrystus. Wczesne chrześcijaństwo bardzo mocno czyta: wodę pustyni chrystologicznie.

51. Iz 44 — woda i Duch

Izajasz przekazuje obietnicę Boga: wyleję wodę na spragnioną ziemię i: mojego Ducha. To wyjątkowo ważne dla J 7. Jan sam wyjaśnia: woda oznacza Ducha. Czyli symbolika nie jest: naszym domysłem. Jest: podana przez Ewangelistę.

52. Ez 47 — rzeka ze świątyni

Ezechiel widzi: wodę wypływającą ze świątyni. Woda: daje życie wszędzie, dokąd dociera. Pamiętaj J 2: Jezus jest nową świątynią. J 7: od Niego płynie woda życia. To niezwykle spójny Janowy obraz: Jezus = świątynia + źródło Ducha.

53. Za 14 — żywe wody i Święto Namiotów

To szczególnie ciekawe.

Za 14 łączy:

żywe wody wypływające z Jerozolimy,
eschatologiczne panowanie Boga,
pielgrzymkę narodów,
Święto Namiotów.

J 7 odbywa się: właśnie podczas Święta Namiotów. Dlatego Za 14 jest jednym z najważniejszych tekstów tła.

54. Jan sam interpretuje symbol

J 7,39: „powiedział to o Duchu”. To wielka pomoc. Nie musimy zgadywać: co znaczy woda. Jan mówi: Duch Święty.

To rozwija:

J 1,33,
J 3,5–8,
J 4,10–14.

55. „Duch jeszcze nie był dany”

Czy przed Zmartwychwstaniem nie było Ducha Świętego? Oczywiście: Duch działa w całym Starym Testamencie.

Duch:

działa w stworzeniu,
przemawia przez proroków,
prowadzi ludzi.

Jan nie mówi: Duch zaczął istnieć dopiero po Wielkanocy. BT wyjaśnia: chodzi o nowe, paschalne udzielenie Ducha Kościołowi.

56. Jezus musi zostać uwielbiony

Duch zostanie udzielony w nowy sposób: po uwielbieniu Jezusa.

U Jana „uwielbienie” obejmuje:

krzyż,
Zmartwychwstanie,
powrót do Ojca.

J 7 łączy więc: wodę żywą → Ducha → Paschę. To ważne: Duch nie jest dodatkiem obok krzyża. Jest: owocem Paschy Chrystusa.

57. W J 19 przebity bok Jezusa

Później z boku Jezusa: wypłyną krew i woda.

Katolicka tradycja widzi w tym:

źródło sakramentów,
Kościół rodzący się z boku Chrystusa,
wodę chrztu,
krew Eucharystii.

J 7: źródło Ducha. J 19: przebity Chrystus. To wielka linia: Pascha → Duch → sakramenty → życie Kościoła.

58. „Ten jest prorokiem”

Po słowach o wodzie część tłumu mówi: to prawdziwie prorok. Znów: Pwt 18. Ten sam motyw pojawił się: po rozmnożeniu chleba. Ale nadal: nie jest to pełna odpowiedź.

59. „To jest Mesjasz”

Inni idą: krok dalej. Ale natychmiast pojawia się problem: Galilea. Jak Mesjasz może: pochodzić z Galilei?

60. Betlejem i ród Dawida

Ludzie prawidłowo przypominają: tradycję mesjańską. Mi 5 wskazuje: Betlejem. Mesjasz ma: związek z Dawidem. Problem: są przekonani, że wiedzą wszystko o Jezusie. Czytelnik znający tradycję Mateusza i Łukasza wie: Jezus narodził się w Betlejem. Jan: nie opisuje narodzenia. Czy zakłada, że odbiorcy je znają?

Możliwe. Nie mamy: pewności.

61. Czy Jan sugeruje, że Jezus naprawdę nie urodził się w Betlejem?

Nie można tego wywnioskować. J 7 przedstawia: argument tłumu. Nie: komentarz Ewangelisty potwierdzający ich wiedzę. Jan często używa: ironii. Ludzie mówią coś na podstawie: niepełnej informacji. Czytelnik: ma widzieć głębiej.

62. Najważniejsze pochodzenie Jezusa nie jest geograficzne

Nawet jeśli rozstrzygniemy: Betlejem czy Nazaret, Jan prowadzi jeszcze głębiej. Jezus mówi: „od Niego jestem”. Ostateczne pytanie: skąd pochodzi Jezus? Odpowiedź Jana: od Ojca.

63. Powstaje rozłam

Greckie: σχίσμα — schisma oznacza: rozłam / podział. Od tego słowa pochodzi: „schizma”. Jezus staje się: przyczyną podziału. Nie dlatego, że: lubi kłótnie. Dlatego, że wobec Jego roszczeń trzeba: odpowiedzieć.

64. Czy Jezus chce podziału?

Nie w sensie: konfliktu dla konfliktu. Ale prawda: ujawnia różne odpowiedzi. Jezus nie jest: produktem kompromisu, który każdy może zdefiniować po swojemu.

