Ewangelia według św. Mateusza 22 — uczta królewska, Cezar, zmartwychwstanie i największe przykazanie

Mt 22 — w 60 sekund

Mt 22 kontynuuje napięcie z poprzedniego rozdziału.

Jezus znajduje się w Jerozolimie.

Przywódcy religijni próbują Go skompromitować i złapać w słowach.

Najpierw Jezus opowiada przypowieść o:

uczcie królewskiej.

Król przygotowuje wesele dla swojego syna.

Zaproszeni nie chcą przyjść.

Niektórzy lekceważą zaproszenie.

Inni biją i zabijają królewskich sług.

Król zaprasza więc:

ludzi z dróg — złych i dobrych.

Sala się wypełnia.

Ale pojawia się jeszcze trudna scena człowieka bez stroju weselnego.

Przypowieść mówi:

Boże zaproszenie jest szerokie, ale odpowiedź człowieka musi być realna.

Potem faryzeusze próbują zastawić pułapkę polityczną:

„Czy wolno płacić podatek Cezarowi?”

Jeśli Jezus powie „tak” — może wyglądać jak zwolennik okupanta.

Jeśli powie „nie” — może zostać oskarżony przed Rzymianami.

Jezus prosi o monetę.

Pyta:

„Czyj jest ten obraz i napis?”

„Cezara”.

I odpowiada:

„Oddajcie więc Cezarowi to, co należy do Cezara, a Bogu to, co należy do Boga”.

To nie jest prosty slogan o całkowitym oddzieleniu polityki i religii.

Jezus pokazuje, że:

państwo ma swoje prawa, ale człowiek jako obraz Boga należy ostatecznie do Boga.

Potem przychodzą saduceusze, którzy nie wierzą w zmartwychwstanie.

Przedstawiają absurdalny przykład kobiety, która kolejno miała siedmiu mężów.

Pytają:

„Czyją będzie żoną po zmartwychwstaniu?”

Jezus odpowiada:

„Jesteście w błędzie, bo nie znacie Pisma ani mocy Boga”.

Zmartwychwstanie nie jest zwykłym powrotem do obecnego życia.

Potem pada pytanie:

„Które przykazanie jest największe?”

Jezus odpowiada:

„Będziesz miłował Pana Boga swego całym sercem…”

„Będziesz miłował swego bliźniego jak siebie samego”.

Na tych dwóch przykazaniach opiera się:

całe Prawo i Prorocy.

Na końcu Jezus sam zadaje pytanie o Mesjasza.

Jeśli Mesjasz jest:

Synem Dawida,

to dlaczego Dawid nazywa Go:

Panem?

Jezus nie neguje pochodzenia mesjańskiego od Dawida.

Pokazuje:

Mesjasz jest większy niż tylko potomek Dawida.

Co wydarzyło się wcześniej?

Mt 21 pokazał:

wejście Jezusa do Jerozolimy,
oczyszczenie świątyni,
figowiec bez owocu,
pytanie o autorytet Jezusa,
przypowieść o dwóch synach,
przypowieść o przewrotnych rolnikach.

Przywódcy zrozumieli, że przypowieści są skierowane przeciw nim.

Chcieli Go pochwycić.

Mt 22 pokazuje następną fazę:

zamiast od razu Go aresztować, próbują złapać Go w słowach.

Podział Mt 22

Mt 22,1–14

Przypowieść o uczcie królewskiej i stroju weselnym.

Mt 22,15–22

Podatek dla Cezara.

Mt 22,23–33

Saduceusze i pytanie o zmartwychwstanie.

Mt 22,34–40

Największe przykazanie.

Mt 22,41–46

Mesjasz jako Syn Dawida i Pan.

Mt 22 — na język ludzki

Bóg zaprasza człowieka.

Nie do byle czego.

Do:

uczty.

Problem polega na tym, że zaproszeni mówią:

„Nie mam czasu”.

Jeden idzie na pole.

Drugi do interesu.

Inni reagują jeszcze gorzej.

Czyli problemem nie zawsze jest jawna nienawiść do Boga.

Czasem:

Bóg przegrywa z kalendarzem.

Król więc zaprasza wszystkich z dróg.

Sala się zapełnia.

To dobra wiadomość:

zaproszenie Boga jest naprawdę szerokie.

Ale potem pojawia się człowiek bez stroju weselnego.

Jezus pokazuje:

samo wejście do sali nie wystarcza, jeśli człowiek nie chce naprawdę wejść w logikę uczty.

Następnie politycy i religijni eksperci pytają o podatek.

Jezus nie daje się wepchnąć w ich dwie opcje.

Mówi w praktyce:

„Moneta nosi obraz Cezara. Ty nosisz obraz Boga”.

Czyli:

podatki nie są Bogiem,
państwo nie jest Bogiem,
polityka nie może przejąć całego człowieka.

Potem saduceusze próbują ośmieszyć zmartwychwstanie.

Jezus odpowiada:

„Wasz problem polega na tym, że próbujecie wyobrazić sobie przyszłe życie jako dokładną kopię obecnego”.

Zmartwychwstanie jest:

przemianą.

Na końcu ktoś pyta o najważniejsze przykazanie.

Jezus nie mówi:

„wybierz miłość zamiast prawa”.

Mówi:

miłość jest sercem Prawa.

Miłość Boga.

