Ewangelia według św. Marka 6 — Nazaret, misja Dwunastu, śmierć Jana, rozmnożenie chleba i Jezus na jeziorze

Zasada projektu: wszystkie dosłowne cytaty biblijne użyte w tym opracowaniu zostały sprawdzone wyłącznie w biblia.pl — Biblia Tysiąclecia, wydanie V. Pozostały tekst to komentarz, parafraza i objaśnienie.

Mk 6 — w 60 sekund

Mk 5 pokazał Jezusa silniejszego od:

demonów,
wieloletniej choroby,
śmierci.

Można by pomyśleć:

teraz wszyscy już uwierzą.

Mk 6 zaczyna się dokładnie odwrotnie.

Jezus wraca do rodzinnych stron.

Ludzie słyszą Jego mądrość i wiedzą o cudach, ale właśnie dlatego, że wydaje im się zbyt znajomy, nie potrafią przyjąć tego, kim naprawdę jest.

Znają:

Jego zawód,
rodzinę,
środowisko.

I mówią w praktyce:

wiemy, kim On jest.

A właśnie ta pewność staje się:

przeszkodą.

Potem Jezus wysyła Dwunastu.

W Mk 3 mieli najpierw:

być z Nim.

Teraz naprawdę zaczynają być:

posłani.

Idą po dwóch.

Głoszą nawrócenie.

Uwalniają i uzdrawiają.

A Marek w tym miejscu wstawia historię Jana Chrzciciela.

To bardzo ważne.

Misja ucznia nie jest historią:

rosnącej kariery religijnej.

Jan był wiernym prorokiem.

Powiedział prawdę Herodowi.

I został:

zabity.

Potem Apostołowie wracają z misji.

Jezus widzi ich zmęczenie i mówi:

„Pójdźcie wy sami osobno na pustkowie i wypocznijcie nieco” (Mk 6,31).

Ale tłum wyprzedza ich.

Jezus patrzy na ludzi jak na:

owce bez pasterza.

Najpierw ich naucza.

Potem mówi uczniom:

„Wy dajcie im jeść!” (Mk 6,37).

Pięć chlebów.

Dwie ryby.

Pięć tysięcy mężczyzn.

Ludzka kalkulacja mówi:

za mało.

Jezus bierze to, co jest, błogosławi i przez ręce uczniów karmi tłum.

Zostaje:

dwanaście koszów.

Potem uczniowie znowu znajdują się na jeziorze.

Tym razem Jezus nie jest z nimi w łodzi.

Wiatr jest przeciwny.

Oni męczą się przy wiosłach.

Jezus idzie do nich po wodzie.

Mówi:

„Odwagi, to Ja jestem, nie bójcie się!” (Mk 6,50).

Wchodzi do łodzi.

Wiatr ustaje.

Ale Marek dodaje coś bardzo mocnego:

uczniowie nadal nie rozumieją.

Nie zrozumieli nawet:

znaczenia chleba.

Mk 6 pokazuje więc trzy wielkie rodzaje niezrozumienia:

mieszkańcy Nazaretu nie rozumieją Jezusa, bo jest zbyt znajomy;
Herod słucha proroka, ale bardziej boi się ludzi niż prawdy;
uczniowie widzą cuda, ale nadal nie rozumieją, kim jest Jezus.

Podział Mk 6

Mk 6,1–6

Jezus odrzucony w rodzinnych stronach.

Mk 6,7–13

Rozesłanie Dwunastu po dwóch.

Mk 6,14–16

Herod próbuje zrozumieć, kim jest Jezus.

Mk 6,17–29

Śmierć Jana Chrzciciela.

Mk 6,30–32

Powrót Apostołów i wezwanie do odpoczynku.

Mk 6,33–44

Pierwsze rozmnożenie chleba.

Mk 6,45–52

Jezus kroczy po jeziorze.

Mk 6,53–56

Uzdrowienia w Genezaret.

Mk 6 — na język ludzki

Ten rozdział pokazuje, że można być:

bardzo blisko Jezusa

i nadal:

Go nie rozumieć.

Ludzie z Jego rodzinnych stron mówią:

przecież wiemy, kim jest.

Uczniowie mówią:

jesteśmy z Nim od początku.

Herod mówi:

słyszałem o tych cudach.

Ale każda grupa ma problem.

Nazaret zamyka Jezusa w:

przeszłości.

Herod zamyka prawdę w:

kalkulacji politycznej.

Uczniowie zamykają możliwości Jezusa w:

matematyce pięciu chlebów.

A Jezus raz po raz rozszerza ich świat.

Mówi:

nie oceniaj Boga po tym, co już wiesz.

nie oceniaj misji po własnych zasobach.

nie oceniaj mojej obecności po tym, czy widzisz Mnie w łodzi.

1. Jezus wraca do rodzinnego miasta

Marek nie wymienia w tej scenie nazwy, ale chodzi o:

Nazaret.

To środowisko, w którym Jezus był znany przed rozpoczęciem publicznej działalności.

2. Uczniowie idą z Nim

Jezus nie wraca jako:

samotny mieszkaniec Nazaretu.

Wraca jako:

Nauczyciel,
człowiek otoczony uczniami,
osoba o rosnącej sławie.

To musiało robić wrażenie.

3. Szabat i synagoga

Jak wcześniej, Jezus:

naucza w synagodze.

To kolejny dowód, że Jego działalności nie należy przedstawiać jako prostego zerwania z judaizmem.

Jezus działa:

wewnątrz świata Izraela.

4. Mieszkańcy są zdumieni

Co ciekawe:

nie zaprzeczają mądrości.

Nie twierdzą:

„On nic nie potrafi”.

Wręcz przeciwnie.

Widzą:

mądrość,
niezwykłe czyny.

Problem brzmi:

skąd On to ma?

5. Problemem jest znajomość

Ludzie znają Jezusa jako:

cieślę.

Znają:

Jego Matkę,
krewnych,
lokalne środowisko.

I właśnie dlatego trudno im przyjąć:

większą prawdę.

6. „Cieśla”

Greckie:

τέκτων — tektōn

oznacza rzemieślnika pracującego m.in. w:

drewnie,
materiałach budowlanych,
pracach konstrukcyjnych.

Polskie „cieśla” jest tradycyjnym przekładem.

Nie musimy wyobrażać sobie wyłącznie:

stolarza robiącego meble.

7. Jezus naprawdę pracował

To ważne dla teologii Wcielenia.

Przez większą część ziemskiego życia Jezus nie prowadził publicznej misji.

Żył:

w rodzinie,
w małej miejscowości,
pracował.

Bóg uświęcił:

zwykłą ludzką codzienność.

8. „Syn Maryi”

To interesujące określenie.

W świecie starożytnym człowieka częściej identyfikowano przez:

ojca.

Marek tutaj mówi:

syn Maryi.

Możliwe wyjaśnienia są różne:

Józef mógł już nie żyć;
Maryja mogła być najbardziej znanym żyjącym rodzicem;
sformułowanie może mieć szczególny sens tradycyjny.

Nie należy budować całej doktryny dziewiczego poczęcia wyłącznie z tego zwrotu.

9. Bracia i siostry Jezusa

Marek wymienia:

Jakuba,
Józefa,
Judę,
Szymona,
siostry.

To ten sam problem interpretacyjny, który pojawił się w Mk 3.

10. Katolicka interpretacja

Kościół katolicki wyznaje:

trwałe dziewictwo Maryi.

Dlatego określenia „bracia” i „siostry” rozumie jako:

krewnych Jezusa,

nie późniejsze biologiczne dzieci Maryi.

