Przejdź do treści

Księga Rodzaju 21 — Izaak się rodzi, Hagar i Izmael odchodzą, Beer-Szeba

Zasada cytowania tekstu biblijnego

W tym opracowaniu wszystkie dosłowne cytaty z Pisma Świętego są brane wyłącznie z: https://biblia.pl/

czyli z serwisu Biblia Tysiąclecia — Pallottinum.

Pozostałe publikacje służą wyłącznie komentarzowi egzegetycznemu, historycznemu i teologicznemu.

Najpierw najważniejsza rzecz

Rdz 21 jest rozdziałem: spełnionej obietnicy

i jednocześnie: bardzo bolesnego rozdzielenia rodziny.

Przez wiele rozdziałów słyszeliśmy, że Bóg uczyni z Abrahama wielki naród, jego potomstwo będzie jak gwiazdy, Sara urodzi syna, a syn będzie miał na imię Izaak.

Teraz: dzieje się.

Sara rodzi Izaaka.

Abraham ma: sto lat.

Ale niemal natychmiast narracja wraca do problemu: Izmaela.

W domu Abrahama są teraz Sara, Izaak, Hagar i Izmael — dwie linie potomstwa i realne pytanie o dziedziczenie.

Sara nie chce, żeby syn niewolnicy dziedziczył razem z Izaakiem.

Abraham cierpi, bo Izmael jest: jego synem.

Bóg mówi mu, że linia szczególnej obietnicy będzie prowadzona przez: Izaaka.

Ale jednocześnie zapowiada: Izmael również stanie się wielkim narodem.

Hagar zostaje wysłana. Na pustyni kończy się woda. Matka jest przekonana, że dziecko umrze.

I wtedy rozdział wraca do wielkiego motywu Rdz 16: Bóg słyszy.

Imię Izmael — Jiszma’el — oznacza: „Bóg słyszy”.

W Rdz 21 Bóg ponownie słyszy chłopca, otwiera oczy Hagar, a ona widzi studnię.

Rdz 21 mówi więc coś bardzo subtelnego: Izaak jest synem szczególnej obietnicy przymierza.

Izmael pozostaje synem Abrahama, którego Bóg słyszy, chroni i błogosławi.

Druga połowa rozdziału przynosi jeszcze jeden ważny temat: Beer-Szebę.

Abimelek dostrzega, że Bóg jest z Abrahamem. Dochodzi do porozumienia o wzajemnej lojalności, studni i prawie do wody.

Po lęku i półprawdzie z Rdz 20 pojawia się: jawne przymierze i pokojowe rozwiązywanie sporu.

Rdz 21 — na język ludzki

Gdybym miał opowiedzieć ten rozdział bardzo prosto, powiedziałbym tak:

Po wielu latach czekania Sara naprawdę rodzi syna. Dokładnie tak, jak Bóg zapowiedział. Abraham nadaje mu imię Izaak i obrzezuje go ósmego dnia. Sara, która wcześniej śmiała się z niedowierzania, teraz mówi o śmiechu jako o radości. Gdy Izaak podrośnie i zostanie odłączony od piersi, Abraham urządza ucztę. Wtedy Sara widzi zachowanie Izmaela i żąda od Abrahama, żeby odprawił Hagar razem z jej synem, ponieważ nie chce wspólnego dziedziczenia. Abraham bardzo cierpi z powodu Izmaela. Bóg mówi jednak, że szczególna linia obietnicy pójdzie przez Izaaka, ale z Izmaela również uczyni wielki naród. Hagar odchodzi na pustynię. Kończy się woda. Myśląc, że chłopiec umrze, odsuwa się, bo nie chce patrzeć na jego śmierć. Bóg słyszy chłopca, przypomina Hagar o obietnicy i otwiera jej oczy na studnię. Izmael przeżywa, dorasta na pustyni i zostaje łucznikiem. Potem Abimelek przychodzi do Abrahama, bo widzi, że Bóg mu sprzyja. Obaj zawierają przymierze i rozwiązują spór o studnię. Miejsce otrzymuje nazwę Beer-Szeba — „Studnia Siedmiu” lub „Studnia Przysięgi”. Abraham sadzi tam tamaryszek i wzywa imienia Boga Wiekuistego.

Najkrócej: Bóg spełnia obietnicę Izaaka, ale nie zapomina o Izmaelu.

1. „Wreszcie”

Pierwsze słowo BT bardzo dobrze oddaje uczucie całej historii: „Wreszcie”.

Na Izaaka czekaliśmy od Rdz 12.

Abraham otrzymał powołanie w wieku 75 lat.

Teraz ma: 100 lat.

To około: 25 lat oczekiwania.

2. Bóg robi to, co zapowiedział

Rdz 21 celowo powtarza sens:

  • jak obiecał,
  • jak zapowiedział,
  • w czasie, który wyznaczył.

To literacki sposób powiedzenia: obietnica nie zgubiła się po drodze.

Były Egipt, Lot, wojna królów, Hagar, Izmael, Sodoma i Gerar.

A mimo ludzkiego chaosu: Bóg pozostaje wierny.

3. Hebrajskie paqad

Hebrajski czasownik pierwszego wersetu: פָּקַד — paqad

może oznaczać zależnie od kontekstu:

  • nawiedzić,
  • zwrócić uwagę,
  • zatroszczyć się,
  • interweniować,
  • dokonać zapowiedzianej rzeczy.

W Rdz 21 chodzi o: skuteczne działanie Boga wobec Sary.

Nie o to, że Bóg dopiero sobie o niej przypomniał.

4. Długie czekanie nie oznacza Bożego zapomnienia

To jedna z najtrudniejszych lekcji cyklu Abrahama.

Człowiek patrzy na: kalendarz.

Bóg prowadzi historię według: swojej obietnicy.

Rdz 21 nie banalizuje lat oczekiwania. Pokazuje jednak, że opóźnienie odczuwane przez człowieka nie musi oznaczać: niewierności Boga.

5. „W czasie, jaki Bóg wyznaczył”

Nie w czasie, który wybrał Abraham.

Nie w czasie, który Sara próbowała przyspieszyć poprzez Hagar.

W: czasie Boga.

Rdz 21 rozróżnia więc: zaufanie obietnicy

od: kontrolowania sposobu jej spełnienia.

6. Sara naprawdę rodzi

To nie jest już zapowiedź, gwiazdy, wizja czy znak.

To: dziecko.

Obietnica staje się: ciałem historii.

7. Abraham ma sto lat

Narrator podaje wiek nie po to, żeby tworzyć sensację.

Podkreśla: niezwykłość narodzin.

Izaak ma być rozpoznany jako: dar.

8. Imię Izaak

Hebrajskie: יִצְחָק — Jicchak.

Imię wiąże się z: צחק — tsachaq

czyli: śmiać się.

Cała historia Izaaka wyrasta z: śmiechu.

9. Śmiech Abrahama

Rdz 17: Abraham się śmieje,

gdy słyszy o synu Sary.

W jego reakcji jest: powątpiewanie.