Miłość bliźniego.

A potem sam pyta:

„Kim naprawdę jest Mesjasz?”

1. Uczta królewska

Jezus porównuje królestwo niebieskie do:

króla przygotowującego wesele syna.

W Biblii uczta często symbolizuje:

zbawienie,
przymierze,
czasy mesjańskie,
radość przy Bogu.

2. Wesele syna

To nie jest zwykła kolacja.

Wesele królewskie oznacza:

wydarzenie najwyższej rangi.

Odrzucenie zaproszenia jest czymś znacznie poważniejszym niż:

„nie mam ochoty iść na imprezę”.

3. Król wysyła sługi

To przypomina przypowieść o przewrotnych rolnikach z Mt 21.

Bóg:

posyła.

Wcześniej:

proroków,
Jana,
innych wysłańców.

4. Zaproszeni „nie chcieli przyjść”

To ważne.

Nie:

„nie mogli”.

„Nie chcieli”.

Wolność człowieka jest realna.

5. Król wysyła ponownie

To obraz:

cierpliwości.

Król nie rezygnuje po pierwszej odmowie.

6. „Wszystko jest gotowe”

Uczta jest przygotowana.

Z punktu widzenia Boga:

zaproszenie nie jest pustą obietnicą.

7. Jeden idzie na pole

Nie robi nic jawnie złego.

Pole jest normalną sprawą.

8. Drugi idzie do handlu

Także:

normalna rzecz.

To ważne.

Nie trzeba zostać wielkim przestępcą, żeby przegapić Boga.

Czasem wystarczy:

uczynić dobrą rzecz ważniejszą od najważniejszej.

9. Obojętność może być duchowo groźna

Jezus nie mówi tylko o tych, którzy:

nienawidzą,
atakują.

Mówi też o tych, którzy:

mają coś ważniejszego.

10. Inni zabijają sługi

To kolejny motyw odrzucenia proroków.

Jezus kontynuuje linię Mt 21.

11. Król się gniewa

Przypowieść mówi o sądzie.

Boże miłosierdzie nie oznacza:

że ludzkie odrzucenie nie ma żadnych konsekwencji.

12. Spalone miasto

To trudny element.

W historii interpretacji często widziano tu echo zniszczenia Jerozolimy w 70 r. po Chr.

Mateusz może rzeczywiście opisywać przypowieść w sposób, który jego wspólnocie przywoływał to wydarzenie.

Nie należy jednak upraszczać:

„Bóg spalił Jerozolimę, bo Żydzi zabili Jezusa”.

Takie odczytanie jest teologicznie i historycznie niebezpieczne.

Rzym zniszczył Jerozolimę w konkretnym kontekście wojny żydowskiej.

Przypowieść używa języka sądu, a nie daje prostego podręcznika przyczyn politycznych.

13. „Uczta jest gotowa”

Mimo odrzucenia:

plan Boga trwa.

14. „Idźcie na rozstajne dróg”

Zaproszenie wychodzi poza pierwotny krąg.

To może wskazywać na:

rozszerzającą się misję.

15. „Złych i dobrych”

To niezwykle ważne.

Król nie wysyła sług po:

ludzi moralnie idealnych.

Sala ma się napełnić.

16. Kościół jako wspólnota zaproszonych

To dobrze pasuje do wcześniejszej Mateuszowej teologii Kościoła.

W sieci z Mt 13 były:

różne ryby.

W Mt 22 na sali są:

źli i dobrzy.

17. Samo znalezienie się „w środku” nie kończy sprawy

Pojawia się król.

Widzi człowieka bez stroju weselnego.

18. Strój weselny

To bardzo dyskutowany symbol.

Może oznaczać:

odpowiedź życia,
sprawiedliwość,
nawrócenie,
uczynki odpowiadające zaproszeniu,
nową tożsamość ucznia.

Najważniejsze:

zaproszenie łaski ma zostać przyjęte również sposobem życia.

19. Czy biedny człowiek miał skąd wziąć strój?

Nie należy traktować tej sceny jak realistycznej instrukcji savoir-vivre.

To przypowieść.

Strój jest elementem symbolicznym.

20. Łaska nie oznacza obojętności moralnej

Bóg zaprasza:

bez wcześniejszej zasługi.

Ale człowiek nie może powiedzieć:

„Skoro wszedłem, nie muszę się zmieniać”.

21. „Przyjacielu…”

Król zwraca się do niego:

„przyjacielu”.

Podobnie gospodarz w Mt 20.

Ale pytanie ujawnia:

brak odpowiedzi.

22. Człowiek milczy

Nie ma usprawiedliwienia.

Przypowieść podkreśla odpowiedzialność.

23. „Wyrzućcie go na zewnątrz”

Język sądu jest mocny.

Tak jak w innych przypowieściach Mateusza.

24. „Płacz i zgrzytanie zębów”

To Mateuszowy obraz:

ostatecznej straty.

Nie należy z pojedynczej metafory budować szczegółowej fizycznej geografii piekła.

Sens:

odrzucenie Boga ma realną wagę.

25. „Wielu jest powołanych, lecz mało wybranych”

To jedno z trudniejszych zdań.

Nie oznacza, że Bóg złośliwie zaprasza wielu, a potem arbitralnie wybiera tylko kilku.