11. Inne tradycje chrześcijańskie

Niektóre wspólnoty protestanckie odczytują ich jako:

rodzone młodsze rodzeństwo Jezusa.

Część tradycji wschodniej widzi w nich:

dzieci Józefa z wcześniejszego związku.

W tym projekcie pozostajemy przy:

katolickiej nauce,

ale uczciwie zaznaczamy różnice interpretacyjne.

12. „Zgorszyli się” Jezusem

Greckie słowo ma związek z:

σκάνδαλον — skandalon

czyli:

przeszkodą,
kamieniem potknięcia.

Jezus staje się dla nich:

przeszkodą właśnie przez swoją zwyczajność.

13. Skandal Wcielenia

To ważny temat chrześcijaństwa.

Bóg nie przychodzi:

w sposób oczywisty,
jako cesarz,
w spektakularnym kostiumie.

Przychodzi jako:

człowiek, którego można znać od dzieciństwa.

14. Prorok lekceważony w ojczyźnie

Jezus odwołuje się do znanego doświadczenia proroków:

człowiek wysłany przez Boga może zostać odrzucony przez swoich.

Bliskość nie gwarantuje:

wiary.

15. „Nie mógł” uczynić wielu cudów

To jeden z trudnych wersetów.

Czy Jezus nagle:

stracił moc?

Nie.

16. Jak rozumieć „nie mógł”?

Marek wiąże sytuację z:

niedowiarstwem mieszkańców.

Cud w Ewangelii nie jest:

pokazem wykonywanym dla sceptycznej publiczności.

Jezus nie traktuje mocy Boga jako:

spektaklu wymuszającego wiarę.

17. Czy brak wiary „blokuje Boga” jak energetyczny mechanizm?

Nie.

Nie wolno tworzyć teorii:

„Bóg chce cię uzdrowić, ale twój poziom wiary jest o 15% za niski”.

To nie jest sens tekstu.

Bóg pozostaje:

wolny i wszechmocny.

18. Jezus mimo wszystko uzdrawia kilku chorych

To ważne.

Marek nie mówi:

„nic nie zrobił”.

Nawet pośród niedowiarstwa:

działa.

19. Jezus dziwi się niewierze

W Mk 6 to Jezus jest:

zdziwiony.

Wcześniej ludzie dziwili się Jezusowi.

Teraz On dziwi się:

ich zamknięciu.

20. Następna odpowiedź Jezusa: misja idzie dalej

Odrzucenie w jednym miejscu nie zatrzymuje:

Ewangelii.

Jezus idzie:

do okolicznych wsi.

To bardzo ważna postawa.

21. Po odrzuceniu nie trzeba budować całej tożsamości wokół porażki

Jezus nie zostaje w Nazarecie, próbując bez końca:

udowodnić wszystkim, że się mylą.

Idzie:

dalej z misją.

22. Rozesłanie Dwunastu

Mk 3 powiedział, że Jezus ustanowił Dwunastu:

aby byli z Nim;
aby ich wysyłać.

Mk 6 realizuje:

drugi etap.

23. Uczeń staje się apostołem

Greckie:

ἀποστέλλω — apostellō

oznacza:

posłać.

Od tego pochodzi:

ἀπόστολος — apostolos

czyli:

posłany.

24. Po dwóch

Jezus nie wysyła ich samotnie.

Możliwe znaczenia:

wzajemne wsparcie,
wiarygodność świadectwa,
bezpieczeństwo,
wspólnota.

Prawo zna zasadę:

świadectwa dwóch.

25. Chrześcijańska misja nie musi być samotnym heroizmem

Jezus tworzy:

wspólnotę posłanych.

To ważne szczególnie dla ludzi, którzy próbują:

wszystko robić sami.

26. Władza jest dana

Uczniowie otrzymują władzę nad duchami nieczystymi.

Nie mają jej:

z siebie.

Źródłem jest:

Jezus.

27. Minimalny bagaż

Marek mówi:

laska,
sandały,
bez zapasu chleba,
bez torby z prowiantem,
bez pieniędzy,
bez drugiej tuniki.

To radykalny obraz:

zależności od Boga i gościnności ludzi.

28. Marek a Mateusz i Łukasz

Synoptyczne instrukcje misyjne różnią się w szczegółach.

Np. kwestia:

laski i sandałów

jest formułowana nieco inaczej.

Nie trzeba udawać, że wszystkie brzmienia są identyczne.

Wspólny sens pozostaje:

misja ma być prosta, uboga i niezależna od gromadzenia zabezpieczeń.

29. Czy każdy misjonarz ma dziś podróżować bez pieniędzy?

Nie należy mechanicznie kopiować każdej szczegółowej instrukcji misyjnej z Galilei do wszystkich czasów.

Kościół potrzebuje:

planowania,
budżetów,
transportu,
odpowiedzialności.

Ale duch polecenia pozostaje aktualny:

Ewangelia nie może być zakładnikiem luksusu i zabezpieczeń.

30. Zostańcie w jednym domu

To może chronić misjonarzy przed:

szukaniem coraz wygodniejszego gospodarza.

Uczeń nie przychodzi:

polować na lepsze warunki.

31. Strząśnięcie prochu

Gdy miejsce odrzuca Ewangelię, uczniowie mają:

odejść.

To gest świadectwa.

32. Misja nie polega na przemocy

Jezus nie mówi:

zmuszajcie,
karzcie,
wracajcie z wojskiem.

Mówi:

odejdźcie i pozostawcie świadectwo.

33. Nawrócenie

Dwunastu głoszą:

potrzebę nawrócenia.

To kontynuacja pierwszego wezwania Jezusa z Mk 1.

Misja Apostołów ma:

treść Jezusa.

34. Namaszczanie olejem

Marek mówi, że chorzy byli:

namaszczani olejem.

To ważne dla katolickiej tradycji.

35. Czy to już sakrament namaszczenia chorych?

Nie należy mówić zbyt prosto:

„Mk 6,13 to dokładnie ustanowienie sakramentu w późniejszej formie”.

Jest to jednak ważne biblijne:

przygotowanie i tło.

Kluczowy tekst sakramentalny pojawia się także w Jk 5.

36. Olej

W starożytności olej miał zastosowanie:

codzienne,
lecznicze,
symboliczne,
religijne.

W Biblii może oznaczać:

Boże umocnienie i błogosławieństwo.

37. Imię Jezusa staje się głośne

Wieść dociera do:

Heroda Antypasa.

Marek nazywa go „królem”, choć formalnie był:

tetrarchą Galilei i Perei.

Popularny tytuł „król” nie jest dokładnym rzymskim tytułem urzędowym.

38. Herod próbuje sklasyfikować Jezusa

Pojawiają się trzy możliwości:

Jan Chrzciciel powstał z martwych;
Eliasz;
jeden z proroków.

To pokazuje:

jak wielkie pytanie wywołuje Jezus.

39. Herod ma wyrzut sumienia

Jego własna interpretacja wiąże Jezusa z:

Janem, którego kazał ściąć.

Przeszłość:

wraca.

40. Marek zatrzymuje akcję

I opowiada:

jak Jan zginął.

To literacki powrót w czasie.

41. Jan Chrzciciel jako poprzednik Jezusa także w śmierci

Jan:

głosi,
zostaje odrzucony,
trafia do władcy,
zostaje zabity,
uczniowie zabierają ciało do grobu.

To brzmi jak:

zapowiedź Męki Jezusa.

42. Herodias i małżeństwo Heroda

Jan krytykuje związek Heroda Antypasa z Herodiadą.

Problem ma:

wymiar moralny,
rodzinny,
dynastyczny,
polityczny.

