Ewangelia według św. Jana — J 2: Kana Galilejska, pierwszy znak i nowa świątynia

Zasada projektu: tekst biblijny i krótkie cytaty sprawdzono w biblia.pl — Biblia Tysiąclecia, wydanie V. Opracowanie poniżej jest komentarzem i objaśnieniem; nie przepisuje całego chronionego rozdziału.

J 2 — w 60 sekund

Jezus jest już otoczony pierwszymi uczniami. Teraz zaczyna publicznie objawiać: kim jest.

Rozdział ma trzy wielkie sceny:

wesele w Kanie Galilejskiej — pierwszy znak;
oczyszczenie świątyni w Jerozolimie;
wiara ludzi oparta na znakach, której Jezus jeszcze nie ufa w pełni.

W Kanie Jezus przemienia wodę w wino. Jan nie nazywa tego po prostu: cudem. Nazywa to: znakiem. Znak nie zatrzymuje uwagi na samym niezwykłym wydarzeniu. Ma prowadzić do pytania: Co ten znak mówi o Jezusie? Woda znajdowała się w kamiennych stągwiach przeznaczonych do żydowskich oczyszczeń. Jezus nie tylko rozwiązuje problem weselników.

Jan pokazuje głębszy sens: w Jezusie nadchodzi nowa pełnia darów Boga. Wino jest obfite. Jest dobre. A znak prowadzi uczniów: do wiary. Potem Jezus przybywa na Paschę do Jerozolimy. W świątyni dokonuje gwałtownego gestu prorockiego. Nie jest to wybuch przypadkowego gniewu. Jezus występuje jako ktoś, kto ma: wyjątkową władzę nad domem swojego Ojca.

Gdy zostaje zapytany o znak potwierdzający tę władzę, mówi o: zburzeniu świątyni i jej podniesieniu w trzy dni. Rozmówcy myślą o budowli. Jan wyjaśnia: Jezus mówił o swoim ciele. Czyli: prawdziwym miejscem spotkania Boga i człowieka staje się Jezus. To rozwija temat z J 1: „Słowo zamieszkało wśród nas”.

Rozdział kończy się ważnym ostrzeżeniem. Wielu ludzi widzi znaki i zaczyna wierzyć. Ale Jezus: zna serce człowieka. Jan od początku pokazuje: istnieje wiara powierzchowna i wiara dojrzała. Samo zachwycenie cudem: jeszcze nie jest pełnią wiary.

Podział J 2

J 2,1–11

Pierwszy znak w Kanie Galilejskiej

Wesele, Maryja, brak wina, sześć kamiennych stągwi, posłuszeństwo sług i przemiana wody w dobre wino.

J 2,12

Krótki pobyt w Kafarnaum

Jezus, Jego Matka, bracia i uczniowie.

J 2,13–22

Oczyszczenie świątyni

Pascha, Jerozolima, kupcy, bankierzy i znak nowej świątyni — ciała Jezusa.

J 2,23–25

Jezus zna człowieka

Wielu wierzy z powodu znaków, ale Jezus nie powierza się automatycznie każdemu entuzjazmowi.

1. „Trzeciego dnia”

Rozdział zaczyna się określeniem: „trzeciego dnia”. Na najprostszym poziomie Jan wiąże wydarzenie z poprzednim ciągiem dni opisanym w J 1. Przypis Biblii Tysiąclecia wskazuje, że dzień można liczyć od decyzji udania się do Galilei albo od powołania Natanaela. Niektórzy bibliści widzą w pierwszych dwóch rozdziałach także szerszy schemat dni, mogący kojarzyć się: z tygodniem stworzenia.

To byłoby bardzo Janowe. J 1 rozpoczął się przecież słowami: „Na początku”. Czyli świadomie przywołał Rdz 1. Jeżeli taki schemat jest zamierzony, Kana pojawia się jako część obrazu: nowego stworzenia. Nie należy jednak budować całej interpretacji J 2 wyłącznie na liczeniu dni. Pewne jest jedno: Jan mocno łączy Kanę z początkiem publicznej działalności Jezusa.

2. Wesele w Kanie Galilejskiej

Jezus nie rozpoczyna znaków:

na polu bitwy,
w pałacu Heroda,
przed Sanhedrynem,
na wielkiej demonstracji,
na cesarskim dworze.

Pierwszy znak odbywa się: na weselu. To bardzo znaczące.

Wesele jest przestrzenią:

relacji,
wspólnoty,
radości,
świętowania,
przymierza między kobietą i mężczyzną.

Jan nie mówi, że Jezus przyszedł: zepsuć ludziom święto. Przeciwnie. Jezus wchodzi: w zwyczajne ludzkie życie.

3. Kana Galilejska

Kana była miejscowością w Galilei. Dokładna identyfikacja archeologiczna starożytnej Kany była dyskutowana. Dla sensu tekstu ważniejsze jest jednak: wydarzenie rozgrywa się w Galilei, poza centrum religijnym Jerozolimy. Pierwszy znak Jezusa nie wydarza się w świątyni. Dopiero później rozdział przeniesie nas: do Jerozolimy.

Powstaje ciekawy kontrast:

Kana wesele, radość, wino, objawienie chwały.

Jerozolima

świątynia, konflikt, pytanie o władzę, zapowiedź śmierci i zmartwychwstania.

Obie sceny mówią: Jezus przynosi coś nowego.

4. Matka Jezusa

Jan nie nazywa Maryi w tej scenie imieniem. Mówi: Matka Jezusa. To będzie charakterystyczne dla czwartej Ewangelii.

Maryja pojawia się:

na początku znaków,
i ponownie pod krzyżem.

To tworzy niezwykle mocną klamrę. Kana: początek znaków. Golgota: „godzina” Jezusa. W obu miejscach Jezus zwraca się do Matki: „Niewiasto”. To nie przypadek.

5. Jezus na weselu

Jezus został zaproszony wraz z uczniami. To drobny, ale piękny szczegół. Chrześcijaństwo nie mówi: Bóg interesuje się tylko świątynią i modlitwą.

Syn Boży wchodzi także:

do domu,
na ucztę,
w relacje,
w zwykłe ludzkie wydarzenia.

Nie wolno z tego robić banalnego hasła: „Jezus jest po prostu imprezowiczem”. Sens jest głębszy. Wcielenie z J 1 oznacza: Bóg naprawdę wszedł w świat ludzi. Kana jest tego konkretnym obrazem.

6. „Nie mają wina”

Maryja zauważa problem. Jej wypowiedź jest niezwykle krótka: „Nie mają już wina”.

Nie mówi Jezusowi:

jak ma działać,
ile wina ma zrobić,
kiedy ma uczynić znak,
jak ma rozwiązać problem.