65. Strażnicy wracają bez Jezusa

To jedna z najbardziej niezwykłych scen. Dostali: zadanie. Nie wykonali go. Dlaczego? Nie dlatego, że: Jezus uciekł. Mówią: „nigdy jeszcze nikt tak nie przemawiał”. Słowo Jezusa: rozbraja nawet ludzi wysłanych po Jego aresztowanie.

66. Czy strażnicy uwierzyli?

Tekst: tego nie mówi. Są: poruszeni. Możliwe, że: zachwyceni. Ale nie mamy wyznania: „wierzymy”. To kolejny poziom: Jezus robi wrażenie. Wiara: może, ale nie musi z tego wyrosnąć.

67. Reakcja faryzeuszy

Zamiast zapytać: co usłyszeliście? Odpowiadają: czy i wy daliście się zwieść? To zamknięcie: przed świadectwem. Gdy człowiek z góry zakłada: „każdy, kto myśli inaczej, został oszukany”, przestaje: badać rzeczywistość.

68. Argument z autorytetu

Faryzeusze mówią: czy ktoś z władz lub faryzeuszów uwierzył? To argument: „ważni ludzie nie wierzą, więc to nie może być prawda”. Ale za chwilę Jan robi: genialny ruch. Kto się odzywa?

Nikodem.

A kim jest? jednym z nich. Czyli argument: pęka od środka.

69. „Ten tłum nie zna Prawa”

Przywódcy pogardzają: tłumem. To ironia. Oskarżają ludzi o: nieznajomość Prawa. Ale Nikodem pokaże: to oni sami łamią ducha i procedurę Prawa. Jan często używa: ironii teologicznej.

70. Nikodem wraca

Pierwszy raz: J 3 — noc. Teraz: J 7 — publiczne zebranie przywódców. Nikodem nadal nie mówi: „jestem uczniem Jezusa”. Ale robi: krok. Broni: sprawiedliwości. J 19 zrobi: jeszcze większy krok. To wspaniały przykład: dojrzewania wiary etapami.

71. Nikodem nie broni jeszcze chrystologii Jezusa

Nie mówi: „On jest Mesjaszem”. Pyta: „czy Prawo potępia człowieka bez wysłuchania?” To mała rzecz? Nie. W atmosferze: pogardy i presji sprzeciwienie się grupie: kosztuje. Nikodem zaczyna: wychodzić z nocy.

72. Prawo wymaga sprawiedliwości

Nikodem przypomina: nie można potępić bez poznania sprawy.

To nawiązuje do:

Pwt 1,
Pwt 17,
Pwt 19.

Prawo nie jest: narzędziem samowolnego potępiania. Ma: chronić sprawiedliwość.

73. Reakcja: atak personalny

Zamiast odpowiedzieć: merytorycznie, mówią Nikodemowi: „czy i ty jesteś z Galilei?” To klasyczny: atak ad personam. Nie odpowiadają na argument: „czy Prawo pozwala?” Atakują: osobę.

74. Pogarda wobec Galilei

Galilea była postrzegana przez część elit Judei jako: region peryferyjny. To znów pokazuje: uprzedzenie geograficzne. J 1: „czy może być coś dobrego z Nazaretu?” J 7: „czy prorok pochodzi z Galilei?” Bóg w Ewangelii: regularnie zaskakuje ludzkie mapy prestiżu.

75. „Żaden prorok nie powstaje z Galilei” — czy to prawda?

To zdanie jest: problematyczne. Prorok Jonasz był związany z: Gat-Chefer w Galilei. Możliwe, że rozmówcy mówią: przesadnie / pogardliwie albo mają na myśli: oczekiwanego proroka / Mesjasza. Jan może celowo pokazywać: ich nieprecyzyjną pewność siebie. To kolejna ironia: ci, którzy oskarżają tłum o nieznajomość Prawa, sami formułują wątpliwe twierdzenie o Piśmie.

76. J 7,53 i problem tekstualny kolejnej perykopy

W BT V po J 7,52 znajduje się: J 7,53, prowadzący do opowiadania: o kobiecie pochwyconej na cudzołóstwie — J 7,53–8,11. To fragment: bardzo znany i ważny w tradycji Kościoła. Jednocześnie krytyka tekstu wskazuje: nie występuje w najstarszych i najlepszych rękopisach Ewangelii Jana, a w tradycji rękopiśmiennej pojawia się w różnych miejscach.

Nie oznacza to: „Kościół wyrzucił ten tekst”. Tekst znajduje się w katolickiej Biblii i jest czytany liturgicznie. Ale uczciwy komentarz powinien: zaznaczyć jego szczególną historię tekstualną. Pełne omówienie: przy J 8.

77. J 7 jako rozdział o prawdziwym sądzie

Na początku: ludzie wydają opinie o Jezusie. „Dobry”. „Zwodziciel”. „Prorok”. „Mesjasz”. „Galilejczyk”. „Opętany”. Jezus w środku mówi: „wydajcie sprawiedliwy wyrok”. Na końcu Nikodem: przypomina procedurę sprawiedliwego osądu. To tworzy klamrę: jak osądzasz Jezusa?