W kontekście przypowieści problemem jest:

odrzucenie zaproszenia,
brak właściwej odpowiedzi.

26. Powołanie domaga się odpowiedzi

Łaska jest pierwsza.

Ale odpowiedź człowieka jest:

realna.

27. Faryzeusze naradzają się

Teraz zaczyna się seria pułapek.

Celem jest:

„pochwycić Go w mowie”.

Nie uczciwie zapytać.

28. Uczniowie faryzeuszów i zwolennicy Heroda

To interesujący sojusz.

Herodianie byli powiązani z systemem politycznym dynastii Herodów.

Faryzeusze i herodianie mogli mieć różne interesy.

Ale wspólnie próbują:

zastawić pułapkę na Jezusa.

29. Zaczynają od pochlebstwa

Mówią:

jesteś prawdomówny,
nauczasz drogi Boga,
nie oglądasz się na ludzi.

Ironia:

mówią prawdę, ale w złej intencji.

30. Prawdziwe słowa mogą być użyte manipulacyjnie

To ważna lekcja.

Kłamstwo nie zawsze polega na fałszywym zdaniu.

Można powiedzieć prawdę po to, by:

manipulować.

31. Podatek Cezara

Chodzi o podatek rzymski.

Był symbolem politycznej zależności Judei od Rzymu.

To temat bardzo emocjonalny.

32. Pułapka

Jeśli Jezus powie:

„płaćcie”,

może stracić część poparcia ludu.

Jeśli:

„nie płaćcie”,

może zostać oskarżony o bunt.

33. Jezus nazywa ich obłudnikami

Bo rozpoznaje:

intencję.

34. Prosi o monetę podatkową

To bardzo ciekawe.

To oni mają monetę.

Przynoszą denara.

35. Wizerunek i napis

Na rzymskiej monecie znajdował się:

wizerunek cesarza,
tytuły cesarskie.

Dla pobożnego Żyda mogło to mieć także religijnie drażliwy charakter.

36. „Czyj ten obraz?”

Greckie:

εἰκών — eikōn

oznacza:

obraz, wizerunek.

To słowo natychmiast może przywoływać Rdz 1:

człowiek jest obrazem Boga.

37. Moneta nosi obraz Cezara

Dlatego:

oddaj monetę Cezarowi.

38. Człowiek nosi obraz Boga

Jezus nie wypowiada tego wprost w tym zdaniu.

Ale biblijne echo jest bardzo mocne.

Jeśli moneta z obrazem Cezara należy do jego sfery, to człowiek:

noszący obraz Boga należy do Boga.

39. „Oddajcie”

Greckie:

ἀποδίδωμι — apodidōmi

oznacza:

oddać,
zwrócić to, co należne.

Nie tylko:

„dajcie”.

40. Państwo ma realne prawa

Jezus nie głosi:

anarchii.

Chrześcijanin może mieć obowiązki wobec:

państwa,
prawa,
podatków.

41. Państwo nie ma praw absolutnych

Druga część jest kluczowa:

„Bogu to, co należy do Boga”.

Cezar nie może otrzymać:

sumienia,
kultu,
absolutnej lojalności należnej tylko Bogu.

42. Jezus nie mówi o prostym rozdziale „religia prywatna — polityka publiczna”

To współczesne uproszczenie.

Jezus mówi raczej o:

hierarchii lojalności.

Bóg jest ostateczny.

43. Co jeśli państwo żąda zła?

W całej Biblii istnieje zasada:

Boga trzeba słuchać bardziej niż ludzi.

Obowiązek państwowy nie może unieważnić:

prawa moralnego.

44. Oni się dziwią

Pułapka się nie udała.

Odchodzą.

45. Saduceusze

Następna grupa to:

saduceusze.

Byli związani m.in. z elitami kapłańskimi i świątynią.

46. Nie wierzą w zmartwychwstanie

Mateusz mówi to wprost.

To odróżnia ich od faryzeuszów.

47. Prawo lewiratu

Ich przykład opiera się na Pwt 25.

Jeśli mężczyzna umarł bezdzietnie, brat mógł poślubić wdowę, aby podtrzymać linię rodzinną zmarłego.

48. Siedmiu braci

Saduceusze konstruują skrajny przypadek.

Każdy kolejny brat umiera.

Kobieta była żoną wszystkich siedmiu.

49. „Czyją będzie żoną?”

To ma ośmieszyć ideę zmartwychwstania.

Logika brzmi:

jeśli przyszłe życie jest tylko przedłużeniem obecnego, powstaje absurd.

50. Jezus mówi: „Jesteście w błędzie”

Dlaczego?

„Nie znacie Pisma ani mocy Boga”.

Dwa problemy:

błędna lektura Biblii,
zbyt mały obraz Boga.

51. Zmartwychwstanie nie jest reanimacją

To klucz.

Nie chodzi o:

powrót do identycznego systemu biologiczno-społecznego.

To nowe życie.

52. „Nie będą się żenić ani za mąż wychodzić”

Małżeństwo jest wielkim dobrem obecnego stworzenia.

Ale nie jest:

ostateczną formą wszystkich relacji w przyszłym świecie.

53. „Będą jak aniołowie”

Nie znaczy:

staną się aniołami.

Człowiek pozostaje człowiekiem.

Porównanie dotyczy:

nieśmiertelnego życia,
braku małżeństwa w obecnej formie.