43. Skomplikowana rodzina Herodów

Dynastia Herodiańska była:

wyjątkowo złożona.

Wiele osób nosiło podobne imiona.

Małżeństwa zawierano również wewnątrz szerokiej rodziny.

Dlatego łatwo wprowadzić czytelnika w błąd przez zbyt proste drzewo genealogiczne.

44. „Filip” w Mk 6,17 — ważna trudność historyczna

Marek nazywa pierwszego męża Herodiady:

Filipem.

Józef Flawiusz nazywa go natomiast:

Herodem,

synem Heroda Wielkiego i Mariamme II.

45. Czy chodzi o Filipa tetrarchę?

Najprawdopodobniej nie należy go utożsamiać z:

Filipem tetrarchą,

który był innym synem Heroda Wielkiego i później mężem Salome, córki Herodiady.

46. Jak rozwiązują to badacze?

Proponuje się m.in.:

że pierwszy mąż Herodiady mógł nosić podwójne imię Herod Filip;
że „Filip” w tradycji ewangelicznej jest problemem historycznym lub wczesnym pomieszaniem imion.

Nie ma pełnej zgody.

Najuczciwiej:

zaznaczyć trudność, zamiast ją ukrywać.

47. Córka Herodiady

Marek nie podaje:

jej imienia.

Tradycyjnie nazywamy ją:

Salome

na podstawie Józefa Flawiusza.

To ważne rozróżnienie:

imię nie pochodzi z samego Mk 6.

48. Nie seksualizujmy automatycznie sceny tańca

Popularna kultura często tworzy z tej sceny:

erotyczny spektakl.

Marek mówi jedynie, że taniec spodobał się Herodowi i gościom.

Szczegółowy charakter tańca:

nie jest opisany.

49. Herod jest rozdarty

To bardzo interesująca postać.

Z jednej strony:

boi się Jana,
wie, że jest prawy i święty,
chętnie go słucha.

Z drugiej:

nie zmienia życia.

50. Można lubić słuchać proroka i nie chcieć się nawrócić

To bardzo mocne.

Herod doświadcza:

niepokoju,
zainteresowania.

Ale nie pozwala słowu:

zmienić decyzji.

To przypomina Mk 4:

słuchanie nie zawsze wydaje owoc.

51. Uczta Heroda

Marek pokazuje elitarny świat:

dostojnicy,
wojskowi,
wpływowi ludzie.

To uczta:

władzy.

52. Za chwilę pojawi się druga uczta

Jezus nakarmi:

zwykły tłum na pustkowiu.

Kontrast jest ogromny.

U Heroda:

elita je, a prorok traci głowę.

U Jezusa:

tłum je do syta.

53. Dwie uczty, dwa królestwa

To jeden z najmocniejszych sposobów czytania Mk 6.

Uczta Heroda

prestiż,
alkohol i rozrywka w tle dworu,
pochopna przysięga,
presja opinii,
śmierć proroka.

Uczta Jezusa

pustkowie,
głodni ludzie,
współczucie,
błogosławieństwo,
chleb,
obfitość.

Marek pyta:

przy czyim stole chcesz żyć?

54. Przysięga Heroda

Herod obiecuje bardzo dużo.

Potem znajduje się w pułapce:

własnych słów i własnego wizerunku.

55. Zła przysięga nie staje się dobrym obowiązkiem

To niezwykle ważne moralnie.

Jeżeli ktoś obieca:

zrobić zło,

nie ma moralnego obowiązku:

dotrzymać takiej przysięgi.

Herod powinien:

wycofać się.

56. Dlaczego tego nie robi?

Marek mówi:

ze względu na przysięgę i współbiesiadników.

Czyli w praktyce:

bardziej boi się utraty twarzy niż zabicia niewinnego człowieka.

57. Presja społeczna może pokonać sumienie

Herod wie, że Jan jest:

prawy.

A jednak robi zło, bo:

inni patrzą.

To bardzo współczesne.

58. Córka pyta matkę

Decyzja zostaje przekazana dalej.

Herodiada żąda:

głowy Jana.

Marek pokazuje:

konsekwencję nienawiści pielęgnowanej w czasie.

59. Jan ginie bez cudownego ratunku

To ważne po Mk 5.

Jezus potrafi:

wypędzić Legion,
uzdrowić kobietę,
wskrzesić dziewczynkę.

A Jan:

zostaje zabity.

60. Czy to znaczy, że Jan miał za mało wiary?

Absolutnie nie.

To jedno z najlepszych zabezpieczeń przed fałszywą teologią:

„silna wiara zawsze gwarantuje ziemski cud”.

Jan jest:

wiernym prorokiem.

I umiera.

61. Wierność nie gwarantuje bezpieczeństwa

Chrześcijaństwo nie obiecuje:

że wierny człowiek uniknie prześladowania.

Jezus sam:

pójdzie drogą Męki.

62. Uczniowie Jana zabierają ciało

To godny gest:

pochówku i pamięci.

Znów jest to narracyjne echo:

przyszłego pogrzebu Jezusa.

63. Apostołowie wracają

Marek nazywa ich teraz:

Apostołami.

Wracają do Jezusa.

64. Misja kończy się powrotem do Jezusa

To bardzo piękny model.

Nie:

„idź i buduj własny ruch”.

Ale:

idź → działaj → wróć → opowiedz Jezusowi.

65. Opowiadają, co robili i czego nauczali

Misja ma:

czyn,
słowo.

Nie tylko:

cud.

Nie tylko:

wykład.

66. Jezus zauważa zmęczenie

To bardzo ważne.

Nie mówi:

„świetnie, skoro zrobiliście dużo, teraz jeszcze dwa razy tyle”.

Mówi:

„Pójdźcie wy sami osobno na pustkowie i wypocznijcie nieco” (Mk 6,31).

67. Jezus chce odpoczynku uczniów

To ważny tekst przeciw:

religijnemu pracoholizmowi.

Odpoczynek nie jest:

brakiem gorliwości.

Może być:

częścią posłuszeństwa.

68. „Nie mieli nawet czasu na posiłek”

Marek już wcześniej pokazywał tak intensywny tłum.

Tu Jezus odpowiada:

potrzebą odpoczynku.

69. Kościelne wypalenie nie jest cnotą

Można służyć Bogu tak, że:

nie jesz,
nie śpisz,
nie masz czasu na modlitwę,
jesteś stale dostępny.

Mk 6 nie każe takiego modelu:

gloryfikować.

70. Ale odpoczynek zostaje przerwany

Tłum ich wyprzedza.

To też jest realistyczne.

Czasem zaplanowany odpoczynek:

się nie udaje.

71. Jezus nie reaguje irytacją

Mógłby powiedzieć:

„ludzie, dajcie nam spokój”.

Marek mówi:

zlitował się.

72. Współczucie

Greckie:

σπλαγχνίζομαι — splagchnizomai

to mocne słowo.

Oznacza poruszenie:

aż do wnętrzności.

Nie chłodne:

„rozumiem ich sytuację”.

Ale:

głębokie współczucie.

73. Owce bez pasterza

To obraz biblijny.

Biblia Tysiąclecia wskazuje:

Lb 27,
Ez 34.

74. Mojżesz prosi o pasterza

W Lb 27 Mojżesz prosi Boga, by lud nie pozostał:

jak owce bez pasterza.

Jozue zostaje ustanowiony:

przywódcą.

75. Ezechiel 34

Prorok krytykuje:

złych pasterzy Izraela.

Bóg zapowiada, że sam:

zatroszczy się o swoje owce

i ustanowi pasterza z linii:

Dawida.