Przynosi Mu: brak. To bardzo ważny model modlitwy. Nie dlatego, że każdy problem zostanie rozwiązany dokładnie tak, jak sobie wyobrażamy. Ale dlatego, że modlitwa może oznaczać: powiedzieć Jezusowi prawdę o sytuacji.

7. Dlaczego brak wina był poważnym problemem?

W starożytnym świecie śródziemnomorskim wesele było wydarzeniem bardzo ważnym społecznie. Gościnność miała ogromne znaczenie.

Brak wina mógł oznaczać:

wstyd,
kompromitację rodziny,
zepsucie uroczystości.

Nie jest to więc problem typu: „skończył się jeden napój”. To sytuacja, która dla gospodarzy mogła być: dotkliwym społecznym upokorzeniem.

8. Odpowiedź Jezusa brzmi ostro — czy Jezus obraża Maryję?

To jeden z najczęściej źle rozumianych fragmentów. Biblia Tysiąclecia oddaje semickie wyrażenie w rodzaju: „Czyż to moja lub Twoja sprawa?” Grecka fraza odpowiada hebrajskiemu idiomowi: τί ἐμοὶ καὶ σοί — ti emoi kai soi dosłownie: „co mnie i tobie?” Podobne konstrukcje występują w Biblii w sytuacjach, gdy dwie osoby: patrzą na daną sprawę z innej perspektywy.

Nie jest to współczesne polskie: „odczep się ode mnie”. BT wyjaśnia w przypisie, że chodzi o semityzm wyrażający różnicę postawy w dialogu. Dlatego trzeba uważać z przenoszeniem: naszego dzisiejszego tonu emocjonalnego na starożytny idiom.

9. „Niewiasto” — czy to brak szacunku?

Nie. Polskie słowo: „niewiasto” może dziś zabrzmieć chłodno lub dziwnie. W języku starożytnym forma: γύναι — gynai nie była sama w sobie obelgą. Jezus użyje podobnego zwrotu także: pod krzyżem. Biblia Tysiąclecia sugeruje dodatkowe teologiczne powiązanie Maryi z: pierwszą niewiastą — Ewą. To nie oznacza, że każdy biblista wyprowadza z J 2 dokładnie tę samą mariologiczną konstrukcję.

Ale w katolickiej tradycji bardzo mocno rozwinie się obraz: Maryi jako nowej Ewy, tak jak Chrystus jest: nowym Adamem.

10. „Godzina moja”

To jedno z najważniejszych słów całej Ewangelii Jana.

ὥρα — hōra

oznacza: godzinę. Ale u Jana „godzina” Jezusa nie jest po prostu: godziną na zegarku. To czas wyznaczony przez Ojca, kiedy misja Jezusa osiągnie swój punkt kulminacyjny. Ostatecznie godzina oznacza: mękę, śmierć, zmartwychwstanie i uwielbienie Jezusa. Kana rozpoczyna linię, która będzie prowadzić: prosto do krzyża.

To dlatego nawet scena weselna ma: paschalny cień.

11. Maryja nie odchodzi obrażona

To ważne dla interpretacji sceny. Jeżeli odpowiedź Jezusa należałoby rozumieć po prostu jako: zdecydowane „nie”, następne zachowanie Maryi byłoby dziwne. Tymczasem mówi sługom: „Zróbcie wszystko, cokolwiek wam powie”. Nie wydaje Jezusowi polecenia. Nie steruje Nim. Nie negocjuje. Robi coś innego: ufa. To jest bardzo dojrzała postawa wiary.

12. Najważniejsze zdanie Maryi w Ewangelii Jana

Właśnie to: „Zróbcie wszystko, cokolwiek wam powie”. To jednocześnie: ostatnie słowa Maryi zapisane w Ewangeliach. Nie są skierowane na: Maryję. Są skierowane: ku Jezusowi. Maryja nie mówi: zatrzymajcie się na mnie. Mówi: słuchajcie Jego. Dla katolickiej duchowości to niezwykle ważne. Autentyczna pobożność maryjna: prowadzi do posłuszeństwa Chrystusowi.

13. Echo Józefa z Egiptu?

BT odsyła przy J 2,5 do: Rdz 41,55. W historii Józefa faraon mówi ludziom, by udawali się do Józefa i wykonywali: to, co im poleci. Nie należy twierdzić, że Jan koniecznie buduje tutaj pełną paralelę: Józef = Jezus. Ale odsyłacz pokazuje ciekawy biblijny wzór: człowiek w potrzebie zostaje skierowany do tego, przez którego Bóg przynosi ratunek.

14. Sześć kamiennych stągwi

Jan podaje bardzo konkretny szczegół: sześć kamiennych naczyń. Były przeznaczone do: żydowskich oczyszczeń rytualnych. To nie są przypadkowe beczki znalezione na zapleczu. Ich funkcja ma znaczenie. Woda była związana z: rytualnym obmyciem. Jezus poleca: napełnić je wodą aż po brzegi. Następnie woda staje się: winem.

15. Czy judaizm zostaje tu przedstawiony jako „zły i pusty”?

Nie. To bardzo ważne. Stągwie są częścią: religijnego świata Izraela. Sam Jezus jest Żydem. Maryja jest Żydówką. Uczniowie są Żydami. Za chwilę Jezus idzie: na żydowską Paschę. Jan nie mówi: wszystko, co żydowskie, jest bezwartościowe. Pokazuje raczej: Jezus przynosi wypełnienie i pełnię. Nie: pogardę dla Starego Przymierza.

16. Dlaczego stągwie są kamienne?

Kamienne naczynia miały szczególne znaczenie w praktykach czystości rytualnej. Kamień nie przyjmował nieczystości rytualnej w taki sam sposób jak część innych materiałów. Archeologia judaizmu okresu Drugiej Świątyni potwierdza: używanie kamiennych naczyń w żydowskich domach. To sprawia, że szczegół Jana brzmi: bardzo konkretnie i historycznie.

17. Ile było wina?

Każda stągiew mieściła: dwie lub trzy miary. Greckie: μετρητής — metrētēs było dużą jednostką objętości. Dokładne przeliczenia różnią się w zależności od przyjętej wartości miary. Najważniejsze nie jest wyliczenie co do litra. Najważniejsza jest: ogromna obfitość. Jezus nie daje: kilku dodatkowych kieliszków.

Znak ukazuje: nadmiar daru.

18. Po co aż tyle wina?

To pytanie jest bardzo ważne teologicznie. W Starym Testamencie obfitość wina może być symbolem: czasów zbawienia i mesjańskiej radości.

Prorocy opisują przyszłe Boże błogosławieństwo poprzez:

ucztę,
obfitość,
wino,
radość.

Dlatego Kana może sugerować: nadeszły czasy mesjańskie. Pan młody w historii pozornie zachował dobre wino. Ale czytelnik wie: prawdziwym Dawcą jest Jezus.