Czy:

z plotki,
z pochodzenia,
z opinii elit,
z lęku,
z pozoru?

Czy: naprawdę Go słuchasz?

78. J 7 jako rozdział o pragnieniu

Na powierzchni: konflikty. W centrum: pragnienie. „Jeśli ktoś jest spragniony…” W samym środku sporów Jezus nie mówi: „wygrajcie debatę”. Mówi: „przyjdźcie i pijcie”. To genialne. Najgłębszym problemem człowieka nie jest: brak argumentu. Jest: pragnienie życia.

J 7 — NA JĘZYK LUDZKI

Wyobraź sobie, że wszyscy wokół mówią Jezusowi: co powinien zrobić. Rodzina: pokaż się publicznie. Tłum: jesteś dobry. Inni: jesteś oszustem. Elity: trzeba Cię aresztować. Niektórzy: jesteś prorokiem. Inni: jesteś Mesjaszem. Jeszcze inni: niemożliwe, jesteś z niewłaściwego miejsca. Jezus nie buduje tożsamości: z opinii ludzi.

Wie:

skąd przyszedł, kto Go posłał, dokąd wraca, kiedy nadejdzie Jego godzina.

I właśnie w środku całej tej awantury mówi: jesteś spragniony? Przyjdź do Mnie. To chyba najważniejszy kontrast J 7. Ludzie: dyskutują o Jezusie. Jezus: zaprasza do siebie. Można całe życie: rozmawiać o Chrystusie i nigdy: nie napić się wody.

NAJWAŻNIEJSZE WERSETY

J 7,5

Nawet bracia Jezusa: jeszcze w Niego nie wierzą. Klucz: bliskość zewnętrzna nie gwarantuje wiary.

J 7,6

Jezus mówi o: swoim czasie. Klucz: Jego misją nie steruje presja ludzi.

J 7,16–17

Nauka Jezusa: pochodzi od Ojca. Klucz: gotowość pełnienia woli Boga otwiera człowieka na rozpoznanie prawdy.

J 7,18

Jezus przeciwstawia: własną chwałę i: chwałę Posyłającego. Klucz: ważne kryterium prawdziwej służby religijnej.

J 7,24

„Nie sądźcie z zewnętrznych pozorów”. Klucz: sprawiedliwe rozeznanie wymaga więcej niż powierzchownego wrażenia.

J 7,29

Jezus mówi: zna Ojca, bo jest od Niego i został przez Niego posłany. Klucz: prawdziwe pochodzenie Jezusa jest Boskie.

J 7,30

„Godzina Jego jeszcze nie nadeszła”. Klucz: Pascha Jezusa dokonuje się zgodnie z Bożym planem.

J 7,37–38

Jezus woła: spragniony ma przyjść do Niego i pić. Klucz: Jezus przedstawia siebie jako źródło eschatologicznej wody życia.

J 7,39

Jan wyjaśnia: chodzi o Ducha Świętego. Klucz: woda żywa jest symbolem paschalnego daru Ducha.

J 7,43

Z powodu Jezusa: powstaje rozłam. Klucz: Jego osoba wymaga odpowiedzi.

J 7,46

Strażnicy mówią: „nigdy jeszcze nikt tak nie przemawiał”. Klucz: słowo Jezusa ma wyjątkową władzę.

J 7,51

Nikodem przypomina: nie wolno potępić człowieka bez wysłuchania. Klucz: jego wiara dojrzewa poprzez odwagę sprawiedliwości.

KLUCZ DO BIBLII — J 7

1. Kto mówi lub pisze?

Narrator czwartej Ewangelii.

W rozdziale mówią:

Jezus;
Jego bracia;
tłumy;
mieszkańcy Jerozolimy;
kapłani i faryzeusze;
strażnicy;
Nikodem.

2. Do kogo?

Jezus naucza: publicznie podczas Święta Namiotów.

Słuchaczami są:

pielgrzymi;
mieszkańcy Jerozolimy;
władze religijne;
strażnicy;
uczniowie.

To bardzo: zróżnicowane audytorium.

3. Co wydarzyło się wcześniej?

J 6:

chleb;
Pascha;
manna;
kryzys uczniów;
wyznanie Piotra.

J 7 przechodzi do: Święta Namiotów,

ale nadal rozwija:

Mojżesza,
Pismo,
życie,
wiarę,
konflikt.

4. Co wydarzy się później?

J 8:

kobieta pochwycona na cudzołóstwie — z osobnym problemem tekstualnym;
Jezus jako Światłość świata;
wielki spór o Ojca, Abrahama i „Ja jestem”.

Święto Namiotów: daje tło zarówno wodzie w J 7, jak światłu w J 8.

5. Jaki jest gatunek?

J 7 to:

narracja świąteczna;
mowa objawieniowa;
spór halachiczny;
debata mesjańska;
prorockie wezwanie;
scena quasi-sądowa.

6. Co znaczyło to dla pierwszych odbiorców?

Rozdział pomagał odpowiedzieć: dlaczego jedni wierzą w Jezusa, a inni Go odrzucają? Brak wiary nie wynika zawsze: z braku znaków czy Pisma.

