Ewangelia według św. Mateusza 8 — uzdrowienia, setnik, burza i władza Jezusa

Mt 8 — w 60 sekund

Kazanie na Górze się kończy.

Jezus schodzi z góry.

I teraz Mateusz pokazuje, że Ten, który nauczał z autorytetem, również działa z autorytetem.

W Mt 8 Jezus:

oczyszcza trędowatego,
uzdrawia sługę setnika na odległość,
uzdrawia teściową Piotra,
leczy wielu chorych,
wypędza złe duchy,
mówi o cenie uczniostwa,
ucisza burzę,
uwalnia dwóch opętanych.

To nie jest przypadkowa kolekcja cudów.

Mateusz buduje obraz Jezusa jako Tego, który ma władzę nad:

chorobą,
nieczystością,
przestrzenią,
naturą,
demonami.

Jednocześnie pojawia się bardzo ważny temat:

wiara nie jest tylko podziwem dla cudów.

Setnik okazuje niezwykłe zaufanie.

Uczniowie w łodzi przeciwnie — są sparaliżowani strachem.

Mt 8 zadaje więc pytanie:

Kim jest Jezus i czy naprawdę Mu ufam?

Co wydarzyło się wcześniej?

Mt 5–7 to Kazanie na Górze.

Jezus nauczał o:

Błogosławieństwach,
Prawie,
gniewie,
pojednaniu,
modlitwie,
pieniądzach,
osądzaniu,
złotej zasadzie,
fałszywych prorokach,
domu na skale.

Kazanie zakończyło się stwierdzeniem, że tłumy były zdumione, ponieważ Jezus nauczał:

jak ktoś mający władzę.

Mt 8 pokazuje tę władzę w działaniu.

Podział Mt 8

Mt 8,1–4

Oczyszczenie trędowatego.

Mt 8,5–13

Wiara setnika i uzdrowienie jego sługi.

Mt 8,14–17

Uzdrowienie teściowej Piotra i wielu chorych.

Mt 8,18–22

Cena uczniostwa.

Mt 8,23–27

Uciszenie burzy.

Mt 8,28–34

Uwolnienie dwóch opętanych i stado świń.

Mt 8 — na język ludzki

Jezus schodzi z góry po wielkim nauczaniu.

Pierwszy człowiek, który do Niego podchodzi, to ktoś społecznie wykluczony.

Trędowaty.

Nie pyta:

„Czy potrafisz?”

Mówi:

„Jeśli chcesz, możesz mnie oczyścić”.

Jezus dotyka człowieka, którego inni bali się dotykać.

Potem przychodzi setnik — poganin i przedstawiciel obcej armii.

Prosi o pomoc dla sługi.

Jezus chce przyjść, ale setnik mówi:

„Nie jestem godzien, abyś wszedł pod mój dach. Powiedz tylko słowo”.

Jezus zachwyca się jego wiarą.

Potem uzdrawia teściową Piotra i wielu innych.

Ale zaraz Mateusz studzi entuzjazm tłumów.

Pójście za Jezusem ma cenę.

Nie chodzi tylko o oglądanie cudów.

Uczeń musi być gotowy, że Jezus nie zawsze daje wygodne życie.

Potem uczniowie wsiadają z Nim do łodzi.

Przychodzi burza.

Jezus śpi.

Uczniowie panikują.

Jezus ucisza wiatr i jezioro.

I wtedy pada jedno z najważniejszych pytań:

„Kim On jest?”

Na końcu Jezus spotyka ludzi całkowicie zniewolonych przez złe duchy.

Także tam okazuje władzę.

Cały rozdział prowadzi do wniosku:

Jezus nie jest tylko nauczycielem. Jego słowo ma moc nad tym, czego człowiek nie potrafi kontrolować.

1. Jezus schodzi z góry

To ważne narracyjnie.

Na górze Jezus nauczał.

Teraz schodzi do ludzi cierpiących.

Nie zostaje na poziomie idei.

Ewangelia łączy:

słowo i działanie.

2. Wielkie tłumy

Tłumy są obecne od końca Mt 4.

Słuchały Kazania na Górze.

Teraz idą za Jezusem.

Ale Mateusz będzie stopniowo pokazywał, że tłum i uczeń to nie to samo.

Można być blisko Jezusa jako widz.

Uczniostwo wymaga czegoś więcej.

3. Trędowaty

Biblia Tysiąclecia używa tradycyjnego określenia „trędowaty”.

Trzeba jednak uważać.

Biblijne hebrajskie cara’at i greckie lepra nie muszą odpowiadać dokładnie współczesnej chorobie Hansena nazywanej trądem.

Chodzi o różne poważne zmiany skórne, które mogły prowadzić do rytualnej nieczystości i społecznego wykluczenia.

4. Choroba i wykluczenie

Problem trędowatego nie był tylko medyczny.

Taka osoba mogła doświadczać:

izolacji,
utraty kontaktów,
religijnej nieczystości,
społecznego odrzucenia.

Dlatego uzdrowienie oznacza coś więcej niż poprawę skóry.

To powrót do wspólnoty.

5. „Panie, jeśli chcesz…”

To niezwykła modlitwa.

Człowiek wierzy:

Jezus może.