19. Słudzy wiedzą

Starosta weselny: nie wie, skąd pochodzi wino. Słudzy: wiedzą. Dlaczego? Bo: wykonali słowo Jezusa. To jeden z pięknych motywów sceny. Nie zawsze najbardziej znaczące rzeczy rozpoznają: ludzie zajmujący najwyższą pozycję przy stole. Czasem rozumieją je ci, którzy: słuchają i służą.

20. „Dobre wino aż do tej pory”

Starosta weselny chwali pana młodego, choć: nie zna prawdziwego źródła daru. To typowy Janowy zabieg. Postać mówi więcej prawdy: niż sama rozumie. Rzeczywiście: najlepsze zostało zachowane „aż do tej pory”. W szerszym sensie historia zbawienia prowadzi: do Jezusa. Nie dlatego, że wcześniejsze dary Boga były złe.

Ale dlatego, że: w Synu przychodzi pełnia.

21. Pierwszy „znak”

Jan używa greckiego: σημεῖον — sēmeion czyli: znak. To klucz do całej Ewangelii. Znak ma dwa poziomy.

Poziom 1

wydarzyło się coś niezwykłego.

Poziom 2

wydarzenie odsłania:

kim jest Jezus. Jeżeli ktoś zatrzyma się tylko na poziomie: „ale niesamowity cud”, może przegapić: jego znaczenie.

22. Co objawia znak w Kanie?

J 2,11 sam podaje odpowiedź. Jezus: objawił swoją chwałę. A uczniowie: uwierzyli w Niego. Czyli celem znaku nie jest przede wszystkim: wino. Celem jest: objawienie Jezusa. To bardzo ważna zasada czytania cudów. Cud w Biblii nie jest magiczną sztuczką Boga. Jest: objawieniem.

23. Czy uczniowie już wcześniej nie wierzyli?

W J 1 uczniowie już:

idą za Jezusem,
nazywają Go Mesjaszem,
wyznają wielkie tytuły.

A J 2 mówi, że: uwierzyli w Niego. Czy to sprzeczność? Nie. Wiara u Jana jest: dynamiczna.

Może się:

rodzić,
pogłębiać,
dojrzewać.

To bardzo realistyczne. Uczeń nie przechodzi w jednej sekundzie ze stanu: „nie wiem nic” do: „rozumiem wszystko”. Wiara jest drogą.

24. Kana jako znak nowego stworzenia

Po J 1 mamy kilka motywów:

„na początku”,
Słowo,
światłość,
życie,
ciąg dni.

W J 2 pojawia się: pierwszy znak. Można więc widzieć Kanę jako część większej Janowej prezentacji: Jezus rozpoczyna nowe stworzenie. Nie chodzi o zniszczenie starego świata. Chodzi o: odnowienie stworzenia w Chrystusie.

25. Kana jako znak Nowego Przymierza

Wesele w Biblii może być symbolem: relacji Boga z Jego ludem. Prorocy czasem opisują Boga jako Oblubieńca, a lud jako oblubienicę. Dlatego scena wesela może mieć głębszy wymiar: w Jezusie Bóg odnawia relację ze swoim ludem. Wino: mesjańskiej uczty wzmacnia ten sens.

26. Czy w Kanie Jezus ustanawia sakrament małżeństwa?

Nie wprost. Tekst J 2: nie jest opisem ustanowienia sakramentu w technicznym sensie. Kościół widział jednak w obecności Jezusa na weselu bardzo ważne świadectwo: godności małżeństwa. Katechizm Kościoła Katolickiego odwołuje się do Kany, mówiąc o: potwierdzeniu dobra małżeństwa przez obecność Chrystusa.

Trzeba jednak odróżnić:

co dokładnie mówi tekst Jezus uczestniczy w weselu i dokonuje tam znaku.

rozwinięcie teologii Kościoła Kana staje się ważnym tekstem dla chrześcijańskiego rozumienia małżeństwa.

27. Czy Kana dowodzi wszystkiego o Maryi?

Nie. Kana jest ważnym tekstem mariologicznym.

Pokazuje Maryję jako:

Matkę Jezusa,
osobę wrażliwą na brak,
osobę zwracającą się do Syna,
osobę kierującą innych ku posłuszeństwu Jezusowi.

Ale nie wolno próbować wyprowadzać: całej mariologii z jednego fragmentu.

Nauka katolicka o Maryi opiera się na:

całej Biblii,
Tradycji,
refleksji Kościoła.

Kana jest: jednym bardzo ważnym elementem.

28. Kana i wstawiennictwo Maryi

Katolicka tradycja widzi w Kanie biblijny obraz: wstawienniczej troski Maryi. Maryja zauważa brak. Przedstawia go Jezusowi. Nie zastępuje Jezusa. Nie wykonuje znaku. Nie jest źródłem łaski. Cała moc należy: do Chrystusa. Dlatego poprawne katolickie rozumienie wstawiennictwa Maryi zawsze musi pozostać: chrystocentryczne.

Maryja: prowadzi do Jezusa.

29. Czy Jezus zmienił wodę w alkohol?

Tak — tekst mówi o: winie. Nie ma podstaw, by twierdzić, że chodziło wyłącznie o: niesfermentowany sok winogronowy. Jednocześnie tekst: nie jest zachętą do upijania się. Biblia wielokrotnie potępia: pijaństwo. Kana mówi o: mesjańskiej obfitości i radości, nie o usprawiedliwieniu uzależnienia czy braku umiaru.

30. Kafarnaum

Po weselu Jezus:

z Matką,
braćmi,
uczniami

udaje się do: Kafarnaum. Kafarnaum będzie bardzo ważne szczególnie w tradycji synoptycznej. W J 2 pobyt jest krótki. Jan szybko prowadzi Jezusa: do Jerozolimy.

31. „Bracia Jezusa”

J 2,12 wspomina: braci Jezusa. To jeden z tekstów, które bywają przedmiotem sporów między chrześcijanami. Greckie: ἀδελφοί — adelphoi

może oznaczać:

braci rodzonych,
krewnych,
członków szerszej rodziny,
w pewnych kontekstach członków wspólnoty.

Katolicka tradycja, zachowując naukę o trwałym dziewictwie Maryi, interpretuje „braci Jezusa” jako: krewnych Jezusa, nie innych synów Maryi. Sam J 2: nie rozstrzyga całej dyskusji genealogicznej.

Dlatego trzeba czytać ten tekst w kontekście:

języka biblijnego,
całego Nowego Testamentu,
Tradycji Kościoła.

32. Pascha

J 2,13 przenosi nas do: Jerozolimy. Powód: Pascha. To święto przypominające: wyzwolenie Izraela z Egiptu. Pascha jest jednym z najważniejszych kluczy do czwartej Ewangelii. Jan będzie wielokrotnie układał wydarzenia wokół świąt żydowskich. A męka Jezusa zostanie przedstawiona: w głębokim kontekście paschalnym.

