Ewangelia według św. Łukasza 5 — wypłyń na głębię, uzdrowienie, przebaczenie i powołanie Lewiego

Zasada projektu: wszystkie dosłowne cytaty biblijne użyte w tym opracowaniu zostały sprawdzone wyłącznie w biblia.pl — Biblia Tysiąclecia, wydanie V. Pozostały tekst jest komentarzem, parafrazą i objaśnieniem.

Łk 5 — w 60 sekund

Łk 4 kończył się ważnym zdaniem Jezusa: musi głosić Dobrą Nowinę o królestwie Bożym także innym miastom. Łk 5 pokazuje, że ta misja zaczyna tworzyć: wspólnotę uczniów. Najpierw tłum ciśnie się do Jezusa, aby słuchać: słowa Bożego. Jezus wchodzi do łodzi Szymona. Szymon jest rybakiem. Wie, jak działa jezioro.

Wie też, że: całą noc pracowali i nic nie złowili. A jednak na polecenie Jezusa wypływa ponownie. Jego odpowiedź można streścić: po ludzku nie ma sensu — ale na Twoje słowo spróbuję. Efekt? Sieci zaczynają się rwać. Łodzie prawie toną od ryb. Szymon nie reaguje jednak przede wszystkim: „Świetny interes!” Pada przed Jezusem i dostrzega: własną grzeszność.

To jeden z najważniejszych momentów powołania Piotra. Spotkanie z Bożą mocą nie prowadzi go do pychy, ale do: prawdy o sobie. Jezus odpowiada: „Nie bój się”. A potem zmienia jego zawód w obraz misji: odtąd będziesz „łowił ludzi”. Nie chodzi o manipulowanie ludźmi. Grecki czasownik użyty przez Łukasza ma sens: chwytać żywych — ocalać.

Potem pojawia się człowiek dotknięty ciężką chorobą skóry, określaną tradycyjnie jako trąd. Jezus robi coś szokującego: dotyka go. Człowiek nieczysty zostaje oczyszczony. A Jezus, mimo rosnącej popularności, odchodzi: na pustkowie i modli się. Następnie przyjaciele przynoszą sparaliżowanego. Nie mogą wejść. Wchodzą więc na dach i spuszczają go przed Jezusa.

Łukasz mówi: Jezus widzi ich wiarę. Nie tylko chorego. Ich. Wiara staje się: działaniem dla drugiego człowieka. Jezus najpierw nie uzdrawia ciała. Mówi: grzechy są odpuszczone. To wywołuje konflikt. Uczeni w Piśmie i faryzeusze pytają: kto może odpuszczać grzechy poza Bogiem? I właśnie o to chodzi. Jezus uzdrawia człowieka także fizycznie jako znak, że: Syn Człowieczy ma władzę odpuszczania grzechów.

Potem Jezus spotyka Lewiego: celnika. Celnicy należeli do ludzi pogardzanych. Jezus mówi mu po prostu: „Pójdź za Mną!” Lewi zostawia wszystko. A później urządza: ucztę. Przy stole siedzą również inni celnicy. Religijni krytycy pytają: dlaczego Jezus je z grzesznikami? Jezus odpowiada obrazem lekarza. Lekarz jest potrzebny: chorym.

I daje jedno z programowych zdań Ewangelii: nie przyszedł wzywać do nawrócenia tych, którzy uważają się za zdrowych, ale grzeszników. Na końcu pojawia się pytanie o post. Jezus mówi o sobie jak o: oblubieńcu. Kiedy oblubieniec jest obecny, trwa czas wesela. Przyjdzie jednak dzień, kiedy zostanie zabrany. To pierwsza wyraźna zapowiedź: nadchodzącej straty i męki.

Potem Jezus mówi o:

nowej łacie,
starym ubraniu,
młodym winie,
starych bukłakach.

Sens nie jest: „Stary Testament jest zły”. Sens: w Jezusie przychodzi nowość, której nie da się po prostu doczepić jako dodatku do starego sposobu życia. Łk 5 to rozdział o: powołaniu, uzdrowieniu, przebaczeniu i nowym życiu.

Podział Łk 5

Łk 5,1–3

Jezus naucza z łodzi Szymona.

Łk 5,4–11

Obfity połów i powołanie Szymona, Jakuba i Jana.

Łk 5,12–16

Oczyszczenie człowieka chorego na trąd i modlitwa Jezusa.

Łk 5,17–26

Paralityk: wiara przyjaciół, odpuszczenie grzechów i uzdrowienie.

Łk 5,27–32

Powołanie Lewiego i uczta z celnikami oraz grzesznikami.

Łk 5,33–35

Pytanie o post i obraz oblubieńca.

Łk 5,36–39

Nowa szata, młode wino i stare bukłaki.

Ten rozdział po ludzku

Łk 5 pokazuje kilka osób, które spotykają Jezusa w sytuacji: „nic już nie działa”. Szymon: pracował całą noc i nic. Chory: żyje z chorobą i wykluczeniem. Paralityk: sam nie może dojść do Jezusa. Lewi: jest człowiekiem, którego religijne społeczeństwo łatwo skreśla. Każdy z nich słyszy albo doświadcza czegoś, co przekracza dotychczasowe możliwości.

Szymon musi zaufać: słowu. Chory musi uwierzyć: że Jezus chce go dotknąć i oczyścić. Przyjaciele paralityka muszą: zrobić coś konkretnego. Lewi musi: wstać od komory celnej. To nie jest rozdział o biernym patrzeniu na Jezusa. To rozdział o: odpowiedzi.

POZIOM 1 — MUSISZ WIEDZIEĆ

1. Jezioro Genezaret

To to samo wielkie jezioro, które nazywa się również:

Jeziorem Galilejskim,
Morzem Galilejskim,
Jeziorem Tyberiadzkim.

Łukasz używa określenia: Jezioro Genezaret.

2. Tłum chce słuchać słowa Bożego

To ważne sformułowanie. Nie tylko: słów interesującego nauczyciela. Łukasz określa przepowiadanie Jezusa jako: słowo Boże.

To zapowiada Dzieje Apostolskie, w których „słowo Boże” będzie się:

rozszerzać,
wzrastać,
docierać coraz dalej.

3. Łódź Szymona staje się miejscem nauczania

Jezus korzysta z normalnej rzeczy: łodzi rybackiej. Nie potrzebuje specjalnej sceny. Łódź staje się: amboną. To prosty obraz: codzienność może zostać włączona w misję Boga.

4. Szymon był już wcześniej w Ewangelii

W Łk 4 Jezus: uzdrowił jego teściową. Czyli powołanie z Łk 5 nie jest: pierwszym możliwym kontaktem Szymona z Jezusem. To pomaga zrozumieć, dlaczego Szymon jest gotowy: zaufać Jego słowu.

5. Nocny połów

Na Jeziorze Galilejskim noc była naturalnym czasem połowu. Szymon jest: profesjonalistą. Jezus: nie jest przedstawiony jako zawodowy rybak. To właśnie tworzy napięcie.

6. „Całą noc pracowaliśmy”

Szymon nie udaje: że wszystko idzie świetnie. Mówi prawdę: pracowaliśmy i nic. To niezwykle ludzki moment.

7. „Na Twoje słowo”

To jeden z najważniejszych kluczy całego rozdziału.

Szymon ma:

doświadczenie,
wiedzę,
zmęczenie,
pustą sieć.

Ale ponad tym stawia: słowo Jezusa. Nie rezygnuje z rozumu. Robi coś jeszcze: ufa Temu, którego już poznał.

8. Wiara nie oznacza braku doświadczenia

Szymon nie staje się nagle: ignorantem w swoim zawodzie. Wie, że sytuacja wygląda beznadziejnie. Wiara polega tu na: wykonaniu polecenia Jezusa mimo własnej kalkulacji.

9. Obfity połów

Połów jest tak wielki, że:

sieci zaczynają się rwać,
potrzebna jest druga łódź,
obie łodzie są mocno obciążone.

Łukasz buduje obraz: nadmiaru daru.

10. Współpraca

Szymon potrzebuje: innych rybaków. To interesujące jako obraz późniejszej misji. Nikt nie jest: samowystarczalnym apostołem.

11. Reakcja Szymona

Nie mówi: „Jestem świetnym rybakiem”. Pada przed Jezusem. Mówi o: swojej grzeszności. Spotkanie ze świętością odsłania: prawdę o człowieku.