10. Śmiech Sary

Rdz 18: Sara śmieje się w duchu,

bo zapowiedź brzmi biologicznie: niemożliwie.

11. Teraz śmiech zmienia znaczenie

Rdz 21: śmiech staje się radością.

To genialna droga jednego słowa: niedowierzanie → zdumienie → radość.

I dziecko nosi tę historię: w swoim imieniu.

12. Bóg nie usuwa historii wątpliwości

Izaak będzie przez całe życie przypominał: śmiech.

Bóg nie musi wymazać: chwili niedowierzania.

Może przemienić jej znaczenie.

13. Obrzezanie ósmego dnia

Abraham wykonuje dokładnie to, co zostało polecone w: Rdz 17.

Dziecko obietnicy zostaje włączone: w znak przymierza.

Wiara ma więc wymiar: konkretny i cielesny.

14. Sara karmi dziecko

Po wielkich słowach o królach, narodach i przymierzu pojawia się: matka karmiąca syna.

Biblia łączy: wielką historię zbawienia

z: codziennością.

15. Dziecko rośnie

Izaak nie istnieje w magicznej bańce.

  • rodzi się,
  • jest karmiony,
  • rośnie,
  • zostaje odłączony od piersi.

Boża obietnica realizuje się: w zwykłym ludzkim życiu.

16. Odłączenie od piersi

Nie znamy dokładnego wieku Izaaka.

W starożytnym świecie dzieci bywały karmione dłużej niż dzisiaj typowo w Europie; często przywołuje się okres dwóch–trzech lat, ale tekst nie daje nam precyzyjnej liczby.

Najważniejsze: dziecko przeszło ważny etap rozwoju.

17. Wielka uczta

Abraham urządza: wielkie święto.

To publiczna radość z: życia syna.

I wtedy właśnie wraca: stary konflikt.

18. Narodziny Izaaka nie kasują Rdz 16

Hagar i Izmael nadal istnieją.

Wielka radość jednej części rodziny: nie usuwa bólu drugiej.

To bardzo realistyczne.

19. Sara widzi Izmaela

BT tłumaczy jego zachowanie jako: „naśmiewanie się”.

I tutaj trzeba być bardzo ostrożnym.

20. Hebrajskie metsacheq

Słowo: מְצַחֵק — metsacheq

pochodzi ponownie od rdzenia: צחק — tsachaq.

Może zależnie od kontekstu oznaczać:

  • śmiać się,
  • bawić się,
  • żartować,
  • swawolić,
  • naśmiewać się.

BT w przypisie do Rdz 21,9 uczciwie zaznacza: różne możliwości tłumaczenia.

21. Czy Izmael wyśmiewał Izaaka?

To: możliwe.

Septuaginta dodaje odniesienie do Izaaka.

Tradycyjna interpretacja widzi w zachowaniu Izmaela: drwinę lub prześladowanie.

Ale hebrajski tekst nie opisuje nam: szczegółowo sceny.

22. Nie dopisujmy brutalności, której tekst nie opisuje

Nie mamy podstaw, by z pewnością twierdzić, że Izmael:

  • bił Izaaka,
  • usiłował go zabić,
  • znęcał się nad nim w określony sposób.

Tekst jest: bardziej oszczędny.

23. Ga 4 i „prześladowanie”

Św. Paweł później odczyta relację dzieci w Ga 4 w kategorii: prześladowania.

To autorytatywna chrześcijańska interpretacja teologiczna.

Nie jest jednak: reporterskim dopowiedzeniem każdego szczegółu Rdz 21,9.

24. Problemem jest także dziedziczenie

Następne słowa Sary są kluczowe.

Nie chce, żeby syn Hagar: współdziedziczył z Izaakiem.

Czyli konflikt ma wymiar:

  • emocjonalny,
  • rodzinny,
  • prawny.

25. Izmael jest starszym synem Abrahama

To nie jest drobiazg.

W zwykłym porządku społecznym pierworodny syn może mieć: bardzo mocne roszczenie do przyszłości domu.

Sara chce zabezpieczyć: pozycję Izaaka.

26. Starożytne tło prawne

W tekstach starożytnego Bliskiego Wschodu znajdziemy różne rozwiązania dotyczące:

  • synów niewolnic,
  • adopcji,
  • potomstwa zastępczego,
  • dziedziczenia.

Nie należy jednak mechanicznie przypisywać Abrahamowi jednego konkretnego kodeksu.

Tło pomaga zobaczyć: realność problemu.

27. Język Sary jest ostry

Nie mówi: „Hagar”.

Mówi: „ta niewolnica”.

Nie mówi: „Izmael”.

Mówi: „jej syn”.

Konflikt odbiera ludziom: imiona.

To bardzo charakterystyczne.

28. Abraham cierpi

Tekst podkreśla, że słowa Sary były dla niego bardzo przykre: z powodu syna.

To klucz.

Izmael nie jest dla Abrahama: nieudaną wersją Izaaka.

Jest: jego dzieckiem.

29. Zdzisław Pawłowski: próba ojcostwa

Polski biblista Zdzisław Pawłowski zwraca uwagę, że Abraham jako ojciec zostaje poddany kolejnym próbom:

  • długo czeka na syna,
  • potem musi rozstać się z Izmaelem,
  • następnie przejdzie próbę z Izaakiem.

Rdz 21 jest więc również historią: cierpienia ojca dwóch synów.

30. Bóg mówi: słuchaj Sary

To może dziwić.

Rdz 16 też mówił o słuchaniu Sary, ale tam chodziło o: ludzki plan z Hagar.

Tutaj Bóg sam potwierdza: kierunek historii przymierza.

31. Czy Bóg pochwala wszystkie emocje Sary?

Nie.

Bóg potwierdza: linię Izaaka.

Nie oznacza to, że każda postawa Sary wobec Hagar zostaje: moralnie uznana za idealną.

32. Izaak — linia obietnicy

To zostało już zapowiedziane w: Rdz 17.

Rdz 21 nie wymyśla nowego planu dlatego, że Sara się zdenerwowała.

Powtarza: wcześniejszą decyzję Boga.

33. Izaak nie zostaje wybrany za zasługi

Jest małym dzieckiem.

Nie ma:

  • osiągnięć,
  • moralnego CV,
  • przewagi nad Izmaelem.

Wybranie jest: darem i misją.

34. Bóg natychmiast mówi o Izmaelu

To niezwykle ważne.

Po potwierdzeniu linii Izaaka Bóg zapowiada: również przyszłość Izmaela.

Dlaczego?

bo jest synem Abrahama.

35. Izmael nie jest przez Boga wymazany

Rdz 16: obietnica potomstwa.

Rdz 17: błogosławieństwo i dwunastu książąt.

Rdz 21: wielki naród.

Bóg konsekwentnie zachowuje: troskę o Izmaela.

36. Wybranie jednego nie musi oznaczać pogardy wobec drugiego

To jeden z najważniejszych kluczy do Rodzaju.

Izaak: szczególna linia przymierza.