Już w J 1 Jezus został nazwany: Barankiem Bożym. Teraz: idzie na Paschę. Czytelnik powinien połączyć te sygnały.

33. Świątynia Jerozolimska

Świątynia była: centrum kultu Izraela.

Była miejscem:

modlitwy,
ofiar,
pielgrzymek,
wielkich świąt.

Nie była po prostu: budynkiem religijnym. Symbolizowała: obecność Boga pośród ludu. Dlatego gest Jezusa jest tak mocny. Dotyka: samego centrum religijnego życia Izraela.

34. Dlaczego byli tam sprzedawcy i bankierzy?

Pielgrzymi przybywający z daleka potrzebowali:

zwierząt przeznaczonych na ofiary,
odpowiedniej monety na opłaty związane ze świątynią.

Sama obecność: handlu związanego z kultem nie była absurdem. Problem sceny nie może być sprowadzony do: „ktoś sprzedawał coś koło kościoła”. Gest Jezusa ma: znaczenie prorockie i mesjańskie.

35. Jezus robi bicz ze sznurów

To jedna z najbardziej dynamicznych scen Ewangelii.

Jezus:

sporządza bicz,
wypędza ze świątyni,
rozsypuje monety,
przewraca stoły,
każe usunąć handel.

Nie jest to obraz: „Jezusa zawsze potulnego i nigdy niekonfrontacyjnego”. Jezus potrafi: działać stanowczo. Ale uwaga: nie jest to automatyczna licencja dla chrześcijanina na agresję. Jezus działa jako: Syn w domu Ojca i wykonuje: prorocki znak.

36. Czy Jezus bił ludzi?

Tekst mówi o biczu ze sznurów i o wypędzeniu ze świątyni. Gramatyka fragmentu może być odczytywana w odniesieniu do wypędzanych ludzi oraz zwierząt, ale opis nie rozwija sceny w kierunku: brutalnego bicia ludzi. Nie należy więc dopowiadać szczegółów, których tekst: nie podaje. Najważniejszy jest: prorocki charakter gestu.

37. „Dom mojego Ojca”

Jezus mówi o świątyni jako: domu swojego Ojca. To ogromnie ważne. Już jako młody Jezus w Łk 2 mówi o: sprawach / domu Ojca. U Jana relacja: Ojciec — Syn jest absolutnym centrum Ewangelii. Jezus nie występuje tylko jako: reformator kultu. Występuje jako: Syn.

38. „Targowisko”

Jezus sprzeciwia się przemianie domu Ojca w: miejsce handlu. W Synoptykach pojawia się odniesienie do: jaskini zbójców. Jan akcentuje: dom Ojca kontra handel. Nie oznacza to: każdy sklepik przy sanktuarium jest grzechem. Tekst dotyczy: profanacji świętej przestrzeni i znaku sądu nad istniejącym porządkiem kultowym.

39. Gorliwość o dom Boga

Uczniowie przypominają sobie: Ps 69. To ważny moment. Jan pokazuje, że uczniowie: rozumieją Jezusa przez Pismo. Nie zawsze od razu. Często: po wydarzeniach. Później, po Zmartwychwstaniu, przypomną sobie również: słowo o świątyni. Wiara uczniów rozwija się poprzez: wydarzenie + pamięć + Pismo + Zmartwychwstanie.

40. Dlaczego rozmówcy proszą o znak?

Pytanie brzmi w istocie: „Jakim prawem to robisz?” W kulturze religijnej taki gest wymaga: autorytetu. Jeżeli Jezus występuje jak prorok lub Mesjasz, ludzie oczekują: potwierdzenia. Paradoks: dopiero co dokonał znaku w Kanie. Ale tutaj jego najważniejszym znakiem będzie: własna śmierć i Zmartwychwstanie.

41. „Zburzcie tę świątynię”

Jezus odpowiada językiem: zagadkowym. To bardzo Janowe. Rozmówcy myślą: dosłownie. Jezus mówi: głębiej.

Podobny schemat będzie wracał:

J 3 Nikodem myśli o ponownym wejściu do łona matki.

J 4

Samarytanka myśli o zwykłej wodzie.

J 6

ludzie myślą tylko o chlebie.

J 11

uczniowie myślą o zwykłym śnie Łazarza.

Jan bardzo często pokazuje: nieporozumienie jako drogę do objawienia.

42. 46 lat budowy świątyni

Rozmówcy odpowiadają: budowano ją 46 lat. Chodzi o wielką przebudowę kompleksu świątynnego rozpoczętą przez: Heroda Wielkiego. Prace trwały przez dziesięciolecia. Dlatego słowa Jezusa brzmią dla nich: absurdalnie. Oni patrzą: na kamienie. Jezus mówi: o swoim ciele.

43. „Świątynia Jego ciała”

To jeden z najważniejszych wersetów J 2. Jan sam wyjaśnia: Jezus mówił o świątyni swojego ciała. To znaczy: Jezus staje się nowym miejscem obecności Boga. W Starym Testamencie: świątynia. W Ewangelii Jana: Jezus. Nie oznacza to prostego stwierdzenia: świątynia była zła. Oznacza: jej funkcja znajduje wypełnienie w Chrystusie.

44. Połączenie z J 1,14

W J 1 czytaliśmy, że Słowo: zamieszkało pośród nas. Greckie słowo przywoływało: Namiot Spotkania. Teraz J 2 mówi: ciało Jezusa jest świątynią. To ta sama wielka linia: obecność Boga nie jest już związana przede wszystkim z budowlą — jest związana z osobą Jezusa.

45. Połączenie z J 4

W rozmowie z Samarytanką pojawi się pytanie: gdzie należy oddawać cześć Bogu? Na tej górze? W Jerozolimie? Jezus odpowie, że nadchodzi godzina: kultu w Duchu i prawdzie. J 2 przygotowuje tę myśl. Prawdziwym centrum kultu będzie: Chrystus.

46. Połączenie z Ap 21

W końcowej wizji Nowego Jeruzalem Apokalipsa mówi, że nie ma tam świątyni w zwykłym sensie. Dlaczego? Bo: Bóg i Baranek są jego świątynią. Od J 2 do Ap 21 biegnie jedna wielka linia: obecność Boga osiąga pełnię w osobie Boga i Baranka.

47. „W trzy dni”

Rozmówcy słyszą: niemożliwy termin odbudowy budowli. Czytelnik chrześcijański słyszy: Zmartwychwstanie. Jan wyjaśnia to dopiero po chwili. To pierwszy bardzo wyraźny sygnał: dokąd zmierza działalność Jezusa. Już w drugim rozdziale: znak → krzyż → Zmartwychwstanie.