Nie próbuje jednak wymusić:

„musisz”.

Mówi:

„jeśli chcesz”.

To połączenie:

wiary w moc,
pokory wobec woli Jezusa.

6. „Mogę” czy „chcę”?

Trędowaty nie ma problemu z wiarą w zdolność Jezusa.

Jego pytanie dotyczy woli:

„Czy chcesz zająć się kimś takim jak ja?”

To bardzo głębokie.

Ludzie odrzuceni czasem łatwiej uwierzą:

„Bóg może”

niż:

„Bóg chce się mną zainteresować”.

7. Jezus wyciąga rękę

To gest bliskości.

Nie uzdrawia tylko z dystansu.

Dotyka człowieka.

W świecie rytualnej nieczystości ten gest jest znaczący.

Normalnie kontakt z nieczystym mógł czynić człowieka nieczystym.

Tutaj dzieje się odwrotnie:

nieczystość nie przechodzi na Jezusa — oczyszczenie przechodzi od Jezusa na chorego.

8. „Chcę”

To jedno z najpiękniejszych krótkich zdań rozdziału.

Jezus nie tylko może.

Chce.

Nie oznacza to, że każdy chory w każdym czasie otrzyma fizyczne uzdrowienie w odpowiedzi na modlitwę.

Ewangelia nie daje takiej mechanicznej obietnicy.

Ale pokazuje charakter Jezusa:

cierpienie człowieka nie jest Mu obojętne.

9. „Bądź oczyszczony”

Uzdrowienie następuje przez słowo Jezusa.

To temat, który będzie wracał.

Jego słowo:

naucza,
oczyszcza,
uzdrawia,
ucisza.

10. Dlaczego Jezus każe nikomu nie mówić?

To może dziwić.

W Ewangeliach pojawia się czasem motyw ograniczania rozgłosu.

Możliwe powody:

uniknięcie sensacyjnego rozumienia misji,
potrzeba właściwego momentu objawienia,
skierowanie uwagi na wymagany przez Prawo proces potwierdzenia oczyszczenia.

Nie ma jednej całkowicie pewnej odpowiedzi dla każdego takiego przypadku.

11. „Pokaż się kapłanowi”

Jezus respektuje przepisy Tory dotyczące oczyszczenia.

Kapłan miał potwierdzić stan człowieka.

To ważne także społecznie.

Dzięki temu uzdrowiony mógł wrócić do normalnego życia wspólnoty.

12. Jezus i Prawo

Po Mt 5 to szczególnie ważne.

Jezus powiedział:

„Nie przyszedłem znieść Prawa”.

Teraz odsyła uzdrowionego do kapłana i do ofiary przewidzianej przez Mojżesza.

To kolejny znak ciągłości.

13. Kafarnaum

Jezus wraca do Kafarnaum.

To ważne centrum Jego działalności w Galilei.

Tutaj pojawia się setnik.

14. Setnik

Greckie:

ἑκατόνταρχος — hekatontarchos

oznacza dowódcę oddziału wojskowego, tradycyjnie zwanego setnikiem / centurionem.

Był człowiekiem związanym z władzą militarną.

Dla żydowskich odbiorców nie był oczywistym kandydatem na wzór wiary.

A jednak właśnie nim się staje.

15. Poganin jako przykład

To bardzo ważne u Mateusza.

Już w Mt 2 Mędrcy ze Wschodu rozpoznali znaczenie Jezusa.

Teraz poganin okazuje niezwykłą wiarę.

Mateusz zaczyna rozszerzać perspektywę:

Jezus przyszedł w historii Izraela, ale Jego misja obejmie narody.

16. Sługa setnika

Greckie słowo może oznaczać sługę, a w niektórych kontekstach także młodego człowieka.

Najważniejsze w narracji:

jest ciężko chory,
cierpi,
setnik troszczy się o niego.

To mówi coś dobrego o samym setniku.

17. „Przyjdę i uzdrowię go”

Jezus jest gotowy pomóc.

Wchodzi tu temat przekraczania granic.

Żydowski nauczyciel i pogański oficer nie należeli do tej samej społecznej rzeczywistości.

Jezus nie odrzuca prośby.

18. „Nie jestem godzien…”

Te słowa są znane katolikom z liturgii Eucharystii.

Bezpośrednio przed Komunią świętą modlitwa nawiązuje do słów setnika:

„Panie, nie jestem godzien, abyś przyszedł do mnie…”

To bardzo piękny przykład, jak tekst Ewangelii wszedł do modlitwy Kościoła.

19. Pokora setnika

Setnik ma władzę.

Jest wojskowym.

Ma podwładnych.

A jednak wobec Jezusa nie buduje pozycji.

Mówi:

„nie jestem godzien”.

To nie jest pogarda wobec siebie.

To rozpoznanie różnicy pomiędzy własną pozycją a autorytetem Jezusa.

20. „Powiedz tylko słowo”

To centrum historii.

Setnik wierzy, że Jezus nie musi:

dotknąć chorego,
wejść do domu,
wykonać rytuału.

Wystarczy:

słowo.

To niezwykle wysoka ocena autorytetu Jezusa.

21. Logika wojskowa

Setnik tłumaczy swoją wiarę przez doświadczenie dowodzenia.

