Ewangelia według św. Jana — J 5: Betesda, szabat, Ojciec i Syn, życie, sąd i świadectwa

Zasada projektu: tekst biblijny i krótkie cytaty zostały sprawdzone w biblia.pl — Biblia Tysiąclecia, wydanie V. Poniższe opracowanie jest komentarzem, parafrazą i objaśnieniem. Nie przepisuje całego chronionego rozdziału.

J 5 — w 60 sekund

Jezus przybywa do Jerozolimy na żydowskie święto. Przy sadzawce Betesda leży wielu chorych. Wśród nich człowiek, który cierpi: od trzydziestu ośmiu lat. Jezus sam do niego podchodzi i pyta: „Czy chcesz wyzdrowieć?” Chory nie odpowiada prostym: „tak”. Opowiada o swoim problemie: nie ma nikogo, kto pomógłby mu wejść do sadzawki.

Jezus nie prowadzi go do wody. Mówi: „Wstań, weź swoje nosze i chodź”. Człowiek natychmiast odzyskuje zdrowie. Ale jest: szabat. I właśnie tutaj zaczyna się zasadniczy konflikt J 5. Przeciwnicy Jezusa nie zatrzymują się na fakcie, że człowiek po trzydziestu ośmiu latach chodzi. Pytają: dlaczego niesie nosze w szabat?

Jezus odpowiada czymś znacznie większym niż obrona pojedynczego uzdrowienia: „Ojciec mój działa aż do tej chwili i Ja działam”. Rozmówcy rozumieją wagę tych słów. Jezus nie mówi tylko: „mam wyjątkowe pozwolenie na pomaganie w szabat”. Mówi o swojej relacji: z Ojcem. I dlatego konflikt przechodzi na nowy poziom.

Jan wyjaśnia: przeciwnicy uznają, że Jezus czyni siebie równym Bogu. Od J 5 rozpoczyna się więc jedna z najważniejszych części całej Ewangelii Jana: objawienie relacji Ojca i Syna.

Jezus mówi:

Syn czyni to, co widzi u Ojca;
Ojciec miłuje Syna;
jak Ojciec daje życie, tak Syn daje życie;
Ojciec przekazał Synowi sąd;
Syn powinien otrzymywać cześć tak jak Ojciec;
kto słucha Jezusa i wierzy Ojcu, już przeszedł ze śmierci do życia.

Potem Jezus mówi o: dwóch wymiarach zmartwychwstania. Już teraz ludzie duchowo martwi mogą usłyszeć głos Syna i żyć. A kiedyś: wszyscy zmarli usłyszą Jego głos i powstaną.

Na końcu Jezus przedstawia świadków swojej tożsamości:

Jan Chrzciciel;
dzieła Jezusa;
Ojciec;
Pisma;
Mojżesz.

I pada niezwykle mocne ostrzeżenie: można badać Pismo i jednocześnie nie przyjść do Tego, o którym Pismo świadczy. J 5 jest więc rozdziałem o: życiu. Chory otrzymuje zdrowie. Grzesznik może przejść ze śmierci do życia. Umarli powstaną. A źródłem życia jest: Ojciec i Syn.

Podział J 5

J 5,1–9

Uzdrowienie przy sadzawce Betesda

Jezus spotyka człowieka chorego od trzydziestu ośmiu lat i uzdrawia go swoim słowem.

J 5,9–18

Konflikt o szabat

Uzdrowiony niesie nosze, przeciwnicy protestują, a Jezus wskazuje na nieustanne działanie Ojca i swoje własne działanie.

J 5,19–30

Ojciec i Syn — życie i sąd

Jezus objawia wyjątkową jedność działania z Ojcem oraz swoją władzę dawania życia i sądzenia.

J 5,31–40

Świadectwa o Jezusie

Jan Chrzciciel, dzieła Jezusa, Ojciec i Pisma świadczą o Synu.

J 5,41–47

Ludzka chwała i świadectwo Mojżesza

Problemem rozmówców okazuje się nie brak tekstów biblijnych, lecz brak wiary, miłości Boga i pragnienia chwały pochodzącej od Boga.

1. „Potem było święto żydowskie”

Jan nie podaje: nazwy święta.

To odróżnia ten fragment od innych miejsc, gdzie wyraźnie wymienia:

Paschę,
Święto Namiotów,
Święto Poświęcenia Świątyni.

Próbowano identyfikować J 5,1 z różnymi świętami. Jednak uczciwa odpowiedź brzmi: nie wiemy na pewno. Najważniejsze dla narracji: Jezus ponownie jest w Jerozolimie.

2. Drugi pobyt świąteczny w Jerozolimie

Biblia Tysiąclecia opatruje tę część nagłówkiem: „Drugi pobyt świąteczny w Jerozolimie”. Jan bardzo mocno organizuje działalność Jezusa wokół: żydowskich świąt. To ważne dla całej Ewangelii. Jezus nie działa: poza historią Izraela. Przeciwnie. Objawia siebie: wewnątrz świąt, symboli i instytucji Izraela,

a następnie pokazuje: ich pełny sens w swojej osobie.

3. Sadzawka przy Owczej Bramie

Jan opisuje w Jerozolimie miejsce: przy Owczej Bramie. Znajdowała się tam sadzawka nazywana: Betesda. W rękopisach występują różne warianty nazwy miejsca.

Biblia Tysiąclecia wspomina między innymi formy:

Betsata,
Bezeta,
Betsaida.

To dobry przykład: drobnej różnicy tekstualnej, która nie zmienia sensu wydarzenia.