48. Uczniowie zrozumieli dopiero po Zmartwychwstaniu

To niezwykle ważne dla czytania Ewangelii. Uczniowie nie są przedstawieni jako ludzie, którzy: wszystko rozumieli od początku. Dopiero po Zmartwychwstaniu: przypominają sobie.

Wtedy:

słowo Jezusa,
Pismo,
wydarzenia

zaczynają układać się: w całość. To bardzo pocieszające dla początkującego czytelnika Biblii. Nie musisz zrozumieć wszystkiego: od razu. Biblia sama pokazuje uczniów, którzy: dojrzewają do rozumienia.

49. Oczyszczenie świątyni — dlaczego u Jana jest na początku?

To jedno z klasycznych pytań.

Mateusz, Marek i Łukasz

umieszczają oczyszczenie świątyni pod koniec działalności Jezusa, krótko przed męką.

Jan

umieszcza je na początku.

Możliwe wyjaśnienia są różne.

Hipoteza 1

Były dwa podobne wydarzenia.

Teoretycznie możliwe.

Hipoteza 2

Ewangeliści opisują to samo wydarzenie, lecz Jan umieszcza je wcześniej ze względów teologicznych.

To stanowisko jest bardzo często brane pod uwagę przez biblistów. Biblia Tysiąclecia w przypisie mówi wprost, że: umiejscowienie wydarzenia jest przedmiotem dyskusji, a na kolejność u Jana mógł wpłynąć: wzgląd teologiczny. Najuczciwsza odpowiedź: nie mamy pewności, która rekonstrukcja chronologiczna jest poprawna.

50. Czy Ewangelista może układać wydarzenia teologicznie?

Tak. Starożytna biografia i historiografia nie działała według współczesnego wymogu: dzień po dniu, minuta po minucie.

Ewangeliści:

wybierają materiał,
grupują,
podkreślają,
układają wydarzenia,

aby pokazać: ich sens. To nie oznacza: „wymyślają”. Oznacza: opowiadają historię teologicznie.

51. Dlaczego Jan chce świątynię tak wcześnie?

Bo jest to programowe dla całej Ewangelii. W J 1: Słowo staje się ciałem. W J 2: ciało Jezusa jest świątynią. W J 4: nowy kult. W J 7: Jezus jako źródło wody żywej. W J 8: światłość świata. W J 10: brama i pasterz. Jan od początku mówi: wszystko, czego szukasz w świątyni, prowadzi ostatecznie do Jezusa.

52. Wiara oparta na znakach

Pod koniec rozdziału wielu ludzi: wierzy w imię Jezusa, ponieważ widzi: znaki. Brzmi dobrze. Ale Jan natychmiast dodaje napięcie. Jezus: nie powierza się im. Dlaczego? Bo: zna człowieka. To bardzo ważna przestroga.

53. Czy wiara dzięki cudom jest zła?

Nie musi być zła. Znaki mają właśnie: prowadzić do wiary. W J 20 Jan powie, że znaki zostały opisane po to, aby czytelnik: uwierzył. Problem zaczyna się wtedy, gdy wiara zatrzymuje się na: cudzie. Czyli: „wierzę, bo dostałem to, czego chciałem”. Dojrzała wiara pyta: kim jest Jezus? Nie tylko: co mogę od Niego dostać?

54. Jezus zna serce

J 2,25 mówi, że Jezus: wie, co jest w człowieku. To prowadzi bezpośrednio do J 3. Następną osobą, którą spotkamy, będzie: Nikodem. Czyli Jan przechodzi: od ogólnego stwierdzenia „Jezus zna człowieka” do: konkretnego człowieka przychodzącego nocą. To świetny przykład, że podział na rozdziały może czasem zasłaniać: ciąg narracji.

J 2 i J 3 trzeba czytać razem.

J 2 — NA JĘZYK LUDZKI

Najprościej: Jezus przychodzi nie tylko naprawić kilka problemów. Przychodzi przynieść nową jakość relacji człowieka z Bogiem. Na weselu brakuje wina. Jezus daje: obfitość. W świątyni istnieje kult. Jezus pokazuje: prawdziwa obecność Boga skupia się w Nim. Ludzie widzą cuda. Jezus pokazuje: prawdziwa wiara musi sięgać głębiej niż zachwyt znakami.

Cały rozdział pyta: Czy widzę tylko to, co Jezus robi, czy zaczynam rozpoznawać, kim On jest?

NAJWAŻNIEJSZE WERSETY

J 2,3

Maryja zauważa brak i przedstawia go Jezusowi.

Klucz: modlitwa może zaczynać się od prostego pokazania Bogu prawdy o sytuacji.

J 2,5

Maryja kieruje sługi ku posłuszeństwu Jezusowi.

Klucz: autentyczna pobożność maryjna prowadzi do Chrystusa.

J 2,11

Kana jest nazwana początkiem znaków.

Klucz: cud ma objawić chwałę Jezusa i prowadzić do wiary.

J 2,16

Jezus nazywa świątynię domem swojego Ojca.

Klucz: ukazuje wyjątkową relację Syna z Ojcem.

J 2,19–21

Jezus mówi o świątyni, a Jan wyjaśnia, że chodzi o Jego ciało.

Klucz: Jezus staje się prawdziwym miejscem obecności Boga.

J 2,22

Uczniowie rozumieją słowa Jezusa pełniej po Zmartwychwstaniu.

Klucz: wiara dojrzewa w świetle Paschy.

J 2,24–25

Jezus zna człowieka.

Klucz: nie wystarczy zewnętrzny religijny entuzjazm.

KLUCZ DO BIBLII — J 2

1. Kto mówi lub pisze?

Narrator Ewangelii Jana.

W dialogach:

Maryja,
Jezus,
starosta weselny,
przeciwnicy / rozmówcy Jezusa w świątyni.

2. Do kogo?

Do czytelnika, który ma poprzez znaki: rozpoznawać prawdziwą tożsamość Jezusa.

3. Co wydarzyło się wcześniej?

J 1:

Logos,
Wcielenie,
Jan Chrzciciel,
Baranek Boży,
pierwsi uczniowie,
zapowiedź otwartego nieba.

J 2 pokazuje: pierwszy konkretny znak.

4. Co wydarzy się później?

J 3: Nikodem. To nie przypadek. J 2 kończy się stwierdzeniem: Jezus zna człowieka. J 3 przedstawia: człowieka, którego Jezus zna głębiej, niż on sam siebie rozumie.

5. Jaki jest gatunek tekstu?

Narracja znaków i konfliktu. Kana: opowiadanie o znaku. Świątynia: prorockie działanie symboliczne + dialog nieporozumienia.

6. Co znaczyło to dla pierwszych odbiorców?

Czytelnik otrzymywał jasny komunikat: Jezus przynosi pełnię dawnych obietnic Izraela.

Nie jest tylko:

cudotwórcą,
nauczycielem,
reformatorem świątyni.

Jest: Synem, w którym Bóg objawia swoją obecność.