Może wynikać z:

uprzedzeń;
lęku;
presji społecznej;
błędnych oczekiwań;
pychy;
pragnienia własnej chwały.

7. Co mówi o Bogu?

Bóg:

posyła Syna;
wyznacza czas misji;
objawia swoją naukę w Synu;
jest źródłem prawdy;
daje Ducha przez uwielbionego Chrystusa.

8. Co mówi o człowieku?

Człowiek:

może ulec presji grupy;
może osądzać z pozoru;
może znać Pismo częściowo;
może bać się mówić prawdę;
może stopniowo dojrzewać jak Nikodem;
może być naprawdę spragniony Boga.

NIEZBĘDNIK BIBLIJNY — J 7

Ludzie

Jezus

Posłany przez Ojca, nauczyciel Pisma, źródło wody żywej i Dawca Ducha.

Bracia Jezusa

Krewni, którzy na tym etapie jeszcze nie wierzą w Jego misję i zachęcają Go do publicznej autoprezentacji.

Tłum

Podzielony w ocenie Jezusa.

Mieszkańcy Jerozolimy

Niektórzy wiedzą o planach pojmania Jezusa.

Kapłani i faryzeusze

Podejmują próbę aresztowania Jezusa.

Strażnicy świątynni

Zostają wysłani po Jezusa, lecz wracają bez Niego, poruszeni Jego słowem.

Nikodem

Znany z J 3. Broni sprawiedliwego zastosowania Prawa.

Miejsca

Galilea

Początek rozdziału; Jezus przebywa tam z powodu zagrożenia w Judei.

Judea

Region obejmujący Jerozolimę.

Jerozolima

Miejsce Święta Namiotów i narastającego konfliktu.

Świątynia

Główne miejsce nauczania Jezusa w J 7.

Sadzawka Siloam — tło liturgiczne

Z nią związany był obrzęd czerpania wody podczas Święta Namiotów.

Historia i religia

Święto Namiotów — Sukkot

Wspominało:

pustynię;
Bożą opiekę;
zamieszkanie w namiotach.

Było także: świętem plonów. W późniejszej praktyce świątynnej ważne były: woda i światło.

Obrzezanie

Znak przymierza od: Abrahama — Rdz 17. Jezus przypomina, że obrzezanie: wykonywano nawet w szabat, gdy ósmy dzień przypadał właśnie wtedy.

Prawo Mojżeszowe

Jezus nie odrzuca: Prawa. Domaga się: spójnego i sprawiedliwego rozumienia.

SŁOWA, KTÓRE WARTO ZNAĆ

1. σκηνοπηγία — skēnopēgia

Znaczenie:

Święto Namiotów.

Od słów związanych z: namiotem / szałasem.

2. καιρός — kairos

Znaczenie:

właściwy czas;
odpowiedni moment.

W J 7: Jezus działa według Bożego momentu, nie ludzkiej presji.

3. ὥρα — hōra

Znaczenie: godzina.

U Jana szczególnie: godzina Paschy, krzyża i uwielbienia.

4. δόξα — doxa

Znaczenie:

chwała;
uznanie.

Jezus: nie szuka własnej chwały.

5. κρίσις / κρίνω — krisis / krinō

Znaczenie:

sąd;
osądzać.

J 7: trzeba sądzić sprawiedliwie, nie z pozoru.

6. δίψα — dipsa

Rodzina słów oznaczająca: pragnienie. Jezus zaprasza: spragnionych.

7. ὕδωρ ζῶν — hydōr zōn

Znaczenie: woda żywa.

J 4: obietnica Samarytance. J 7: symbol Ducha Świętego.

8. πνεῦμα — pneuma

Znaczenie:

Duch.

Jan wyjaśnia: woda żywa oznacza Ducha Świętego.

9. σχίσμα — schisma

Znaczenie: podział / rozłam.

Jezus powoduje: podział opinii.

10. Μεσσίας / Χριστός — Messias / Christos

Znaczenie:

Mesjasz / Namaszczony.

J 7 pokazuje: spory o kryteria rozpoznania Mesjasza.

MOST MIĘDZY TESTAMENTAMI

1. Kpł 23 → Święto Namiotów

Prawo nakazuje: obchodzenie Sukkot. Izrael ma pamiętać: życie w namiotach po wyjściu z Egiptu. J 7: Jezus uczestniczy w święcie i objawia jego pełniejszy sens.

2. Wj 17 → woda ze skały

Izrael: pragnie. Bóg: daje wodę. J 7: Jezus zaprasza spragnionych do siebie.

Sens

Jezus staje się:

źródłem eschatologicznego daru Boga.

3. Rdz 17 → obrzezanie

Obrzezanie: pochodzi już od patriarchów. Jezus przypomina: jego pierwszeństwo nad zwykłymi ograniczeniami szabatu.

Sens

Prawo trzeba interpretować:

spójnie i ku pełni życia.

4. Iz 44,3 → woda i Duch

Bóg obiecuje: wodę dla spragnionych i: Ducha dla potomstwa. J 7: woda żywa = Duch.