Izmael: realna Boża troska.

Oba zdania trzeba utrzymać: jednocześnie.

37. Abraham wysyła Hagar

Następnego ranka daje jej:

  • chleb,
  • bukłak wody.

I: odsyła.

To bardzo bolesna scena.

38. Nie wybielajmy sytuacji

Zapasy są: ograniczone.

Pustynia: realnie niebezpieczna.

Hagar i jej syn stają się: skrajnie narażeni.

39. Dlaczego Abraham to robi?

Nie dlatego, że przestał: kochać Izmaela.

Tekst właśnie powiedział: cierpi z jego powodu.

Robi to, ponieważ otrzymuje słowo Boga o: przyszłości obu synów.

40. To nie jest norma pozwalająca porzucać dzieci

Rdz 21 opisuje: konkretną historię patriarchalną.

Nie wolno z niej robić zasady:

„W konflikcie rodzinnym można odesłać matkę i dziecko bez zabezpieczenia”.

To byłoby: nadużycie tekstu.

41. Hagar trafia na pustynię Beer-Szeby

Znowu pojawia się: pustynia.

Rdz 16: Hagar ucieka.

Rdz 21: Hagar zostaje oddalona.

W obu przypadkach miejsce bezbronności staje się: miejscem Bożego spotkania.

42. Hagar „błąka się”

Nie ma:

  • stałego domu,
  • bezpiecznej trasy,
  • widocznego celu.

Jest: zagubiona.

To bardzo mocny obraz człowieka, któremu nagle rozpadła się dotychczasowa struktura życia.

43. Kończy się woda

Na pustyni to nie jest: niedogodność.

To: zagrożenie życia.

Narracja staje się bardzo konkretna.

44. Hagar układa chłopca pod krzewem

Próbuje dać mu: cień.

Nie ma lekarstwa.

Nie ma zapasów.

Nie ma planu.

Jest: matką u granicy własnych możliwości.

45. Hagar odchodzi na odległość strzału z łuku

Mówi, że nie chce: patrzeć na śmierć dziecka.

Nie należy tego czytać jako: emocjonalnego porzucenia syna.

To: rozpacz.

46. Dystans Hagar jest dystansem bólu

Człowiek czasem nie jest w stanie: patrzeć na cierpienie ukochanej osoby,

gdy nie może nic zrobić.

Rdz 21 pokazuje ten moment: bez upiększania.

47. Bóg słyszy chłopca

To centrum sceny.

Hebrajskie: שָׁמַע — shama

oznacza: słyszeć.

A imię: יִשְׁמָעֵאל — Jiszma’el

znaczy: „Bóg słyszy”.

Imię staje się: wydarzeniem.

48. Rdz 16 i Rdz 21 — dwa razy Bóg słyszy

Rdz 16: Bóg słyszy cierpienie Hagar.

Rdz 21: Bóg słyszy chłopca.

To bardzo konsekwentna konstrukcja.

Izmael naprawdę jest: dzieckiem, którego Bóg słyszy.

49. Czy Izmael wypowiada modlitwę?

Tekst nie podaje: słów modlitwy.

Mówi o jego: głosie / jęku.

To ważne.

Bóg słyszy człowieka także wtedy, gdy jego modlitwa nie ma: pięknej formy.

50. Anioł Boży woła Hagar po imieniu

Tak jak w Rdz 16.

Dla innych jest: niewolnicą.

Dla Boga jest: Hagar.

To bardzo ważna biblijna antropologia: człowiek ma imię.

51. „Nie lękaj się”

To jedna z wielkich formuł Biblii.

Hagar jest: w rozpaczy.

Bóg nie zaczyna od: oskarżenia.

Zaczyna od: lęku.

52. Bóg wie, gdzie jest chłopiec

Hagar widzi: kres.

Bóg widzi: przyszłość.

To fundamentalna różnica perspektywy.

53. „Wstań”

Bóg nie mówi tylko: „będzie dobrze”.

Wzywa do:

  • wstania,
  • podniesienia dziecka,
  • wzięcia go za rękę.

Łaska: uruchamia działanie.

54. Obietnica wielkiego narodu zostaje powtórzona

To znaczy: śmierć chłopca na pustyni nie jest końcem jego historii.

Bóg nadał Izmaelowi: przyszłość.

55. Bóg otwiera oczy Hagar

Jedna z najpiękniejszych scen.

Hagar: widzi studnię.

Tekst nie mówi, że Bóg dopiero wtedy: stworzył studnię.

Najbardziej naturalny sens: Hagar została uzdolniona, by ją dostrzec.

56. Nie każdy ratunek polega na stworzeniu czegoś nowego

Czasem człowiek potrzebuje: zobaczyć to, czego wcześniej nie widział.

To bardzo piękny duchowy obraz.

Nie należy jednak banalizować cierpienia zdaniem:

„Rozwiązanie zawsze jest obok ciebie, tylko go nie widzisz”.

Rdz 21 mówi o: konkretnym działaniu Boga w konkretnej sytuacji.

57. Studnia oznacza życie

Na pustyni: woda = życie.

Studnia nie jest detalem.

Jest: granicą między śmiercią a przyszłością.

58. Hagar napełnia bukłak

Ratunek staje się: materialny.

Nie tylko:

  • obietnica,
  • słowo,
  • pocieszenie.

Chłopiec dostaje: wodę.

Biblia bardzo często pokazuje Boga troszczącego się: konkretnie.

59. „Bóg był z chłopcem”

To jeden z najważniejszych wersetów całego Rdz 21.

Jeżeli ktoś mówi:

„Bóg wybrał Izaaka, więc porzucił Izmaela”

ten werset mówi: nie.

60. Wybranie Izaaka i obecność Boga z Izmaelem są jednocześnie prawdziwe

To bardzo ważne.

Nie trzeba zmuszać tekstu do: prostego „albo–albo”.

Biblia mówi: przymierze przez Izaaka.

I jednocześnie: Bóg z Izmaelem.

61. Izmael dorasta na pustyni

Zapowiedź Rdz 16 się rozwija.

Pustynia staje się: jego własnym środowiskiem życia.

62. Izmael zostaje łucznikiem

Hebrajskie: קֶשֶׁת — qeshet

to: łuk.

Umiejętność łucznika jest naturalna w środowisku:

  • myśliwskim,
  • pustynnym,
  • wojowniczym.

Izmael nie pozostaje: bezbronnym dzieckiem pod krzewem.

Dorasta do: samodzielności.

63. Pustynia Paran

Izmael mieszka w: Paran.

Dokładne granice starożytnego regionu nie są całkowicie pewne.

Najczęściej łączy się go z terenami pustynnymi na południe od Kanaanu.

Ważne: Izmael otrzymuje własną przestrzeń życia.

64. Hagar znajduje mu żonę z Egiptu

To naturalne.

Hagar jest: Egipcjanką.

Buduje więc dla syna: przyszłość rodzinną związaną z własnym pochodzeniem.

65. Hagar nie kończy historii jako bezradna ofiara

Na pustyni była: u kresu.