4. Pięć krużganków

Jan mówi o: pięciu krużgankach. Przypis BT zwraca uwagę, że ten szczegół został: potwierdzony archeologicznie. To ważne także historycznie. Przez pewien czas opis pięciu krużganków wydawał się niektórym badaczom nietypowy. Odkrycia kompleksu sadzawek w pobliżu kościoła św. Anny w Jerozolimie pomogły zrozumieć: jak taka konstrukcja mogła wyglądać.

Nie oznacza to, że archeologia „udowodniła cud”. Potwierdza: realność topografii opisanej przez Jana.

5. Mnóstwo chorych

Przy sadzawce leżą:

niewidomi,
chromi,
sparaliżowani.

Obraz jest mocny. To miejsce: ludzkiego cierpienia i oczekiwania. Nie jeden przypadek.

Mnóstwo ludzi.

A Jezus wybiera: jednego człowieka. Dlaczego właśnie jego? Tekst: nie wyjaśnia. To ważne.

Nie wolno twierdzić:

był najlepszy, najbardziej wierzący, najbardziej zasłużony.

Jezus: sam podejmuje inicjatywę.

6. Ważna uwaga tekstualna — J 5,3b–4

W wielu starszych przekładach można znaleźć opis: anioła, który zstępował i poruszał wodę. A następnie pierwszy człowiek wchodzący do sadzawki: miał zostać uzdrowiony. Biblia Tysiąclecia V wyraźnie zaznacza w przypisie: ten fragment znajduje się tylko w części rękopisów. Jest traktowany jako: późniejsza glosa wyjaśniająca J 5,7.

Dlaczego ją dodano? Bo chory mówi: czekam na poruszenie wody. Późniejszy kopista mógł więc dodać objaśnienie: dlaczego ludzie oczekiwali poruszenia. Dla odpowiedzialnej lektury: nie należy budować teologii anioła Betesdy na fragmencie o niepewnej przynależności do najstarszego tekstu.

7. Czy przy Betesdzie naprawdę uzdrawiała woda?

Tekst pokazuje, że chorzy: wiązali z wodą nadzieję uzdrowienia.

Nie musimy rozstrzygać:

czy chodziło o źródło okresowo poruszające wodę,
tradycję ludową,
lokalne przekonanie religijne,
zjawisko naturalne.

Jan prowadzi uwagę gdzie indziej. Chory mówi: potrzebuję dostać się do wody. Jezus pokazuje: życie nie pochodzi tu z sadzawki. Pochodzi: od Niego.

8. Człowiek chory od trzydziestu ośmiu lat

To ogromnie długi czas. Nie mamy podanego: wieku człowieka. Wiemy tylko: długość choroby.

Trzydzieści osiem lat oznacza:

lata bezradności,
lata zależności od innych,
lata rozczarowań,
lata patrzenia, jak inni docierają przed nim.

To ważne dla emocjonalnego ciężaru sceny.

9. Czy „38 lat” nawiązuje do Pwt 2,14?

W Pwt 2,14 pojawia się okres: trzydziestu ośmiu lat związany z wędrówką pokolenia Izraela. Niektórzy interpretatorzy widzą możliwą aluzję. Jest to: interesująca możliwość, ale nie pewnik. Jan nie mówi: „to wydarzyło się jako symbol Pwt 2”. Dlatego podstawowy sens pozostaje prosty: człowiek był chory bardzo długo.

10. Jezus widzi go

To Jezus: pierwszy widzi chorego. Chory nie woła: „Jezusie, uzdrów mnie”. Nie wiemy nawet, czy: zna Jezusa. J 5 bardzo mocno pokazuje: pierwszeństwo inicjatywy Jezusa.

To On:

widzi,
wie,
podchodzi,
pyta,
mówi słowo.

11. Jezus „poznał, że czeka już dłuższy czas”

Jan podkreśla: wiedzę Jezusa. To rozwija J 2,24–25: Jezus wie, co jest w człowieku. J 4: zna historię Samarytanki. J 5: zna długą sytuację chorego.

Czy ta wiedza jest:

wynikiem obserwacji,
informacji,
nadprzyrodzonego poznania?

Tekst nie wyjaśnia technicznie. Teologicznie Jan pokazuje: Jezus zna człowieka.

12. „Czy chcesz wyzdrowieć?”

To pytanie może brzmieć dziwnie. Człowiek od trzydziestu ośmiu lat leży wśród chorych. Czy odpowiedź nie jest: oczywista? A jednak Jezus pyta. Dlaczego?

Możliwe znaczenia:

przywraca choremu podmiotowość;
kieruje uwagę na prawdziwe pragnienie;
otwiera dialog;
przygotowuje go do działania.

Jezus nie traktuje go: jak przedmiotu cudu. Rozmawia: z osobą.

13. Chory nie odpowiada „tak”

Zamiast odpowiedzieć: „tak, chcę”, mówi: „nie mam człowieka”. To zdanie jest: przejmujące. Problemem nie jest dla niego tylko choroba. Problemem jest: samotność i brak pomocy. Inni zawsze: wchodzą pierwsi. Można słyszeć w tym historię człowieka, który przez lata doświadcza: przegrywania.

14. „Nie mam człowieka”

To zdanie nie oznacza jeszcze: pełnej teologii samotności. Ale jest niezwykle ludzkie. Chory oczekuje: człowieka, który pomoże mu dotrzeć do źródła uzdrowienia. Tymczasem stoi przed nim: Jezus. Paradoks: człowiek mówi Synowi Bożemu, że „nie ma człowieka”. A J 1 powiedział: Słowo stało się ciałem. Bóg odpowiedział na ludzkie: „nie mam człowieka”

w sposób największy: stał się człowiekiem. To piękna refleksja teologiczna, choć nie należy jej przedstawiać jako jedynego sensu wersetu.