12. „Panie”

W tej scenie Szymon zwraca się do Jezusa jako: Pana. W języku Łukasza tytuł ten ma coraz głębsze znaczenie. Nie jest tylko: grzecznościowym „proszę pana”.

13. Grzeszność Piotra nie przekreśla powołania

To bardzo ważne. Szymon mówi w praktyce: „Nie nadaję się”. Jezus odpowiada: „Nie bój się”. Bóg nie powołuje wyłącznie ludzi, którzy uważają się za: perfekcyjnych.

14. „Nie bój się”

To formuła często pojawiająca się w Biblii przy: spotkaniu z działaniem Boga.

W Łk 1 słyszeli ją:

Zachariasz,
Maryja.

W Łk 2:

pasterze.

Teraz słyszy ją: Szymon.

15. „Ludzi będziesz łowił”

Nie chodzi o: polowanie na ludzi. Greckie: ζωγρέω — zōgreō może oznaczać: chwytać żywcem / zachowywać przy życiu. W kontekście misji chodzi o: pozyskiwanie ludzi dla życia.

16. Misja ucznia wyrasta ze spotkania z Jezusem

Najpierw Szymon:

słucha,
ufa,
doświadcza,
uznaje własną grzeszność.

Dopiero potem: otrzymuje misję. To zdrowa kolejność.

17. Jakub i Jan

Są synami: Zebedeusza. Współpracują z Szymonem. Zostaną później wraz z Piotrem częścią: najbliższego grona Jezusa.

18. Zostawili wszystko

Łukasz podkreśla radykalność odpowiedzi. Nie chodzi tylko o: chwilowy entuzjazm. Powołanie ma konsekwencje: realne.

19. Czy każdy chrześcijanin ma porzucić pracę?

Nie.

W Łk 5 jest opis konkretnego powołania apostolskiego. Nie jest to automatyczny nakaz dla każdego: rzucić zawód i rodzinę. Ale każdy uczeń jest wezwany do: stawiania Jezusa na pierwszym miejscu.

20. Człowiek „cały pokryty trądem”

Biblia używa słów, które dawniej tradycyjnie tłumaczono jako: trąd. Nie każda biblijna lepra odpowiada dokładnie współczesnej chorobie Hansena. W tekstach biblijnych termin obejmował: szerszą kategorię poważnych zmian skórnych.

21. Nieczystość rytualna

Kpł 13–14 opisuje zasady związane z chorobami skóry. Człowiek uznany za nieczystego doświadczał nie tylko: problemu medycznego. Miał również ograniczony udział w: życiu wspólnoty. Dlatego uzdrowienie oznacza: powrót.

22. Prośba chorego

Człowiek nie pyta: „Czy potrafisz?” Jest przekonany, że Jezus potrafi. Pytanie brzmi: „Czy chcesz?” To ogromne wyznanie: mocy Jezusa.

23. Jezus dotyka

To jeden z najbardziej wymownych gestów. Według logiki czystości rytualnej dotknięcie nieczystego mogło prowadzić do: zaciągnięcia nieczystości. W tej scenie dzieje się odwrotnie. Nieczystość nie „zaraża” Jezusa. To Jezus: przekazuje oczyszczenie.

24. „Chcę”

Jezus odpowiada bez wahania. To bardzo krótka scena.

Nie ma:

magicznej formuły,
rytuału,
zaklęcia.

Jest: wola i słowo Jezusa.

25. Natychmiastowe oczyszczenie

Łukasz podkreśla: natychmiast. To pokazuje: skuteczność słowa Jezusa.

26. Kapłan

Jezus nakazuje uzdrowionemu pokazać się: kapłanowi. Dlaczego? Prawo Mojżeszowe przewidywało procedurę potwierdzenia oczyszczenia. To pokazuje: Jezus nie ignoruje społeczno-religijnego powrotu człowieka do wspólnoty.

27. Jezus nie szuka reklamy

Mimo zakazu rozgłaszania wieść: się rozszerza.

Ludzie przychodzą:

słuchać,
szukać uzdrowienia.

Popularność rośnie.

28. Jezus odchodzi na modlitwę

To jeden z najbardziej charakterystycznych motywów Łukasza. Im bardziej rośnie: tłum, tym bardziej Jezus nie rezygnuje z: samotnej modlitwy.

29. Modlitwa nie jest dodatkiem

Łukasz pokazuje: działalność i modlitwa nie są konkurencją.

Jezus:

działa,
uzdrawia,
naucza,

a potem: odchodzi do Ojca.

30. Faryzeusze

Faryzeusze byli ruchem religijnym bardzo poważnie traktującym:

Prawo,
czystość,
pobożność,
tradycję.

Nie wolno sprowadzać ich do: kreskówkowych „złych ludzi”. W Ewangeliach są jednak często przedstawiani jako: rozmówcy i krytycy Jezusa.

31. Uczeni w Piśmie

To specjaliści związani z: interpretacją Prawa. W Łk 5 zaczyna się wyraźniej pojawiać: konflikt o autorytet Jezusa.

32. Paralityk

Człowiek jest: sparaliżowany. Sam nie może dotrzeć do Jezusa. Potrzebuje: ludzi.

33. Wiara przyjaciół

Łukasz mówi: Jezus widzi „ich wiarę”. To niezwykłe. Wiara nie jest tutaj tylko: prywatnym uczuciem chorego.

Jest widoczna w:

niesieniu,
szukaniu drogi,
wejściu na dach,
opuszczeniu chorego przed Jezusa.

34. Wiara jako czyn

Nie wiemy dokładnie, co każdy z tych ludzi czuł. Wiemy: co zrobili. To biblijna lekcja: wiara często staje się widoczna w działaniu.

35. Dach domu

Palestyńskie domy miały płaskie dachy, dostępne z zewnątrz lub wewnątrz. Konstrukcja umożliwiała: rozebranie części pokrycia. Scena nie jest więc absurdem architektonicznym.

36. Jezus najpierw mówi o grzechach

Wszyscy prawdopodobnie oczekują: uzdrowienia ciała. Jezus zaczyna od: przebaczenia. To pokazuje, że jego misja sięga: głębiej niż fizyczne leczenie.

37. Czy choroba była karą za konkretne grzechy paralityka?

Tekst: tego nie mówi. Nie wolno automatycznie wnioskować: „jest sparaliżowany, bo zgrzeszył”. Biblia zna związki między grzechem i cierpieniem na poziomie całej upadłej rzeczywistości, ale nie pozwala prostą linią przypisywać każdej chorobie: konkretnej winy chorego.

38. Odpuszczenie grzechów

To najważniejsza kontrowersja sceny. Uczeni pytają: kto może odpuszczać grzechy poza samym Bogiem? To pytanie jest teologicznie: trafne. I dlatego scena jest tak mocna. Jezus przypisuje sobie władzę, która dotyczy: sfery Boga.

39. Bluźnierstwo

Jeśli zwykły człowiek sam z siebie powiedziałby: „Ja ostatecznie odpuszczam twoje grzechy przeciw Bogu”, byłoby to ogromne roszczenie. Dlatego krytycy Jezusa rozumieją: stawkę.

40. Jezus zna ich myśli

Łukasz przedstawia Jezusa jako tego, który rozpoznaje: ich rozumowanie. Potem odpowiada pytaniem.

41. Co łatwiej powiedzieć?

Powiedzieć: „Grzechy są odpuszczone” jest zewnętrznie łatwiej, bo nie można tego natychmiast: zweryfikować wzrokiem. Powiedzieć sparaliżowanemu: „Wstań” można zweryfikować: natychmiast.

42. Uzdrowienie jest znakiem

Jezus uzdrawia ciało, aby pokazać: że ma władzę również w niewidzialnej sferze przebaczenia. Cud nie jest: sztuczką. Jest: znakiem tożsamości i misji Jezusa.

43. Syn Człowieczy

Jezus używa tytułu: „Syn Człowieczy”. To jeden z Jego najważniejszych tytułów w Ewangeliach. Ma tło m.in. w: Dn 7.

Może podkreślać zarówno:

prawdziwe człowieczeństwo,
jak i szczególną władzę daną przez Boga.

44. Człowiek wstaje

Paralityk:

wstaje,
bierze swoje posłanie,
idzie do domu,
wielbi Boga.

To pełna przemiana sytuacji. Najpierw: inni go niosą. Potem: on niesie swoje nosze.

45. Od niesionego do idącego

To jeden z najpiękniejszych obrazów rozdziału. Jezus nie tylko: łagodzi problem. Przywraca człowiekowi: możliwość samodzielnego działania.