5. Iz 55,1 → spragnieni przychodzą do wody

Prorok woła: do spragnionych. Jezus: kieruje to zaproszenie ku swojej osobie.

6. Ez 47 → rzeka ze świątyni

Woda wypływa: ze świątyni. J 2: Jezus jest nową świątynią. J 7: woda życia pochodzi od Jezusa.

7. Za 14 → Święto Namiotów i żywe wody

Zachariasz łączy:

żywe wody;
eschatologiczne panowanie Boga;
narody;
Święto Namiotów.

J 7: mocno wpisuje Jezusa w tę obietnicę.

8. Mi 5 → Betlejem

Ludzie przypominają: proroctwo o Betlejem. Problem: mają niepełną wiedzę o Jezusie.

Sens

Można poprawnie znać jeden tekst:

i błędnie osądzić całą osobę.

9. Pwt 1; 17; 19 → sprawiedliwy sąd

Prawo wymaga: zbadania sprawy i świadectwa. Nikodem: przypomina tę zasadę.

CO MÓWIĄ POLSCY BIBLIŚCI?

Ks. Stanisław Mędala CM

Podstawowym polskim komentarzem do J 1–12 pozostaje: Stanisław Mędala CM, „Ewangelia według świętego Jana. Rozdziały 1–12. Wstęp – przekład z oryginału – komentarz”, Nowy Komentarz Biblijny NT IV/1, Edycja Świętego Pawła.

Przy J 7 szczególnie ważne są:

żydowskie tło Święta Namiotów;
relacja symboliki wody i świątyni do osoby Jezusa;
znaczenie czasu / godziny Jezusa;
konflikt o autorytet nauczania;
związek J 7 z uzdrowieniem w szabat z J 5;
ironia wokół wiedzy o pochodzeniu Jezusa;
starotestamentalne tło „rzek wody żywej”;
interpretacja wody jako Ducha Świętego;
narastający podział wokół osoby Jezusa;
rola Nikodema jako postaci rozwijającej się w toku Ewangelii.

Najważniejszy klucz: Święto Namiotów nie jest tylko dekoracją historyczną. Jego symbole — szczególnie woda — pomagają Janowi objawić Jezusa jako źródło eschatologicznego Ducha.

Ks. Antoni Paciorek

W Biblii Lubelskiej komentarz do Jana przygotował: Antoni Paciorek, „Ewangelia według św. Jana”, tłumaczenie, wstęp i komentarz, Lublin 2000.

Dla J 7 ważne są szczególnie:

struktura sporów wokół Jezusa;
podwójny wymiar pytania o Jego pochodzenie;
tło Sukkot;
motyw wody żywej;
związek daru Ducha z uwielbieniem Jezusa;
proces dojrzewania Nikodema.

Biblia Tysiąclecia — przypisy do J 7

BT V szczególnie pomaga przy:

„czasie” Jezusa i związku z Jego godziną;
wyjaśnieniu, dlaczego Jezus później jednak idzie na święto;
tle obrzezania w szabat;
pochodzeniu oczekiwań dotyczących Mesjasza;
sensie odejścia Jezusa do Ojca;
obrzędzie czerpania wody z Siloam;
starotestamentalnych tekstach związanych z wodą żywą;
identyfikacji wody z Duchem Świętym;
związku Ducha z uwielbieniem Jezusa.

TRUDNE PYTANIA

1. Dlaczego Jezus mówi braciom, że nie idzie, a potem idzie?

Nie realizuje: ich planu publicznej demonstracji. Idzie: później i skrycie. BT wyjaśnia, że Jego wcześniejsza odpowiedź dotyczy: sposobu / oficjalnego udziału oraz wyznaczonego czasu.

2. Czy Jezus skłamał?

Nie ma podstaw do takiego wniosku. W dodatku J 7,8 ma: wariant tekstualny „nie idę” / „jeszcze nie idę”. Kontekst jasno pokazuje: Jezus nie odrzuca święta, tylko presję braci.

3. Czy „bracia Jezusa” oznaczają inne dzieci Maryi?

Katolicka tradycja: nie. Słowo adelphoi ma szerszy zakres rodzinny. J 7: nie rozstrzyga samo wszystkich szczegółów pokrewieństwa.

4. Czy Jezus odrzuca Prawo Mojżesza?

Nie. Sam argumentuje: z Prawa. Problemem jest: niespójna interpretacja przeciwników.

5. Dlaczego Jezus mówi, że nikt nie przestrzega Prawa?

W kontekście: przeciwnicy powołują się na Prawo, a jednocześnie planują Jego zabicie. To: prorockie oskarżenie o niespójność.

6. Czy Jezus jest z Galilei czy z Betlejem?

Jego publiczna działalność i wychowanie: są związane z Galileą i Nazaretem. Tradycja Mt i Łk podaje: narodzenie w Betlejem. J 7 przedstawia: dyskusję ludzi posiadających niepełną wiedzę. Dla Jana najważniejsze pochodzenie Jezusa: jest od Ojca.