54. Zmartwychwstanie zachowuje osobę, ale przemienia sposób życia

To bardzo ważna równowaga.

Nie:

anonimowe rozpłynięcie.

Nie:

dokładna kopia obecnego świata.

55. Jezus argumentuje z Tory

To genialne wobec saduceuszów.

Odwołuje się do Wj 3:

„Ja jestem Bóg Abrahama, Bóg Izaaka i Bóg Jakuba”.

56. „Nie jest Bogiem umarłych, lecz żywych”

Skoro Bóg nadal określa siebie przez patriarchów, relacja przymierza:

nie została unicestwiona przez śmierć.

57. Argument może wydawać się subtelny

Tak.

Jezus pokazuje, że wiara w przyszłe życie nie jest obca samej Torze.

58. Tłumy są zdumione

Jezus odpowiada nie tylko sprytnie.

Pokazuje:

głębszą logikę objawienia.

59. Faryzeusze słyszą, że uciszył saduceuszów

I próbują jeszcze raz.

60. Uczony w Prawie pyta o największe przykazanie

W tradycji rabinicznej dyskusje o:

cięższych,
lżejszych przykazaniach

były normalne.

Pytanie samo w sobie nie jest absurdalne.

61. Jezus cytuje Pwt 6

„Będziesz miłował Pana Boga swego…”

To część modlitwy:

Szema Jisrael.

Jednego z centralnych tekstów judaizmu.

62. Całym sercem

Serce w Biblii oznacza:

myślenie,
decyzję,
wolę,
pragnienie.

Miłość Boga nie jest tylko uczuciem.

63. Całą duszą

Greckie:

ψυχή — psychē

może oznaczać:

życie,
duszę,
osobę.

Czyli:

całym sobą.

64. Całym umysłem

Mateusz akcentuje również:

myślenie.

Wiara nie wymaga wyłączenia rozumu.

Miłość Boga obejmuje:

intelekt.

65. „To jest największe i pierwsze”

Nie dlatego, że inne przykazania są niepotrzebne.

Bo wszystkie powinny być:

zakorzenione w relacji z Bogiem.

66. Drugie jest podobne

Jezus cytuje Kpł 19:

„Będziesz miłował swego bliźniego jak siebie samego”.

67. Miłość Boga i człowieka są nierozdzielne

Nie można powiedzieć:

„kocham Boga”

i systematycznie niszczyć człowieka.

68. Nie wolno też oddzielić miłości człowieka od Boga

W logice Jezusa oba przykazania są:

połączone.

69. „Jak siebie samego”

To zakłada naturalną troskę o własne dobro.

Nie jest nakazem:

samopogardy.

Zdrowa miłość bliźniego nie wymaga nienawiści do siebie.

70. Czy Jezus nakazuje „najpierw pokochać siebie”?

Tekst nie tworzy trzeciego, niezależnego przykazania:

„pokochaj siebie”.

Zakłada, że człowiek naturalnie troszczy się o siebie i ma taką samą miarą traktować bliźniego.

Jednocześnie chrześcijaństwo uznaje godność własnej osoby.

71. „Na tych dwóch przykazaniach zawisło całe Prawo i Prorocy”

Greckie:

κρέμαται — krematai

oznacza:

„wisi / zależy”.

Miłość nie usuwa Prawa.

Jest:

jego zasadą porządkującą.

72. Miłość nie oznacza dowolności

To częsty błąd.

„Liczy się tylko miłość”

może być użyte jako sposób na unieważnienie moralności.

Jezus mówi odwrotnie:

cała moralność musi być interpretowana przez prawdziwą miłość Boga i bliźniego.

73. Jezus przejmuje inicjatywę

Po serii pytań przeciwników:

sam pyta.

74. „Co sądzicie o Mesjaszu?”

Pytanie:

„Czyim jest synem?”

Odpowiadają:

„Dawida”.

To prawidłowa odpowiedź mesjańska.

75. Mesjasz jako Syn Dawida

Mateusz od początku to potwierdza.

Mt 1 zaczyna się od:

„Jezusa Chrystusa, Syna Dawida…”

Niewidomi również wołali:

„Synu Dawida”.

Jezus tego nie neguje.

76. Psalm 110

Jezus cytuje:

„Rzekł Pan do Pana mego…”

To jeden z najczęściej cytowanych psalmów mesjańskich w Nowym Testamencie.

77. „Jak Dawid może nazywać Go Panem?”

Jeśli Mesjasz jest tylko:

potomkiem,

to skąd tytuł:

„Pan”?

78. Jezus pogłębia pojęcie Mesjasza

Nie neguje:

człowieczeństwa i dawidowego pochodzenia.

Pokazuje:

Mesjasz przekracza prostą kategorię dynastycznego następcy.

79. Chrystologia Mt 22

Po całej Ewangelii wiemy już:

Syn Dawida,
Syn Człowieczy,
Syn Boga żywego,
Pan.

Jezus nie mieści się w jednej kategorii.

80. Nikt nie potrafi odpowiedzieć

To kończy serię debat.

Od tej chwili:

nikt nie odważa się zadawać Mu pytań.

81. Nie dlatego, że Jezus „wygrał quiz”

Sens jest głębszy.

Przeciwnicy próbowali:

złapać Go w słowach.