46. Uwielbienie Boga

Łukasz często kończy cuda: uwielbieniem Boga. To ważne. Cud nie ma zakończyć się: kultem uzdrowionego lub kultem spektaklu. Ma prowadzić: ku Bogu.

47. „Dziś”

Łukasz ponownie używa swojego ważnego słowa: dzisiaj. W Łk 2: dziś narodził się Zbawiciel. W Łk 4: dziś spełniło się Pismo. W Łk 5: dziś zobaczyliśmy rzeczy niezwykłe. Zbawienie jest: wydarzeniem teraźniejszym.

48. Lewi

Jezus spotyka celnika: Lewiego. Mateusz w paralelnym tekście używa imienia: Mateusz. Tradycja chrześcijańska często identyfikuje te postacie, choć kwestia dokładnego utożsamienia jest przedmiotem dyskusji egzegetycznej. W Łukaszu imię brzmi: Lewi.

49. Celnik

Celnik pobierał opłaty i podatki.

Był często postrzegany jako:

współpracownik systemu rzymskiego,
człowiek mogący nadużywać finansowo,
ktoś moralnie podejrzany.

Dlatego celnicy stają się w Ewangelii przykładem ludzi: społecznie i religijnie pogardzanych.

50. Jezus powołuje człowieka przy pracy

Tak jak Szymon był przy: sieciach, Lewi jest przy: komorze celnej. Jezus wchodzi: w zwykłe miejsce życia człowieka.

51. „Pójdź za Mną”

Powołanie jest: osobiste. Chrześcijaństwo nie zaczyna się tylko od: przyjęcia poglądów. Zaczyna się od: pójścia za Jezusem.

52. Lewi zostawia wszystko

Łukasz ponownie używa języka: radykalnej odpowiedzi. Szymon i jego towarzysze: zostawili wszystko. Lewi: zostawia wszystko.

53. Lewi urządza ucztę

Nawrócenie nie prowadzi go do: izolacji. Zaprasza innych. Jego dom staje się: miejscem spotkania z Jezusem.

54. Stół w Ewangelii Łukasza

To jeden z ważnych tematów.

Przy stole Jezus:

spotyka grzeszników,
naucza,
przebacza,
objawia królestwo,
później ustanawia Eucharystię.

Stół staje się: miejscem teologicznym.

55. Dlaczego Jezus je z grzesznikami?

Nie dlatego, że mówi: „grzech nie ma znaczenia”. Sam odpowiada: przyszedł wzywać grzeszników do nawrócenia. Jego bliskość nie jest: aprobatą zła. Jest: drogą ratunku.

56. Lekarz

Jezus używa prostego obrazu: lekarz jest potrzebny choremu. Nie idzie do grzeszników dlatego, że: grzech jest obojętny. Idzie dlatego, że: człowiek potrzebuje uzdrowienia.

57. „Sprawiedliwi”

Czy Jezus naprawdę uważa faryzeuszy za ludzi bez grzechu? Nie należy tego czytać naiwnie. Wypowiedź ma charakter: polemiczny. Człowiek, który uważa, że: nie potrzebuje lekarza, nie przyjmie: leczenia.

58. Nawrócenie

Greckie: μετάνοια — metanoia powraca. Jezus nie tylko: przebywa z grzesznikami. Wzywa ich: do zmiany życia.

59. Pytanie o post

Uczniowie Jana i faryzeuszy: poszczą. Uczniowie Jezusa: jedzą i piją. Powstaje pytanie: dlaczego?

60. Jezus jako oblubieniec

To ogromnie ważny obraz. W Starym Testamencie obraz oblubieńca bywa związany z: Bogiem i Jego relacją z Izraelem. Jezus stosuje obraz do: siebie. To ma duże znaczenie chrystologiczne.

61. Wesele i obecność Jezusa

Gdy oblubieniec jest: obecny, naturalną reakcją jest: radość. Misja Jezusa nie jest religią: permanentnego smutku.

62. „Zabiorą oblubieńca”

To zdanie ma ciemniejszy ton. Jezus zapowiada: czas, kiedy zostanie zabrany. Pierwsi chrześcijanie odczytywali to w świetle: męki i śmierci.

63. Post chrześcijański

Jezus nie znosi: postu. Mówi, że nadejdzie czas, kiedy uczniowie: będą pościć. Post otrzymuje nowy kontekst: relacji z Chrystusem.

64. Nowa łata

Jezus podaje obraz: nowej tkaniny i starego ubrania.

Jeśli oderwiesz kawałek nowego materiału i przyszyjesz go do starego:

niszczysz nowe,
nie rozwiązujesz dobrze problemu starego.

Sens: nowość Jezusa nie jest kosmetyczną poprawką.

65. Młode wino

Młode wino fermentuje. Potrzebuje: elastycznego pojemnika. Stary, wysuszony bukłak może: pęknąć.

66. Bukłaki

Bukłaki wykonywano ze: skór zwierzęcych. Nowe były elastyczne. Stare: sztywniały. To codzienny obraz, który słuchacze dobrze rozumieli.

67. Nowość Jezusa

Nie chodzi o: pogardę wobec Starego Testamentu.

Jezus sam żyje:

Pismem Izraela,
modlitwą Izraela,
świętami,
Prawem.

Chodzi o to, że w Nim: historia zbawienia wchodzi w nowy etap.

68. Stare i nowe

Chrześcijaństwo nie mówi: „stare było całkowicie złe”. Mówi: obietnica zmierzała ku wypełnieniu. Jezus jest: wypełnieniem.

69. Ostatnie zdanie o starym winie

Łukasz dodaje uwagę, której nie ma w identycznej formie w innych synoptykach: człowiek przyzwyczajony do starego może powiedzieć, że stare jest lepsze. To bardzo realistyczne. Nowość Boga może spotkać się z oporem nie dlatego, że jest: zła, ale dlatego, że człowiek: przyzwyczaił się do starego.

70. Łk 5 ma trzy wielkie tematy

Hugolin Langkammer wskazuje w tym fragmencie większej części Ewangelii trzy mocno powracające tematy:

powołanie i pójście za Jezusem,
uzdrowienie,
wspólnota stołu.

W Łk 5 wszystkie trzy są już bardzo widoczne.

POZIOM 2 — WARTO WIEDZIEĆ

71. Powołanie Piotra u Łukasza jest rozbudowane

Marek opisuje powołanie pierwszych uczniów: bardzo krótko. Łukasz umieszcza przed odpowiedzią uczniów: cudowny połów. Dzięki temu pójście za Jezusem nie jest reakcją na: przypadkowego nieznajomego. Jest odpowiedzią na: doświadczenie mocy Jego słowa.

72. Piotr poznaje Jezusa i siebie jednocześnie

Im bardziej rozpoznaje: kim jest Jezus, tym bardziej widzi: kim jest on sam. To klasyczny motyw biblijny. Izajasz w Iz 6, spotykając świętość Boga, mówi o: własnej nieczystości.

73. Świętość Boga nie kończy się wyrzuceniem człowieka

Szymon prosi: odejdź ode mnie. Jezus: nie odchodzi. Przeciwnie: powołuje go. To niezwykle ewangeliczne. Świadomość grzechu nie ma prowadzić do: ucieczki od Boga. Ma prowadzić do: przyjęcia łaski i przemiany.

74. „Nie bój się” po wyznaniu grzechu

Jezus nie mówi: „Grzech nie istnieje”. Nie mówi też: „Jesteś beznadziejny”. Mówi: nie bój się. A potem daje: misję.

75. Powołanie nie jest nagrodą za perfekcję

Piotr nie zostaje powołany dlatego, że powiedział: „jestem najlepszy”. Zostaje powołany po słowach: „jestem grzeszny”.

76. Powołany uczeń nadal będzie się uczył

Łukasz później pokaże:

błędy Piotra,
niezrozumienie,
zaparcie się Jezusa.

Powołanie nie oznacza: natychmiastowej doskonałości. Oznacza: wejście na drogę.

77. „Łowienie ludzi” a misja Kościoła

Przypis Biblii Tysiąclecia do Łk 5 łączy ten obraz z: misyjną działalnością Kościoła. Kościół ma: prowadzić ludzi do życia w Chrystusie. Nie manipulować nimi.

78. Trędowaty doświadcza podwójnego uzdrowienia

Po pierwsze: ciało. Po drugie: możliwość powrotu do społeczności. Czasem choroba rani nie tylko organizm.