7. Co mówi o Bogu?

Bóg:

daje obficie,
objawia chwałę w Synu,
prowadzi historię do pełni,
zamieszkuje pośród ludzi w Jezusie,
zna ludzkie serce.

8. Co mówi o człowieku?

Człowiek:

doświadcza braku,
może zaufać,
może słuchać,
może zobaczyć znak,
może uwierzyć,
ale może również zatrzymać się na powierzchownej fascynacji.

NIEZBĘDNIK BIBLIJNY — J 2

Ludzie

Jezus

Dokonuje pierwszego znaku, objawia chwałę, występuje jako Syn i nowa świątynia.

Maryja — Matka Jezusa

Zauważa brak i kieruje sługi do Jezusa.

Uczniowie

Są świadkami znaku, a ich wiara się pogłębia.

Słudzy

Wykonują polecenie Jezusa i wiedzą, skąd pochodzi wino.

Starosta weselny

Ocenia jakość wina, lecz nie zna jego źródła.

Sprzedający i bankierzy

Są częścią świątynnego systemu handlu związanego z kultem.

Rozmówcy Jezusa w świątyni

Pytają o znak potwierdzający Jego władzę.

Miejsca

Kana Galilejska

Miejsce pierwszego znaku.

Kafarnaum

Krótki postój Jezusa z rodziną i uczniami.

Jerozolima

Miasto świątyni i Paschy.

Świątynia

Centrum kultu Izraela; w J 2 jej znaczenie zostaje odniesione do ciała Jezusa.

Religia i zwyczaje

Wesele

Wielkie wydarzenie rodzinne i społeczne, często trwające wiele dni.

Wino

Zwyczajny element uczty, ale również biblijny symbol radości i błogosławieństwa.

Oczyszczenia rytualne

Praktyki związane z czystością religijną.

Pascha

Święto wyzwolenia Izraela z Egiptu.

Ofiary świątynne

Wymagały odpowiednich zwierząt.

Wymiana pieniędzy

Potrzebna w związku z systemem świątynnym i pielgrzymkami.

SŁOWA, KTÓRE WARTO ZNAĆ

1. σημεῖον — sēmeion

Znaczenie: znak. W J 2 nie chodzi tylko o niezwykłe wydarzenie. Znak: wskazuje na tożsamość Jezusa.

2. ὥρα — hōra

Znaczenie: godzina. U Jana: czas wypełnienia misji Jezusa, szczególnie Pascha — męka, śmierć, zmartwychwstanie i uwielbienie.

3. γύναι — gynai

Znaczenie: kobieto / niewiasto. Nie jest automatycznie: zwrotem obraźliwym. W J 2 i J 19 tworzy ważną klamrę dotyczącą Maryi.

4. καθαρισμός — katharismos

Znaczenie: oczyszczenie. Stągwie w Kanie służyły: rytualnym oczyszczeniom.

5. μετρητής — metrētēs

Znaczenie: miara objętości. W J 2 podkreśla: wielką ilość darowanego wina.

6. ναός — naos

Znaczenie: świątynia / sanktuarium. W J 2 Jezus używa języka świątyni, a Ewangelista odnosi go: do ciała Jezusa.

7. ἐγείρω — egeirō

Znaczenie: podnieść, wzbudzić, wskrzesić. Słowo związane z: podniesieniem świątyni nabiera po Zmartwychwstaniu: paschalnego znaczenia.

MOST MIĘDZY TESTAMENTAMI

1. Rdz 1 → J 1–2

Stworzenie zaczyna się przez Słowo Boga. Jan zaczyna: „Na początku”. A następnie opisuje pierwszy znak.

Sens

Jezus rozpoczyna:

nowe stworzenie.

2. Rdz 41,55 → J 2,5

W historii Józefa lud otrzymuje polecenie: słuchać tego, co powie Józef. Maryja kieruje sługi: do Jezusa.

Sens

Nie jest to pełna typologia Józef–Jezus, ale BT pokazuje możliwe echo biblijnego języka posłuszeństwa.

3. Prorocy → mesjańska obfitość wina

Prorocy opisują przyszłe zbawienie poprzez obrazy:

uczty,
obfitości,
wina,
radości.

J 2

Jezus daje:

ogromną ilość dobrego wina.

Sens

Znak może wskazywać:

na nadejście czasów mesjańskich.

4. Wj 12 → J 2

Pascha upamiętnia: wyjście z Egiptu. Jezus w J 1 został nazwany: Barankiem Bożym. W J 2: udaje się na Paschę.

Sens

Jan od początku przygotowuje czytelnika:

na Paschę Jezusa.

5. Namiot i świątynia → Jezus

Stary Testament

Boża obecność związana z:

Namiotem Spotkania,
świątynią.

J 1

Słowo „zamieszkuje” pośród ludzi.

J 2

ciało Jezusa zostaje nazwane świątynią.

Sens

Jezus:

jest pełnym miejscem spotkania Boga z człowiekiem.

6. Ps 69 → J 2,17

Psalmista mówi o: gorliwości o dom Boga. Uczniowie odnoszą te słowa: do Jezusa.

Sens

Gest świątynny zostaje odczytany:

w świetle Pisma.

CO MÓWIĄ POLSCY BIBLIŚCI?

Ks. Stanisław Mędala CM

Głównym polskim komentarzem dla J 1–12 pozostaje: Stanisław Mędala CM, „Ewangelia według świętego Jana. Rozdziały 1–12. Wstęp – przekład z oryginału – komentarz”, Nowy Komentarz Biblijny NT IV/1, Edycja Świętego Pawła.

W odczytywaniu J 2 szczególnie ważne są:

znaczenie „znaku” jako objawienia osoby Jezusa,
starotestamentalne i judaistyczne tło Kany,
symbolika oczyszczenia i obfitości,
powiązanie Kany z objawieniem chwały,
programowe znaczenie sceny świątynnej,
chrystologiczne przesunięcie od budowli ku osobie Jezusa,
znaczenie Paschy dla narracji Janowej,
literackie nieporozumienie między Jezusem a rozmówcami.

Najważniejsza zasada: J 2 nie jest zbiorem dwóch przypadkowych cudownych historii. Kana i świątynia wspólnie odpowiadają: kim jest Jezus i co zmienia Jego przyjście.

Ks. Antoni Paciorek

W Biblii Lubelskiej komentarz do Jana przygotował: Antoni Paciorek, „Ewangelia według św. Jana”, tłumaczenie, wstęp i komentarz, Lublin 2000.

W czytaniu J 2 warto szczególnie śledzić:

strukturę opowiadania o Kanie,
rolę Maryi,
język „godziny”,
symbolikę znaku,
relację znaku do wiary,
funkcję oczyszczenia świątyni w czwartej Ewangelii.