A Jezus ujawnił:

ich intencje,
brak rozumienia Pisma,
powierzchowną chrystologię.

Ważne słowa greckie — Mt 22

1. γάμος — gamos

Znaczenie: wesele, uczta weselna.

2. κλητός — klētos

Znaczenie: powołany, zaproszony.

3. εἰκών — eikōn

Znaczenie: obraz, wizerunek.

Moneta nosi obraz Cezara; człowiek nosi obraz Boga.

4. ἀποδίδωμι — apodidōmi

Znaczenie: oddać, zwrócić to, co należne.

5. ἀνάστασις — anastasis

Znaczenie: zmartwychwstanie, powstanie.

6. ἀγαπάω — agapaō

Znaczenie: kochać.

7. καρδία — kardia

Znaczenie: serce, centrum decyzji i pragnień.

8. ψυχή — psychē

Znaczenie: dusza, życie, osoba.

9. διάνοια — dianoia

Znaczenie: umysł, rozumienie.

10. κύριος — Kyrios

Znaczenie: Pan.

Kluczowe w pytaniu o Mesjasza.

Klucz do Biblii — Mt 22

1. Kto mówi?

Jezus, faryzeusze, herodianie, saduceusze, uczony w Prawie i postacie przypowieści.

2. Do kogo?

Jezus mówi do:

przywódców,
przeciwników,
tłumów,
uczniów.

3. W jakiej sytuacji?

Jezus jest w Jerozolimie, w świątynnym środowisku.

Przeciwnicy próbują Go skompromitować publicznie.

4. Co wydarzyło się wcześniej?

Jezus podważył religijne bezpieczeństwo przywódców przypowieściami o:

dwóch synach,
przewrotnych rolnikach.

5. Jaki to gatunek?

Przypowieść sądu, kontrowersje prawno-polityczne, spór teologiczny i interpretacja Pisma.

6. Co oznaczało dla pierwszych odbiorców?

Bóg szeroko zaprasza do królestwa.

Człowiek jest odpowiedzialny za odpowiedź.

Jezus ma autorytet interpretowania:

politycznej lojalności,
zmartwychwstania,
całego Prawa,
mesjańskich Psalmów.

7. Co mówi o Bogu?

Bóg:

zaprasza na ucztę,
jest cierpliwy,
rozszerza zaproszenie,
oczekuje realnej odpowiedzi,
jest Bogiem żywych,
domaga się całej osoby,
daje Mesjasza większego niż ludzka kategoria politycznego potomka Dawida.

8. Co mówi o człowieku?

Człowiek:

może odrzucić Boga przez zwykłe zajęcie,
może próbować manipulować prawdą,
ma obowiązki społeczne,
należy ostatecznie do Boga,
może źle rozumieć zmartwychwstanie,
jest wezwany do miłości całym sobą.

Niezbędnik Biblijny — Mt 22

Ludzie i grupy

Faryzeusze

Próbują złapać Jezusa w pułapkę dotyczącą podatku i Prawa.

Herodianie

Środowisko politycznie związane z dynastią Herodów.

Saduceusze

Nie uznają zmartwychwstania i konfrontują Jezusa z przykładem prawa lewiratu.

Uczony w Prawie

Pyta o największe przykazanie.

Polityka

Denar Cezara

Moneta podatkowa nosząca obraz i tytuł cesarza.

Podatek

Symbol rzymskiej dominacji.

Cezar

Ma realną, ale ograniczoną władzę.

Religia

Szema

Pwt 6 — centralne wyznanie wiary Izraela.

Prawo lewiratu

Pwt 25 — obowiązek związany z zachowaniem ciągłości rodu.

Psalm 110

Kluczowy tekst o Mesjaszu jako Panu.

Słownik

Uczta królewska — obraz mesjańskiego zbawienia.
Strój weselny — symbol realnej odpowiedzi życia na łaskę.
Cezar — władza polityczna, która nie może zająć miejsca Boga.
Zmartwychwstanie — przemienione życie po śmierci, nie zwykła kontynuacja obecnego świata.
Miłość Boga — całkowite oddanie osoby Bogu.
Miłość bliźniego — konkretna miłość drugiego człowieka.
Syn Dawida — prawdziwy, ale niewyczerpujący tytuł Mesjasza.
Pan — tytuł wskazujący na większą godność Jezusa.

Oś rozdziału

królewska uczta
↓
zaproszeni odmawiają
↓
zaproszenie wychodzi na drogi
↓
sala pełna złych i dobrych
↓
strój weselny i odpowiedzialność
↓
pułapka podatkowa
↓

„Cezarowi to, co Cezara, Bogu to, co Boga”

↓
saduceusze podważają zmartwychwstanie
↓

„nie znacie Pisma ani mocy Boga”

↓
Bóg Abrahama, Izaaka i Jakuba = Bóg żywych
↓
największe przykazanie
↓

miłość Boga + miłość bliźniego

↓
Jezus pyta o Mesjasza
↓

Syn Dawida jest także Panem

MOST MIĘDZY TESTAMENTAMI

Izajasz 25

Uczta zbawienia na górze Pana stanowi ważne starotestamentalne tło obrazu uczty mesjańskiej.

Pwt 6

Szema:

„Słuchaj, Izraelu…”

Jezus bierze centralne wyznanie Izraela i czyni je pierwszym przykazaniem.