Rani również:

relacje,
pozycję społeczną,
poczucie godności.

Jezus dotyka: całego problemu.

79. Dotyk Jezusa

Jezus mógłby uzdrowić: słowem z odległości. A jednak dotyka. To pokazuje: bliskość. Dla człowieka, którego inni mogli unikać, sam dotyk jest: wydarzeniem.

80. Jezus respektuje procedurę wspólnoty

Po uzdrowieniu wysyła człowieka: do kapłana. To oznacza, że troska o osobę nie kończy się na: osobistym doświadczeniu. Potrzebny jest także: powrót do wspólnoty.

81. Popularność i modlitwa

Łk 5,15–16 pokazuje paradoks:

Im więcej ludzi chce Jezusa: tym bardziej znajduje przestrzeń na modlitwę.

To ważna lekcja dla:

duszpasterstwa,
pracy,
aktywizmu,
służby.

82. Nie każda potrzeba tłumu wyznacza plan dnia Jezusa

Ludzie mają realne potrzeby. Ale Jezus nie pozwala, żeby: presja wszystkich potrzeb zniszczyła Jego relację z Ojcem.

83. Przyjaciele paralityka

To jeden z najmocniejszych biblijnych obrazów: wstawiennictwa przez czyn. Nie tylko: „pomodlę się za ciebie”. Ale: „zaniosę cię tam, gdzie sam nie możesz dojść”.

84. Wspólnota może nieść człowieka

Czasem człowiek jest:

fizycznie słaby,
psychicznie wyczerpany,
duchowo sparaliżowany.

Potrzebuje ludzi, którzy: nie zrezygnują z niego.

85. Jezus „widzi” wiarę

Wiara ma: widzialne skutki. W tej scenie widać ją: na dachu.

86. Przebaczenie jest większym cudem niż wygląda

Uzdrowienie ciała robi większe: wrażenie wizualne. Ale Langkammer podkreśla, że Łukasz eksponuje: odpuszczenie grzechów jako jeden z największych znaków: Bożego miłosierdzia.

87. Jezus uzdrawia duszę i ciało

Nie warto stawiać: jednego przeciw drugiemu. Jezus troszczy się o: całego człowieka.

88. Powołanie Lewiego pogłębia temat grzesznika

Piotr mówi: jestem grzeszny. Lewi jest człowiekiem należącym do grupy określanej jako: grzesznicy. Jezus powołuje: obu.

89. Jezus przy stole z grzesznikami

To jedna z najbardziej charakterystycznych cech Jezusa. Nie zbawia ludzi wyłącznie: z kazalnicy. Wchodzi: do ich domów.

90. Uczta jako obraz królestwa

W Biblii uczta często jest obrazem: zbawienia. Łukasz będzie rozwijał to bardzo mocno. Spotkanie przy stole Lewiego jest więc czymś więcej niż: obiadem.

91. Bliskość nie oznacza relatywizmu

To bardzo ważne współcześnie. Można być blisko człowieka, nie mówiąc: „wszystko, co robisz, jest dobre”.

Jezus:

je,
rozmawia,
przyjmuje człowieka,

i równocześnie: wzywa do nawrócenia.

92. Miłosierdzie i nawrócenie nie są przeciwnikami

Fałszywa alternatywa:

albo miłosierdzie albo wymagania.

Jezus łączy: bliskość + wezwanie do zmiany.

93. Post uczniów Jana

Jan prowadził surowe życie. Jego uczniowie zachowywali praktyki: postne. Pytanie o uczniów Jezusa jest więc naturalne.

94. Jezus nie odrzuca tradycji postu

Sam pościł: na pustyni. Później mówi: uczniowie będą pościć. Spór dotyczy: czasu i znaczenia.

95. Oblubieniec jako obraz Boga

Prorocy opisują relację Boga z Izraelem jak: małżeństwo.

Np.:

Oz 2,
Iz 54,
Iz 62.

Kiedy Jezus przedstawia siebie jako: oblubieńca, to nie jest banalna metafora weselna. Ma: ogromną głębię teologiczną.

96. Jezus jest centrum praktyk religijnych

Post nie jest wartością: absolutną samą w sobie. Jego sens zależy od: relacji z Bogiem. Obecność Jezusa zmienia: czas.

97. Młode wino potrzebuje nowych bukłaków

Nowość Ewangelii wymaga: przemiany człowieka. Nie wystarczy: dopisać Jezusa jako jednego punktu do starego planu życia.

98. Chrześcijaństwo jako „dodatek”

Błąd: „Mam swoje życie, swoje wartości i swoje cele, a Jezus będzie dodatkiem religijnym”. Łk 5 sugeruje: nowa rzeczywistość wymaga nowej formy życia.

99. Nowość nie oznacza chaosu

„Nowe bukłaki” nie oznaczają: rób cokolwiek. Jezus nie odrzuca prawdy, moralności ani historii zbawienia. Przynosi: wypełnienie.

100. Opór przed nowością

Ostatnia uwaga o starym winie jest bardzo ludzka. Człowiek mówi: znam stare, stare jest dobre. To może tłumaczyć: część oporu wobec Jezusa.

POZIOM 3 — GŁĘBIEJ

101. Słowo Jezusa jest twórcze

W Łk 5 słowo Jezusa:

powoduje połów,
oczyszcza chorego,
odpuszcza grzechy,
podnosi paralityka,
powołuje Lewiego.

To nie jest: komentarz do rzeczywistości. Słowo Jezusa: zmienia rzeczywistość.

102. „Na Twoje słowo” jako model ucznia

To zdanie Szymona jest praktycznie: definicją posłuszeństwa wiary. Nie: „Rozumiem wszystko, więc zrobię”. Ale: „Nie rozumiem wszystkiego, ale znam Ciebie na tyle, żeby Ci zaufać”.

103. Od słuchacza do apostoła

Szymon zaczyna jako: właściciel łodzi. Potem staje się: człowiekiem powołanym do misji. Jezus bierze coś, co Szymon zna: rybołówstwo, i używa tego jako obrazu: przyszłego apostolstwa.

104. Łódź i Kościół

W tradycji chrześcijańskiej łódź stała się później symbolem: Kościoła. Łk 5 sam nie mówi: „ta łódź oznacza Kościół”. To późniejsza, bardzo naturalna interpretacja duchowa. Nie należy jej mieszać z: dosłownym sensem tekstu.

105. Połów jako znak przyszłej misji

Biblia Tysiąclecia w przypisie wyraźnie wskazuje: cudowny połów uświetnia powołanie Piotra, a „łowienie ludzi” zapowiada misję Kościoła. To ważny pomost: Ewangelia → Dzieje Apostolskie.

106. Piotr w Dziejach Apostolskich

Ten, który mówi: jestem grzeszny,

później w Dz:

głosi Pięćdziesiątnicę,
prowadzi wspólnotę,
uzdrawia,
otwiera misję na pogan.

To pokazuje: co łaska może zrobić z człowiekiem, który pozwala się powołać.

107. Jezus przekracza granicę nieczystości

W scenie trędowatego można zobaczyć ważną dynamikę: Jezus nie boi się wejść w przestrzeń ludzkiego wykluczenia. Jego świętość nie jest: krucha.

108. Świętość Jezusa jest „zaraźliwa” dobrem

To metafora, nie termin biblijny.

Ale dobrze oddaje paradoks:

Zwykle nieczystość przechodziła na: dotykającego. Tutaj oczyszczenie przechodzi: od Jezusa do chorego.

109. Kapłan jako świadectwo

Pokazanie się kapłanowi ma również funkcję: świadectwa. Oczyszczenie jest: publicznie potwierdzalne.

110. Modlitwa i moc

Łukasz nie przedstawia Jezusa jako: automatu do cudów. Źródłem Jego misji jest: relacja z Ojcem. Dlatego po wielkiej popularności: modli się.

111. Konflikt zaczyna się od przebaczenia

To znaczące. Największy spór nie wybucha dlatego, że Jezus: uzdrowił. Wybucha dlatego, że: odpuszcza grzechy. Czyli pytanie brzmi: kim On jest?

112. Cud jako odpowiedź na pytanie chrystologiczne

Krytycy pytają w sercu: kto to jest? Jezus odpowiada czynem: wstań. Cud nie jest tylko: pomocą choremu. Jest także: objawieniem tożsamości Syna Człowieczego.

113. Odpuszczenie jako nowe stworzenie

Grzech niszczy: relację. Przebaczenie przywraca: wspólnotę z Bogiem. Dlatego dla Łukasza jest to: centralny element zbawienia.