76. Jezus jako Pasterz

Marek nie musi tutaj użyć tytułu wprost.

Jego zachowanie pokazuje:

oto Pasterz.

Widząc zagubiony lud:

naucza.

77. Pierwszym pokarmem jest słowo

To ciekawe.

Tłum jest później:

fizycznie głodny.

Ale Jezus najpierw:

długo naucza.

Człowiek potrzebuje:

chleba,
sensu.

78. Późna pora

Uczniowie widzą problem:

pustkowie,
późno,
brak jedzenia.

Ich diagnoza jest:

realistyczna.

79. Proponują logiczne rozwiązanie

odpraw tłum.

Nie są okrutni.

Mówią:

niech ludzie pójdą kupić jedzenie.

To racjonalne.

80. Jezus odpowiada

„Wy dajcie im jeść!” (Mk 6,37)

To jedno z najmocniejszych zdań dla ucznia.

81. Jezus włącza uczniów w problem, którego sami nie potrafią rozwiązać

To ważne.

Nie mówi:

„patrzcie, ja zrobię cud”.

Mówi:

wy dajcie.

82. Odpowiedź uczniów: ekonomia

Dwieście denarów to:

ogromna kwota.

Denar był orientacyjnie zapłatą za dzień pracy robotnika.

Uczniowie liczą:

budżet.

83. Ich kalkulacja nie jest głupia

To bardzo ważne.

Wiara nie oznacza:

nieumiejętności liczenia.

Problem polega na tym, że widzą tylko:

zasoby ludzkie.

84. Jezus pyta: ile macie?

Nie pyta:

ile wam brakuje?

Pyta:

co już macie?

85. Pięć chlebów i dwie ryby

To:

bardzo mało wobec tłumu.

Ale Jezus zaczyna:

od tego, co jest.

86. Duchowa zasada bez sentymentalizmu

Nie chodzi o slogan:

„wystarczy dać Bogu cokolwiek, a zawsze zrobi spektakularny cud”.

Chodzi o postawę:

przestań patrzeć wyłącznie na brak.

Zobacz:

co naprawdę masz i oddaj to do dyspozycji Boga.

87. Zielona trawa

Marek podaje detal:

zielona trawa.

Biblia Tysiąclecia zauważa, że wskazuje to na:

okres wiosenny,

zgodny z Janowym powiązaniem rozmnożenia chleba ze zbliżającą się Paschą.

88. Psalm 23

Zielona trawa, Pasterz, nakarmiony lud.

Trudno nie usłyszeć echa:

Pana jako pasterza prowadzącego na zielone pastwiska.

Nie należy twierdzić, że Marek formalnie cytuje cały Psalm 23.

Ale obraz jest:

bardzo sugestywny.

89. Ludzie siedzą grupami

Marek opisuje uporządkowanie tłumu:

po stu,
po pięćdziesięciu.

Może to przywoływać:

organizację Izraela na pustyni.

90. Nowe Wyjście

Pustkowie.

Lud.

Pasterz.

Chleb.

To wszystko ma silne:

starotestamentalne echo Wyjścia.

91. Mojżesz i manna

Na pustyni Izrael otrzymuje:

chleb od Boga.

Tutaj Jezus:

karmi lud na pustkowiu.

Pytanie „kim On jest?” znów nabiera:

ogromnego znaczenia.

92. Eliasz i Elizeusz

Stary Testament zna również cudowne rozmnożenia pokarmu.

Szczególnie:

2 Krl 4

opisuje Elizeusza karmiącego wielu ludzi niewielką ilością chleba.

Jezus wpisuje się w linię prorocką, ale skala:

jest jeszcze większa.

93. Jezus bierze, błogosławi, łamie, daje

Te czasowniki będą brzmiały bardzo znajomo przy:

Ostatniej Wieczerzy.

94. Czy rozmnożenie chleba jest Eucharystią?

Nie należy powiedzieć:

„to była już Msza”.

Ale tradycja chrześcijańska słusznie widzi:

silne przygotowanie eucharystyczne.

Zwłaszcza gdy czytamy synoptyków razem z:

J 6.

95. Jezus daje uczniom, uczniowie tłumowi

Znów:

Jezus włącza uczniów.

Źródłem chleba jest:

Jezus.

Dystrybucja odbywa się:

przez uczniów.

96. To ważny obraz Kościoła

Kościół nie produkuje:

zbawienia.

Otrzymuje od Chrystusa i:

przekazuje.

97. Wszyscy jedzą do syta

Nie jest to symboliczny:

mały kawałeczek dla każdego.

Marek mówi o:

nasyceniu.

98. Dwanaście koszów

Liczba dwanaście natychmiast przypomina:

dwanaście pokoleń,
Dwunastu.

Obfitość nie jest przypadkowa.

99. Czy dwanaście koszów oznacza dokładnie dwanaście pokoleń?

To bardzo prawdopodobne tło symboliczne.

Ale nie trzeba budować:

nadmiernej numerologii.

Najważniejsze:

po nakarmieniu zostaje obfitość.

100. Pięć tysięcy mężczyzn

Marek liczy:

mężczyzn.

Mateusz dodaje, że nie liczono kobiet i dzieci.

Faktyczna liczba całego tłumu mogła być:

większa.

101. Jezus natychmiast wysyła uczniów

Po wielkim cudzie nie urządza:

celebracji sukcesu.

Każe im:

wsiąść do łodzi.

102. Dlaczego „przynaglił”?

Grecki czasownik jest mocny.

Jezus:

zdecydowanie wysyła uczniów.

Marek nie podaje pełnego powodu.

Jan 6 pokazuje, że tłum chciał uczynić Jezusa królem.

To może pomagać zrozumieć:

potrzebę odejścia.

103. Jezus odprawia tłum sam

Uczniowie odpływają.

On:

zostaje.

104. Potem idzie na modlitwę

Znowu po wielkim sukcesie:

modlitwa.

Jak w Mk 1.

105. Sukces nie zmniejsza potrzeby modlitwy

Być może właśnie sukces:

zwiększa potrzebę powrotu do Ojca.

106. Uczniowie na środku jeziora

Wiatr jest:

przeciwny.

Wiosłują z trudem.

107. Znów są w burzowym świecie jeziora

Ale tym razem Jezus:

nie siedzi w łodzi.

To kolejny etap formacji.

108. Jezus widzi ich zmaganie

To bardzo ważne.

Uczniowie mogą nie widzieć Jezusa.

Ale narrator mówi:

Jezus widzi ich.

109. Niewidoczność Jezusa nie oznacza niewidoczności ucznia dla Jezusa

To jedna z najpiękniejszych prawd tej sceny.

110. Czwarta straż nocna

To mniej więcej:

ostatnia część nocy przed świtem,

według rzymskiego podziału nocy.

Czyli uczniowie męczą się:

długo.

111. Jezus nie przychodzi natychmiast

To ważne po Mk 5.

Czas Boga znowu nie jest:

czasem ludzkiej paniki.

112. Jezus idzie po jeziorze

To coś znacznie większego niż:

skuteczne pływanie.

113. Stary Testament i chodzenie po wodach

W tekstach Starego Testamentu to:

Bóg

panuje nad morzem i kroczy po jego falach.

Szczególnie ważne tło znajduje się m.in. w:

Hi 9,8.

114. Marek znów pokazuje Jezusa w działaniu właściwym Bogu

Mk 4:

rozkazuje morzu.

Mk 6:

kroczy po morzu.

Chrystologia robi się coraz mocniejsza.

115. „Chciał ich minąć”

To jedno z najbardziej dziwnych zdań rozdziału.