Mówi w praktyce:

„Wiem, jak działa autorytet. Gdy wydaję polecenie, jest wykonywane. Ty masz jeszcze większą władzę”.

To jedna z najbardziej oryginalnych wypowiedzi o wierze w Ewangelii.

22. Jezus się dziwi

Mateusz opisuje reakcję Jezusa jako zdumienie.

To rzadkie.

Nie zachwyca się:

pozycją,
wojskową siłą,
statusem.

Zachwyca się:

wiarą.

23. „U nikogo w Izraelu nie znalazłem tak wielkiej wiary”

To zdanie ma charakter prowokacyjny.

Poganin zostaje postawiony jako przykład dla ludu przymierza.

Nie oznacza to odrzucenia Izraela jako narodu.

Jest ostrzeżeniem:

religijne pochodzenie nie zastępuje zaufania Bogu.

To temat podobny do nauczania Jana Chrzciciela w Mt 3.

24. Abraham, Izaak i Jakub

Jezus mówi o uczcie z patriarchami.

To obraz ostatecznego królestwa.

Ludzie przyjdą:

ze Wschodu,
z Zachodu.

Perspektywa staje się uniwersalna.

25. Uczta mesjańska

W tradycji prorockiej zbawienie bywa przedstawiane jako uczta.

Jezus wykorzystuje ten obraz.

Królestwo nie jest zimnym systemem.

Jest również:

wspólnotą i ucztą.

26. „Synowie królestwa” i ostrzeżenie

To trudny tekst.

Jezus ostrzega ludzi, którzy mogą uważać się za bezpiecznych tylko dzięki przynależności religijnej.

Nie jest to licencja na antyjudaizm.

Jezus, uczniowie i pierwsi odbiorcy są związani z Izraelem.

Sens jest duchowy:

przywilej wymaga odpowiedzi.

27. „Niech ci się stanie, jak uwierzyłeś”

Uzdrowienie następuje na odległość.

Ponownie:

słowo Jezusa przekracza przestrzeń.

28. Teściowa Piotra

Jezus wchodzi do domu Piotra.

To ważna informacja.

Piotr ma rodzinę.

Teściowa oznacza, że był żonaty.

Nowy Testament nie ukrywa tego faktu.

29. Gorączka

W świecie bez nowoczesnej diagnostyki i antybiotyków wysoka gorączka mogła być bardzo niebezpieczna.

Jezus dotyka kobiety.

Gorączka ustępuje.

30. „Wstała i usługiwała Mu”

Nie należy czytać tego jako:

„kobieta została uzdrowiona, więc natychmiast wróciła do obowiązków domowych”.

W narracji Mateusza ważne jest coś innego:

uzdrowienie jest pełne.

Kobieta odzyskuje siłę.

Może normalnie funkcjonować.

31. Służba po uzdrowieniu

Greckie słowo związane z „usługiwaniem” później stanie się ważne dla chrześcijańskiego pojęcia diakonii.

Odzyskane życie może stać się służbą.

To nie przymus.

To naturalna odpowiedź na otrzymane dobro.

32. Wieczorem przynoszą wielu

Jezus staje się centrum tłumu ludzi cierpiących.

Mateusz podkreśla szeroki zakres działania:

chorzy,
opętani.

33. Jezus wypędza duchy słowem

Znów wraca temat:

słowo.

Nie ma rozbudowanych magicznych rytuałów.

Jezus działa autorytetem.

34. Izajasz 53

Mateusz interpretuje uzdrowienia przez tekst proroka Izajasza o Słudze.

To bardzo ważny most.

Jezus nie tylko „pokazuje moc”.

On:

bierze na siebie ludzką słabość.

35. „Wziął nasze słabości”

Nie znaczy to, że Jezus sam staje się biologicznie chory każdym schorzeniem.

Mateusz widzi w uzdrowieniach realizację misji Sługi, który niesie ciężar ludzi.

To zapowiada krzyż.

36. Cud nie jest sztuczką

Jeżeli uzdrowienia łączą się z Iz 53, to ich znaczenie jest głębsze.

Jezus nie jest:

„cudotwórcą dla rozrywki tłumu”.

Jego moc jest mocą:

służby i zbawienia.

37. Wielki tłum i odejście

Jezus widzi tłum i poleca przeprawić się na drugi brzeg.

To interesujące.

Nie maksymalizuje popularności.

Nie zostaje tam, gdzie ma największy „zasięg”.

Jego misja nie jest sterowana tłumem.

38. Uczony w Piśmie chce iść za Jezusem

To pierwszy kandydat do uczniostwa w tej części.

Mówi:

„Pójdę za Tobą, dokądkolwiek się udasz”.

Brzmi bardzo dobrze.

Jezus jednak nie odpowiada:

„super, witamy”.

Najpierw mówi o cenie.

39. „Lisy mają nory…”

Jezus pokazuje, że Jego życie nie jest drogą stabilnego komfortu.

Syn Człowieczy nie ma miejsca, gdzie mógłby spokojnie „złożyć głowę”.

Uczniostwo nie może opierać się na obietnicy wygody.

40. Syn Człowieczy

To bardzo ważny tytuł Jezusa.

Greckie:

ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου — ho huios tou anthrōpou

oznacza „Syn Człowieczy”.