Kpł 19

Źródło:

„Będziesz miłował bliźniego jak siebie samego”.

Pwt 25

Prawo lewiratu jest podstawą pytania saduceuszów.

Wj 3

Bóg mówi:

„Ja jestem Bogiem Abrahama, Izaaka i Jakuba”.

Jezus odczytuje ten tekst w perspektywie życia patriarchów u Boga.

Rdz 1

Człowiek jest:

obrazem Boga.

To stanowi ważne echo odpowiedzi o obrazie Cezara.

Ps 110

Dawid nazywa Mesjasza:

„moim Panem”.

Jezus wykorzystuje Psalm do pogłębienia rozumienia własnej tożsamości.

CO MÓWI BÓG W TEKŚCIE?

Mt 22 mówi:

Bóg zaprasza.

Nie zmusza.

Zaproszenie może zostać:

przyjęte,
zlekceważone,
odrzucone.

Ale druga prawda brzmi:

przyjęcie zaproszenia powinno przemienić życie.

Trzecia:

człowiek nie należy ostatecznie do państwa, rynku ani żadnej ziemskiej władzy.

Nosi:

obraz Boga.

Czwarta:

centrum całej religii jest miłość.

Nie sentyment.

Miłość obejmująca:

serce,
życie,
rozum,
relację z drugim człowiekiem.

TRUDNE PYTANIE 1

Czy przypowieść mówi, że Bóg karze ludzi za to, że poszli do pracy?

Nie.

Pole i handel są obrazem tego, że nawet normalne, dobre sprawy mogą stać się ważniejsze niż wezwanie Boga.

TRUDNE PYTANIE 2

Czy spalenie miasta oznacza zniszczenie Jerozolimy w 70 r.?

Możliwe, że Mateuszowa forma przypowieści ma echo tego wydarzenia.

Nie można jednak używać jej jako prostego teologicznego uzasadnienia wojny rzymsko-żydowskiej ani jako argumentu antyżydowskiego.

TRUDNE PYTANIE 3

Co dokładnie oznacza strój weselny?

Najprawdopodobniej realną odpowiedź życia na otrzymane zaproszenie:

nawrócenie,
sprawiedliwość,
uczynki godne królestwa.

Nie ma pełnej pewności, że chodzi o jeden konkretny element.

TRUDNE PYTANIE 4

Czy „wielu powołanych, mało wybranych” oznacza, że większość ludzi jest z góry skazana?

Nie.

Kontekst akcentuje odpowiedź człowieka na zaproszenie.

To wezwanie do powagi, nie matematyczna statystyka zbawienia.

TRUDNE PYTANIE 5

Czy Jezus nakazuje bezwzględne posłuszeństwo państwu?

Nie.

Państwo ma uprawnienia.

Ale Bóg ma pierwszeństwo.

Jeśli prawo państwowe wymagałoby moralnego zła, chrześcijanin nie może uznać państwa za absolut.

TRUDNE PYTANIE 6

Czy „oddaj Cezarowi” znaczy, że wiara nie ma nic wspólnego z polityką?

Nie.

Jezus nie ustanawia prostego modelu „Bóg tylko prywatnie, polityka bez moralności”.

Wskazuje granice władzy politycznej i pierwszeństwo Boga.

TRUDNE PYTANIE 7

Czy po zmartwychwstaniu nie będziemy znać współmałżonka?

Jezus mówi, że nie będzie małżeństwa w obecnej formie.

Nie mówi, że osobowa miłość, pamięć i relacja zostają unicestwione.

Zmartwychwstanie oznacza:

przemianę relacji, nie amnezję.

TRUDNE PYTANIE 8

Czy ludzie staną się aniołami?

Nie.

„Jak aniołowie” nie oznacza „aniołami”.

Człowiek pozostaje człowiekiem.

TRUDNE PYTANIE 9

Czy miłość jest ważniejsza od przykazań?

Miłość jest ich:

centrum i sensem.

Nie jest wymówką do łamania ich.

TRUDNE PYTANIE 10

Czy trzeba kochać siebie, żeby kochać innych?

Jezus nie ustanawia osobnego przykazania „najpierw pokochaj siebie”.

Zakłada naturalną troskę o siebie jako miarę troski o bliźniego.

TRUDNE PYTANIE 11

Czy Jezus zaprzecza, że Mesjasz jest Synem Dawida?

Nie.

Cała Ewangelia Mateusza potwierdza ten tytuł.

Jezus pokazuje, że:

Mesjasz jest kimś więcej niż tylko potomkiem Dawida.

Co mówią polscy bibliści?

Ks. Antoni Paciorek

Paciorek zwraca uwagę, że Mt 22 kontynuuje serię jerozolimskich konfliktów.

Przypowieść o uczcie królewskiej podkreśla:

inicjatywę Boga,
odrzucenie zaproszenia,
rozszerzenie wezwania,
konieczność odpowiedniej odpowiedzi na łaskę.

W scenie podatku szczególnie ważne jest rozróżnienie pomiędzy:

względną lojalnością wobec władzy politycznej

absolutną przynależnością do Boga.

Ks. Józef Homerski

Homerski akcentuje biblijne podstawy odpowiedzi Jezusa.

W sporze z saduceuszami Jezus nie tylko ogłasza zmartwychwstanie.

Pokazuje, że wynika ono z:

samej relacji Boga przymierza z patriarchami.