114. Czterech przyjaciół?

Marek mówi o: czterech niosących. Łukasz w swoim opisie nie eksponuje tej liczby. Jeśli pracujemy ściśle na Łukaszu: nie musimy dodawać szczegółów z Marka do jego narracji. To ważna zasada czytania synoptyków: najpierw pozwól każdemu ewangeliście mówić własnym głosem.

115. Faryzeusze „z każdej miejscowości”

Łukasz rozszerza obraz obecności:

faryzeuszy,
nauczycieli Prawa.

To podkreśla rosnącą rangę: działalności i kontrowersji wokół Jezusa.

116. Moc Pana uzdrawia

Łk 5,17 wiąże uzdrawianie z: mocą Pana. To kolejny element obrazu Jezusa działającego: w Bożej mocy.

117. Ludzie wiary

Langkammer zwraca uwagę, że choć: Jezus uzdrawia i odpuszcza, to potrzebni są również: ludzie wiary, którzy przynoszą chorego. To piękny model: wspólnoty Kościoła.

118. Lewi przy stole

Powołanie prowadzi natychmiast do: komunii. Nie ma tylko: „ja i Jezus”. Pojawia się: stół z innymi.

119. Ewangelia tworzy nową wspólnotę

Przy stole siedzą ludzie, których pobożne środowisko mogło: odrzucać. Jezus tworzy wspólnotę, której fundamentem jest: wezwanie do nawrócenia i łaska.

120. Kościół jako wspólnota „leczonych”

Obraz lekarza pomaga uniknąć pychy. Kościół nie jest: klubem ludzi, którzy nigdy nie byli chorzy. Jest wspólnotą ludzi potrzebujących: Lekarza.

121. Eucharystyczne echo stołu

Nie wolno automatycznie powiedzieć: uczta Lewiego = Eucharystia. To nie ten sam obrzęd. Ale w Łukaszowej teologii stołu można widzieć przygotowanie do: wspólnoty eucharystycznej. Langkammer również łączy motyw stołu z szerszą wizją wspólnoty.

122. Nawrócony grzesznik nie zostaje sam

Lewi: zaprasza innych. To naturalny dynamizm: spotkanie z Jezusem rodzi pragnienie, aby inni też Go spotkali.

123. Oblubieniec i mesjańskie wesele

Prorocy zapowiadali odnowienie relacji Boga z ludem w języku: małżeństwa. Jezus mówi: Oblubieniec jest tutaj. To brzmi jak: czas mesjański już nadszedł.

124. „Zabiorą” i cień krzyża

Łk 5 jest jeszcze bardzo wcześnie w Ewangelii. A jednak pojawia się zdanie: oblubieniec zostanie zabrany. Radość uczniów nie jest więc: naiwną beztroską. Droga Jezusa zmierza ku: męce.

125. Nowa szata i nowe wino a judaizm

Należy bardzo uważać na antyjudaistyczne interpretacje. Nie wolno mówić: „stary judaizm jest bezwartościowy, Jezus go wyrzucił”. Jezus jest Żydem. Apostołowie są Żydami. Pismo Izraela jest Pismem Jezusa. Obraz mówi o: nowym etapie zbawienia, nie o pogardzie dla Izraela.

126. Stary Testament i Nowy Testament

„Nowy” nie znaczy: „pierwszy był pomyłką”. Nowy Testament wyrasta: ze Starego. Obietnica zmierza do: wypełnienia.

127. Łk 5 i temat miłosierdzia

Rozdział pokazuje Jezusa wobec:

grzesznego Piotra,
nieczystego chorego,
sparaliżowanego,
celnika,
grzeszników przy stole.

To praktyczne objawienie: miłosierdzia.

128. Miłosierdzie nie jest miękkością

Jezus:

oczyszcza,
przebacza,
powołuje,
wzywa do nawrócenia.

Miłosierdzie oznacza: realne wyciąganie człowieka z sytuacji, która go niszczy.

129. Człowiek może być jednocześnie grzesznikiem i powołanym

Piotr: „jestem grzeszny”. Jezus: „odtąd będziesz…” To napięcie jest fundamentalne dla chrześcijaństwa. Łaska nie mówi: grzech nie istnieje. Mówi: grzech nie musi mieć ostatniego słowa.

130. Rozdział o przejściu

Łk 5 pełen jest ruchu:

z pustych sieci do obfitości,
z lęku do powołania,
z nieczystości do oczyszczenia,
z paraliżu do chodzenia,
z grzechu do przebaczenia,
z komory celnej do uczniostwa,
ze starego do nowego.

To rozdział: przemiany.

Klucz do Biblii — Łk 5

1. Kto mówi lub pisze?

Narratorem jest: Łukasz. Najważniejsze wypowiedzi należą do: Jezusa.

Słyszymy też:

Szymona,
chorego,
uczonych w Piśmie,
faryzeuszy,
ludzi pytających o post.

2. Do kogo mówi Jezus?

Do:

Szymona,
chorego,
paralityka,
religijnych krytyków,
Lewiego,
uczniów i rozmówców pytających o post.

3. W jakiej sytuacji?

Jezus rozpoczął: publiczną działalność w Galilei. Jego sława rośnie.

Równocześnie zaczyna:

powoływać uczniów,
uzdrawiać,
przebaczać,
tworzyć wspólnotę przy stole,
wchodzić w spór z religijnymi interpretatorami.

4. Co wydarzyło się wcześniej?

Łk 4:

zwycięstwo nad pokusą,
program w Nazarecie,
odrzucenie,
Kafarnaum,
egzorcyzm,
uzdrowienia,
decyzja, że trzeba iść dalej.

Łk 5 pokazuje: kto pójdzie z Jezusem.

5. Jaki to gatunek?

Mamy:

narracje powołaniowe,
opisy cudów,
scenę sporu,
obraz lekarza,
metaforę oblubieńca,
krótkie przypowieści o ubraniu i winie.

Nie wszystko jest: dosłowną instrukcją. Obrazy wymagają: interpretacji.

6. Co tekst oznaczał dla pierwszych odbiorców?

Pokazywał, że:

słowo Jezusa ma moc;
powołanie opiera się na zaufaniu;
grzeszność człowieka nie przekreśla powołania;
Jezus oczyszcza wykluczonych;
modlitwa jest centrum Jego misji;
Jezus ma władzę odpuszczania grzechów;
wiara może nieść drugiego człowieka;
Jezus wzywa grzeszników do nawrócenia;
Jego obecność jest czasem mesjańskiej radości;
w Nim przychodzi nowość wymagająca nowego życia.

7. Co mówi o Bogu?

Bóg:

działa przez słowo Jezusa,
oczyszcza,
przebacza,
powołuje grzeszników,
przywraca człowieka wspólnocie,
chce nawrócenia,
daje nowość.

8. Co mówi o człowieku?

Człowiek:

może pracować i nic nie osiągnąć,
może potrzebować zaufania ponad własną kalkulację,
jest grzeszny,
może być wykluczony,
może potrzebować pomocy innych,
może zostać powołany mimo przeszłości,
może opierać się nowości Boga.

Niezbędnik Biblijny — Łk 5

Osoby

Jezus

Nauczyciel, Pan, uzdrowiciel, Syn Człowieczy, lekarz grzeszników i oblubieniec.

Szymon Piotr

Rybak powołany do misji.

Jakub i Jan

Synowie Zebedeusza, współpracownicy Szymona.

Chory na trąd

Człowiek wykluczony przez chorobę i przepisy dotyczące nieczystości.

Paralityk

Człowiek przyniesiony przez innych do Jezusa.

Faryzeusze

Ruch religijny przywiązany do Prawa i tradycji.

Uczeni w Piśmie / nauczyciele Prawa

Specjaliści od interpretacji Pisma i Prawa.

Lewi

Celnik powołany przez Jezusa.

Miejsca

Jezioro Genezaret

Jezioro Galilejskie.

Galilea

Główny region pierwszego etapu działalności Jezusa.

Dom

W historii paralityka i uczty Lewiego dom staje się miejscem:

spotkania, przebaczenia i wspólnoty.

Pustkowie

Miejsce modlitwy Jezusa.

Zawody

Rybak

Praca wymagająca:

doświadczenia,
współpracy,
znajomości jeziora,
ciężkiej pracy.

Celnik

Poborca opłat i podatków.

Zawód społecznie: podejrzany i pogardzany.

