Jak przetrwać niedzielę, na którą idzie się do kościoła samemu?

Prosto mówiąc

Niedziela jest dla wielu osób żyjących samotnie najtrudniejszym dniem tygodnia i nie dlatego, że dzieje się w niej coś złego. Dlatego, że w tygodniu jest praca, a w niedzielę zostaje pięć godzin popołudnia i cisza. Msza tego nie rozwiązuje, a czasem wręcz pogłębia: idzie się w tłum, w którym wszyscy wydają się z kimś, i wraca się dokładnie tak samo samemu.

Nie ma na to jednej odpowiedzi. Jest kilka rzeczy, które faktycznie działają — i kilka, które brzmią dobrze, a nie działają.

Głębiej

Msza w tygodniu zamiast niedzielnej sumy

To najskuteczniejsza pojedyncza zmiana i najrzadziej podpowiadana. Na Mszy w dzień powszedni jest kilkanaście do kilkudziesięciu osób, są to wciąż te same twarze, a po dwóch tygodniach ktoś kiwnie głową na powitanie. Na niedzielnej sumie z trzystu osobami nie stanie się to nigdy — nie dlatego, że ludzie są niemili, tylko dlatego, że w takim tłumie nikt nie zauważa, że kogoś widzi po raz piąty.

Niedzielny obowiązek zostaje niedzielnym obowiązkiem. Chodzi o to, żeby nie robić z jednej Mszy w tygodniu całego kontaktu z parafią.

Adoracja

Adoracja ma jedną cechę, która przy samotności jest bezcenna: jest formą, w której przychodzi się samemu i to jest normą, a nie wyjątkiem. Nikt nie przychodzi na adorację parami po to, żeby razem milczeć. Nie ma tam zgromadzenia, w którym się odstaje, bo tam każdy jest osobno.

Nie trzeba nic umieć ani nic ze sobą mieć. Godzina jest długa — pierwszy raz lepiej zostać dwadzieścia minut i wyjść, niż wysiedzieć całą i nie wrócić.

Popołudnie, nie Msza

Warto to nazwać wprost, bo bywa mylone: dla większości osób problemem nie jest sama Msza, tylko to, co po niej. Msza trwa godzinę, a niedziela dwanaście.

Co ma tę porę zapełnić, musi być cykliczne, nie jednorazowe. Nieszpory w kościele klasztornym o stałej godzinie, dyżur w parafialnej Caritas, wspólnota spotykająca się w niedzielne popołudnie. Jednorazowy wyjazd na rekolekcje robi w tej sprawie mniej niż byle co, co wraca co tydzień o tej samej porze.

Jedna funkcja

Do człowieka, który stoi pod ścianą, nikt nie podchodzi. Do człowieka, który roznosi kartki, czyta lekcję albo wydaje zupę, ludzie zagadują sami, bo mają o czym. To nie jest rada z gatunku „bądź bardziej otwarty“ — to obserwacja o tym, jak działa parafia: rozmowę uruchamia wspólne zadanie, a nie wspólne stanie.

Konkretnie i po kolei najłatwiejsze: lektor (potrzeba tylko umiejętności czytania na głos), parafialna Caritas (zwykle chroniczny brak rąk), schola, grupa porządkowa przy odpuście. W każdym z tych miejsc pytanie „czy mogę się przydać?“ wystarcza za całą procedurę.

Czego się nie spodziewać

Że ktoś podejdzie pierwszy. Zdarza się, ale rzadko i nie warto na tym budować planu. Że kazanie będzie o tobie — kaznodzieje mówią do rodzin, bo rodziny widzą przed sobą. Że po roku będziesz miał w parafii przyjaciół; realny efekt po roku to kilka osób, które znają twoje imię, i to już jest dużo więcej niż punkt wyjścia.

Co mówi Kościół

Katechizm w punkcie 2179 opisuje parafię jako „określoną wspólnotę wiernych, utworzoną na sposób stały w Kościele partykularnym“ i dodaje, że jest ona „miejscem, gdzie wszyscy wierni mogą się zgromadzić na niedzielną celebrację Eucharystii“. Słowo wszyscy jest tu użyte bez zastrzeżeń: parafia nie jest z definicji strukturą dla rodzin, choć bywa tak prowadzona.

Punkt 1658 idzie dalej i mówi, że osoby żyjące samotnie zasługują na „specjalną miłość i troskę Kościoła, a zwłaszcza duszpasterzy“. To zobowiązanie po stronie parafii, nie po twojej.

Uczciwie trzeba jednak dodać, że między nauczaniem a praktyką bywa dystans, a czekanie, aż praktyka sama go nadrobi, jest kosztowne dla czekającego. To już obserwacja redakcji, a nie nauczanie Kościoła — i tak ją tu oznaczamy.

Co mówi Biblia

Najczęściej przywoływany fragment o wspólnocie pierwszych chrześcijan to jedno zdanie z Dziejów Apostolskich: „Trwali oni w nauce Apostołów i we wspólnocie, w łamaniu chleba i w modlitwach“ (Dz 2,42). Warto zauważyć, czego w tym opisie nie ma: rodziny jako warunku przynależności. Jest wspólny stół i wspólne zadanie.

To samo, co działa w parafii dwa tysiące lat później.