Czy Jezus naprawdę chciał:

przejść obok i zostawić ich?

Prawdopodobnie obraz ma głębszy sens.

116. Biblijne „przechodzenie” Boga

W Starym Testamencie Bóg:

przechodzi obok człowieka

w scenach objawienia.

Np.:

Mojżesz,
Eliasz.

Dlatego wielu biblistów widzi tutaj:

język teofanii.

117. Jezus nie ignoruje uczniów

Scena kończy się:

wejściem do łodzi.

Zatem „minąć” nie należy interpretować jako:

obojętności.

118. Uczniowie myślą, że to zjawa

Ich kategorie poznawcze nie mieszczą:

Jezusa idącego po wodzie.

Reagują:

krzykiem.

119. Jezus mówi, żeby się nie bali

Najważniejsze jest środkowe:

„to Ja jestem”.

Greckie:

ἐγώ εἰμι — egō eimi

może po prostu oznaczać:

„to ja”.

Ale w kontekście:

chodzenia po wodzie,
teofanii,
Bożej władzy

ma również:

bardzo głęboki potencjał objawieniowy.

120. Czy „ego eimi” jest tu bezpośrednim imieniem Boga z Wj 3?

Nie należy upraszczać.

Samo greckie sformułowanie może być zwykłym:

„to ja”.

Ale cały kontekst pozwala usłyszeć:

teofaniczne echo.

121. Jezus wchodzi do łodzi

Wiatr:

ustaje.

Znów jego obecność oznacza:

pokonanie chaosu.

122. Uczniowie są zdumieni

Ale Marek natychmiast dodaje:

nadal nie rozumieją.

123. Nie zrozumieli sprawy z chlebami

To bardzo ważne połączenie.

Rozmnożenie chleba nie było tylko:

cudem cateringowym.

Powinno pomóc uczniom zrozumieć:

kim jest Jezus.

124. Otępiałe serce

Marek używa mocnego języka.

Uczniowie zaczynają przypominać:

ludzi, którzy widzą, ale nie rozumieją.

To nawiązuje do Mk 4.

125. Czy uczniowie są niewierzący jak przeciwnicy?

Nie jest to identyczna sytuacja.

Uczniowie:

pozostają z Jezusem,
są formowani,
nie rozumieją.

Marek pokazuje ich:

bardzo krytycznie, ale nie przekreśla.

126. To dobra wiadomość dla początkującego ucznia

Można:

nie rozumieć

i nadal:

być prowadzonym przez Jezusa.

Warunek:

zostać z Nim.

127. Genezaret

Po przeprawie docierają do:

ziemi Genezaret.

Ludzie bardzo szybko rozpoznają Jezusa.

128. Kontrast z uczniami

Ludzie:

rozpoznają, że to Jezus.

Ale rozpoznanie osoby z twarzy nie znaczy jeszcze:

pełnego zrozumienia Jego tożsamości.

Marek wielokrotnie gra tym napięciem.

129. Chorych noszą na noszach

To przypomina Mk 2.

Znowu ludzie:

niosą innych do Jezusa.

Wiara ma:

ręce.

130. Frędzle płaszcza

Prosili, by chorzy mogli dotknąć:

frędzli Jego płaszcza.

131. Żydowskie tło frędzli

Tora nakazywała Izraelitom noszenie frędzli jako:

przypomnienia przykazań.

Jezus jest przedstawiony jako:

Żyd noszący elementy związane z Torą.

132. Nie jest to magiczna tkanina

Tak jak przy kobiecie z Mk 5:

moc nie jest autonomiczną energią materiału.

Uzdrowienie pochodzi:

od Boga działającego w Jezusie.

133. Sakramentalność a magia

Katolicyzm uznaje, że Bóg może działać poprzez:

materialne znaki,
dotyk,
sakramenty,
relikwie.

Ale zawsze:

Bóg jest źródłem łaski.

Nie przedmiot sam w sobie.

134. Mk 6 zaczyna się brakiem wiary, kończy masowym przychodzeniem do Jezusa

To piękna konstrukcja.

W Nazarecie:

„znamy Go”.

W Genezaret:

ludzie biegną po chorych.

Ale Marek nadal pyta:

czy samo szukanie cudu oznacza pełne uczniostwo?

Jeszcze nie.

Ważne słowa greckie — Mk 6

τέκτων — tektōn

Rzemieślnik, budowniczy, cieśla.

ἀπιστία — apistia

Niewiara, brak zaufania.

ἀποστέλλω — apostellō

Posyłać.

ἀπόστολος — apostolos

Posłany, apostoł.

μετάνοια — metanoia

Nawrócenie.

χρίω / ἔλαιον — pole znaczeniowe namaszczenia i oleju

Olej jest używany przy chorych jako znak troski i działania Boga.

σπλαγχνίζομαι — splagchnizomai

Być głęboko poruszonym współczuciem.

ποιμήν — poimēn

Pasterz.

κλάω — klaō

Łamać, np. chleb.

εὐλογέω — eulogeō

Błogosławić.

ἐγώ εἰμι — egō eimi

„Ja jestem” / „to Ja”.

καρδία — kardia

Serce.

Uczniowie mają problem nie tylko z wiedzą, ale z:

otępiałością serca.

Klucz do Biblii — Mk 6

Główny temat

Jezus objawia się jako odrzucony Prorok, źródło apostolskiej misji, prawdziwy Pasterz i Pan posiadający Bożą władzę nad chlebem i morzem.

Co mówi o uczniu?

Uczeń:

może zostać odrzucony,
jest posłany we wspólnocie,
ma zależeć od Boga,
potrzebuje odpoczynku,
ma współpracować w karmieniu ludzi,
może widzieć cuda i nadal nie rozumieć.

Co mówi o władzy?

Rozdział zestawia:

Heroda i Jezusa.

Herod:

urządza ucztę dla elit,
składa pochopne obietnice,
zabija proroka, by zachować twarz.

Jezus:

organizuje ucztę dla głodnych,
błogosławi chleb,
daje życie,
służy ludziom.

To dwa zupełnie różne obrazy:

królestwa.

Niezbędnik Biblijny — Mk 6

Nazaret

Rodzinne środowisko Jezusa.

Dwunastu

Uczniowie ustanowieni w Mk 3 i teraz rozesłani na misję.

Herod Antypas

Tetrarcha Galilei i Perei, syn Heroda Wielkiego.

Herodiada

Żona Heroda Antypasa, wcześniej związana z jego bratem.

Jan Chrzciciel

Prorok, który krytykuje niemoralny związek Heroda i ginie.

Dekalog / Prawo małżeńskie

Tłem krytyki Jana jest wierność Bożemu prawu dotyczącym małżeństwa i relacji rodzinnych.

Pustkowie

Miejsce odpoczynku, ale także symboliczne miejsce nowego Wyjścia i karmienia ludu.

Pięć chlebów i dwie ryby

Małe ludzkie zasoby, które Jezus czyni wystarczającymi dla tłumu.

Dwanaście koszów

Obraz obfitości i możliwe odniesienie do pełni Izraela.

Genezaret

Żyzna okolica zachodniego brzegu Jeziora Galilejskiego.

MOST MIĘDZY TESTAMENTAMI

Prorocy odrzucani przez swoich

Historia Izraela zna proroków, którzy spotykają się z:

odrzuceniem właśnie pośród ludu Boga.

Jezus wpisuje się w ten wzorzec, ale go:

przekracza.

Lb 27 — owce bez pasterza

Mojżesz prosi o przywódcę dla ludu.

Jezus patrzy na tłum i sam działa jak:

Pasterz.