Tytuł ma kilka warstw.

Może oznaczać po prostu człowieka, ale w Ewangeliach ma szczególne znaczenie i łączy się m.in. z Dn 7.

Jezus często używa go wobec siebie.

41. „Pozwól mi najpierw pogrzebać ojca”

Drugi człowiek prosi o możliwość pogrzebania ojca.

To brzmi całkowicie rozsądnie.

Pogrzeb rodzica był ważnym obowiązkiem.

Odpowiedź Jezusa jest szokująca.

42. Czy ojciec już umarł?

Nie mamy pewności.

Możliwe, że chodzi o dosłowną konieczność pogrzebu.

Możliwe też, że wyrażenie oznacza:

„pozwól mi zostać z ojcem aż do jego śmierci, a potem pójdę”.

W obu przypadkach sens Jezusa jest radykalny:

wezwanie królestwa ma najwyższy priorytet.

43. „Niech umarli grzebią swoich umarłych”

To hiperboliczne, paradoksalne zdanie.

Nie jest zakazem chrześcijańskich pogrzebów.

Kościół od początku troszczył się o zmarłych.

Jezus używa mocnego języka, aby powiedzieć:

nie odkładaj odpowiedzi na powołanie bez końca.

44. Uczniowie wsiadają do łodzi

Teraz następuje zmiana.

Nie tłum.

Uczniowie idą za Jezusem do łodzi.

I tam właśnie przychodzi próba.

45. Wielka burza

Jezioro Galilejskie jest znane z gwałtownych zmian pogody.

Otoczenie geograficzne może sprzyjać szybkim, silnym wiatrom.

Dla rybaków burza nie była czymś abstrakcyjnym.

Jeżeli doświadczeni rybacy się boją, sytuacja musiała być poważna.

46. Jezus śpi

To niezwykły szczegół.

Burza.

Fale.

Panika.

Jezus śpi.

Ten obraz pokazuje również Jego prawdziwe człowieczeństwo:

jest zmęczony.

47. „Panie, ratuj, giniemy!”

To modlitwa uczniów.

Krótka.

Prawdziwa.

Bez ozdobników.

W kryzysie człowiek często modli się bardzo prosto.

48. „Czemu bojaźliwi jesteście, małej wiary?”

Jezus nie mówi, że nie mają żadnej wiary.

Przecież przyszli do Niego po pomoc.

Ale ich wiara jest mała.

To znaczy:

istnieje, ale w sytuacji kryzysu zostaje zdominowana przez strach.

49. Wiara a lęk

Wiara nie oznacza, że człowiek nigdy nie czuje strachu.

Problem pojawia się, kiedy strach staje się jedyną interpretacją rzeczywistości.

Uczniowie widzą fale.

Zapominają, kto jest w łodzi.

50. Jezus ucisza wiatr i jezioro

W Starym Testamencie władza nad morzem jest szczególnie kojarzona z Bogiem.

Psalmy mówią o Bogu uciszającym fale.

Dlatego scena ma znaczenie większe niż cud meteorologiczny.

Pytanie brzmi:

kim trzeba być, żeby rozkazywać morzu?

51. „Kimże On jest?”

To kluczowe pytanie.

Uczniowie już:

słuchali Jezusa,
widzieli uzdrowienia,
poszli za Nim.

A jednak nadal pytają:

„Kim On jest?”

Ewangelia nie daje całej odpowiedzi od razu.

Czytelnik ma dojrzewać wraz z uczniami.

52. Drugi brzeg

Jezus przybywa na teren bardziej pogański.

Wskazuje na to m.in. obecność wielkiego stada świń.

Świnie były dla Żydów zwierzętami nieczystymi.

53. Dwaj opętani

Mateusz mówi o dwóch opętanych.

Marek i Łukasz skupiają się w podobnej historii na jednym.

To jedna z różnic pomiędzy Ewangeliami.

Nie musi oznaczać sprzeczności w sensie logicznym.

Jeśli było dwóch, opowiedzenie o jednym nie neguje istnienia drugiego.

Ale należy uczciwie przyznać:

tradycje narracyjne różnią się szczegółami.

54. Grobowce

Opętani przebywają w grobach.

To przestrzeń:

śmierci,
nieczystości,
izolacji.

Mateusz buduje bardzo mroczny obraz.

Człowiek jest całkowicie odsunięty od normalnego życia.

55. „Co nam i Tobie, Synu Boży?”

Demony rozpoznają coś, czego ludzie dopiero się uczą.

Nazywają Jezusa:

Synem Bożym.

To paradoks Ewangelii.

Duchowe rozpoznanie tożsamości nie oznacza jeszcze wiary.

Demony wiedzą, kim jest Jezus, ale Mu się sprzeciwiają.

56. Wiedza to nie wiara

To ważna lekcja.

Można mieć poprawną informację teologiczną:

„Jezus jest Synem Bożym”.

I nadal nie być uczniem.

Wiara obejmuje:

zaufanie,
relację,
posłuszeństwo.

57. „Przed czasem”

Demony pytają, czy Jezus przyszedł je dręczyć „przed czasem”.

To pokazuje świadomość przyszłego sądu.

Zło wie, że jego panowanie nie jest wieczne.