Religia i zwyczaje

Trąd / choroby skóry

Regulowane przez:

Kpł 13–14.

Kapłan

Potwierdzał możliwość powrotu oczyszczonego człowieka do wspólnoty.

Post

Praktyka:

pokutna,
modlitewna,
religijna.

Uczta

W świecie Biblii wspólny stół oznaczał:

bliskość i wspólnotę.

Słowa, które warto znać

1. ῥῆμα — rhēma

Znaczenie: słowo, wypowiedź.
W scenie połowu: Szymon ufa wypowiedzi Jezusa.
Klucz: słowo Jezusa jest skuteczne.

2. κύριος — Kyrios

Znaczenie: Pan.
W Łk 5: Szymon używa tytułu wobec Jezusa po cudownym połowie.
W chrześcijaństwie: jeden z podstawowych tytułów Jezusa.

3. ἁμαρτωλός — hamartōlos

Znaczenie: grzesznik.
W Łk 5: Szymon nazywa siebie grzesznym, a później Jezus zasiada z grzesznikami.
Klucz: grzeszność nie jest przemilczana, ale nie przekreśla możliwości spotkania z Jezusem.

4. ζωγρέω — zōgreō

Znaczenie: chwytać żywcem, zachowywać przy życiu.
W Łk 5,10: obraz przyszłej misji Piotra.
Klucz: misja prowadzi ku życiu.

5. καθαρίζω — katharizō

Znaczenie: oczyszczać.
W Łk 5: Jezus oczyszcza człowieka chorego.
Związek: od greckiego rdzenia pochodzi m.in. słowo „katharsis” — oczyszczenie.

6. ἄφεσις / ἀφίημι — aphesis / aphiēmi

Znaczenie: odpuszczenie / odpuszczać.
W Łk 5: Jezus ogłasza odpuszczenie grzechów paralitykowi.

7. μετάνοια — metanoia

Znaczenie: nawrócenie, przemiana myślenia i życia.
W Łk 5: Jezus przychodzi wzywać grzeszników do nawrócenia.

8. νυμφίος — nymphios

Znaczenie: oblubieniec.
W Łk 5: Jezus używa tego obrazu wobec siebie.
Tło: prorocki obraz Boga jako Oblubieńca Izraela.

9. καινός — kainos

Znaczenie: nowy jakościowo.
W obrazach o szacie i winie: podkreśla nowość rzeczywistości przynoszonej przez Jezusa.

Most między Testamentami

1. Iz 6 → Piotr

Izajasz spotyka świętość Boga i mówi o: własnej nieczystości. Piotr doświadcza mocy Jezusa i mówi o: własnej grzeszności. W obu przypadkach doświadczenie świętości prowadzi do: powołania.

2. Ez 47 → ryby i obfitość

Wizja Ezechiela przedstawia wodę życia i wielką ilość ryb. Nie jest to bezpośredni cytat Łk 5, ale późniejsza chrześcijańska interpretacja może widzieć: szeroki motyw życia i misji.

3. Kpł 13–14 → chory na trąd

Prawo określa:

rozpoznanie choroby,
nieczystość,
powrót do wspólnoty.

Jezus uzdrawia i odsyła człowieka: do kapłana.

4. Dn 7 → Syn Człowieczy

Daniel widzi postać: jakby Syna Człowieczego, której zostaje dana: władza. Jezus używa tytułu, mówiąc o swojej władzy: odpuszczania grzechów.

5. Oz 2 → Oblubieniec

Bóg przedstawia relację z Izraelem w języku: małżeństwa. Jezus mówi o sobie: oblubieniec.

6. Iz 54 i 62 → Bóg jako Oblubieniec

Prorockie teksty wiążą zbawienie z: radością weselną. Obecność Jezusa oznacza: mesjański czas radości.

7. Jr 31 → nowe przymierze

Jeremiasz zapowiada: nowe przymierze. Obrazy młodego wina i nowych bukłaków wpisują się w większą biblijną dynamikę: nowości Bożego działania.

8. J 21 → cudowny połów

Ewangelia Jana opisuje po zmartwychwstaniu: kolejny cudowny połów. Biblia Tysiąclecia wskazuje ten związek w przypisie do Łk 5. W obu scenach ważny jest: Piotr i jego misja.

Tradycja katolicka

1. „Wypłyń na głębię”

Słowa te są często używane duchowo jako wezwanie: do większego zaufania Chrystusowi. Trzeba pamiętać, że dosłownie w Łk 5 są: poleceniem skierowanym do Szymona w konkretnej sytuacji połowu. Dopiero potem można zastosować je: duchowo.

2. Powołanie Piotra

Kościół widzi w Piotrze: jednego z najważniejszych apostołów. Łk 5 pokazuje, że jego powołanie zaczyna się nie od: perfekcji, ale od: spotkania z Jezusem i uznania własnej grzeszności.

3. Sakrament pojednania

Łk 5 nie opisuje jeszcze: sakramentu spowiedzi w jego późniejszej formie. Jest jednak fundamentalnym tekstem pokazującym: Jezus posiada władzę odpuszczania grzechów. Po zmartwychwstaniu przekaże Kościołowi posługę: pojednania.

4. Uzdrowienie całego człowieka

Katolicka wizja zbawienia obejmuje:

duszę,
ciało,
relacje,
wspólnotę.

Łk 5 jest świetnym przykładem: integralnego zbawienia.

5. Post

Kościół zachowuje praktykę postu. Nie dlatego, że: Oblubieńca nie ma w ogóle. Ale dlatego, że żyjemy między: pierwszym przyjściem Chrystusa a pełnią Jego powrotu.

Post może wyrażać:

pokutę,
oczekiwanie,
solidarność,
panowanie nad sobą.

6. Nowe bukłaki

W tradycji duchowej obraz oznacza często potrzebę: przemiany serca, aby przyjąć: nowość łaski.

Co mówi Hugolin Langkammer OFM?

1. Trzy tematy tej części Ewangelii

Langkammer wskazuje szczególnie:

powołanie i pójście za Jezusem,
uzdrowienia,
wspólnotę stołu.

Łk 5 wprowadza wszystkie trzy.

2. Powołanie Szymona

Łukasz przesuwa powołanie pierwszych uczniów po wcześniejszej działalności Jezusa w Kafarnaum. Dzięki temu powołanie jest związane z: doświadczeniem mocy słowa Jezusa.

3. Posłuszeństwo słowu

Langkammer podkreśla, że skuteczność spotkania wymaga: posłuszeństwa słowu Jezusa, nawet gdy z ludzkiego punktu widzenia szanse wydają się: zerowe. Szymon jako doświadczony rybak najlepiej wie, że po bezowocnej nocy kolejny połów wygląda: nieracjonalnie.

4. Skuteczność słowa

Słowo Jezusa nie tylko daje: ryby. Zmienia: całe życie uczniów. Połów prowadzi do: powołania.

5. Jezus jako Zbawiciel

Langkammer widzi w Łk 5 serię scen przedstawiających Jezusa jako: Zbawiciela.

Piotr wyznaje grzeszność.
Trędowaty zostaje oczyszczony.
Paralityk otrzymuje odpuszczenie.
Lewi zostaje powołany.

To nie jest zbiór przypadkowych historii.

6. Dotknięcie trędowatego

Langkammer zwraca uwagę na różnicę wobec Naamana. Prorok Starego Testamentu nie uzdrawia Naamana przez: własny dotyk i własne słowo. Jezus: dotyka i rozkazuje. Narracja ukazuje Jego wyjątkową: władzę.

7. Modlitwa

Po wzroście popularności Jezus: odchodzi na modlitwę. Langkammer wiąże moc tworzenia wspólnoty i działania zbawczego z: relacją Jezusa z Ojcem.

8. Paralityk

W tej perykopie łączą się dwa tematy: uzdrowienie + odpuszczenie grzechów. Uzdrowienie staje się znakiem: władzy Syna Człowieczego.

9. „Ludzie wiary”

Langkammer mocno zauważa rolę tych, którzy: przynieśli chorego. Jezus uzdrawia, ale historia pokazuje znaczenie: ludzi, którzy nie zostawiają cierpiącego samego.

10. Powołanie Lewiego

Akcent całej sceny znajduje się w zdaniu o misji Jezusa: wzywaniu grzeszników do nawrócenia. Powołanie Lewiego jest więc równocześnie historią: nawrócenia.

11. Wspólnota stołu

Uczta z celnikami i grzesznikami wprowadza ważny dla Łukasza temat: wspólnoty stołu. Będzie on wracał w kolejnych rozdziałach.