Ez 34 — Bóg jako Pasterz

Ezechiel krytykuje złych pasterzy.

Bóg zapowiada, że sam zatroszczy się:

o swoje owce.

Mk 6 pokazuje Jezusa pełnego:

pasterskiego współczucia.

Wj 16 — manna

Bóg karmi Izrael:

na pustyni.

Jezus karmi tłum:

na pustkowiu.

To ważne tło nowego Wyjścia.

2 Krl 4 — Elizeusz rozmnaża chleb

Prorok Elizeusz karmi wielu ludzi niewielką ilością chleba.

Jezus czyni podobny znak na:

znacznie większą skalę.

Psalm 23

Pasterz.

Zielone pastwiska.

Pokarm.

Obfitość.

Obraz rozmnożenia chleba bardzo dobrze współbrzmi:

z psalmem o Pasterzu.

Hi 9 i Psalmy o morzu

Stary Testament przypisuje Bogu władzę:

nad wodami.

Jezus idący po jeziorze objawia:

niezwykłą boską władzę.

CO MÓWI BÓG W TEKŚCIE?

Mk 6 mówi:

można znać Jezusa powierzchownie i właśnie przez tę znajomość zamknąć się na prawdę.

Druga prawda:

uczeń jest posłany, ale nie samowystarczalny.

Misja pochodzi:

od Jezusa.

Trzecia:

odpoczynek jest częścią uczniostwa.

Czwarta:

Bóg może użyć małych zasobów.

Piąta:

kiedy uczniowie nie widzą Jezusa, On nadal widzi ich trud.

TRUDNE PYTANIE 1

Czy Jezus miał rodzone rodzeństwo?

Kościół katolicki odpowiada:

nie.

„Bracia” i „siostry” Jezusa są interpretowani jako krewni.

Inne tradycje chrześcijańskie rozumieją tekst inaczej.

TRUDNE PYTANIE 2

Czy „syn Maryi” dowodzi dziewiczego poczęcia?

Nie samodzielnie.

Może być zgodny z tą tradycją, ale nie jest wystarczającym argumentem sam w sobie.

TRUDNE PYTANIE 3

Czy brak wiary mieszkańców naprawdę uniemożliwił Jezusowi cud?

Nie w sensie magicznego ograniczenia mocy Boga.

Marek pokazuje relację między:

cudem i otwartością wiary.

Jezus nie urządza cudów jako spektaklu mającego zmusić człowieka do wiary.

TRUDNE PYTANIE 4

Czy jeśli nie zostałem uzdrowiony, mam za małą wiarę?

Nie.

Historia Jana Chrzciciela w tym samym rozdziale bardzo mocno ostrzega przed taką teorią.

Jan jest wierny i:

ginie.

TRUDNE PYTANIE 5

Dlaczego Jezus wysyła uczniów po dwóch?

Najprawdopodobniej chodzi m.in. o:

świadectwo,
wspólnotę,
pomoc,
bezpieczeństwo.

Misja nie jest:

samotnym projektem ego.

TRUDNE PYTANIE 6

Czy chrześcijanin powinien nie posiadać pieniędzy podczas misji?

Instrukcja dotyczy konkretnej misji Dwunastu.

Jej duch mówi o:

prostocie i zaufaniu.

Nie zakazuje każdej formy planowania finansowego w Kościele.

TRUDNE PYTANIE 7

Czy namaszczenie olejem w Mk 6 to sakrament chorych?

Jest ważnym biblijnym przygotowaniem.

Pełna praktyka sakramentalna jest widoczna szerzej w tradycji apostolskiej, szczególnie w Jk 5.

TRUDNE PYTANIE 8

Dlaczego Marek nazywa Antypasa królem, skoro był tetrarchą?

„Król” może funkcjonować narracyjnie i potocznie.

Formalnym tytułem Antypasa był:

tetrarcha.

TRUDNE PYTANIE 9

Czy pierwszy mąż Herodiady naprawdę miał na imię Filip?

To trudność historyczna.

Marek mówi o Filipie.

Józef Flawiusz określa pierwszego męża Herodiady jako Heroda.

Badacze proponują różne rozwiązania, m.in. podwójne imię lub problem tradycji tekstowej/historycznej.

TRUDNE PYTANIE 10

Czy córka Herodiady nazywała się Salome?

Tak według Józefa Flawiusza.

Sam Marek:

nie podaje imienia.

TRUDNE PYTANIE 11

Czy jej taniec był erotyczny?

Marek tego nie mówi.

Popularna kultura rozbudowała scenę znacznie bardziej niż:

tekst biblijny.

TRUDNE PYTANIE 12

Czy Herod musiał zabić Jana, bo złożył przysięgę?

Nie.

Przysięga zobowiązująca do zła:

nie powinna być wykonana.

Herod powinien był się wycofać.

TRUDNE PYTANIE 13

Dlaczego Jezus nie uratował Jana?

Ewangelia nie daje prostego wyjaśnienia każdej śmierci człowieka sprawiedliwego.

Jan pełni swoją prorocką misję aż do końca.

Jego śmierć zapowiada:

drogę Jezusa.

TRUDNE PYTANIE 14

Czy odpoczynek jest duchowo ważny?

Tak.

Sam Jezus mówi Apostołom:

żeby odpoczęli.

Ciało ma granice.

TRUDNE PYTANIE 15

Czy „wy dajcie im jeść” oznacza tylko pomoc materialną?

Bezpośrednio chodzi:

o prawdziwy głód.

Duchowo Kościół widzi szerzej odpowiedzialność za:

chleb,
słowo,
troskę,
Eucharystię.

Nie wolno jednak „uduchowić” sceny tak mocno, żeby zapomnieć:

ludzie naprawdę byli głodni.

TRUDNE PYTANIE 16

Czy rozmnożenie chleba było tylko dzieleniem się ludzi?

Taka popularna naturalistyczna interpretacja nie oddaje sposobu, w jaki Marek opowiada wydarzenie.

Narrator przedstawia:

rzeczywiste cudowne nakarmienie tłumu przez działanie Jezusa.

TRUDNE PYTANIE 17

Czy rozmnożenie chleba jest zapowiedzią Eucharystii?

Tak w sensie:

typologicznym i narracyjnym.

Gesty Jezusa przygotowują język Ostatniej Wieczerzy.

Nie jest to jednak jeszcze:

sama celebracja Eucharystii.

TRUDNE PYTANIE 18

Dlaczego Jezus „chciał minąć” uczniów na jeziorze?

To trudne sformułowanie.

Wielu biblistów widzi w nim echo starotestamentalnych:

teofanii,

w których Bóg „przechodzi” przed człowiekiem.

Nie chodzi najprawdopodobniej o obojętne:

„chciał sobie przejść dalej”.

TRUDNE PYTANIE 19

Czy „to Ja jestem” oznacza wprost Boże imię?

Sformułowanie może zwyczajnie znaczyć:

„to ja”.

Ale w połączeniu z chodzeniem po wodach i językiem teofanii ma:

głębszy wymiar chrystologiczny.

TRUDNE PYTANIE 20

Jak uczniowie mogą nadal nie rozumieć po tylu cudach?

To jeden z głównych tematów Marka.

Widzenie cudu nie daje automatycznie:

głębokiej wiary.

Uczeń potrzebuje:

drogi formacji.

Co mówią polscy bibliści?

Ks. Artur Malina

Ks. Artur Malina w Nowym Komentarzu Biblijnym do Mk 1,1–8,26 analizuje Mk 6 jako część narastającej odpowiedzi na pytanie:

kim jest Jezus i kim ma być Jego uczeń?