15. Jezus nie prowadzi go do sadzawki

To kluczowe. Chory ma plan: ktoś musi mnie zanieść do wody. Jezus nie realizuje: tego planu. Daje: inne rozwiązanie. Mówi: „Wstań”. To bardzo ważna biblijna lekcja: Boża odpowiedź nie zawsze przychodzi przez kanał, który człowiek uznał za jedyny możliwy.

16. „Wstań, weź swoje nosze i chodź”

Trzy polecenia: wstań → weź → chodź.

Nie ma:

obrzędu,
wody,
dotknięcia,
długiej modlitwy,
publicznej demonstracji.

Jest: słowo Jezusa. J 4: „syn twój żyje”. J 5: „wstań”. Słowo Jezusa: daje życie i zdolność działania.

17. Uzdrowienie jest natychmiastowe

Jan podkreśla: natychmiast. Po trzydziestu ośmiu latach: człowiek chodzi. To znak: władzy Jezusa nad chorobą. Ale Ewangelia nie zatrzyma się: na cudzie. Prawdziwy temat J 5 zaczyna się: właśnie po uzdrowieniu.

18. Był szabat

Jedno zdanie zmienia kierunek całej narracji: „Jednakże dnia tego był szabat”. Szabat jest darem Boga dla Izraela.

Wywodzi się:

z Rdz 2 — odpoczynek Boga po stworzeniu;
z Wj 20 — Dekalog;
z Pwt 5 — pamięć o wyzwoleniu z niewoli.

Nie wolno przedstawiać szabatu jako: złego przepisu wymyślonego przez faryzeuszy. Problem dotyczy: interpretacji i autorytetu Jezusa.

19. Noszenie ciężarów w szabat

Przeciwnicy zwracają uwagę na: nosze. Jr 17 zawiera zakaz: noszenia ciężarów przez bramy Jerozolimy w szabat. W tradycji żydowskiej rozwijano szczegółowe zasady określające: dozwoloną i niedozwoloną pracę. Pytanie rozmówców nie jest więc całkowicie: wymyślone. Z ich perspektywy istnieje: realny problem prawny.

Ale Jan pokaże: nie rozumieją, kim jest Ten, który wydał polecenie.

20. Co jest ważniejsze w narracji?

Wyobraź sobie: człowiek nie chodził 38 lat. Teraz: chodzi. A pierwsze pytanie brzmi: kto pozwolił ci nieść nosze? Jan tworzy celowy kontrast. Prawo, które miało służyć: życiu i wolności, zostaje użyte tak, że rozmówcy: nie potrafią zobaczyć życia stojącego przed nimi. To nie jest atak na Torę. Jest: krytyką ślepej interpretacji.

21. Uzdrowiony przerzuca odpowiedzialność?

Człowiek mówi: ten, który mnie uzdrowił, polecił mi nieść nosze. Brzmi trochę jak: „to nie moja wina”. Nie znamy jednak jego intencji.

Może:

broni się,
wyjaśnia,
próbuje wskazać autorytet uzdrowiciela.

Tekst nie pozwala bezpiecznie powiedzieć: jest niewdzięczny.

22. Uzdrowiony nie zna Jezusa

To niezwykle ważne. Jezus uzdrawia człowieka, który: nawet nie wie, kim On jest. Czyli uzdrowienie nie jest nagrodą za: poprawne wyznanie wiary. W J 5 inicjatywa jest: całkowicie po stronie Jezusa. To odróżnia tę scenę od niektórych innych uzdrowień w Ewangeliach.

23. Jezus znika w tłumie

Po znaku Jezus: odsuwa się. Nie wykorzystuje cudu do: budowania widowiska. To pasuje do całej Ewangelii Jana. Znaki mają: objawiać chwałę, ale Jezus nie szuka: taniej popularności.

24. Spotkanie w świątyni

Jezus później: znajduje uzdrowionego w świątyni. To ważne. Uzdrowienie fizyczne: nie kończy rozmowy. Jezus mówi o: życiu moralnym i duchowym. „Oto wyzdrowiałeś”: dar. „Nie grzesz już więcej”: odpowiedź. Łaska nie oznacza: obojętności wobec dalszego życia.

25. Czy choroba była karą za grzech?

Nie należy tak czytać tekstu. Jezus mówi: „nie grzesz więcej, aby coś gorszego cię nie spotkało”. To nie znaczy automatycznie: chorowałeś 38 lat dlatego, że zgrzeszyłeś. W J 9 Jezus wprost odrzuci prosty schemat: choroba = kara za konkretny grzech. J 5 pokazuje raczej: istnieje coś gorszego niż choroba fizyczna.

Jest nim: utrata życia z Bogiem.

26. „Coś gorszego”

Co może być gorsze niż 38 lat choroby? W kontekście całego rozdziału: sąd i śmierć duchowa.

Jezus za chwilę będzie mówił:

o życiu wiecznym,
przejściu ze śmierci do życia,
zmartwychwstaniu,
sądzie.

Dlatego ostrzeżenie dotyczy: czegoś większego niż sprawność ciała.

27. Człowiek mówi, że to Jezus

Po spotkaniu w świątyni uzdrowiony: informuje przeciwników, że uzdrowił go Jezus. Czy to zdrada? Tekst nie używa: języka zdrady.

Nie wiemy, czy chciał:

oskarżyć Jezusa,
wyjaśnić sytuację,
wskazać uzdrowiciela.