W największym przykazaniu Jezus łączy dwa teksty Tory w jedną zasadę interpretacyjną.

Polska egzegeza katolicka

Polscy komentatorzy podkreślają, że Jezus nie tworzy nowej religii „miłości zamiast Starego Testamentu”.

Pierwsze i drugie przykazanie pochodzą:

z Tory.

Nowość polega na ich:

połączeniu,
centralnym miejscu,
pełnym objawieniu w osobie Jezusa.

TRADYCJA KATOLICKA

Państwo i sumienie

Kościół katolicki uznaje obowiązki obywatela:

poszanowanie prawa,
podatki,
troskę o dobro wspólne.

Ale władza publiczna nie jest absolutna.

Człowiek nie może być zmuszony do działania sprzecznego z prawem moralnym i prawidłowo ukształtowanym sumieniem.

Zmartwychwstanie ciała

Kościół wyznaje:

„wierzę w ciała zmartwychwstanie”.

Nie chodzi o zwykłe ożywienie zwłok do tego samego życia.

Będzie to życie:

przemienione.

Największe przykazanie

Cała moralność chrześcijańska jest zakorzeniona w:

miłości Boga i bliźniego.

Miłość jest formą cnót, ale pozostaje związana z prawdą.

Mesjasz i Pan

Kościół odczytuje Ps 110 chrystologicznie.

Jezus jest:

Synem Dawida według historii,
Panem przekraczającym zwykłe dynastyczne oczekiwania.

Najczęstsze błędne odczytania Mt 22

„Bóg zaprasza tylko idealnych ludzi”

Nie.

Słudzy zbierają:

złych i dobrych.

„Skoro łaska jest darmowa, życie nie ma znaczenia”

Nie.

Strój weselny właśnie temu przeczy.

„Oddać Cezarowi” = państwo zawsze ma rację

Nie.

„Wiara i polityka nie mogą się nigdy spotykać”

To zbyt uproszczone.

„Po zmartwychwstaniu wszyscy będą aniołami”

Nie.

„Małżeństwo okaże się bezwartościowe”

Nie.

Jest dobrem obecnego stworzenia, które prowadzi ku pełni większej niż obecna forma relacji.

„Największe przykazanie unieważnia resztę Biblii”

Nie.

Na nim:

„zawisło Prawo i Prorocy”.

„Miłość znaczy: rób, co czujesz”

Nie.

Biblijna miłość jest decyzją i wiernością dobru.

„Syn Dawida to zły tytuł”

Nie.

Jest prawdziwy, ale niewystarczający do wyrażenia całej tożsamości Jezusa.

Co Mt 22 mówi o Bogu?

Bóg:

zaprasza człowieka do uczty,
cierpliwie ponawia wezwanie,
rozszerza zaproszenie,
oczekuje prawdziwej odpowiedzi,
jest Bogiem żywych,
ma pierwszeństwo przed każdą ziemską władzą,
chce całego serca, życia i rozumu człowieka,
objawia Mesjasza większego niż ludzkie kategorie.

Co Mt 22 mówi o człowieku?

Człowiek:

może odrzucić Boga przez obojętność,
może wejść do wspólnoty bez realnej przemiany,
może używać pochlebstwa do manipulacji,
ma obowiązki wobec państwa,
należy ostatecznie do Boga,
może ograniczać przyszłe życie do obecnych kategorii,
jest stworzony do miłości Boga i bliźniego,
potrzebuje pogłębiać rozumienie Jezusa.

Co warto zobaczyć w tym rozdziale?

Uczta królewska jest obrazem zbawienia i mesjańskiej radości.
Zaproszenie można odrzucić również przez zwykłą obojętność.
Pole i handel nie są złe — problemem jest ich absolutyzacja.
Zaproszenie rozszerza się na ludzi „z dróg”.
Na sali są źli i dobrzy — wspólnota nie składa się z ludzi już doskonałych.
Strój weselny pokazuje, że łaska domaga się odpowiedzi życia.
„Wielu powołanych” nie jest prostą statystyką potępienia.
Pytanie o podatek jest pułapką polityczną.
Moneta nosi obraz Cezara, człowiek nosi obraz Boga.
Władza państwa jest realna, ale ograniczona.
Saduceusze nie wierzą w zmartwychwstanie.
Jezus pokazuje, że zmartwychwstanie nie jest zwykłym przedłużeniem obecnego życia.
Ludzie nie stają się aniołami.
Bóg patriarchów jest Bogiem żywych.
Największe przykazanie pochodzi z Pwt 6.
Drugie pochodzi z Kpł 19.
Miłość Boga i bliźniego stanowi serce Prawa i Proroków.
Miłość Boga obejmuje także umysł.
Mesjasz jest prawdziwie Synem Dawida.
Jest jednak większy niż zwykły potomek Dawida — jest Panem.

Jedno zdanie, które warto zabrać z Mt 22

Całe życie człowieka porządkuje się właściwie dopiero wtedy, gdy oddaje światu to, co mu rzeczywiście należy, ale siebie — jako obraz Boga — oddaje przede wszystkim Bogu i uczy się kochać Jego oraz bliźniego całym sobą.

Do osobistego zatrzymania

Mt 22 daje cztery pytania.

1. Czy naprawdę przyjąłem zaproszenie?

Nie tylko:

„jestem na liście”.