58. Stado świń

Demony proszą o pozwolenie wejścia w świnie.

Jezus zgadza się jednym słowem:

„Idźcie”.

Znowu wystarcza słowo.

59. Świnie wpadają do jeziora

Scena jest dramatyczna.

Stado ginie w wodzie.

To rodzi trudne pytania o:

stratę ekonomiczną,
znaczenie symboliczne,
relację pomiędzy uwolnieniem ludzi a stratą zwierząt.

Tekst nie rozwija etycznej dyskusji o własności.

Jego centrum to:

całkowita władza Jezusa nad demonami.

60. Mieszkańcy proszą Jezusa, żeby odszedł

To zaskakujące zakończenie.

Można byłoby oczekiwać:

„wszyscy uwierzyli”.

Nie.

Całe miasto wychodzi i prosi Jezusa:

odejdź.

61. Dlaczego chcą, żeby odszedł?

Tekst nie wyjaśnia jednoznacznie.

Możliwe czynniki:

lęk,
strata ekonomiczna,
niezrozumienie,
poczucie zagrożenia.

Najważniejszy paradoks:

można zobaczyć działanie Jezusa i mimo to nie chcieć Go blisko.

62. Cud nie zmusza do wiary

To bardzo ważne.

Cud może:

otworzyć człowieka,
zdumieć,
sprowokować pytanie.

Ale nie odbiera wolności.

Mieszkańcy widzą moc i proszą Jezusa o odejście.

Ważne słowa greckie — Mt 8

1. λέπρα — lepra

Znaczenie: choroba / zmiana skórna określana tradycyjnie jako trąd.

Nie należy automatycznie utożsamiać jej ze współczesną chorobą Hansena.

2. καθαρίζω — katharizō

Znaczenie: oczyszczać.

Uzdrowienie trędowatego jest opisane także jako oczyszczenie.

3. πίστις — pistis

Znaczenie: wiara, zaufanie, wierność.

Setnik jest przykładem wielkiej wiary.

4. ἐξουσία — exousia

Znaczenie: władza, autorytet.

Choć słowo jest szczególnie ważne w Mt 7, cały Mt 8 pokazuje autorytet Jezusa w działaniu.

5. διακονέω — diakoneō

Znaczenie: służyć, usługiwać.

Od tego rdzenia pochodzi „diakonia”.

6. ὀλιγόπιστος — oligopistos

Znaczenie: małej wiary.

Nie: bez wiary.

Raczej wiara słaba w obliczu próby.

7. κύριος — kyrios

Znaczenie: Pan.

W Mt 8 tytuł ten jest kierowany do Jezusa w sytuacjach zaufania i wołania o ratunek.

Klucz do Biblii — Mt 8

1. Kto mówi?

Narrator, Jezus, trędowaty, setnik, kandydaci na uczniów, uczniowie, demony i mieszkańcy regionu.

2. Do kogo?

Jezus spotyka:

ludzi wykluczonych,
poganina,
rodzinę ucznia,
tłumy,
kandydatów na uczniów,
własnych uczniów,
ludzi zniewolonych przez zło.

3. W jakiej sytuacji?

Po Kazaniu na Górze Mateusz zaczyna serię opowiadań o czynach Jezusa.

4. Co wydarzyło się wcześniej?

Jezus nauczał z władzą.

Mt 8 pokazuje:

ta władza działa.

5. Jaki to gatunek?

Narracja cudów i powołania, zawierająca:

uzdrowienia,
dialogi,
apoftegmaty,
opowiadanie o naturze,
egzorcyzm.

6. Co oznaczało dla pierwszych odbiorców?

Jezus ma władzę, która obejmuje obszary uznawane za niekontrolowalne:

chorobę,
rytualną nieczystość,
dystans,
naturę,
demony.

Jednocześnie prawdziwe uczniostwo wymaga zaufania i gotowości do kosztu.

7. Co mówi o Bogu?

Bóg:

pochyla się nad wykluczonym,
przekracza granice etniczne,
odpowiada na wiarę,
przynosi uzdrowienie,
ma władzę nad stworzeniem,
ma władzę nad złem.

8. Co mówi o człowieku?

Człowiek:

potrzebuje oczyszczenia,
może zaufać słowu Jezusa,
może być religijnym outsiderem i jednocześnie przykładem wiary,
może bać się mimo wiary,
może oglądać cud i nadal odrzucić Jezusa.

Niezbędnik Biblijny — Mt 8

Ludzie

Trędowaty

Człowiek chory i wykluczony, który prosi Jezusa o oczyszczenie.

Setnik

Pogański oficer przedstawiony jako wzór wiary.

Sługa setnika

Ciężko chory człowiek uzdrowiony na odległość.

Piotr

Jeden z pierwszych uczniów Jezusa.

Teściowa Piotra

Kobieta uzdrowiona z gorączki.

Uczony w Piśmie

Kandydat na ucznia.

Uczniowie w łodzi

Ludzie idący za Jezusem, ale nadal uczący się zaufania.

Dwaj opętani

Ludzie skrajnie zniewoleni, uwolnieni przez Jezusa.

Miejsca

Góra

Miejsce Kazania na Górze.

Kafarnaum

Ważne centrum działalności Jezusa.