Biblia Tysiąclecia — ważne przypisy

Łk 5,1–11

BT łączy cudowny połów z:

powołaniem Piotra. „Łowienie ludzi” zapowiada: misyjną działalność Kościoła. BT wskazuje także na paralelę: J 21,1–6.

Łk 5,12–16

BT odsyła do przepisów:

Kpł 13–14 dotyczących chorób skóry i oczyszczenia.

Łk 5,17–26

Scena łączy:

odpuszczenie grzechów i uzdrowienie. Najważniejsze pytanie brzmi: kim jest Jezus, skoro posiada taką władzę?

Łk 5,27–32

Powołanie Lewiego pokazuje:

misję Jezusa wobec grzeszników.

Łk 5,33–39

Obraz oblubieńca wyjaśnia:

wyjątkowość czasu obecności Jezusa. Przypowieści o szacie i winie pokazują: nowość przynoszoną przez Jezusa.

Trudne pytanie 1

Czy „wypłyń na głębię” oznacza, że każda ryzykowna decyzja jest od Boga?

Nie.

Szymon ma konkretne słowo: Jezusa. Nie chodzi o zasadę: „Im bardziej ryzykowne, tym bardziej duchowe”.

Rozeznanie chrześcijańskie wymaga:

modlitwy,
rozumu,
odpowiedzialności,
zgodności z Ewangelią.

Trudne pytanie 2

Czy jeśli zaufam Bogu, zawsze odniosę sukces jak Szymon?

Nie.

Cudowny połów jest: znakiem w konkretnej historii powołania. Nie jest obietnicą: materialnego sukcesu dla każdego wierzącego.

Trudne pytanie 3

Dlaczego Piotr chce, żeby Jezus odszedł?

Bo spotkanie z niezwykłą mocą Jezusa ujawnia: jego poczucie grzeszności i niegodności. To reakcja podobna do biblijnego lęku wobec: świętości Boga.

Trudne pytanie 4

Czy Jezus naprawdę mówi, że Piotr będzie „łapał” ludzi?

Obraz rybaka jest metaforą: misji.

Nie chodzi o:

manipulowanie,
przymus,
religijny marketing.

Chodzi o: prowadzenie ludzi ku życiu w Chrystusie.

Trudne pytanie 5

Czy biblijny trąd to zawsze dzisiejsza choroba Hansena?

Nie.

Terminologia biblijna obejmowała: różne poważne zmiany skórne. Dlatego w komentarzu lepiej mówić: „choroba określana tradycyjnie jako trąd”.

Trudne pytanie 6

Czy Jezus łamie Prawo, dotykając chorego?

Scena pokazuje Jego niezwykłą władzę oczyszczania. Po uzdrowieniu Jezus sam kieruje człowieka: do kapłana zgodnie z Prawem. Nie jest to obraz: pogardy dla Tory.

Trudne pytanie 7

Czy choroba paralityka była skutkiem jego osobistego grzechu?

Tekst: tego nie stwierdza. Nie wolno mówić choremu: „chorujesz, bo zgrzeszyłeś”, jeśli nie mamy do tego żadnej podstawy.

Trudne pytanie 8

Dlaczego Jezus najpierw odpuszcza grzechy, skoro człowiek przyszedł po uzdrowienie?

Bo pokazuje, że zbawienie człowieka nie ogranicza się do: ciała. Najgłębszy problem dotyczy: relacji z Bogiem.

Trudne pytanie 9

Czy wiara innych ludzi może „zbawić” mnie bez mojej woli?

Scena pokazuje ogromne znaczenie: wiary wspólnoty i pomocy innych. Nie oznacza jednak: zniesienia osobistej wolności człowieka.

Trudne pytanie 10

Czy Jezus uznał wszystkich faryzeuszy za fałszywych?

Nie.

Ewangelie pokazują spory Jezusa z faryzeuszami, ale nie możemy zamienić historycznego ruchu faryzejskiego w: uniwersalną obelgę. To szczególnie ważne, by nie budować: antyjudaizmu.

Trudne pytanie 11

Czy Lewi to Mateusz?

W tradycji często tak: utożsamiano. Mateusz w swojej Ewangelii nazywa celnika: Mateuszem. Marek i Łukasz: Lewim. Istnieją próby harmonizacji. Najuczciwiej: tradycyjna identyfikacja jest silna, ale sam Łukasz nie mówi „Lewi, czyli Mateusz”.

Trudne pytanie 12

Czy Jezus akceptuje grzech, skoro je z grzesznikami?

Nie.

Sam wyjaśnia cel: wzywać grzeszników do nawrócenia. Bliskość Jezusa jest: lecznicza.

Trudne pytanie 13

Czy człowiek musi najpierw całkowicie się naprawić, żeby podejść do Jezusa?

Łk 5 pokazuje raczej: przyjdź do Lekarza właśnie dlatego, że potrzebujesz leczenia. Ale spotkanie z Jezusem prowadzi do: nawrócenia.

Trudne pytanie 14

Czy Jezus jest przeciwnikiem postu?

Nie.

Sam mówi: nadejdą dni, kiedy uczniowie będą pościć. Problemem jest: rozumienie czasu mesjańskiego.

Trudne pytanie 15

Czy nowe wino oznacza, że Stary Testament jest niepotrzebny?

Nie.

To bardzo błędna interpretacja. Nowy Testament nie niszczy Starego. Jezus przedstawia: nowy etap i wypełnienie Bożego planu.

Trudne pytanie 16

Co znaczy „stare jest lepsze” na końcu rozdziału?

Łukasz pokazuje psychologiczną prawdę: człowiek przyzwyczaja się do tego, co zna. Dlatego nowość Boga może spotkać: opór. Nie oznacza to, że Jezus ogłasza: starą rzeczywistość za ostatecznie lepszą od Ewangelii.

Częste błędne odczytania

1. „Na Twoje słowo” = wyłącz rozum

Nie. Szymon zna fakty. Ale ufa: konkretnej osobie Jezusa.

2. „Jeśli mam wiarę, zawsze będę miał obfitość materialną”

Nie. Łk 5 nie jest: teologią sukcesu.

3. „Piotr był święty od początku”

Nie. Sam mówi: jestem człowiekiem grzesznym.

4. „Grzesznik nie może zostać powołany”

Piotr i Lewi pokazują: dokładnie odwrotnie.

5. „Trąd oznaczał moralną winę chorego”

Nie.

6. „Choroba = kara za konkretny grzech”

Nie.

7. „Wiara jest prywatna”

Przyjaciele paralityka pokazują: wspólnotowy wymiar wiary.

8. „Jezus tylko uzdrawia ciało”

Nie. Najpierw: odpuszcza grzechy.

9. „Jedzenie z grzesznikami oznacza akceptację wszystkiego”

Nie. Jezus wzywa: do nawrócenia.

10. „Post jest niechrześcijański”

Nie.

11. „Nowe bukłaki = trzeba odrzucić cały judaizm”

Nie. To interpretacja: błędna i antyjudaistyczna.

12. „Chrześcijaństwo to kilka poprawek do starego życia”

Nie. Jezus przynosi: nowość, która przemienia całość.

Powiązania z innymi tekstami Biblii

Kpł 13–14

Przepisy dotyczące chorób skóry i oczyszczenia.

Iz 6

Świętość Boga, wyznanie niegodności i powołanie proroka.

Oz 2

Bóg jako Oblubieniec.

Iz 54

Obraz Boga jako małżonka odnowionego ludu.

Iz 62

Radość oblubieńcza jako obraz zbawienia.

Jr 31

Nowe przymierze.

Dn 7

Syn Człowieczy i dana Mu władza.

Mt 4

Powołanie pierwszych uczniów w tradycji Mateusza.

Mt 9

Paralele: paralityk, Mateusz, uczta i pytanie o post.

Mk 1

Powołanie rybaków i oczyszczenie trędowatego.

Mk 2

Paralityk, Lewi, uczta, post, nowe wino.

Łk 4

Działalność Jezusa w Kafarnaum i program głoszenia królestwa.

Łk 6

Wybór Dwunastu i dalsze spory.

Łk 7

Jezus wobec kolejnych ludzi potrzebujących zbawienia.

Łk 15

Jezus i grzesznicy — przypowieści o zagubionych.

Łk 18

Modlitwa faryzeusza i celnika.

Łk 19

Zacheusz — kolejny celnik, którego dom staje się miejscem zbawienia.