Najbezpieczniej: nie dopisywać intencji.

28. Prześladowanie Jezusa

Jan mówi: prześladowali Jezusa, ponieważ czynił takie rzeczy: w szabat. Konflikt narasta. W J 2: spór wokół świątyni. W J 5: spór wokół szabatu. Dwie wielkie instytucje judaizmu: świątynia i szabat stają się miejscem objawienia: kim jest Jezus.

29. „Ojciec mój działa aż do tej chwili”

To odpowiedź, która zmienia wszystko. Rdz 2 mówi: Bóg odpoczął siódmego dnia. Czy to znaczy, że w szabat Bóg: przestaje podtrzymywać wszechświat? Nie. Żydowska refleksja rozumiała: Bóg nadal daje życie, podtrzymuje stworzenie, prowadzi historię. Jezus mówi: Ojciec działa. I dodaje: „Ja działam”. To jest: ogromne roszczenie.

30. Jezus nie mówi: „szabat jest nieważny”

To ważne. Nie mówi: „Mojżesz się pomylił”. Nie mówi: „przykazania już nic nie znaczą”. Mówi: moje działanie należy do działania Ojca. Prawdziwe pytanie J 5 nie brzmi: czy wolno pomóc choremu w sobotę? Brzmi: kim jest Jezus, skoro przypisuje sobie udział w działaniu samego Boga?

31. „I Ja działam”

To jedno z kluczowych zdań Ewangelii Jana. Ojciec: daje życie. Syn: daje życie. Ojciec: działa. Syn: działa. Nie mamy dwóch niezależnych bogów. Jezus za chwilę podkreśli: Syn niczego nie czyni sam z siebie. To znaczy: Jego działanie jest doskonale zjednoczone z działaniem Ojca.

32. Rozmówcy rozumieją wagę słów Jezusa

Jan wyjaśnia: chcieli Go tym bardziej zabić. Dlaczego?

Bo:

w ich odczytaniu narusza szabat;
nazywa Boga swoim Ojcem w wyjątkowym sensie;
czyni siebie:

równym Bogu. To komentarz samego Ewangelisty. Dlatego nie można redukować J 5 do: sporu o przepisy. To rozdział: chrystologiczny.

33. Czy Jezus rzeczywiście czyni siebie równym Bogu?

Tak — ale trzeba dokładnie zrozumieć: jak. Nie chodzi o: niezależność od Ojca. Wręcz przeciwnie. Jezus mówi: „Syn nie może niczego czynić sam z siebie”. Jego Boska jedność z Ojcem jest: jednością relacji, miłości, działania i życia. To będzie jednym z fundamentów późniejszej chrześcijańskiej nauki: o Ojcu i Synu.

34. „Syn nie może niczego czynić sam z siebie”

Czy to znaczy: Jezus jest słabszy i dlatego nie jest Bogiem? Nie. Jan pokazuje: doskonałą jedność działania. Syn nigdy nie działa: przeciw Ojcu. Nie ma: osobnego projektu. Nie ma: konkurencji. To, co czyni Ojciec: czyni również Syn. Właśnie to drugie zdanie jest niezwykle mocne.

35. „To samo, co On czyni, podobnie i Syn czyni”

Zastanów się nad wagą tego zdania. Nie: „Syn wykonuje kilka zadań od Boga”. Ale: to, co robi Ojciec, robi także Syn. A co w biblijnym rozumieniu należy do Boga?

Między innymi:

dawanie życia,
wskrzeszanie,
sądzenie.

I dokładnie te funkcje Jezus: przypisuje Synowi.

36. Ojciec miłuje Syna

Greckie słowo w J 5,20: φιλέω — phileō oznacza: kochać / darzyć miłością. J 3 mówiło: Ojciec miłuje Syna. J 5 rozwija: miłość objawia się w pełnej komunii działania. Ojciec: ukazuje Synowi swoje dzieła. To język: niezwykle bliskiej relacji.

37. „Większe dzieła”

Uzdrowienie przy Betesdzie: nie jest jeszcze największym dziełem. Jezus mówi: zobaczycie większe. Jakie?

Najbliższy kontekst:

dawanie życia,
zmartwychwstanie,
sąd.

Cała Ewangelia poprowadzi jeszcze do: krzyża i Zmartwychwstania.

38. Ojciec wskrzesza — Syn ożywia

W Starym Testamencie: Bóg jest Panem życia i śmierci. Jezus mówi: „tak również Syn ożywia tych, których chce”. To jedno z najmocniejszych zdań o: Boskim autorytecie Jezusa. Nie jest jedynie: prorokiem proszącym Boga o cud. Przypisuje sobie: władzę dawania życia.

39. Syn ma władzę sądu

W Biblii: Bóg jest Sędzią. J 5 mówi: Ojciec przekazał sąd Synowi. Dlaczego? Aby: ludzie oddawali cześć Synowi tak jak Ojcu. To jeszcze mocniejsze. Jezus nie mówi: szanujcie mnie jako dobrego nauczyciela. Mówi o: czci należnej Synowi w relacji do czci Ojca.

40. „Tak jak oddają cześć Ojcu”

To zdanie ma ogromne znaczenie dla chrześcijańskiego kultu Jezusa. Jeżeli Syn miałby być: tylko stworzeniem, oddawanie Mu czci: „tak jak Ojcu” byłoby teologicznie problematyczne. Jan pokazuje: wyjątkową Boską godność Syna. A jednocześnie zachowuje: rozróżnienie Ojca i Syna. To nie ta sama Osoba.