Pod koniec sceny jest matką, która: organizuje przyszłość syna.

To ważny rozwój jej postaci.

66. Czy Abraham jeszcze spotka Izmaela?

Rdz 21 tego: nie opisuje.

Ale Rdz 25 powie, że: Izaak i Izmael razem pochowają Abrahama.

To bardzo ważny szczegół.

67. Bracia jeszcze staną obok siebie

Nie znamy:

  • całej historii pojednania,
  • częstotliwości kontaktów,
  • emocji.

Ale wspólny pogrzeb pokazuje: relacja nie została wymazana z Biblii.

68. Nie budujmy z Izaaka i Izmaela mitu o wiecznej wojnie

Rdz 21 nie mówi: „odtąd oba rody muszą zawsze ze sobą walczyć”.

To późniejsze uproszczenie.

Tekst opowiada: o rozdzieleniu dwóch linii i Bożej trosce o obie na różny sposób.

69. Ga 4 — Paweł wraca do tej historii

Św. Paweł wykorzystuje:

  • Hagar,
  • Sarę,
  • dwóch synów

jako: alegorię.

Jego głównym problemem jest: wolność i niewola w sporze o Prawo.

70. Alegoria nie usuwa historycznej Hagar

Jeżeli czytamy tylko Ga 4 i przestajemy widzieć Rdz 16 i 21, możemy popełnić błąd: sprowadzić Hagar do negatywnego symbolu.

Rodzaju pokazuje ją jako: realną kobietę widzianą i słyszaną przez Boga.

71. Paweł nie uczy pogardy wobec Izmaela

Jego argument jest: teologiczny.

Nie rasowy.

Nie etniczny.

Nie jest pozwoleniem na: poniżanie żadnej współczesnej grupy.

72. Dziecko obietnicy

Izaak jest: dzieckiem obietnicy.

To znaczy: jego narodziny są związane z działaniem Boga.

Nie są nagrodą za: genialne ludzkie planowanie.

73. Rdz 21 nie demonizuje Izmaela

Ten sam rozdział, który oddziela go od Izaaka, mówi:

  • Bóg go słyszy,
  • Bóg go ratuje,
  • Bóg jest z nim,
  • Bóg daje mu przyszłość.

To niezwykle ważne.

74. Druga połowa rozdziału: Abimelek

Po dramacie pustyni pojawia się: Abimelek.

Ten sam król z: Rdz 20.

Ale teraz rozmowa ma: inny charakter.

75. Rdz 20: Abraham się boi

Mówi półprawdę, ponieważ zakłada: „nie ma tu bojaźni Bożej”.

Rdz 21: Abimelek sam przychodzi do Abrahama.

To niezwykły kontrast.

76. Abimelek widzi Bożą obecność

Mówi w sensie: Bóg jest z tobą we wszystkim, co robisz.

To ważne.

Powołanie Abrahama staje się: widoczne dla człowieka z zewnątrz.

77. Świadectwo nie polega tylko na mówieniu

Abimelek: dostrzega.

Nie czytamy, że Abraham wygłosił mu: długie kazanie.

Boże błogosławieństwo staje się: rozpoznawalne.

78. Abimelek chce zabezpieczyć przyszłość

Prosi o: przysięgę.

Nie tylko dla siebie.

Także dla: potomstwa.

To bardzo pasuje do głównego tematu Rdz 21: przyszłość pokoleń.

79. Dlaczego chce zapewnienia, że Abraham go nie zdradzi?

Po Rdz 20 ma powód, by pamiętać: strategię półprawdy.

Relacja potrzebuje teraz: jawnego zobowiązania.

80. Abraham mówi: „przysięgam”

To krok w stronę: przejrzystej relacji.

Nie: manipulacji.

Ale: przymierza.

81. Abraham od razu zgłasza problem studni

To bardzo ważne.

Pokój nie oznacza: udawania, że nie ma konfliktu.

Abraham mówi wprost: twoi ludzie zabrali mi studnię.

82. Studnia to nie drobiazg

Na suchym terenie studnia oznacza:

  • wodę dla rodziny,
  • wodę dla stad,
  • możliwość osiedlenia,
  • przetrwanie.

Spór o studnię jest: sporem o życie.

83. Abraham w Rdz 21 komunikuje się dojrzalej niż w Rdz 20

W poprzednim rozdziale: ukrywał kluczową prawdę.

Teraz: nazywa konflikt.

To piękny znak możliwego rozwoju.

84. Abimelek odpowiada: „nie wiedziałem”

To ciekawie powtarza Rdz 20.

Tam nie wiedział: że Sara jest żoną Abrahama.

Tu nie wie: o zabraniu studni.

Jego postać wielokrotnie pokazuje znaczenie: prawdziwej informacji.

85. Abraham wcześniej nie zgłosił problemu

Abimelek mówi, że dowiaduje się: dopiero teraz.

To bardzo praktyczna lekcja: nierozmawiany konflikt nie może zostać uczciwie rozwiązany.

86. Nie każda krzywda ze strony podwładnych musi oznaczać świadomą decyzję lidera

Tekst pozwala na: takie rozróżnienie.

Abimelek nie zaprzecza, że studnia została zabrana.

Mówi: nie wiedziałem.

87. Obaj zawierają berit

Hebrajskie: בְּרִית — berit.

Przymierze może dotyczyć:

  • Boga i człowieka,
  • człowieka i człowieka,
  • rodów,
  • władców.

Tutaj chodzi o: pokojowy układ.

88. Abraham daje zwierzęta

Dary pomagają: formalizować porozumienie.

Starożytne przymierze nie jest: luźną obietnicą bez świadectwa.

89. Siedem jagniąt

Abraham oddziela: siedem.

To liczba ważna w grze słów: Beer-Szeby.

90. Jagnięta są świadectwem studni

Abimelek ma je przyjąć jako: dowód,

że studnia została wykopana: przez Abrahama.

To próba stworzenia: jasnej pamięci prawnej.

91. Beer-Szeba

Hebrajskie: בְּאֵר שֶׁבַע — Be’er Sheva.

BT wyjaśnia nazwę poprzez dwie możliwości: „Studnia Siedmiu”

i: „Studnia Przysięgi”.

92. Sheva i shava

Hebrajskie:

  • שֶׁבַע — sheva
  • siedem.

oraz:

  • שָׁבַע — shava
  • przysięgać.

Brzmienie tworzy: grę słów.

93. Nazwa miejsca zachowuje pamięć

Beer-Szeba pamięta:

  • siedem jagniąt,
  • przysięgę,
  • studnię,
  • porozumienie.

To typowy biblijny sposób: związania miejsca z historią.

94. Beer-Szeba stanie się ważna w całej Biblii

Później formuła: „od Dan do Beer-Szeby”

będzie oznaczała w przybliżeniu: całą ziemię Izraela od północy po południe.

95. Izaak również wróci do Beer-Szeby

Rdz 26 powtórzy:

  • Abimeleka,
  • studnie,
  • konflikt,
  • przymierze,
  • Beer-Szebę.