7. Z czyjego „wnętrza” płyną rzeki wody żywej?

Tekst grecki pozwala na: dyskusję interpunkcyjną.

Możliwe:

z wnętrza wierzącego;
z wnętrza Chrystusa.

BT wspomina: różnice tradycji. Teologicznie pewne: Duch pochodzi jako dar Boga przez uwielbionego Chrystusa i przemienia wierzącego.

8. Czy Duch Święty nie istniał przed Zmartwychwstaniem?

Istniał i działał. J 7,39 oznacza: nowe, paschalne udzielenie Ducha wspólnocie wierzących. Nie: początek istnienia Ducha.

9. Dlaczego ludzie nie mogą po prostu sprawdzić, gdzie Jezus się urodził?

W świecie I wieku: dostęp do danych nie działał jak dzisiejszy rejestr państwowy. Poza tym Jan wykorzystuje: ironię niepełnej wiedzy. Problem nie jest tylko: dokumentacyjny. Jest: duchowy.

10. Czy Nikodem jest już uczniem Jezusa?

J 7: nie mówi tego wprost.

Ale jego postawa rozwija się:

J 3 przychodzi nocą.

J 7

zabiera głos wobec własnej grupy.

J 19

pomaga w pogrzebie Jezusa.

To silnie sugeruje: proces dojrzewania.

POZORNE SPRZECZNOŚCI

„Nie idę na święto” vs Jezus idzie

Rozwiązanie: różny moment i sposób udziału. Dodatkowo istnieje: wariant tekstualny J 7,8.

„Nikt nie wie, skąd będzie Mesjasz” vs „Mesjasz ma pochodzić z Betlejem”

To nie musi być sprzeczność. W judaizmie I wieku istniały: różne tradycje mesjańskie. Jedna mogła podkreślać: Betlejem i Dawida. Inna: ukryte pochodzenie / nagłe objawienie Mesjasza. Tłum: nie mówi jednym głosem.

CO MOŻNA ŁATWO ODCZYTAĆ ŹLE?

Błąd 1

„Żydzi” = cały naród żydowski.

Nie. To historycznie i teologicznie: błędne.

Błąd 2

Jezus jest przeciwko Świętu Namiotów.

Nie. Uczestniczy: w święcie. I objawia: jego pełny sens.

Błąd 3

Chrześcijanin powinien szukać nienawiści świata.

Nie. Powinien: wiernie świadczyć prawdzie w miłości.

Błąd 4

„Nie sądźcie z pozorów” = nie wolno niczego oceniać.

Nie. Jezus mówi: „wydajcie sprawiedliwy wyrok”.

Błąd 5

Woda żywa to zwykła woda z magiczną mocą.

Nie. Jan sam mówi: chodzi o Ducha Świętego.

Błąd 6

Duch Święty pojawił się dopiero po Zmartwychwstaniu.

Nie. Po Zmartwychwstaniu: zostaje udzielony Kościołowi w nowym paschalnym wymiarze.

Błąd 7

Galilea automatycznie wyklucza Jezusa jako Mesjasza.

Argument tłumu opiera się: na niepełnej wiedzy.

Błąd 8

Nikodem jest tchórzem i nic więcej.

Jego droga: wyraźnie się rozwija.

Błąd 9

Elity religijne zawsze mają rację.

J 7 pokazuje: autorytet nie zwalnia z uczciwego badania prawdy.

Błąd 10

Tłum zawsze ma rację.

Też nie. Jan krytykuje: zarówno presję tłumu, jak pewność elit. Kryterium: jest prawda objawiona przez Boga.

„BÓG MÓWI” — JAK TO ROZUMIEĆ W J 7?

Najpierw tekst objawia: Jezusa.

Jezus:

nie pozwala, aby inni ustalali Jego czas;
nie szuka własnej chwały;
naucza od Ojca;
zna Ojca;
działa ku dobru całego człowieka;
wymaga sprawiedliwego rozeznania;
zmierza ku swojej godzinie;
zaprasza spragnionych;
daje Ducha;
pozostaje znakiem, wobec którego człowiek musi się określić.

Dla mnie: Czy żyję według presji ludzi czy według tego, co naprawdę rozeznaję przed Bogiem?

Czy oceniam ludzi z pozoru?

Czy bardziej dyskutuję o Jezusie, niż przychodzę do Niego?

Czy naprawdę jestem spragniony Ducha?

Możliwa modlitwa: Jezu, uwolnij mnie od życia dla opinii ludzi. Naucz mnie nie osądzać powierzchownie. Daj mi pragnąć Ciebie bardziej niż własnej racji. Jeśli jestem spragniony, naucz mnie przychodzić do Ciebie i pić. Daj mi Twojego Ducha, abym umiał rozpoznawać prawdę i mieć odwagę Nikodema zrobić następny krok.

JAK MÓGŁBYM TO WYJAŚNIĆ KOMUŚ INNEMU?