Jezioro Galilejskie

Miejsce uciszenia burzy.

Drugi brzeg

Teren o silniejszych wpływach pogańskich.

Grobowce

Miejsce izolacji opętanych.

Religia i zwyczaje

Rytualna nieczystość

Choroby skórne mogły prowadzić do wyłączenia z części życia społecznego i religijnego.

Kapłan

Miał funkcję potwierdzania oczyszczenia zgodnie z Torą.

Poganie

Setnik pokazuje, że wiara może pojawić się poza tradycyjnymi granicami Izraela.

Świnie

Dla Żydów zwierzęta nieczyste według Prawa.

Słownik

Oczyszczenie — przywrócenie człowieka do stanu pozwalającego na pełne uczestnictwo w życiu wspólnoty.
Setnik — oficer wojskowy.
Wiara — zaufanie autorytetowi i słowu Jezusa.
Syn Człowieczy — ważny tytuł Jezusa.
Mała wiara — wiara istniejąca, lecz słaba wobec strachu.
Egzorcyzm — uwolnienie człowieka spod wpływu złego ducha.

Oś rozdziału

oczyszczenie trędowatego
↓
wiara poganina
↓
uzdrowienie w domu Piotra
↓
liczne uzdrowienia
↓
cena uczniostwa
↓
burza
↓
pytanie: „Kim On jest?”
↓
władza nad demonami
↓

reakcja ludzi: wiara albo lęk

MOST MIĘDZY TESTAMENTAMI

Mt 8 jest pełen odniesień do Starego Testamentu.

Kpł 13–14

Przepisy dotyczące chorób skórnych, nieczystości i potwierdzenia oczyszczenia.

Jezus odsyła uzdrowionego do kapłana.

Iz 53

Mateusz interpretuje uzdrowienia przez obraz Sługi Pańskiego:

Jezus bierze na siebie ludzkie słabości.

Psalmy o morzu

W Starym Testamencie Bóg ma władzę nad falami i chaosem wód.

Uciszenie burzy sugeruje więc znacznie więcej niż zwykły cud.

Dn 7

Tytuł „Syn Człowieczy” może przywoływać postać otrzymującą władzę i królestwo.

CO MÓWI BÓG W TEKŚCIE?

Najważniejsze „słowo Boga” w Mt 8 objawia się przez samego Jezusa.

Jezus mówi:

„chcę”,
„bądź oczyszczony”,
„idź”,
„pójdź za Mną”.

Jego słowo nie jest tylko informacją.

Ono tworzy nową rzeczywistość.

Trędowaty zostaje oczyszczony.

Sługa setnika zostaje uzdrowiony.

Burza cichnie.

Demony odchodzą.

TRUDNE PYTANIE 1

Czy każda choroba jest skutkiem osobistego grzechu?

Nie.

Mt 8 nie mówi, że chorzy zostali ukarani za konkretne grzechy.

Biblia wielokrotnie odrzuca mechaniczne łączenie:

choroba = osobista kara Boga.

TRUDNE PYTANIE 2

Czy jeśli mam wystarczająco silną wiarę, zawsze zostanę fizycznie uzdrowiony?

Nie.

Setnik jest przykładem wielkiej wiary, ale Nowy Testament nie ustanawia zasady, że każdy człowiek z odpowiednim „poziomem wiary” musi zostać uzdrowiony.

Takie twierdzenie może bardzo krzywdzić chorych.

Wiara nie jest techniką wymuszania cudu.

TRUDNE PYTANIE 3

Dlaczego Jezus uzdrawia jednych, a inni ludzie nadal chorują?

Ewangelie przedstawiają uzdrowienia jako znaki królestwa Boga.

Nie są one jeszcze pełnym usunięciem całego cierpienia ze świata.

Pełnia zbawienia pozostaje przyszła.

To napięcie:

królestwo już działa, ale jeszcze nie wszystko zostało odnowione.

TRUDNE PYTANIE 4

Dlaczego Jezus chwali poganina bardziej niż ludzi Izraela?

Nie po to, aby poniżyć Żydów.

To prorockie ostrzeżenie przed religijną pewnością siebie.

Wiara jest odpowiedzią człowieka, nie automatycznym skutkiem pochodzenia.

TRUDNE PYTANIE 5

Czy Jezus naprawdę każe zaniedbać pogrzeb ojca?

Nie należy tego traktować jako ogólnego zakazu pogrzebów.

To radykalny język powołania.

Jezus podkreśla najwyższy priorytet królestwa.

TRUDNE PYTANIE 6

Czy lęk oznacza brak wiary?

Nie.

Uczniowie boją się i jednocześnie wołają do Jezusa.

Problemem nie jest samo pojawienie się strachu.

Problem:

co robię ze strachem i komu ostatecznie ufam?

TRUDNE PYTANIE 7

Czy burza była wywołana przez demony?

Tekst tego nie mówi.

Nie trzeba demonizować każdego zjawiska naturalnego.

Jezus pokazuje władzę nad naturą.

TRUDNE PYTANIE 8

Dlaczego demony mogły wejść w świnie?

Tekst nie wyjaśnia całej „mechaniki” świata duchowego.

Nie należy budować rozbudowanej demonologii na jednym epizodzie.