To kolejna świadoma paralela: Abraham – Izaak.

96. Abraham sadzi tamaryszek

Hebrajskie: אֶשֶׁל — eshel.

Tradycyjnie: tamaryszek.

Drzewo na suchym terenie oznacza:

  • cień,
  • trwałość,
  • zakorzenienie.

97. Człowiek namiotu sadzi drzewo

To piękny obraz.

Namiot: można zwinąć.

Drzewo: zapuszcza korzenie.

Abraham nadal jest przybyszem, ale coraz mocniej: wiąże życie z ziemią obietnicy.

98. El Olam — Bóg Wiekuisty

Abraham wzywa Boga jako: אֵל עוֹלָם — El Olam.

BT: Bóg Wiekuisty.

99. Olam

Hebrajskie: עוֹלָם — olam

oznacza zależnie od kontekstu:

  • długi czas,
  • trwałość,
  • wieczność.

W odniesieniu do Boga: przekracza przemijanie pokoleń.

100. Dlaczego El Olam pasuje właśnie tutaj?

Abraham: ma sto lat.

Izaak: dopiero zaczyna życie.

Izmael: rozpoczyna własną przyszłość.

Abimelek mówi o: potomkach.

A Abraham oddaje cześć: Bogu Wiekuistemu.

Ludzkie pokolenia: przychodzą i odchodzą.

Bóg: pozostaje.

101. „Kraj Filistynów” — kwestia historyczna

Końcówka rozdziału używa określenia: kraj Filistynów.

Historyczni Filistyni są szczególnie dobrze poświadczeni w późniejszym okresie, zwłaszcza od około XII wieku przed Chr.

Jeżeli tradycje patriarchalne umieszcza się wcześniej, możliwe jest, że mamy tu: późniejsze określenie geograficzne użyte przez narratora.

102. To nie musi być „błędem”

Starożytni autorzy często używali nazw: znanych ich czytelnikom

dla opisywania wcześniejszych miejsc.

To podobne do współczesnego zdania:

„Rzymianie walczyli na terenie dzisiejszej Francji”.

103. Biblia nie jest nowoczesnym atlasem chronologicznym

Geografia jest: ważna.

Ale trzeba uwzględniać:

  • historię tradycji,
  • redakcję,
  • język późniejszego czytelnika.

104. Trzy części Rdz 21 łączy przyszłość

Izaak

przyszłość szczególnej obietnicy.

Izmael

przyszłość pod Bożą opieką poza główną linią Izaaka.

Abimelek

przyszłość pokojowego współistnienia i dostępu do wody.

Rdz 21 pyta: kto ma przyszłość?

Odpowiedź: Bóg potrafi dać przyszłość więcej niż jednej osobie, choć ich role nie są identyczne.

105. Radość i ból są w jednym rozdziale

Sara: śmieje się.

Hagar: płacze.

Obie sceny należą do: tej samej historii.

Dobra lektura Biblii nie powinna słyszeć tylko: jednej kobiety.

106. Bóg słyszy śmiech i płacz

To piękna duchowa synteza.

Sara: śmiech spełnionej obietnicy.

Hagar i Izmael: krzyk pustyni.

Bóg: jest obecny w obu scenach.

107. Boża wierność nie jest ograniczona do jednej emocji

Możemy przeżywać:

  • radość,
  • stratę,
  • konflikt,
  • niepewność.

Rdz 21 pokazuje Boga: prowadzącego historię przez wszystkie te stany.

108. Rdz 21 jako rozdział dorastania rodziny

Izaak: rośnie.

Izmael: dorasta ku samodzielności.

Abraham: dojrzewa do jawnego porozumienia z Abimelekiem.

Historia nie stoi: w miejscu.

109. Rozdzielenie nie zawsze oznacza przekleństwo

Hagar i Izmael odchodzą.

To: bolesne.

Ale ich odejście prowadzi również ku: własnej historii.

Bóg nie obiecuje, że pozostaną na zawsze: zależni od domu Sary.

110. Własna droga Izmaela

Na końcu sceny Izmael:

  • żyje,
  • rośnie,
  • ma zawód/umiejętność,
  • ma miejsce zamieszkania,
  • ma żonę.

To pełny obraz: przyszłości.

111. Konflikt Sara–Hagar kończy się rozdzieleniem

Nie ma w Rdz 21: pięknego rodzinnego pojednania.

To uczciwe.

Nie każda relacja w Biblii kończy się: wspólnym stołem i wzajemnym uściskiem.

112. Konflikt Abraham–Abimelek kończy się przymierzem

Tu jest odwrotnie.

Problem: studni

zostaje nazwany i rozwiązany.

To pokazuje: różne drogi radzenia sobie z konfliktami.

113. Nie każdy konflikt da się rozwiązać identycznie

Czasem potrzebne jest: rozdzielenie.

Czasem: rozmowa i umowa.

Biblia nie daje jednej mechanicznej recepty.

114. Boża wola nie oznacza braku łez

Abraham: cierpi.

Hagar: płacze.

A historia przymierza nadal: idzie do przodu.

To bardzo ważna korekta uproszczonej duchowości.

115. Ból nie jest ostatnim słowem

Hagar widzi: wodę.

Izmael: dorasta.

Izaak: żyje.

Abraham: uzyskuje pokój z sąsiadem.

Rozdział prowadzi: ku przyszłości.

116. Sara: od bezpłodności do matki karmiącej

Rdz 11: brak potomstwa.

Rdz 18: śmiech niedowierzania.

Rdz 21: syn przy piersi.

To pełna droga: obietnicy.

117. Hagar: od niewolnicy do matki własnej linii

W domu Abrahama była zależna od: Sary.

Po pustyni staje się osobą, która pomaga synowi: rozpocząć własny dom.

118. Abraham: od lęku do jawnego porozumienia

Rdz 20: boi się Abimeleka.

Rdz 21: rozmawia z nim otwarcie o studni i zawiera przymierze.

To ważny rozwój.

119. Wiara i uczciwe narzędzia ludzkie

Abraham ufa Bogu.

Ale jednocześnie:

  • rozmawia,
  • negocjuje,
  • zawiera przysięgę,
  • dokumentuje prawo do studni symbolem siedmiu jagniąt.

Wiara nie oznacza: braku rozsądnych umów.

120. Problemem nie jest zabezpieczenie przyszłości

Problemem może być: sposób.

Rdz 20: półprawda.

Rdz 21: jawna umowa.

To bardzo praktyczna lekcja.