41. Kto nie czci Syna, nie czci Ojca

To zdanie trzeba czytać: chrystologicznie, nie jako pretekst do: pogardy wobec innych ludzi. Jan wyjaśnia relację: objawienie Ojca → dokonuje się w Synu. Jeżeli ktoś odrzuca: posłanego Syna, odrzuca: świadectwo Ojca o Nim.

42. „Ma życie wieczne”

J 5,24 mówi: ma. Nie: kiedyś może będzie miał. To ten sam Janowy motyw co J 3. Życie wieczne: zaczyna się już teraz.

Człowiek, który:

słucha słowa Jezusa,
wierzy Temu, który Go posłał,

przeszedł ze śmierci do życia.

43. „Przeszedł ze śmierci do życia”

To prawie definicja: chrześcijańskiego zbawienia. Nie chodzi jeszcze o: biologiczną nieśmiertelność. Wierzący nadal: umrze fizycznie, jeśli Paruzja nie nastąpi wcześniej. Chodzi o: zmianę najgłębszego stanu człowieka wobec Boga. Życie Boga: już działa w nim.

44. „Nadchodzi godzina, nawet już jest”

To charakterystyczny Janowy paradoks: już i jeszcze nie. Już teraz: duchowo umarli mogą usłyszeć głos Syna i żyć. Ale później: nadejdzie powszechne zmartwychwstanie umarłych. Królestwo Boga: już działa, ale jego pełnia: jeszcze przyjdzie.

45. Kim są „umarli”, którzy już teraz słyszą głos?

BT V wyjaśnia: chodzi o ludzi umarłych duchowo — grzeszników, którzy dzięki Dobrej Nowinie i wierze: otrzymują życie. To nie jest jeszcze: opis otwierania grobów. To nastąpi: w J 5,28–29.

46. „Jak Ojciec ma życie w sobie”

To niesamowite zdanie. Stworzenia: otrzymują życie. Bóg: ma życie w sobie. Nie zależy: od żadnego źródła poza sobą. Jezus mówi, że Ojciec dał Synowi: mieć życie w sobie. To język: wyjątkowej relacji Ojca i Syna.

47. Syn Człowieczy i sąd

Jezus otrzymuje władzę sądu: jako Syn Człowieczy. To przywołuje: Dn 7.

Tam postać „jakby Syna Człowieczego” otrzymuje:

władzę,
chwałę,
królestwo.

J 5 łączy: życie, sąd i autorytet Syna Człowieczego.

48. Powszechne zmartwychwstanie

Jezus mówi: wszyscy, którzy są w grobach, usłyszą Jego głos. To bardzo ważny tekst katolickiej nauki o: zmartwychwstaniu ciała. Nie tylko: „dusza gdzieś żyje”. Jezus zapowiada: powszechne zmartwychwstanie. Jedni: do życia. Inni: do sądu.

49. Dobre czyny i złe czyny

J 5,29 mówi o: czynach. Czy to przeczy J 3,16: zbawienie przez wiarę? Nie. U Jana wiara nie jest: pustą deklaracją. J 3 mówiło: kto czyni prawdę, przychodzi do światła. Prawdziwa wiara: objawia się w życiu. Kościół katolicki nie przeciwstawia: żywej wiary i: przemienionych czynów. Łaska jest pierwsza.

Ale łaska: rodzi życie.

50. Czy człowiek zbawia się uczynkami?

Nie w sensie: sam sobie zasługuję na zbawienie niezależnie od Boga. Cała Ewangelia Jana mówi: życie jest darem Syna. Ale ten dar: realnie przemienia człowieka. Sąd ujawnia: czy człowiek przyjął światło. Dlatego czyny mają: znaczenie. Nie jako konkurencja dla łaski. Jako: owoc odpowiedzi na łaskę.

51. „Nie szukam własnej woli”

Jezus ponownie podkreśla: jedność z Ojcem. J 4: moim pokarmem jest pełnić wolę Tego, który Mnie posłał. J 5: nie szukam własnej woli. J 6: zstąpiłem z nieba nie po to, aby pełnić własną wolę. To stały motyw: misji Syna.

52. Czy Syn ma inną wolę niż Ojciec?

Jan pokazuje: rozróżnienie Osób, ale nie: konflikt Boskiej woli. Jezus jako wcielony Syn: całkowicie spełnia wolę Ojca. W Getsemani Synoptycy pokażą: ludzką wolę Jezusa w pełnym posłuszeństwie Ojcu. J 5 mówi przede wszystkim: o doskonałej jedności misji.

53. Świadectwo — język procesu sądowego

Od J 5,31 Jezus zaczyna mówić o: świadkach. To brzmi trochę jak: proces. W prawie biblijnym wiarygodność sprawy potwierdzało: więcej niż jedno świadectwo. Jezus przedstawia: cały zestaw świadków. To ważne: wiara Janowa nie jest pokazana jako skok bez żadnych podstaw. Istnieje: świadectwo.

54. Dlaczego Jezus mówi, że własne świadectwo nie wystarczy?

Nie dlatego, że: Jezus może kłamać. Chodzi o: regułę potwierdzenia. W sporze prawnym człowiek nie mógł po prostu powiedzieć: „sam o sobie świadczę, więc sprawa zakończona”. Jezus pokazuje: Ojciec sam potwierdza Jego misję.

55. Świadek pierwszy: Jan Chrzciciel

Rozmówcy: wysyłali do Jana. Jan: świadczył o prawdzie. J 1: Baranek Boży. J 3: Oblubieniec. J 5: Jan jest świadkiem. Ale Jezus mówi: istnieje świadectwo większe. Jan był: lampą. Nie: światłością. To dokładnie zgadza się z J 1.