Łk 22

Oblubieniec zostanie zabrany — droga dochodzi do męki.

J 21

Cudowny połów po zmartwychwstaniu i misja Piotra.

Dz 2

Piotr zaczyna „łowić ludzi” przez głoszenie Ewangelii.

Dz 10

Piotr otwiera się na misję wobec pogan.

J 20

Zmartwychwstały Jezus i misja odpuszczania grzechów.

Jak czytać Łk 5 osobiście?

Nie zaczynaj od pytania: „Czy ja też mam rzucić pracę?” Najpierw zapytaj: co Jezus robi z ludźmi?

Szymon

daje Mu łódź, ufa słowu i zostaje powołany.

Chory

prosi i zostaje dotknięty.

Paralityk

pozwala się przynieść i zostaje podniesiony.

Przyjaciele

nie rezygnują z człowieka.

Lewi

wstaje i idzie za Jezusem.

Każda osoba: odpowiada inaczej.

Co ten rozdział może powiedzieć współczesnemu człowiekowi?

1. Puste sieci nie muszą być końcem

Możesz powiedzieć: „Próbowałem i nie wyszło”. To jeszcze nie oznacza: „Bóg niczego więcej nie może zrobić”. Ale Łk 5 nie obiecuje automatycznego sukcesu. Zaprasza do: słuchania Jezusa.

2. Nie musisz udawać przed Bogiem

Piotr mówi: jestem grzeszny. To początek: powołania, nie jego koniec.

3. Czasem ktoś potrzebuje, żebyś go „poniósł”

Nie zawsze człowiek sam ma siłę: dojść. Wspólnota jest po to, żeby: pomagać.

4. Nie rób z czyjegoś cierpienia teorii o jego winie

Paralityk potrzebuje: pomocy, nie moralizowania.

5. Jezus nie boi się ludzi ze złą reputacją

Lewi jest powołany: przy komorze celnej. Nie dopiero po wielu latach budowania: idealnego wizerunku.

6. Bliskość i wymagania mogą istnieć razem

Jezus siedzi z grzesznikami: i wzywa ich do nawrócenia. To model: prawdy połączonej z miłosierdziem.

7. Nowe życie nie jest religijną łatą

Nie chodzi o: dopisanie Mszy lub modlitwy do życia, którego centrum pozostaje bez zmian. Ewangelia chce: nowego bukłaka.

Jak wyjaśnić Łk 5 komuś innemu?

Wersja 30 sekund

Łk 5 pokazuje, jak Jezus powołuje i odnawia ludzi. Szymon po całej bezowocnej nocy ufa słowu Jezusa i doświadcza cudownego połowu, a potem zostaje powołany do misji. Jezus dotyka i oczyszcza człowieka chorego, przebacza grzechy sparaliżowanemu i przywraca mu możliwość chodzenia. Powołuje też Lewiego, pogardzanego celnika, i siada przy stole z grzesznikami, wyjaśniając, że lekarza potrzebują chorzy. Na końcu mówi o sobie jak o Oblubieńcu i pokazuje, że wraz z Nim przychodzi nowość, której nie da się traktować jako małej poprawki do starego życia.

Wersja 2 minuty

Łk 5 zaczyna się od tłumu słuchającego słowa Bożego. Jezus korzysta z łodzi Szymona, a potem każe mu ponownie wypłynąć na połów. Szymon wie, że po bezowocnej nocy nie ma to sensu z punktu widzenia rybaka, ale mówi w praktyce: na Twoje słowo spróbuję. Połów jest ogromny. Piotr nie reaguje jednak chciwością, tylko odkrywa własną grzeszność. Jezus nie odrzuca go, ale mówi „nie bój się” i powołuje do misji.

Następnie Jezus oczyszcza człowieka chorego na trąd, dotykając kogoś, kogo inni mogli unikać. Potem przyjaciele spuszczają przez dach sparaliżowanego. Jezus widzi ich wiarę i najpierw odpuszcza choremu grzechy. To wywołuje spór, bo odpuszczanie grzechów jest prerogatywą Boga. Jezus uzdrawia więc człowieka jako widzialny znak, że Syn Człowieczy ma władzę również przebaczać.

Potem powołuje Lewiego, celnika. Lewi urządza ucztę, a Jezus siedzi z ludźmi uznawanymi za grzeszników. Wyjaśnia, że lekarza potrzebują chorzy i że przyszedł wzywać grzeszników do nawrócenia. Na końcu Jezus nazywa siebie Oblubieńcem i mówi o nowej szacie oraz młodym winie. W Nim przychodzi nowość. Nie jest dodatkiem do starego życia — wymaga przemiany całego sposobu życia.

5 rzeczy do zapamiętania

1.

Szymon ufa:

słowu Jezusa mimo pustych sieci.

2.

Świadomość grzeszności nie przekreśla:

powołania.

3.

Wiara przyjaciół staje się:

konkretną pomocą dla sparaliżowanego.

4.

Jezus ma władzę:

odpuszczać grzechy.

5.

Ewangelia jest:

nowym winem wymagającym nowego życia.

Jedno zdanie

Łk 5 pokazuje Jezusa, którego słowo przemienia puste sieci w powołanie, nieczystość w oczyszczenie, paraliż w nowe życie, grzesznika w ucznia i stare schematy w przestrzeń dla nowości królestwa Bożego.

Pytania do refleksji

Gdzie w moim życiu najczęściej mówię: „próbowałem już wszystkiego” — i czy potrafię jeszcze słuchać Jezusa?
Czy świadomość własnych grzechów prowadzi mnie do Jezusa czy do ucieczki od Niego?
Kogo mogę dziś „przynieść do Jezusa” konkretną pomocą, a nie tylko dobrym życzeniem?
Czy potrafię być blisko człowieka, którego nie akceptuję moralnie, nie rezygnując jednocześnie z prawdy?
Czy Jezus jest centrum mojego życia, czy tylko „łatą” do starego sposobu życia?

Cytaty biblijne użyte w opracowaniu

Dosłowne brzmienie krótkich cytatów i rdzeni zostało sprawdzone wyłącznie w: https://biblia.pl/czytaj/Lk/5/ Pełny chroniony tekst rozdziału nie został przedrukowany.

Wykorzystano jedynie krótkie fragmenty, m.in. z:

Łk 5,4–5,
Łk 5,8,
Łk 5,10,
Łk 5,13,
Łk 5,20,
Łk 5,27,
Łk 5,31–32.

Źródła komentarza

Biblia Tysiąclecia

Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Biblia Tysiąclecia, wydanie V, Pallottinum. Tekst i przypisy: biblia.pl — Łk 5

Hugolin Langkammer OFM

Hugolin Langkammer OFM, Ewangelia według św. Łukasza. Tłumaczenie, wstęp i komentarz, Biblia Lubelska, Lublin 2005.

W opracowaniu wykorzystano szczególnie jego uwagi dotyczące:

struktury działalności Jezusa w Galilei;
powołania Szymona, Jakuba i Jana;
pierwszeństwa oraz skuteczności słowa Jezusa;
posłuszeństwa Szymona pomimo zawodowego doświadczenia;
Jezusa jako Zbawiciela;
oczyszczenia trędowatego;
znaczenia dotyku i słowa Jezusa;
motywu modlitwy;
uzdrowienia paralityka i odpuszczenia grzechów;
roli „ludzi wiary”, którzy przynoszą chorego;
tytułu „Syn Człowieczy”;
powołania i nawrócenia Lewiego;
wspólnoty stołu;
Jezusa jako lekarza grzeszników;
pytania o post;
nowości obrazu młodego wina i nowych bukłaków.

Ostatni klucz do Łk 5

Zapamiętaj ruch rozdziału: słowo → zaufanie → obfitość → grzeszność → powołanie → dotyk → oczyszczenie → wiara wspólnoty → przebaczenie → wstanie → stół → nawrócenie → Oblubieniec → nowe wino. Najważniejsze może być jedno: Jezus nie czeka, aż człowiek stanie się idealny, żeby go spotkać.

Spotyka:

grzesznego Szymona,
wykluczonego chorego,
sparaliżowanego,
pogardzanego celnika.

Ale żadnego z nich nie zostawia: dokładnie takim, jakim był przed spotkaniem. To właśnie: Ewangelia.

Podstawa tekstowa: Biblia Tysiąclecia — Pallottinum. Cytaty podajemy w skrócie, wraz z sygnaturami — pełny tekst rozdziału warto przeczytać w wydaniu Biblii.