Najważniejsza wiadomość:

demony są podporządkowane Jezusowi.

TRUDNE PYTANIE 9

Dlaczego Jezus pozwolił, żeby świnie zginęły?

To realnie trudny fragment.

Ewangelista nie rozwija moralnej dyskusji o stracie zwierząt i majątku.

Centrum narracji stanowi uwolnienie ludzi spod niszczącej mocy zła.

Nie należy udawać, że pytanie o zwierzęta i własność nie istnieje, ale tekst nie daje wystarczających danych do pełnej odpowiedzi.

TRUDNE PYTANIE 10

Dlaczego mieszkańcy proszą Jezusa o odejście?

Prawdopodobnie z powodu lęku i ogromu wydarzenia.

Możliwa jest również obawa związana ze stratą ekonomiczną.

Tekst pozostawia ich motywację częściowo otwartą.

Co mówią polscy bibliści?

Ks. Antoni Paciorek

Paciorek zwraca uwagę na strukturę Mt 8–9 jako serii czynów Jezusa pokazujących Jego władzę.

Po mowie następuje działanie.

Uzdrowienie trędowatego pokazuje przekraczanie granicy nieczystości.

Historia setnika szczególnie mocno podkreśla:

autorytet słowa Jezusa,
wiarę poganina,
uniwersalny wymiar przyszłego królestwa.

W scenie burzy ważne jest nie tylko uratowanie uczniów, ale pytanie o tożsamość Jezusa.

Ks. Józef Homerski

Homerski akcentuje chrystologiczny charakter cudów.

Cuda nie są dodatkiem do nauczania.

Objawiają, kim jest Jezus.

Władza nad morzem i demonami wskazuje na władzę, która w biblijnym świecie przysługuje Bogu.

Zdzisław Żywica

Żywica zwraca uwagę na kontrasty:

wykluczony trędowaty zostaje przyjęty,
poganin staje się wzorem wiary,
uczniowie okazują „małą wiarę”,
demony rozpoznają Jezusa,
mieszkańcy regionu proszą Go, by odszedł.

Rozdział pokazuje, że fizyczna bliskość Jezusa nie gwarantuje dojrzałej wiary.

TRADYCJA KATOLICKA

Setnik w liturgii

Słowa setnika zostały włączone do liturgii Mszy świętej.

Przed Komunią świętą wierny wyznaje:

nie jestem godzien, ale ufam słowu Chrystusa.

To bardzo piękne połączenie:

pokory,
wiary,
zaufania.

Uzdrowienia

Kościół modli się o uzdrowienie i uznaje możliwość działania Boga także w sposób nadzwyczajny.

Jednocześnie nie naucza, że brak fizycznego uzdrowienia oznacza brak wiary.

Uczniostwo

Mt 8 przypomina, że pójście za Jezusem nie jest obietnicą wygody.

Chrześcijańska droga obejmuje również:

niepewność,
krzyż,
decyzję,
zaufanie.

Egzorcyzmy

Kościół traktuje rzeczywistość zła duchowego poważnie, ale ostrożnie.

Nie każdą chorobę psychiczną lub neurologiczną interpretuje jako opętanie.

Rozeznanie wymaga odpowiedzialności i kompetencji.

Najczęstsze błędne odczytania Mt 8

„Trąd” w Biblii to zawsze współczesna choroba Hansena

Nie.

Zakres biblijnych terminów jest szerszy.

„Jeśli jestem chory, mam za mało wiary”

Nie.

To nie wynika z Mt 8.

„Setnik zasłużył na cud pokorą”

Nie.

Jego pokora i wiara są odpowiedzią, nie walutą kupującą Boga.

„Poganin jest lepszy, więc Izrael zostaje odrzucony”

Nie.

To uproszczenie i niebezpieczne odczytanie.

„Uczeń Jezusa ma być bezdomny”

Nie.

Jezus mówi o gotowości przyjęcia kosztu uczniostwa.

„Prawdziwie wierzący nigdy się nie boi”

Nie.

Uczniowie się boją.

„Każda burza jest atakiem demonicznym”

Nie.

Tekst tego nie mówi.

„Demony mają równą władzę co Jezus”

Nie.

W Mt 8 są całkowicie podporządkowane Jego rozkazowi.

„Cud automatycznie prowadzi do wiary”

Nie.

Mieszkańcy proszą Jezusa, żeby odszedł.

Co Mt 8 mówi o Bogu?

Bóg:

zbliża się do wykluczonych,
przekracza bariery,
słucha prośby poganina,
działa słowem,
przywraca zdrowie,
ma władzę nad stworzeniem,
ma władzę nad złem,
nie jest ograniczony przestrzenią.

Co Mt 8 mówi o człowieku?

Człowiek:

może czuć się niegodny, a jednak podejść do Jezusa,
może ufać słowu bez widzialnego znaku,
może być religijnym outsiderem i mieć wielką wiarę,
może iść za Jezusem i nadal się bać,
potrzebuje nauczyć się, że uczniostwo kosztuje,
może spotkać moc Jezusa i nadal Go odrzucić.

Co warto zobaczyć w tym rozdziale?