Ważne słowa hebrajskie — Rdz 21

Hebrajski Transliteracja Znaczenie
פָּקַד paqad nawiedzić, zwrócić uwagę, skutecznie zadziałać
יָלַד yalad rodzić
יִצְחָק Jicchak Izaak; imię związane ze śmiechem
צָחַק tsachaq śmiać się, bawić, w pewnych kontekstach naśmiewać
מְצַחֵק metsacheq śmiejący się / bawiący się / naśmiewający się
גָּרַשׁ garash wypędzić, oddalić
אָמָה amah niewolnica / służąca
יָרַשׁ yarash dziedziczyć, posiąść
זֶרַע zera potomstwo, nasienie
שָׁמַע shama słyszeć
יִשְׁמָעֵאל Jiszma’el Izmael — „Bóg słyszy”
בְּאֵר be’er studnia
מִדְבָּר midbar pustynia
קֶשֶׁת qeshet łuk
בְּרִית berit przymierze
שֶׁבַע sheva siedem
שָׁבַע shava przysięgać
בְּאֵר שֶׁבַע Be’er Sheva Beer-Szeba — Studnia Siedmiu / Studnia Przysięgi
אֶשֶׁל eshel tamaryszek / drzewo
אֵל עוֹלָם El Olam Bóg Wiekuisty

Klucz do Biblii — Rdz 21

  1. Narodziny Izaaka są spełnieniem obietnic rozwijanych od Rdz 12.
  2. Abraham ma sto lat; tekst przedstawia narodziny Izaaka jako dar Boga.
  3. Hebrajskie paqad oznacza skuteczne Boże zwrócenie się ku Sarze i realizację słowa.
  4. Izaak otrzymuje imię związane ze śmiechem.
  5. Śmiech przechodzi od niedowierzania do radości.
  6. Izaak zostaje obrzezany ósmego dnia zgodnie z Rdz 17.
  7. Odłączenie od piersi staje się okazją do wielkiej uczty.
  8. Hebrajskie metsacheq opisujące Izmaela jest wieloznaczne; BT zaznacza różne możliwości tłumaczenia.
  9. Nie należy dopisywać Izmaelowi konkretnej brutalnej przemocy, której tekst nie opisuje.
  10. Ga 4 interpretuje relację teologicznie jako prześladowanie, ale nie usuwa wieloznaczności Rdz 21,9.
  11. Żądanie Sary jest związane także z problemem dziedziczenia.
  12. Abraham bardzo cierpi z powodu Izmaela.
  13. Zdzisław Pawłowski wskazuje na odejście Izmaela jako próbę ojcostwa Abrahama.
  14. Bóg potwierdza szczególną linię obietnicy przez Izaaka.
  15. Jednocześnie ponawia obietnicę przyszłości Izmaela.
  16. Wybranie Izaaka nie oznacza porzucenia Izmaela.
  17. Oddalenie Hagar nie jest uniwersalną normą pozwalającą porzucać matkę z dzieckiem.
  18. Na pustyni kończy się woda i Hagar doświadcza realnego lęku przed śmiercią syna.
  19. Bóg słyszy głos chłopca, realizując znaczenie imienia Izmael.
  20. Anioł ponownie zwraca się do Hagar po imieniu.
  21. Bóg przypomina o przyszłości Izmaela i wzywa Hagar do działania.
  22. Bóg otwiera oczy Hagar i ona widzi studnię; tekst nie mówi, że studnia została dopiero wtedy stworzona.
  23. Studnia jest konkretnym znakiem ratunku i życia.
  24. Rdz 21 wyraźnie mówi, że Bóg był z Izmaelem.
  25. Izmael dorasta jako człowiek pustyni i łucznik.
  26. Rdz 25 pokaże, że Izaak i Izmael jeszcze razem pochowają Abrahama.
  27. Historia nie daje podstaw do mitu o wiecznej biologicznej wojnie Izaaka i Izmaela.
  28. Ga 4 używa Hagar i Sary alegorycznie; nie jest to moralne potępienie historycznej Hagar.
  29. Abimelek rozpoznaje, że Bóg jest z Abrahamem.
  30. Rdz 21 kontrastuje z Rdz 20: zamiast półprawdy i lęku pojawia się jawna rozmowa i przymierze.
  31. Spór o studnię dotyczy podstawowego zasobu życia.
  32. Abraham otwarcie zgłasza krzywdę, a Abimelek mówi, że wcześniej o niej nie wiedział.
  33. Siedem jagniąt staje się świadectwem prawa Abrahama do studni.
  34. Beer-Szeba jest wyjaśniona jako „Studnia Siedmiu” lub „Studnia Przysięgi”.
  35. Hebrajskie sheva i shava tworzą grę słów.
  36. Beer-Szeba stanie się ważnym punktem południowej geografii biblijnego Izraela.
  37. Abraham sadzi tamaryszek i wzywa Boga jako El Olam — Boga Wiekuistego.
  38. Określenie „kraj Filistynów” może odzwierciedlać późniejszy język geograficzny narratora.
  39. Trzy części rozdziału łączy temat przyszłości: Izaaka, Izmaela i pokojowej obecności Abrahama w ziemi.
  40. Spełnienie obietnicy może przynieść równocześnie ogromną radość i bolesną reorganizację życia.

Niezbędnik Biblijny

Gdzie jesteśmy?

Księga: Rodzaju
Rozdział: 21
Testament: Stary Testament
Sekcja: cykl Abrahama

Główne części

Rdz 21,1–8 — Narodziny Izaaka

  • Bóg dotrzymuje obietnicy,
  • Sara rodzi,
  • Abraham ma sto lat,
  • Izaak zostaje obrzezany ósmego dnia,
  • śmiech Sary zmienia się w radość,
  • uczta po odłączeniu od piersi.

Rdz 21,9–13 — Konflikt wokół Izmaela

  • wieloznaczne metsacheq,
  • żądanie Sary,
  • problem dziedziczenia,
  • cierpienie Abrahama,
  • linia przymierza przez Izaaka,
  • obietnica także dla Izmaela.

Rdz 21,14–21 — Hagar i Izmael na pustyni

  • odejście,
  • brak wody,
  • rozpacz,
  • Bóg słyszy chłopca,
  • Anioł przemawia do Hagar,
  • studnia,
  • Bóg jest z Izmaelem,
  • Paran,
  • łucznik,
  • egipska żona.

Rdz 21,22–34 — Abraham i Abimelek

  • Abimelek rozpoznaje Boże błogosławieństwo,
  • przysięga,
  • spór o studnię,
  • siedem jagniąt,
  • Beer-Szeba,
  • tamaryszek,
  • El Olam.

Co Rdz 21 mówi o Bogu?

Bóg:

  • dotrzymuje obietnic mimo długiego czasu,
  • działa w wyznaczonym czasie,
  • daje życie,
  • prowadzi linię przymierza przez Izaaka,
  • nie porzuca Izmaela,
  • słyszy cierpienie,
  • pamięta Hagar,
  • otwiera oczy na ratunek,
  • jest obecny również poza główną linią przymierza,
  • prowadzi ku pokojowym układom,
  • jest El Olam — Bogiem Wiekuistym.

Najważniejsze: Bóg nie musi wybierać między wiernością Izaakowi a troską o Izmaela.

Co Rdz 21 mówi o Sarze?

Sara:

  • doczekuje się spełnienia,
  • doświadcza śmiechu radości,
  • staje się matką Izaaka,
  • ale podejmuje też bardzo ostrą decyzję wobec Hagar i Izmaela.