Ale:

„czy żyję jak gość królestwa?”

2. Co próbuję oddać „Cezarowi”, choć należy do Boga?

sumienie?
tożsamość?
prawdę?
całkowitą lojalność?

3. Czy mój obraz Boga jest wystarczająco wielki?

Saduceusze próbują zamknąć przyszłe życie w obecnych zasadach.

Jezus mówi:

„nie znacie mocy Boga”.

4. Czy miłość naprawdę porządkuje moją religijność?

Nie:

strach,
prestiż,
ideologia.

Ale:

miłość Boga i bliźniego.

Jak wyjaśnić Mt 22 komuś w dwóch minutach?

Jezus opowiada przypowieść o królu, który organizuje wesele syna. Pierwsi zaproszeni nie chcą przyjść, więc król zaprasza ludzi z dróg. Sala wypełnia się zarówno dobrymi, jak i złymi. Ale człowiek bez stroju weselnego zostaje usunięty.

Sens jest taki:

Boże zaproszenie jest szerokie i darmowe, ale powinno prowadzić do prawdziwej odpowiedzi życia.

Potem przeciwnicy pytają Jezusa, czy trzeba płacić podatek Cezarowi.

Jezus pokazuje monetę z wizerunkiem cesarza i mówi:

„Oddajcie Cezarowi to, co należy do Cezara, a Bogu to, co należy do Boga”.

Państwo ma swoje prawa, ale człowiek jako obraz Boga należy ostatecznie do Boga.

Saduceusze próbują ośmieszyć zmartwychwstanie pytaniem o kobietę mającą siedmiu mężów. Jezus mówi, że nie rozumieją Pisma ani mocy Boga. Życie po zmartwychwstaniu nie jest prostą kopią obecnego świata.

Potem Jezus wskazuje dwa największe przykazania:

kochać Boga całym sobą

kochać bliźniego jak siebie.

Na końcu pokazuje, że Mesjasz jest nie tylko Synem Dawida, ale także Panem.

Sedno:

wszystko — religia, polityka, moralność i nadzieja na życie wieczne — musi zostać uporządkowane przez prawdziwą relację z Bogiem.

Co wydarzy się w Mt 23?

Mt 23 będzie jednym z najostrzejszych rozdziałów Ewangelii.

Jezus zwróci się do tłumów i uczniów, mówiąc o:

uczonych w Piśmie,
faryzeuszach,
ciężarach nakładanych na innych,
religijnym prestiżu,
tytułach,
prawdziwej wielkości jako służbie.

Potem pojawi się seria:

„Biada wam…”

Jezus skrytykuje:

hipokryzję,
ślepą kazuistykę,
dziesięcinę bez sprawiedliwości, miłosierdzia i wiary,
czystość zewnętrzną bez czystości wewnętrznej,
groby pobielane.

Rozdział skończy się lamentem nad:

Jerozolimą.

Mt 23 wymaga wyjątkowej ostrożności, aby nie zamienić ostrej wewnątrzżydowskiej polemiki Jezusa w:

antysemityzm.

Źródła

Biblia Tysiąclecia, Pallottinum — Ewangelia według św. Mateusza 22.
Antoni Paciorek, Ewangelia według świętego Mateusza. Rozdziały 14–28, Nowy Komentarz Biblijny NT I/2, Edycja Świętego Pawła.
Józef Homerski, Ewangelia według św. Mateusza. Wstęp – przekład z oryginału – komentarz, Pallottinum.
Katechizm Kościoła Katolickiego — szczególnie nauczanie o obowiązkach obywatelskich, sumieniu, zmartwychwstaniu ciała, miłości Boga i bliźniego oraz mesjańskiej tożsamości Jezusa.
Odsyłacze biblijne: Rdz 1,26–27; Wj 3; Pwt 6; Pwt 25; Kpł 19,18; Ps 110; Iz 25; Mt 21; Mt 23.
Pomocniczo: polskie komentarze katolickie dotyczące relacji Kościoła i państwa, sporów Jezusa z saduceuszami oraz podwójnego przykazania miłości.

Uwaga redakcyjna

Mt 22 wymaga szczególnego rozróżnienia pomiędzy:

obowiązkiem wobec państwa i absolutną lojalnością wobec Boga,
małżeństwem w obecnym świecie i przemienionym życiem po zmartwychwstaniu,
miłością i sentymentalnym relatywizmem moralnym.

Centralne pytanie brzmi:

Komu naprawdę należy człowiek?

Odpowiedź:

Bogu.

Źródło tekstu Biblii Tysiąclecia

Do czytania rozdziału korzystaj z legalnego wydania Biblii Tysiąclecia (Pallottinum) albo oficjalnie udostępnionego tekstu. W opracowaniu nie przepisano całego chronionego przekładu, lecz użyto siglów, krótkich sformułowań i omówienia.

Następny rozdział

Mt 23 — „biada wam”, hipokryzja, ciężary nakładane na innych, największy jako sługa, dziesięcina i sprawiedliwość, pobielane groby oraz lament Jezusa nad Jerozolimą.

Podstawa tekstowa: Biblia Tysiąclecia — Pallottinum. Cytaty podajemy w skrócie, wraz z sygnaturami — pełny tekst rozdziału warto przeczytać w wydaniu Biblii.