Po nauczaniu Jezus przechodzi do działania.
Pierwszym uzdrowionym jest człowiek wykluczony.
Jezus dotyka tego, którego inni unikają.
Setnik pokazuje niezwykłą wiarę w samo słowo Jezusa.
Pochodzenie religijne nie zastępuje wiary.
Królestwo otwiera się na narody.
Uzdrowienia są znakiem misji Sługi z Iz 53.
Pójście za Jezusem nie jest gwarancją wygody.
Burza dotyka również uczniów.
„Mała wiara” nie oznacza całkowitego braku wiary.
Jezus ma władzę nad naturą.
Demony rozpoznają Jego tożsamość, ale nie są uczniami.
Sama poprawna wiedza o Jezusie nie wystarcza.
Cud nie odbiera człowiekowi wolności.
Cały rozdział prowadzi do pytania: „Kim On jest?”

Jedno zdanie, które warto zabrać z Mt 8

Wiara zaczyna dojrzewać wtedy, gdy ufam nie tylko temu, co widzę, ale samemu słowu Jezusa — także wtedy, gdy wokół mnie jest burza.

Do osobistego zatrzymania

Mt 8 daje kilka bardzo różnych postaw wobec Jezusa.

Trędowaty

„Jeśli chcesz, możesz”.

Setnik

„Powiedz tylko słowo”.

Uczniowie

„Ratuj, giniemy”.

Mieszkańcy

„Odejdź od nas”.

To cztery możliwe reakcje człowieka:

pokorna prośba,
zaufanie,
strach,
odrzucenie.

Najważniejsze pytanie:

Która z tych postaw jest dziś najbliższa mojej?

Jak wyjaśnić Mt 8 komuś w dwóch minutach?

Po Kazaniu na Górze Jezus schodzi między ludzi i zaczyna działać.

Najpierw oczyszcza człowieka chorego i wykluczonego. Dotyka go, chociaż inni bali się takich osób.

Potem spotyka rzymskiego setnika. Oficer prosi o uzdrowienie sługi i mówi Jezusowi, że nie musi nawet przychodzić do domu — wystarczy Jego słowo. Jezus przedstawia tę wiarę jako wyjątkową.

Następnie uzdrawia teściową Piotra i wielu innych ludzi.

Ale Jezus ostrzega, że pójście za Nim nie jest drogą wygody.

Potem uczniowie płyną łodzią przez jezioro. Przychodzi wielka burza. Jezus ucisza wiatr i fale, a uczniowie pytają:

„Kim On jest?”

Na końcu Jezus uwalnia dwóch ludzi zniewolonych przez demony.

Rozdział pokazuje, że Jezus ma władzę nad chorobą, naturą i złem.

Ale jednocześnie każdy człowiek musi odpowiedzieć:

czy tylko jestem pod wrażeniem Jego mocy, czy naprawdę Mu ufam?

Co wydarzy się w Mt 9?

Mt 9 będzie kontynuacją serii znaków.

Jezus:

uzdrowi paralityka,
odpuści grzechy,
powoła Mateusza,
zje z celnikami i grzesznikami,
odpowie na pytanie o post,
wskrzesi dziewczynkę,
uzdrowi kobietę cierpiącą na krwotok,
przywróci wzrok niewidomym,
uwolni niemowę.

Rozdział zakończy się obrazem tłumów:

znękanych i porzuconych jak owce bez pasterza.

I wtedy Jezus powie uczniom o:

wielkim żniwie i małej liczbie robotników.

To przygotuje Mt 10 — mowę misyjną i posłanie Dwunastu.

Źródła

Biblia Tysiąclecia, Pallottinum — Ewangelia według św. Mateusza 8.
Antoni Paciorek, Ewangelia według świętego Mateusza. Rozdziały 1–13, Nowy Komentarz Biblijny NT I/1, Edycja Świętego Pawła.
Józef Homerski, Ewangelia według św. Mateusza. Wstęp – przekład z oryginału – komentarz, Pallottinum.
Zdzisław Żywica, Ewangelia według Świętego Mateusza. Rozdziały 1–13. Wstęp, przekład z oryginału, komentarz, Biblia Impulsy NT 1/1.
Katechizm Kościoła Katolickiego — szczególnie części dotyczące cudów Jezusa, wiary, cierpienia, modlitwy o uzdrowienie, uczniostwa i walki ze złem.
Odsyłacze biblijne: Kpł 13–14; Iz 53; Ps 65; Ps 89; Ps 107; Dn 7; Mt 5–7; Mt 9.

Źródło tekstu Biblii Tysiąclecia

Do czytania rozdziału korzystaj z legalnego wydania Biblii Tysiąclecia (Pallottinum) albo oficjalnie udostępnionego tekstu. W opracowaniu nie przepisano całego chronionego przekładu, lecz użyto siglów, krótkich sformułowań i omówienia.

Następny rozdział

Mt 9 — paralityk i odpuszczenie grzechów, powołanie Mateusza, grzesznicy przy stole, post, wskrzeszenie dziewczynki, kobieta cierpiąca na krwotok, niewidomi i żniwo.

Podstawa tekstowa: Biblia Tysiąclecia — Pallottinum. Cytaty podajemy w skrócie, wraz z sygnaturami — pełny tekst rozdziału warto przeczytać w wydaniu Biblii.