Nie trzeba: idealizować każdej emocji Sary.

Można jednocześnie uznać: jej centralne miejsce w obietnicy

oraz: realny ból Hagar.

Co Rdz 21 mówi o Abrahamie?

Abraham:

  • wiernie obrzezuje Izaaka,
  • świętuje jego rozwój,
  • cierpi z powodu Izmaela,
  • przyjmuje trudne słowo Boga,
  • później prowadzi otwartą negocjację z Abimelekiem,
  • rozwiązuje spór o wodę,
  • zawiera przymierze,
  • oddaje cześć Bogu Wiekuistemu.

Jego ojcostwo jest: głęboko skomplikowane.

Co Rdz 21 mówi o Hagar?

Hagar:

  • kolejny raz trafia na pustynię,
  • doświadcza granicy ludzkiej możliwości,
  • płacze,
  • zostaje ponownie wezwana po imieniu,
  • widzi studnię,
  • podnosi syna,
  • prowadzi go ku własnej przyszłości.

Rdz 16 i 21 tworzą: dwuczęściową historię Boga widzącego i słyszącego Hagar oraz Izmaela.

Co Rdz 21 mówi o Izmaelu?

Izmael:

  • nie jest linią szczególnego przymierza Izaaka,
  • ale jest synem Abrahama,
  • jest słyszany przez Boga,
  • jest ratowany,
  • Bóg jest z nim,
  • dorasta,
  • otrzymuje własną przyszłość.

To bardzo daleko od obrazu: „odrzuconego i przeklętego dziecka”.

Najczęstsze błędne odczytania Rdz 21

„Izmael na pewno brutalnie bił małego Izaaka”

Nie. Rdz 21 nie opisuje takiej sceny. Metsacheq jest wieloznaczne.

„Izmael tylko niewinnie się bawił, a Sara bez żadnego powodu go wyrzuciła”

To też zbyt pewne. Tekst pozostawia zachowanie niejednoznaczne, a Sara wyraźnie wskazuje także problem dziedziczenia.

„Ga 4 dokładnie opisuje, co Izmael zrobił podczas uczty”

Paweł interpretuje historię teologicznie; nie daje reportażowego rozwinięcia Rdz 21,9.

„Bóg odrzucił Izmaela”

Nie. Bóg go słyszy, ratuje i jest z nim.

„Izaak został wybrany, bo był moralnie lepszy”

Nie. Jest małym dzieckiem. Wybranie jest związane z obietnicą.

„Bóg nakazuje rodzicom wyrzucać dzieci”

Nie. To wyjątkowa historia patriarchalna, nie ogólna norma rodzinna.

„Hagar porzuca syna pod krzewem”

Jej odejście wynika z rozpaczy i niezdolności patrzenia na jego śmierć, nie z obojętności.

„Studnia powstała dopiero wtedy, gdy Bóg ją stworzył”

Tekst mówi, że Bóg otworzył oczy Hagar i ona ją zobaczyła.

„Izmael znika po Rdz 21”

Nie. Jego genealogia pojawi się w Rdz 25, a wraz z Izaakiem pochowa Abrahama.

„Izaak i Izmael są według Biblii skazani na wieczną wojnę”

Nie. Biblia nie formułuje takiej zasady.

„Beer-Szeba znaczy wyłącznie Studnia Siedmiu”

BT podaje dwie gry słów: Studnia Siedmiu i Studnia Przysięgi.

„Wzmianka o Filistynach bezdyskusyjnie datuje wszystkie wydarzenia”

Nie. Może być późniejszym określeniem geograficznym użytym przez narratora.

Co warto zaznaczyć w swojej Biblii?

Rdz 21,1–2

Zwróć uwagę na powtarzający się sens: Bóg zrobił to, co obiecał.

Rdz 21,3

Izaak — śmiech.

Rdz 21,4

ósmy dzień — połączenie z Rdz 17.

Rdz 21,6

Krótka fraza BT: „Powód do śmiechu dał mi Bóg”.

Źródło cytatu: biblia.pl, Rdz 21,6.

Rdz 21,9

Przeczytaj przypis BT: „naśmiewa się” — różnie tłumaczone.

Rdz 21,11

Abraham cierpi z powodu syna.

Rdz 21,12–13

Zaznacz oba elementy: Izaak — linia obietnicy.

Izmael — również ma wielką przyszłość.

Rdz 21,17

Bóg słyszy chłopca.

Rdz 21,19

Bóg otwiera oczy Hagar.

Studnia.

Rdz 21,20

Bóg był z chłopcem.

Rdz 21,22

Abimelek rozpoznaje: obecność Boga z Abrahamem.

Rdz 21,25–26

studnia i otwarte nazwanie konfliktu.

Rdz 21,31

Beer-Szeba — Studnia Siedmiu / Studnia Przysięgi.

Rdz 21,33

El Olam — Bóg Wiekuisty.

Połączenia z innymi miejscami Biblii

Rdz 12

Pierwsza obietnica wielkiego narodu.

Rdz 21: pierwszy widzialny punkt spełnienia przez Izaaka.

Rdz 16

Hagar na pustyni, Bóg słyszący i widzący.

Rdz 21: motyw wraca.

Rdz 17

Zapowiedź:

  • Sary jako matki,
  • Izaaka,
  • błogosławieństwa Izmaela,
  • obrzezania ósmego dnia.

Rdz 21 realizuje te elementy.

Rdz 18

Sara śmieje się z obietnicy.

Rdz 21: śmiech zmienia się w radość.

Rdz 20

Abraham boi się Abimeleka i mówi półprawdę.

Rdz 21: Abimelek przychodzi do Abrahama, a spór rozwiązuje jawna rozmowa.

Rdz 22

Po narodzinach Izaaka nastąpi: największa próba Abrahama.

Rdz 25

Izmael otrzyma genealogię i dwunastu książąt.

Izaak i Izmael: razem pochowają Abrahama.

Rdz 26

Izaak będzie miał własną historię:

  • Abimeleka,
  • studni,
  • Beer-Szeby,
  • przymierza.

Ga 4,21–31

Paweł odczytuje Hagar, Sarę i ich synów alegorycznie w sporze o wolność i Prawo.

Pierwotny sens Rdz 21 nadal pozostaje: Bóg naprawdę troszczy się o Hagar i Izmaela.

Komentarze polskich biblistów

Biblia Tysiąclecia / Pallottinum

Na biblia.pl rozdział dzieli się na: „Narodziny Izaaka. Oddalenie Izmaela” oraz

„Przymierze Abrahama z Abimelekiem”.

Szczególnie ważne są dwa przypisy.

Rdz 21,9 Pallottinum zaznacza, że słowo tłumaczone jako „naśmiewa się” jest: różnie tłumaczone.

To bardzo cenna wskazówka: nie powinniśmy budować zbyt daleko idących scenariuszy dotyczących zachowania Izmaela.