Dla początkującego najważniejsze: cud nie jest celem samym w sobie. Ma doprowadzić: do rozpoznania Jezusa.

Biblia Tysiąclecia — przypisy do J 2

Przypisy BT V są tu wyjątkowo pomocne.

Zwracają uwagę między innymi na:

możliwe sposoby liczenia „trzeciego dnia”,
semicki charakter odpowiedzi Jezusa do Maryi,
znaczenie określenia „Niewiasto”,
„godzinę” jako moment uwielbienia Syna,
odsyłacz z J 2,5 do Rdz 41,55,
rytualne przeznaczenie stągwi,
biblijne znaczenie „znaków”,
możliwe teologiczne powody umieszczenia oczyszczenia świątyni na początku,
Ps 69 jako klucz do gorliwości Jezusa,
ciało Chrystusa jako nowe miejsce Bożej obecności.

TRUDNE PYTANIA

1. Dlaczego Jezus mówi do Maryi „Niewiasto”?

Nie jest to pogardliwy zwrot. Trzeba uwzględnić: język epoki. Jan używa go także: pod krzyżem. W konstrukcji całej Ewangelii może to nadawać Maryi: rolę większą niż tylko biologiczna relacja matki i syna.

2. Czy Maryja zmusiła Jezusa do cudu?

Nie. Tekst nie przedstawia Maryi jako: osoby sterującej Jezusem.

Ona:

pokazuje brak,
ufa,
kieruje sługi do posłuszeństwa Synowi.

Działanie: należy do Jezusa.

3. Czy „godzina jeszcze nie nadeszła”, a mimo to Jezus robi cud?

„Godzina” u Jana oznacza przede wszystkim: ostateczne uwielbienie w misterium Paschy. Kana jest: znakiem zapowiadającym tę godzinę, nie jej pełnym nadejściem.

4. Czy sześć stągwi oznacza „niedoskonałość judaizmu”, bo siedem oznacza pełnię?

Takie interpretacje istnieją. Ale tekst: nie wyjaśnia liczby sześć w ten sposób. Nie należy budować pewnej doktryny na: numerologicznej spekulacji.

Pewne jest:

było sześć naczyń,
służyły oczyszczeniom,
zostały napełnione po brzegi,
Jezus przemienił wodę w wino.

5. Czy woda symbolizuje Stary Testament, a wino Nowy Testament?

Można mówić o: przejściu ku pełni przyniesionej przez Jezusa. Ale zdanie: „woda = zły Stary Testament, wino = dobry Nowy Testament” jest błędne. Jezus nie odrzuca historii Izraela. On: ją wypełnia.

6. Czy Jezus popiera picie alkoholu?

Kana nie może być używana jako usprawiedliwienie: pijaństwa. Tekst mówi o winie, ale jego teologicznym sensem jest: znak mesjańskiej obfitości.

7. Czy Jezus zaatakował kupców dlatego, że handel jest zły?

Nie. Problem ma charakter: religijny i prorocki. Gest dotyczy domu Ojca i objawia: mesjańską władzę Jezusa.

8. Czy oczyszczenie świątyni wydarzyło się raz czy dwa?

Nie wiemy na pewno.

Możliwe są:

dwa podobne wydarzenia,
jedno wydarzenie inaczej umieszczone przez Jana i Synoptyków.

BT V uczciwie zaznacza: dyskusję specjalistów.

9. Czy Jezus zapowiedział dosłowne zburzenie budynku?

Rozmówcy tak Go zrozumieli. Ale Ewangelista wyjaśnia: chodziło o ciało Jezusa. To typowy dla Jana: język wielopoziomowy.

10. Czy Jezus „nie ufa” ludziom?

J 2,24 mówi o tym, że Jezus nie powierza się automatycznie ludziom, którzy zachwycili się znakami. Sens: Jezus zna głębię ich motywacji. To nie cynizm. To: rozeznanie.

POZORNE SPRZECZNOŚCI

Kana: „godzina nie nadeszła” vs Jezus działa

Nie ma sprzeczności.

Godzina

pełna Pascha Jezusa.

Kana

znak zapowiadający chwałę.

Oczyszczenie świątyni: początek czy koniec działalności?

Jan

początek.

Synoptycy

koniec.

Uczciwa odpowiedź

chronologia jest dyskutowana.

Jan może kierować się: programem teologicznym.

CO MOŻNA ŁATWO ODCZYTAĆ ŹLE?

Błąd 1

Jezus był niegrzeczny wobec Maryi.

Nie uwzględnia to: semickiego idiomu i starożytnej formy zwrotu.

Błąd 2

Maryja nakazuje Jezusowi wykonać cud.

Nie. Jej postawa: przedstawia potrzebę i ufa.

Błąd 3

Kana dowodzi, że picie bez umiaru jest dobre.

Nie. Biblia nie usprawiedliwia: pijaństwa.

Błąd 4

Judaizm był pusty i Jezus go wyrzucił.

Nie. Jezus działa: wewnątrz historii Izraela i prowadzi ją: ku wypełnieniu.

Błąd 5

Jezus niszczy świątynię, bo świątynia była zła.

Nie. Świątynia była: świętym miejscem. Jezus objawia jednak: że pełnia Bożej obecności jest w Nim.

Błąd 6

Cud jest dowodem wiary.

Nie zawsze. J 2 kończy się ludźmi zachwyconymi znakami, którym Jezus: nie powierza się bezwarunkowo.

Błąd 7

Każda liczba w Kanie ma ukryty kod.

Nie. Symbolika jest ważna. Ale: nie wszystko jest numerologią.

„BÓG MÓWI” — JAK TO ROZUMIEĆ W J 2?

Najpierw: tekst nie jest prywatną przepowiednią dla mnie. J 2 objawia prawdę o Jezusie. Bóg pokazuje w nim: mój Syn przynosi pełnię. W Kanie: brak nie jest dla Jezusa przeszkodą. W świątyni: człowiek otrzymuje nowe centrum spotkania z Bogiem. W zakończeniu: Bóg zna ludzkie serce. Dla dzisiejszego czytelnika może z tego wypływać modlitwa: Jezu, pokaż mi moje braki, naucz mnie słuchać Twojego słowa i prowadź mnie od zachwytu nad Twoimi darami do prawdziwej wiary w Ciebie.

JAK MÓGŁBYM TO WYJAŚNIĆ KOMUŚ INNEMU?

Wersja 30 sekund

J 2 pokazuje pierwszy znak Jezusa w Kanie. Na weselu zabrakło wina, Maryja powiedziała Jezusowi o problemie i skierowała sługi do posłuszeństwa Jego słowu. Jezus przemienił wodę przeznaczoną do oczyszczeń w wielką ilość dobrego wina. Jan mówi, że w ten sposób Jezus objawił swoją chwałę. Potem Jezus oczyszcza świątynię i zapowiada, że prawdziwą świątynią będzie Jego własne ciało. Rozdział uczy więc, że Jezus nie jest tylko cudotwórcą — przynosi nową pełnię i sam staje się miejscem spotkania człowieka z Bogiem.