56. Jan jako lampa

J 1 powiedział: Jan nie był światłością. J 5: był lampą. Lampa: świeci światłem, które otrzymuje. To idealny obraz: każdego świadka Chrystusa. Chrześcijanin nie jest: źródłem zbawienia. Ma: odbijać / nieść światło.

57. Świadek drugi: dzieła Jezusa

Jezus mówi: dzieła świadczą. Jakie?

znaki,
uzdrowienia,
cała misja,
ostatecznie dzieło krzyża i Zmartwychwstania.

J 10 ponownie powie: dzieła świadczą o Nim. Znaki nie są: cyrkiem. Są: świadectwem Ojca.

58. Świadek trzeci: Ojciec

Najważniejszym świadkiem: jest Ojciec. To Ojciec: posłał Syna. Cała misja Jezusa: pochodzi od Niego. Jan nie musi tu opisywać tylko jednego momentu typu: głos z nieba. Całe działanie Boga: świadczy o Synu.

59. „Nigdy nie słyszeliście Jego głosu”

Czy to przeczy Staremu Testamentowi, gdzie Bóg przemawia? Nie. Jezus mówi do konkretnych przeciwników: nie macie żywej relacji z objawieniem Boga. Można znać: teksty o Bogu, a nie rozpoznać: Jego działania w Synu. To właśnie stanie się tematem: następnych wersetów.

60. Świadek czwarty: Pisma

Jezus mówi: badacie Pisma. To może być: pochwała praktyki. Pismo rzeczywiście: prowadzi do życia. Problem nie polega na: zbyt dokładnym czytaniu Biblii. Problem brzmi: czytacie, ale nie przychodzicie do Mnie. To jedna z najmocniejszych przestrog dla ludzi religijnych.

61. Można znać Biblię i nie znać Jezusa

To brzmi paradoksalnie.

Można:

znać rozdziały,
znać języki biblijne,
znać komentarze,
umieć cytować,
prowadzić kanał o Biblii,

a jednocześnie: nie pozwolić Pismu prowadzić do Chrystusa. To ostrzeżenie jest ważne także: dla naszego projektu „Biblia”. Celem komentarza nie jest: wiedzieć więcej dla samej wiedzy. Celem: poznać Boga przez Chrystusa.

62. „To one właśnie dają o Mnie świadectwo”

Jezus nie odrzuca: Starego Testamentu. Mówi: Stary Testament świadczy o Mnie. Ale trzeba to robić: odpowiedzialnie. Nie oznacza: każdy pojedynczy werset jest ukrytym szyfrem o Jezusie. Oznacza: historia, obietnice, Prawo, prorocy, mądrość i kult prowadzą ku pełni objawienia w Chrystusie.

63. „Nie chcecie przyjść do Mnie”

To zdanie pokazuje: problem woli. Nie: brak danych. Nie: brak rękopisów. Nie: brak znaków. Problem: „nie chcecie”. Wiara nie jest tylko: operacją intelektualną. Dotyka: serca i woli.

64. Jezus nie szuka ludzkiej chwały

Jezus nie buduje swojej misji na: aplauzie. To kontrast z rozmówcami. Oni: przyjmują chwałę jedni od drugich.

To może znaczyć:

szukanie prestiżu,
wzajemnej aprobaty,
pozycji religijnej.

Jezus pyta: jak możecie wierzyć, jeśli ważniejsze jest dla was, co powiedzą ludzie?

65. Wiara a potrzeba aprobaty

To bardzo aktualne. Jeżeli największym autorytetem jest: opinia ludzi, to prawda Boga staje się: negocjowalna. Człowiek może: wiedzieć, co jest prawdziwe, ale wybrać: to, co daje uznanie. Jezus mówi: szukaj chwały od Boga. Nie: kultu opinii.

66. „Ktoś inny przyjdzie we własnym imieniu”

Jezus mówi: możecie przyjąć człowieka, który sam siebie promuje, a odrzucić: Tego, którego posłał Ojciec. To dramat: religijnej podatności na fałszywy autorytet. Człowiek może być bardziej podatny na: pewnego siebie lidera niż na: prawdę Boga.

67. Świadek piąty: Mojżesz

Na końcu Jezus mówi: nie Ja będę was oskarżał. Waszym oskarżycielem: jest Mojżesz. Dlaczego? Bo rozmówcy: pokładają w nim nadzieję, ale nie rozpoznają: do czego prowadzi jego świadectwo.

68. „O Mnie bowiem on pisał”

To bardzo ważne dla katolickiego czytania Starego Testamentu. Jezus mówi: Mojżesz prowadzi ku Niemu.

Najbardziej oczywistymi punktami mogą być:

Pwt 18 — prorok podobny do Mojżesza;
Pascha;
manna;
wąż na pustyni;
przymierze;
Prawo jako część historii zbawienia.

J 6 za chwilę rozwinie: Mojżesz → manna → prawdziwy chleb z nieba.

69. Biblia bez Chrystusa może stać się zamkniętym systemem

To ostrzeżenie J 5. Rozmówcy: badają Pisma. Ale nie przychodzą: do Jezusa.

Można więc używać Biblii:

do wygrywania sporów,
do budowania pozycji,
do potwierdzania własnych uprzedzeń.

Jezus mówi: celem Pisma jest życie. A życie: jest w Synu.

70. J 5 jako rozwinięcie J 1

J 1 powiedział: w Słowie było życie. J 5: Syn daje życie. J 1: Słowo było u Boga. J 5: Ojciec i Syn działają w jedności. J 1: światłość przychodzi do świata. J 5: ludzie mogą mieć Pismo i nadal odrzucać światło. Czyli J 5: rozwija prolog w konkretnym konflikcie.