Rdz 21,31 BT wyjaśnia Beer-Szebę jako: „Studnię Siedmiu” lub

„Studnię Przysięgi”.

Dzieło Biblijne — „Od narodzin Izaaka…”

Polskie Dzieło Biblijne zwraca uwagę, że narodziny Izaaka są: rozpoczęciem widzialnego urzeczywistniania obietnic Bożych.

Jednocześnie narodziny dziecka: ponownie rozpalają konflikt Sary z Hagar.

W opracowaniu podkreślono także: problem dziedzictwa

jako istotny powód oddalenia Izmaela.

Hagar nie zostaje jednak przedstawiona jako osoba porzucona przez Boga: otrzymuje pomoc, a jej syn ma przyszłość.

Dzieło Biblijne o Beer-Szebie

Historia Abrahama i Abimeleka wyjaśnia nazwę Beer-Szeba poprzez:

  • przysięgę,
  • siedem jagniąt,
  • studnię.

To klasyczny przykład: biblijnej etiologii nazwy miejsca.

Zdzisław Pawłowski — ojcostwo Abrahama

W artykule: Zdzisław Pawłowski, „Ojcowie w opowiadaniach o patriarchach w Rdz 12–50”, Verbum Vitae 20 (2011)

autor pokazuje, że Abraham jako ojciec przechodzi: serię prób.

Najpierw długo oczekuje na syna.

Potem przychodzi: odejście Izmaela wraz z Hagar.

Następnie: Rdz 22 i próba Izaaka.

To pozwala czytać Rdz 21 także jako: bolesne dojrzewanie ojcostwa Abrahama.

Ks. Janusz Lemański

Podstawowym dużym polskim komentarzem do cyklu patriarchalnego jest: Janusz Lemański, Księga Rodzaju. Rozdziały 11,27–36,43. Wstęp, przekład z oryginału, komentarz, Nowy Komentarz Biblijny ST I/2.

Rdz 21 jest punktem kulminacyjnym rozwoju obietnicy potomstwa.

Wcześniej napięcie rosło:

  • brak dziecka,
  • Eliezer,
  • Izmael,
  • zapowiedź Sary,
  • konkretne imię Izaak.

Teraz: Izaak rzeczywiście żyje.

Od tego momentu pytanie historii zmienia się.

Nie: „czy syn się narodzi?”

Lecz: „czy Abraham zaufa Bogu także wtedy, gdy zagrożony wydaje się sam syn obietnicy?”

Jedna rzecz, której nie wolno przegapić

W Rdz 21 można łatwo zobaczyć tylko: Izaaka,

bo jest dzieckiem obietnicy.

Ale narrator poświęca ogromną część rozdziału: Izmaelowi.

I mówi o nim:

  • Bóg go słyszy,
  • Bóg daje mu przyszłość,
  • Bóg jest z nim.

To niezwykle ważne.

Bóg ma: szczególny plan przez Izaaka

i jednocześnie: prawdziwą troskę o Izmaela.

Jedno zdanie, które warto zabrać z Rdz 21

Bóg spełnia obietnicę daną Sarze i Abrahamowi przez narodziny Izaaka, ale jednocześnie pokazuje, że człowiek pozostający poza główną linią przymierza nie wypada poza zasięg Jego słuchu, obecności i troski — Izmael także jest słyszany, ratowany i prowadzony ku własnej przyszłości.

Do osobistego zatrzymania

Pierwsze pytanie

Czy umiem: świętować spełnienie, czy od razu przechodzę do następnego problemu?

Drugie pytanie

Czy potrafię zauważyć, że moja radość może: boleć kogoś innego?

Radość Sary i ból Hagar istnieją w tym samym rozdziale.

Trzecie pytanie

Czy kiedy czuję się: odsunięty, automatycznie zakładam: „Bóg również mnie odsunął”?

Izmael pokazuje, że niekoniecznie.

Czwarte pytanie

Czy w kryzysie potrzebuję czasem nie nowej rzeczy, lecz: otwarcia oczu?

Piąte pytanie

Czy konflikty rozwiązuję lękiem i półprawdą, czy: rozmową, nazwaniem problemu i porozumieniem?

Szóste pytanie

Czy pamiętam, że Bóg jest: El Olam — Bogiem Wiekuistym?

Co wydarzy się w Rdz 22?

Po Rdz 21 wszystko wygląda wreszcie dobrze.

Izaak: żyje.

Obietnica: ma ciało.

Abraham ma syna, na którego czekał dziesięciolecia.

I wtedy otwiera się jeden z najtrudniejszych i najważniejszych rozdziałów Biblii.

Rdz 22 zaczyna się informacją: Bóg wystawił Abrahama na próbę.

Hebrajskie: נִסָּה — nissah

oznacza: próbować / wystawiać na próbę.

Narrator od początku mówi czytelnikowi: to próba.

Abraham jednak tego komentarza narratora nie słyszy.

Usłyszy polecenie dotyczące: Izaaka.

Pojawią się:

  • kraj Moria,
  • drewno niesione przez Izaaka,
  • hinneni — „oto jestem”,
  • pytanie o jagnię,
  • baran zastępczy,
  • zatrzymanie ręki,
  • „Pan widzi / zapewnia”,
  • odnowienie obietnicy.

Rdz 22 trzeba będzie czytać bardzo ostrożnie.

Nie wolno zrobić z niego: pochwały składania dzieci w ofierze.

Trzeba będzie oddzielić:

  • pierwotny sens próby Abrahama,
  • starożytne tło ofiar,
  • żydowską tradycję Akedy,
  • Hbr 11,
  • chrześcijańską typologię Izaaka i Chrystusa,
  • oraz różnice między Izaakiem a Jezusem.

Źródła

Tekst Biblii — jedyne źródło dosłownych cytatów Pisma

  1. Biblia Tysiąclecia, Pallottinum, wydanie V — Rdz 21
    https://biblia.pl/czytaj/Rdz/21/

Wszystkie dosłowne cytaty biblijne w tym opracowaniu pochodzą wyłącznie z serwisu biblia.pl.

Komentarze i opracowania

  1. Janusz Lemański, Księga Rodzaju. Rozdziały 11,27–36,43. Wstęp, przekład z oryginału, komentarz, Nowy Komentarz Biblijny ST I/2, Edycja Świętego Pawła.
  2. Zdzisław Pawłowski, „Ojcowie w opowiadaniach o patriarchach w Rdz 12–50”, Verbum Vitae 20 (2011), s. 15–41.
  3. Dzieło Biblijne im. św. Jana Pawła II, „Wyprawy biblijne cz. 6: od Narodzin Izaaka…”
  4. Rdz 16; 17; 18; 20; 22; 25; 26; Ga 4; Hbr 11 — przy cytowaniu tekstu biblijnego sprawdzane wyłącznie w biblia.pl.

Wybrane źródła internetowe do komentarza

Podstawa tekstowa: Biblia Tysiąclecia — Pallottinum. Cytaty podajemy w skrócie, wraz z sygnaturami — pełny tekst rozdziału warto przeczytać w wydaniu Biblii.