Wersja 30 sekund

J 7 dzieje się podczas Święta Namiotów. Rodzina Jezusa namawia Go, żeby publicznie pokazał swoje cuda, ale Jezus nie działa dla rozgłosu — Jego czas wyznacza Ojciec. W Jerozolimie trwają wielkie spory: jedni uważają Jezusa za dobrego, inni za oszusta, proroka albo Mesjasza. W kulminacyjnym dniu święta Jezus woła, że każdy spragniony może przyjść do Niego i pić. Jan wyjaśnia, że chodzi o Ducha Świętego. Na końcu nawet strażnicy wysłani, żeby Go aresztować, wracają bez Niego, bo są poruszeni Jego słowami, a Nikodem przypomina władzom, że Prawo nie pozwala potępiać człowieka bez wysłuchania.

Wersja 2 minuty

J 7 rozgrywa się podczas Święta Namiotów, które przypominało wędrówkę Izraela przez pustynię i było związane z symbolami wody i światła. Bracia Jezusa namawiają Go, by poszedł do Jerozolimy i publicznie pokazał swoje znaki. Jezus odmawia działania według ich planu. Nie buduje popularności pod presją ludzi; działa zgodnie z czasem wyznaczonym przez Ojca.

Kiedy przychodzi do świątyni, naucza publicznie. Ludzie dziwią się, skąd zna Pisma. Jezus mówi, że Jego nauka pochodzi od Ojca. Wraca też do sporu o uzdrowienie w szabat z J 5 i pokazuje, że nie można osądzać powierzchownie. Potem zaczynają się spory o Mesjasza: jedni wiedzą, że oczekiwano potomka Dawida z Betlejem, inni uważają, że znają pochodzenie Jezusa. Jan pokazuje jednak, że najgłębszego pochodzenia Jezusa wcale nie znają: On pochodzi od Ojca.

Kulminacja następuje w ostatnim dniu święta. Gdy liturgia świąteczna mocno akcentowała wodę, Jezus woła: jeśli ktoś jest spragniony, niech przyjdzie do Mnie i pije. Jan od razu tłumaczy, że chodzi o Ducha Świętego, którego wierzący otrzymają po uwielbieniu Jezusa. To rozwija obietnicę wody żywej z rozmowy z Samarytanką.

Reakcje są skrajne. Jedni widzą proroka, inni Mesjasza, jeszcze inni chcą Jezusa aresztować. Strażnicy wracają bez Niego, ponieważ nigdy nie słyszeli nikogo mówiącego w ten sposób. Wtedy pojawia się Nikodem z J 3. Nie wygłasza jeszcze pełnego wyznania wiary, ale przypomina, że Prawo wymaga wysłuchania człowieka przed potępieniem. Jego droga od nocnego poszukiwania ku coraz większej odwadze trwa.

3 RZECZY DO ZAPAMIĘTANIA

1.

Jezus nie żyje pod dyktando ludzkiej presji.

Jego czas: wyznacza Ojciec.

2.

„Jeśli ktoś jest spragniony — niech przyjdzie do Mnie”.

Jezus jest: źródłem wody żywej, czyli Ducha Świętego.

3.

Nie osądzaj z pozoru.

J 7 pokazuje, jak łatwo: wiedzieć trochę i być bardzo pewnym błędnego wyroku.

JEDNO ZDANIE

J 7 pokazuje Jezusa jako Posłanego przez Ojca i źródło Ducha Świętego, który podczas Święta Namiotów objawia pełny sens pragnienia Izraela, a zarazem zmusza ludzi do uczciwego i sprawiedliwego rozstrzygnięcia, kim naprawdę jest.

PYTANIA DO REFLEKSJI

Czy podejmuję ważne decyzje dlatego, że „wszyscy tego ode mnie oczekują”?
Jak bardzo kieruje mną potrzeba pokazania się i zdobycia uznania?
Czy umiem czekać na właściwy moment, zamiast wymuszać rzeczy?
Czy oceniam ludzi z pozoru, środowiska, pochodzenia albo opinii innych?
Czy potrafię zmienić zdanie, kiedy fakty przeczą moim założeniom?
Czego naprawdę jestem dziś spragniony?
Czy próbuję zaspokoić duchowe pragnienie czymś, co nie może dać życia?
Czy proszę Boga o Ducha Świętego?
Czy potrafię zrobić mały odważny krok jak Nikodem, nawet jeśli jeszcze nie mam odpowiedzi na wszystko?
Czy częściej mówię o Jezusie, czy naprawdę przychodzę do Niego?

ŹRÓDŁA I PUNKTY ODNIESIENIA

Biblia Tysiąclecia, wydanie V, Pallottinum — J 7 wraz z przypisami; tekst sprawdzony w biblia.pl.
Stanisław Mędala CM, Ewangelia według świętego Jana. Rozdziały 1–12. Wstęp – przekład z oryginału – komentarz, Nowy Komentarz Biblijny NT IV/1, Edycja Świętego Pawła.
Antoni Paciorek, Ewangelia według św. Jana, Biblia Lubelska, tłumaczenie, wstęp i komentarz, Lublin 2000.
Katechizm Kościoła Katolickiego — szczególnie nauczanie o Duchu Świętym, misji Syna, modlitwie, pragnieniu Boga, sądzie i interpretacji Pisma.
Ważne odsyłacze biblijne: Rdz 17,10–14; Wj 17,1–7; Kpł 23,33–43; Pwt 1,16–17; Pwt 16,13–17; Pwt 17,2–7; Pwt 18,15; Pwt 19,15–20; 2 Krl 14,25; Iz 43,19–20; Iz 44,3; Iz 55,1; Iz 58,11; Ez 47,1–12; Mi 5,1; Za 14,8.16–19; J 1,33.46; J 2,4; J 3,1–21; J 4,10–14; J 5,1–18; J 6; J 8,12; J 12,23; J 19,34; Dz 2; 1 Kor 10,4; Ap 21,6; Ap 22,1.