71. J 5 jako przygotowanie do J 6

J 5: Syn daje życie. J 6: Jezus powie „Ja jestem chlebem życia”. J 5: Mojżesz świadczy o Jezusie. J 6: rozmowa o mannie Mojżesza. J 5: słowo Jezusa prowadzi ze śmierci do życia. J 6: słowa Jezusa są duchem i życiem. Rozdziały: są mocno połączone.

J 5 — NA JĘZYK LUDZKI

Wyobraź sobie człowieka, który przez: trzydzieści osiem lat ma jeden problem. Patrzy na innych. Inni zawsze: są szybsi. On nie ma: nikogo. Ma też jedną teorię: „jeśli tylko ktoś włoży mnie do tej wody, wtedy będę zdrowy”. Jezus przychodzi i nie realizuje: jego planu. Mówi: wstań. I człowiek zaczyna chodzić.

Ale wtedy okazuje się, że istnieje coś jeszcze poważniejszego niż: sparaliżowane nogi. Można mieć: sprawne ciało, a nadal potrzebować: nowego życia. Dlatego Jezus przechodzi od uzdrowienia do: wielkiej mowy o życiu. Mówi: tak jak Ojciec daje życie, tak Ja daję życie. I właśnie dlatego konflikt jest tak poważny.

Jezus nie przedstawia się jako: człowiek z wyjątkowym darem uzdrawiania. Przedstawia się jako: Syn działający w jedności z Ojcem. Potem mówi: jeśli naprawdę chcecie sprawdzić moje świadectwo, macie świadków. Jan Chrzciciel. Moje dzieła. Ojciec. Pismo. Mojżesz. Problem nie polega na tym, że: Bóg niczego nie powiedział.

Problem może polegać na tym, że: człowiek czyta, patrzy, widzi — ale nie chce przyjść. Najprostszy sens J 5: Jezus nie przyszedł tylko poprawić twojego życia. Przyszedł dać ci życie.

NAJWAŻNIEJSZE WERSETY

J 5,6

Jezus pyta:

„Czy chcesz wyzdrowieć?” Klucz: Jezus zwraca się do osoby, nie tylko do „przypadku chorobowego”.

J 5,8

Jezus mówi:

„Wstań, weź swoje nosze i chodź”. Klucz: słowo Jezusa ma moc dawania nowej zdolności do życia.

J 5,17

Jezus mówi:

Ojciec działa i On działa. Klucz: działanie Jezusa zostaje postawione w wyjątkowej relacji do działania Boga.

J 5,18

Jan wyjaśnia, że rozmówcy odczytują słowa Jezusa jako:

czynienie siebie równym Bogu. Klucz: konflikt jest chrystologiczny, nie tylko szabatowy.

J 5,21

Jak Ojciec ożywia:

tak Syn daje życie. Klucz: Jezus przypisuje sobie Boską władzę dawania życia.

J 5,23

Syn ma otrzymywać cześć:

tak jak Ojciec. Klucz: niezwykle mocne świadectwo Boskiej godności Syna.

J 5,24

Wierzący:

przeszedł ze śmierci do życia. Klucz: życie wieczne zaczyna się już teraz.

J 5,28–29

Wszyscy zmarli:

usłyszą głos Syna. Klucz: zapowiedź powszechnego zmartwychwstania.

J 5,39–40

Pisma:

świadczą o Jezusie, ale można je badać i: nie przyjść do Niego. Klucz: celem Biblii nie jest sama wiedza, lecz spotkanie z Bogiem.

J 5,44

Jezus pyta o:

ludzką chwałę. Klucz: potrzeba aprobaty może być przeszkodą dla wiary.

J 5,46

Mojżesz:

pisał o Jezusie. Klucz: Stary Testament prowadzi do Chrystusa.

KLUCZ DO BIBLII — J 5

1. Kto mówi lub pisze?

Narrator Ewangelii Jana.

W rozdziale mówią:

Jezus,
chory / uzdrowiony człowiek,
przeciwnicy Jezusa.

Największą część rozdziału stanowi: mowa Jezusa o Ojcu, Synu, życiu, sądzie i świadectwie.

2. Do kogo?

Bezpośrednio Jezus odpowiada: swoim przeciwnikom. Ewangelista pisze jednak do wspólnoty, która ma zrozumieć: kim naprawdę jest Jezus.

3. Co wydarzyło się wcześniej?

J 4:

woda żywa,
prawdziwy kult,
Zbawiciel świata,
uzdrowienie syna urzędnika słowem Jezusa.

J 5 idzie dalej: nie tylko słowo Jezusa daje życie konkretnemu dziecku.

Syn ma władzę dawania życia w najgłębszym sensie.

4. Co wydarzy się później?

J 6:

rozmnożenie chleba,
manna,
chleb życia,
życie wieczne.

J 5 przygotowuje J 6 poprzez:

Mojżesza,
życie,
słowo,
świadectwo Pisma.

5. Jaki jest gatunek?

J 5 łączy:

opowiadanie o znaku,
narrację konfliktu,
mowę objawieniową,
argumentację o świadkach,
interpretację Pisma.

6. Co znaczyło to dla pierwszych odbiorców?

Rozdział odpowiadał na pytanie: dlaczego chrześcijanie oddają Jezusowi cześć? Odpowiedź Jana: ponieważ Syn działa w jedności z Ojcem, daje życie, wykonuje sąd i powinien być czczony jak Ojciec. To jedna z najważniejszych podstaw: wysokiej chrystologii Nowego Testamentu.