Wersja 2 minuty

J 2 zaczyna się weselem w Kanie. Maryja zauważa, że zabrakło wina. Nie mówi Jezusowi, jak ma rozwiązać problem; po prostu przedstawia brak i mówi sługom, żeby zrobili wszystko, co Jezus im poleci. Jezus każe napełnić sześć kamiennych stągwi przeznaczonych do rytualnych oczyszczeń, a woda staje się winem. Jan nie nazywa tego tylko cudem, ale „znakiem”. To znaczy, że wydarzenie ma pokazać, kim jest Jezus. Obfitość dobrego wina może kojarzyć się z zapowiedziami czasów mesjańskich. Znak objawia chwałę Jezusa i pogłębia wiarę uczniów.

Potem Jezus idzie na Paschę do Jerozolimy i dokonuje prorockiego gestu w świątyni. Gdy pytają Go, jakim prawem to robi, mówi o zburzeniu świątyni i podniesieniu jej w trzy dni. Ludzie myślą o budynku, ale Jan wyjaśnia, że Jezus mówi o swoim ciele. Czyli prawdziwym miejscem Bożej obecności staje się sam Chrystus. Uczniowie zrozumieją to w pełni dopiero po Zmartwychwstaniu. Na końcu rozdziału Jan ostrzega, że można wierzyć powierzchownie tylko dlatego, że widzi się cuda. Jezus chce wiary głębszej — wiary w Jego osobę.

3 RZECZY DO ZAPAMIĘTANIA

1.

Kana to znak, nie magiczna sztuczka.

Cud ma objawić: kim jest Jezus.

2.

Maryja mówi: słuchajcie Jezusa.

To najprostszy klucz do jej roli w Kanie.

3.

Nową świątynią jest Jezus.

Najpełniejsze spotkanie z Bogiem dokonuje się: w Chrystusie.

JEDNO ZDANIE

J 2 pokazuje Jezusa jako Mesjasza przynoszącego obfitość i radość nowego czasu zbawienia oraz jako prawdziwą świątynię, w której Bóg spotyka człowieka.

PYTANIA DO REFLEKSJI

Jaki „brak wina” — brak dobra, pokoju, siły, sensu lub relacji — najbardziej dziś zauważam?
Czy potrafię powiedzieć Jezusowi po prostu prawdę o tym braku, bez dyktowania Mu rozwiązania?
Czy zdanie Maryi: zrób wszystko, co powie Jezus rzeczywiście opisuje mój sposób wiary?
Czy szukam Jezusa dla Niego samego, czy głównie dla znaków, pomocy i spełnienia moich oczekiwań?
Czy pozwalam Jezusowi oczyszczać także te miejsca mojego życia, które nazywam „religijnymi”, ale w których mogły pojawić się rutyna, interes lub pozór?
Co dla mnie znaczy, że Jezus — a nie budynek, zwyczaj czy emocja — jest centrum spotkania z Bogiem?

ŹRÓDŁA I PUNKTY ODNIESIENIA

Biblia Tysiąclecia, wydanie V, Pallottinum — J 2 oraz przypisy; tekst sprawdzony w biblia.pl.
Stanisław Mędala CM, Ewangelia według świętego Jana. Rozdziały 1–12. Wstęp – przekład z oryginału – komentarz, Nowy Komentarz Biblijny NT IV/1, Edycja Świętego Pawła.
Antoni Paciorek, Ewangelia według św. Jana, Biblia Lubelska, tłumaczenie, wstęp i komentarz, Lublin 2000.
Katechizm Kościoła Katolickiego — nauczanie o objawieniu Chrystusa, Kanie Galilejskiej, małżeństwie i misterium paschalnym.
Ważne odsyłacze biblijne: Rdz 1; Rdz 41,55; Wj 12; Ps 69; Iz 25; Am 9; Za 14; Ml 3; Mt 21,12–17; Mk 11,15–19; Łk 19,45–48; J 1,14.29; J 3; J 4,21–24; J 13,1; J 17,1; J 19; J 20,30–31; Ap 21,22.

UWAGA REDAKCYJNA — J 2

Przy dalszej pracy z tym rozdziałem zachowujemy zasady:

„Niewiasto” nie interpretujemy automatycznie jako obrazy.
Odpowiedź Jezusa do Maryi czytamy z uwzględnieniem semickiego idiomu.
Maryi nie przedstawiamy jako osoby zmuszającej Jezusa do cudu.
Wstawiennictwo Maryi wyjaśniamy zawsze chrystocentrycznie.
Nie zamieniamy Kany w argument za pijaństwem.
Nie przeciwstawiamy „złego judaizmu” „dobremu chrześcijaństwu”.
Kamienne stągwie interpretujemy najpierw zgodnie z ich rzeczywistą funkcją oczyszczeń.
Liczby i ilości traktujemy ostrożnie; bez nieuzasadnionej numerologii.
„Znak” zawsze odczytujemy jako drogę do objawienia osoby Jezusa.
Oczyszczenie świątyni traktujemy jako prorocki i mesjański gest, nie zwykły wybuch złości.
Nie twierdzimy z absolutną pewnością, czy oczyszczenie świątyni wydarzyło się raz czy dwa.
Uczciwie zaznaczamy różnicę chronologiczną między Janem a Synoptykami.
„Świątynię Jego ciała” odczytujemy w połączeniu z J 1,14 i J 4.
Końcową wiarę „ze względu na znaki” traktujemy jako wiarę, która nadal potrzebuje pogłębienia.
Tekst i cytaty biblijne sprawdzamy w biblia.pl, BT V.

OSTATNI KLUCZ DO J 2

Zapamiętaj ruch rozdziału: wesele → brak → Maryja → słowo Jezusa → posłuszeństwo → woda → dobre wino → znak → chwała → wiara uczniów → Kafarnaum → Pascha → Jerozolima → świątynia → prorocki gest Jezusa → pytanie o władzę → trzy dni → ciało Jezusa jako świątynia → Zmartwychwstanie → Pismo → wiara → Jezus zna człowieka.

Jeżeli masz zapamiętać tylko trzy krótkie zdania: Maryja nie zatrzymuje na sobie — kieruje do Jezusa: róbcie to, co On mówi.

Pierwszy cud Jana jest „znakiem”: ma pokazać, kim jest Jezus.

Od J 2 świątynią w najpełniejszym sensie staje się sam Jezus — w Nim Bóg spotyka człowieka.

Podstawa tekstowa: Biblia Tysiąclecia — Pallottinum. Cytaty podajemy w skrócie, wraz z sygnaturami — pełny tekst rozdziału warto przeczytać w wydaniu Biblii.