W Nazarecie przeszkodą jest:

pozorna znajomość Jezusa.

W misji Dwunastu najważniejsze jest:

otrzymanie władzy od Jezusa i całkowita zależność posłanych od Niego.

Rozmnożenie chleba i scena na jeziorze trzeba czytać razem.

Marek sam mówi, że uczniowie:

nie zrozumieli sprawy z chlebami.

A więc cud chleba ma znaczenie:

chrystologiczne.

Nie chodzi tylko o zaspokojenie głodu, lecz o rozpoznanie w Jezusie Pasterza i Pana działającego z władzą Boga.

O. Hugolin Langkammer OFM

W klasycznym polskim komentarzu do Marka o. Hugolin Langkammer podkreśla m.in.:

prorocki rys odrzucenia w Nazarecie,
apostolską misję Dwunastu,
rolę śmierci Jana jako zapowiedzi Męki,
znaczenie rozmnożenia chleba dla objawienia Jezusa,
starotestamentalne tło chodzenia po morzu.

Cuda nie są u Marka:

sztuczkami.

Są znakami prowadzącymi do:

pytania o osobę Jezusa.

TRADYCJA KATOLICKA

Misja Apostołów

Kościół jest:

apostolski.

Nie oznacza to tylko posiadania historycznej listy Dwunastu.

Oznacza:

trwanie w nauce Apostołów,
kontynuację misji,
sukcesję apostolską.

Ubóstwo ewangeliczne

Instrukcja misyjna Mk 6 pozostaje ważnym znakiem:

wolności od przywiązania do dóbr.

Różne powołania realizują ją inaczej.

Szczególnie radykalnie żyją nią:

osoby konsekrowane.

Namaszczenie chorych

Mk 6,13 jest ważnym elementem biblijnego tła sakramentu.

Kościół w namaszczeniu chorych:

modli się,
namaszcza olejem,
powierza chorego Chrystusowi.

Jan Chrzciciel i męczeństwo

Jan pokazuje:

wartość prawdy większą niż biologiczne bezpieczeństwo.

Męczeństwo nie jest:

poszukiwaniem śmierci.

Jest wiernością Bogu, kiedy człowiek zostaje postawiony wobec wyboru:

zaprzeć się prawdy albo ponieść konsekwencje.

Odpoczynek

Chrześcijańska asceza nie jest:

pogardą dla ciała.

Jezus uznaje:

potrzebę odpoczynku uczniów.

Eucharystyczny sens chleba

Kościół czyta rozmnożenie chleba w świetle:

Ostatniej Wieczerzy,
J 6,
Eucharystii.

Jezus jest Tym, który:

karmi swój lud.

Opatrzność i ludzkie działanie

Uczniowie mają:

dać ludziom jeść.

Jednocześnie cud pochodzi:

od Jezusa.

To piękna katolicka równowaga:

łaska Boga + realna współpraca człowieka.

Najczęstsze błędne odczytania Mk 6

„Jezus był tylko zwykłym stolarzem i dopiero później stał się kimś więcej”

Nie jest to chrześcijańskie odczytanie.

„Bracia i siostry Jezusa obalają dziewictwo Maryi”

Nie w katolickiej interpretacji.

„Bóg nie może działać, jeśli człowiek nie wierzy wystarczająco mocno”

Nie.

„Brak cudu oznacza brak wiary”

Nie.

„Misjonarz powinien zawsze chodzić bez pieniędzy”

Nie jako mechaniczna zasada dla wszystkich epok.

„Namaszczenie olejem to magia”

Nie.

„Herod Antypas formalnie był królem”

Był tetrarchą, choć Marek używa tytułu królewskiego.

„Salome jest wymieniona z imienia w Ewangelii”

Nie.

„Ewangelia opisuje erotyczny taniec Salome”

Nie.

„Herod musiał wykonać złą przysięgę”

Nie.

„Jan zginął, bo miał za mało wiary”

Nie.

„Jezus chce, żeby chrześcijanin pracował bez odpoczynku”

Nie.

„Uczniowie mieli za mało jedzenia, więc Jezus stworzył slogan o pozytywnym myśleniu”

Nie. Tekst opowiada o realnym cudzie.

„Rozmnożenie chleba to tylko metafora Eucharystii”

Nie. Najpierw jest realnym nakarmieniem.

„Chodzenie po wodzie to tylko symbol”

Marek przedstawia je jako wydarzenie w narracji.

„Jeśli widziałbym cud, moja wiara byłaby automatycznie doskonała”

Uczniowie pokazują, że nie.

Co Mk 6 mówi o Bogu?

Bóg:

może zostać odrzucony przez ludzi przekonanych, że już Go znają,
posyła uczniów,
działa poprzez ich ubóstwo,
nie obiecuje prorokom bezpieczeństwa,
widzi zmęczenie człowieka,
jest Pasterzem,
karmi,
widzi ucznia zmagającego się nocą,
ma władzę nad wodami.

Co Mk 6 mówi o Jezusie?

Jezus:

jest odrzuconym Prorokiem,
posyła Dwunastu,
daje im władzę,
troszczy się o ich odpoczynek,
współczuje tłumom,
działa jak Pasterz Izraela,
karmi lud na pustkowiu,
modli się samotnie,
chodzi po wodzie,
widzi uczniów z daleka,
przynosi pokój pośród strachu,
uzdrawia chorych.

Co Mk 6 mówi o człowieku?

Człowiek:

może potknąć się o zwyczajność Jezusa,
może być posłany mimo własnej małości,
może znać prawdę i ulec opinii innych,
potrzebuje odpoczynku,
może widzieć tylko brak zasobów,
może współpracować z Jezusem,
może widzieć cuda i nadal nie rozumieć,
może nie widzieć Jezusa, podczas gdy Jezus nadal widzi jego trud.

Co warto zobaczyć w tym rozdziale?

Nazaret pokazuje dramat „zbyt dobrze znanego Jezusa”.
Jezus jest nazwany tektōn — rzemieślnikiem.
Jego zwykłe lata pracy należą do tajemnicy Wcielenia.
„Bracia i siostry” są interpretowani różnie; katolicyzm zachowuje trwałe dziewictwo Maryi.
Niewiara nie jest magicznym przełącznikiem ograniczającym Bożą moc.
Odrzucenie w Nazarecie nie zatrzymuje misji.
Dwunastu zostają wysłani po dwóch.
Ich władza pochodzi od Jezusa.
Minimalny ekwipunek oznacza prostotę i zależność, nie zakaz odpowiedzialnego planowania na zawsze.
Misja głosi nawrócenie i obejmuje uzdrowienie.
Namaszczenie olejem przygotowuje szerszą tradycję namaszczenia chorych.
Herod Antypas formalnie był tetrarchą.
Śmierć Jana jest narracyjną zapowiedzią Męki Jezusa.
Jan mówi prawdę władcy i płaci za to życiem.
Pierwszy mąż Herodiady jest historycznie trudnym problemem nazewniczym.
Marek nie podaje imienia córki Herodiady; „Salome” znamy z Józefa Flawiusza.
Nie wiadomo, czy taniec miał charakter erotyczny.
Herod wie, że Jan jest prawy, ale bardziej boi się opinii gości.
Zła przysięga nie zobowiązuje do czynienia zła.
Jan ginie mimo wierności — cud nie jest automatyczną nagrodą za silną wiarę.
Jezus nakazuje Apostołom odpocząć.
Odpoczynek jest częścią uczniostwa.
Tłum przypomina owce bez pasterza.
Jezus jest pasterzem, który najpierw naucza, potem karmi.
„Wy dajcie im jeść” włącza uczniów w odpowiedzialność.
Jezus zaczyna od pytania: co już macie?
Pustkowie, chleb i lud tworzą echo Wyjścia.
Gesty chleba przygotowują język Eucharystii.
Dwanaście koszów oznacza obfitość i prawdopodobnie ma symbolikę Izraela.
Po sukcesie Jezus odchodzi na modlitwę.
Uczniowie zmagają się długo przy przeciwnym wietrze.
Nie widzą Jezusa, ale Jezus widzi ich.
Chodzenie po jeziorze ma silne starotestamentalne tło Bożej władzy.
„Chciał ich minąć” najprawdopodobniej zawiera język teofanii.
Uczniowie nadal nie rozumieją znaczenia chleba.
Cud nie gwarantuje automatycznego zrozumienia.
Marek prowadzi czytelnika coraz głębiej ku pytaniu: kim jest Jezus?