UWAGA REDAKCYJNA — J 7

Przy dalszej pracy zachowujemy następujące zasady:

Określenia „Żydzi” nie odnosimy automatycznie do całego narodu żydowskiego; zawsze ustalamy konkretną grupę w narracji.
Święto Namiotów przedstawiamy jako rzeczywiste żydowskie święto i klucz do symboliki wody oraz światła.
Wariant J 7,8 „nie idę / jeszcze nie idę” zaznaczamy uczciwie, gdy pytanie dotyczy rzekomej sprzeczności.
Nie oskarżamy Jezusa o kłamstwo na podstawie wyrwanego z kontekstu J 7,8–10.
„Braci Jezusa” omawiamy zgodnie z katolicką tradycją i szerokim zakresem semickiego języka pokrewieństwa.
Nie przedstawiamy chrześcijaństwa jako poszukiwania prześladowania i nienawiści.
„Nie sądźcie z pozorów” nie interpretujemy jako zakazu wszelkiego rozeznania; Jezus nakazuje sprawiedliwy osąd.
Spór o szabat łączymy z J 5 i uzdrowieniem całego człowieka.
Nie traktujemy wszystkich oczekiwań mesjańskich judaizmu I wieku jako jednego jednolitego systemu.
Spór Galilea–Betlejem przedstawiamy jako wypowiedzi postaci posiadających częściową wiedzę, nie jako deklarację Ewangelisty przeciw tradycji narodzenia w Betlejem.
J 7,37–39 interpretujemy w kontekście obrzędu wody podczas Sukkot i starotestamentalnych obietnic.
Wodę żywą identyfikujemy przede wszystkim tak, jak robi sam Jan: z Duchem Świętym.
Kwestię „z czyjego wnętrza wypływają rzeki” przedstawiamy jako realną dyskusję egzegetyczną.
„Duch jeszcze nie był dany” nie oznacza nieistnienia Ducha przed Paschą.
Dar Ducha łączymy z uwielbieniem Jezusa — krzyżem, Zmartwychwstaniem i powrotem do Ojca.
Nikodema czytamy dynamicznie: J 3 → J 7 → J 19.
Nie uznajemy argumentu elit ani argumentu tłumu za automatyczne kryterium prawdy.
J 7,53–8,11 omawiamy z uczciwą informacją o historii tekstualnej, bez lekceważenia jego miejsca w katolickiej tradycji.
Cytaty i tekst biblijny sprawdzamy w biblia.pl, Biblia Tysiąclecia V.
Głównym polskim komentarzem pozostaje Stanisław Mędala CM, pomocniczo Antoni Paciorek oraz nauczanie Kościoła.

OSTATNI KLUCZ DO J 7

Zapamiętaj ruch rozdziału: Galilea → zagrożenie → Święto Namiotów → bracia Jezusa → „pokaż się światu” → niewiara → czas Jezusa → skryte przyjście → szepty tłumu → świątynia → nauka od Ojca → chwała Boga → Mojżesz → szabat → obrzezanie → uzdrowienie całego człowieka → „nie sądźcie z pozorów” → pytanie o Mesjasza → „wiemy, skąd jest” → Jezus od Ojca → próba aresztowania → godzina jeszcze nie nadeszła → odejście do Ojca → ostatni dzień święta → pragnienie → Jezus jako źródło → woda żywa → Duch Święty → uwielbienie → prorok → Mesjasz → Betlejem → Galilea → rozłam → strażnicy → „nigdy nikt tak nie mówił” → pogarda elit → Nikodem → Prawo → sprawiedliwy sąd → atak na Nikodema.

Jeżeli masz zapamiętać tylko trzy zdania: Nie pozwól, żeby ludzie wyznaczali ci „czas Boga” — Jezus nie działał dla rozgłosu, lecz zgodnie z wolą Ojca.

W samym centrum Święta Namiotów Jezus mówi: jeśli jesteś spragniony, przyjdź do Mnie — Jan wyjaśnia, że chodzi o Ducha Świętego.

Największy problem wielu ludzi w J 7 nie polega na braku informacji, lecz na tym, że osądzają Jezusa z pozoru, przez uprzedzenia i według opinii grupy.

Podstawa tekstowa: Biblia Tysiąclecia — Pallottinum. Cytaty podajemy w skrócie, wraz z sygnaturami — pełny tekst rozdziału warto przeczytać w wydaniu Biblii.