Jedno zdanie, które warto zabrać z Mk 6

Uczeń Jezusa nie żyje ani własną siłą, ani własnym sukcesem: jest posłany przez Chrystusa, potrzebuje odpoczynku, daje Mu swoje małe „pięć chlebów”, a kiedy nocą walczy z przeciwnym wiatrem i nie widzi Jezusa, może ufać, że Jezus nadal widzi jego trud.

Do osobistego zatrzymania

1. Czy nie zamknąłem Jezusa w tym, co już o Nim wiem?

Można czytać Biblię latami i powiedzieć:

„znam to”.

A właśnie wtedy przestać:

słuchać.

2. Czy potrafię przyjąć odrzucenie bez utknięcia w nim?

Nazaret mówi Jezusowi:

nie.

Jezus:

idzie dalej.

3. Czy odpoczynek budzi we mnie poczucie winy?

Jeśli tak, przeczytaj uważnie Mk 6,31.

Jezus nie mówi:

„pracujcie aż padniecie”.

4. Co jest moimi pięcioma chlebami?

Może patrzę głównie na:

to, czego nie mam.

Jezus pyta:

co masz?

5. Czy bardziej boję się prawdy czy opinii ludzi?

Herod wiedział dużo.

Ale przy stole pełnym ważnych ludzi:

wybrał wizerunek.

6. Czy pamiętam, że Jezus widzi mnie również wtedy, kiedy ja Go nie widzę?

Uczniowie są daleko na jeziorze.

Jezus:

widzi ich trud.

To nie znaczy, że natychmiast usuwa wiatr.

Ale oznacza:

nie są niewidzialni.

Jak wyjaśnić Mk 6 komuś w dwóch minutach?

Jezus wraca do rodzinnych stron.

Ludzie są zdumieni Jego mądrością i cudami, ale nie potrafią Go przyjąć, ponieważ wydaje im się zbyt zwyczajny: znają Go jako rzemieślnika i znają Jego rodzinę.

Potem Jezus wysyła Dwunastu po dwóch. Mają głosić nawrócenie, uwalniać i uzdrawiać, ale nie opierać misji na pieniądzach i wielkim zabezpieczeniu.

Wieść o Jezusie dociera do Heroda Antypasa.

Marek wtedy opowiada, jak zginął Jan Chrzciciel. Jan krytykował związek Heroda z Herodiadą. Herod szanował Jana, ale podczas uczty bardziej przestraszył się kompromitacji wobec gości niż popełnienia zła i kazał proroka ściąć.

Apostołowie wracają z misji. Jezus chce dać im odpocząć.

Tłum jednak ich wyprzedza.

Jezus widzi ludzi jak owce bez pasterza, naucza ich, a potem karmi pięcioma chlebami i dwiema rybami. Wszyscy jedzą do syta, a zostaje dwanaście koszów.

Nocą uczniowie płyną łodzią i walczą z przeciwnym wiatrem.

Jezus widzi ich zmaganie i idzie do nich po wodzie.

Uczniowie są przerażeni.

Jezus uspokaja ich i wchodzi do łodzi.

Wiatr ustaje.

Ale Marek zaznacza, że uczniowie nadal nie rozumieją, co naprawdę oznaczały wcześniejsze cuda.

Sedno:

nawet człowiek, który zna Jezusa, pracuje dla Niego i widzi cuda, nadal potrzebuje uczyć się, kim On naprawdę jest.

Cytaty biblijne użyte w opracowaniu

Dosłowne brzmienie krótkich cytatów zostało sprawdzone wyłącznie w:

https://biblia.pl/czytaj/Mk/6/

Użyto jedynie krótkich fragmentów z:

Mk 6,31,
Mk 6,37,
Mk 6,50.

Pozostała treść jest omawiana przez sigla i parafrazy, bez przepisywania pełnego chronionego tekstu Biblii Tysiąclecia.

Źródła komentarza

Biblia Tysiąclecia, wydanie V, Pallottinum — Mk 6 wraz z przypisami; cytaty sprawdzone wyłącznie w biblia.pl.
Artur Malina, Ewangelia według świętego Marka. Rozdziały 1,1–8,26, Nowy Komentarz Biblijny NT II/1, Edycja Świętego Pawła.
Hugolin Langkammer OFM, Ewangelia według św. Marka. Wstęp – przekład z oryginału – komentarz, Pallottinum.
Komentarz teologiczno-pastoralny do Biblii Tysiąclecia — Nowy Testament, Pallottinum.
Katechizm Kościoła Katolickiego — apostolskość Kościoła, ubóstwo ewangeliczne, namaszczenie chorych, Eucharystia, modlitwa, odpoczynek i męczeństwo.
Józef Flawiusz, Dawne dzieje Izraela, księga XVIII — historyczne tło dynastii Herodów i Jana Chrzciciela.
Odsyłacze biblijne: Wj 16; Lb 27; 1 Krl 19; 2 Krl 4; Ez 34; Ps 23; Hi 9; Mk 3–5; Mt 13–14; Łk 9; J 6; Jk 5.

Uwaga redakcyjna

Przy Mk 6 szczególnie pilnujemy dziewięciu zasad:

1. „Braci i sióstr Jezusa” omawiamy zgodnie z katolicką nauką o trwałym dziewictwie Maryi, zaznaczając inne interpretacje chrześcijańskie.

2. Braku cudu nie tłumaczymy automatycznie „za małą wiarą” chorego.

3. Instrukcji misyjnych nie kopiujemy mechanicznie do każdej epoki, ale zachowujemy ich ducha prostoty i zaufania.

4. Namaszczenia olejem nie przedstawiamy jako magii.

5. W skomplikowanej genealogii Herodów zaznaczamy historyczną trudność dotyczącą imienia pierwszego męża Herodiady.

6. Córki Herodiady nie nazywamy „Salome” tak, jakby imię pochodziło z Marka — znamy je z Józefa Flawiusza.

7. Nie erotyzujemy tańca ponad to, co mówi tekst.

8. Śmierci Jana nie interpretujemy jako dowodu braku wiary albo braku Bożej opieki.

9. Rozmnożenia chleba i chodzenia po jeziorze nie redukujemy do moralnej metafory — Marek przedstawia je jako wydarzenia objawiające tożsamość Jezusa.

Następny rozdział

Mk 7 — spór o tradycję starszych i czystość, pytanie o to, co naprawdę czyni człowieka nieczystym, trudna scena z Syrofenicjanką oraz uzdrowienie głuchoniemego i aramejskie „Effatha — otwórz się”.

Podstawa tekstowa: Biblia Tysiąclecia — Pallottinum. Cytaty podajemy w skrócie, wraz z sygnaturami — pełny tekst rozdziału warto przeczytać w wydaniu Biblii.