7. Co mówi o Bogu?

Bóg:

działa,
daje życie,
miłuje Syna,
ukazuje Synowi swoje dzieła,
posyła Syna,
przekazuje Synowi sąd,
świadczy o Synu.

8. Co mówi o człowieku?

Człowiek może:

długo cierpieć,
być samotny,
otrzymać darmowy dar,
odpowiedzieć na słowo Jezusa,
zatrzymać się na przepisie i nie zobaczyć cudu życia,
badać Pismo i nie przyjść do Chrystusa,
szukać bardziej ludzkiej chwały niż Boga.

NIEZBĘDNIK BIBLIJNY — J 5

Ludzie

Jezus

Syn działający w jedności z Ojcem; uzdrawia, daje życie, sądzi i objawia Ojca.

Chory przy Betesdzie

Cierpi trzydzieści osiem lat. Nie zna Jezusa przed uzdrowieniem. Otrzymuje zdrowie z inicjatywy Jezusa.

Przeciwnicy Jezusa

W tekście BT określani zgodnie z Janowym językiem jako „Żydzi”. W kontekście chodzi o określonych przeciwników religijnych Jezusa, nie cały naród żydowski.

Jan Chrzciciel

Przywołany jako świadek prawdy i „lampa”.

Mojżesz

Przywołany jako ten, którego pisma świadczą o Jezusie.

Miejsca

Jerozolima

Centrum kultu Izraela i miejsce rosnącego konfliktu.

Owcza Brama

Okolica związana z sadzawką Betesda.

Betesda

Kompleks sadzawek z pięcioma krużgankami.

Świątynia

Miejsce ponownego spotkania Jezusa z uzdrowionym.

Historia i religia

Szabat

Siódmy dzień tygodnia, poświęcony Bogu i odpoczynkowi.

Zakotwiczony w:

stworzeniu,
Dekalogu,
pamięci o wyzwoleniu Izraela.

Noszenie ciężaru

W tradycji biblijnej i żydowskiej istniały ograniczenia dotyczące pracy i przenoszenia ciężarów w szabat.

Świadectwo

W prawie biblijnym wiarygodność sprawy była potwierdzana przez świadków. Jezus wykorzystuje ten język: aby pokazać wielość świadectw o swojej misji.

SŁOWA, KTÓRE WARTO ZNAĆ

1. ὑγιής — hygiēs

Znaczenie:

zdrowy,
cały.

Jezus pyta człowieka: czy chce stać się zdrowy. Od tego słowa pochodzi między innymi: „higiena”.

2. ἔγειρε — egeire

Od czasownika: ἐγείρω — egeirō

Znaczenie:

wstań,
podnieś się,
wzbudzić,
wskrzesić.

To bardzo ważne słowo paschalne. W J 5: „wstań”. W języku Nowego Testamentu ta rodzina słów może także opisywać: zmartwychwstanie.

3. σάββατον — sabbaton

Znaczenie: szabat.

Pochodzi z hebrajskiego: שַׁבָּת — szabbat związanego z: ustaniem / odpoczynkiem.

4. πατήρ — patēr

Znaczenie: ojciec.

W J 5 kluczowa jest: wyjątkowa relacja Jezusa z „moim Ojcem”.

5. υἱός — huios

Znaczenie: syn.

J 5 rozwija: relację Ojciec–Syn.

6. ζωή — zōē

Znaczenie: życie.

Jedno z najważniejszych słów Jana. Syn: ma życie i daje życie.

7. κρίσις — krisis

Znaczenie:

sąd,
rozstrzygnięcie.

Ojciec przekazuje: sąd Synowi.

8. μαρτυρία — martyria

Znaczenie: świadectwo.

Od tej samej rodziny słów pochodzi późniejsze chrześcijańskie określenie: męczennika — świadka. J 5 buduje: „proces świadków” potwierdzających Jezusa.

9. δόξα — doxa

Znaczenie:

chwała,
sława,
uznanie.

Jezus przeciwstawia: chwałę od ludzi i: chwałę od Boga.

10. γραφή — graphē

Znaczenie:

Pismo.

Jezus pokazuje: Pisma prowadzą ku Niemu.

MOST MIĘDZY TESTAMENTAMI

1. Rdz 2 → szabat

Rdz 2

Bóg kończy dzieło stworzenia i odpoczywa siódmego dnia.

J 5

Jezus mówi:

Ojciec nadal działa i Syn działa.

Sens

Boży „odpoczynek” nie oznacza:

zaprzestania podtrzymywania życia.

2. Wj 20 → szabat

Dekalog nakazuje: pamiętać o szabacie. J 5 nie niszczy: przykazania. Pyta: jaki autorytet ma Jezus wobec szabatu i dzieła Boga?

3. Pwt 5 → szabat jako wyzwolenie

W Pwt 5 szabat łączy się z: wyzwoleniem Izraela z niewoli. Jezus w szabat: wyzwala człowieka z 38-letniej choroby.

Sens

Uzdrowienie pasuje głęboko do:

wyzwalającego sensu szabatu.

4. Jr 17 → noszenie ciężarów

Jeremiasz ostrzega przed: noszeniem ciężarów przez bramy Jerozolimy w szabat.

J 5

Uzdrowiony niesie:

swoje posłanie.

Sens

Konflikt ma realne tło biblijno-prawne, ale prowadzi do pytania:

kim jest Jezus?

5. Pwt 19 → świadkowie

Prawo wymagało: więcej niż jednego świadka.

J 5

Jezus przedstawia:

Jana,
dzieła,
Ojca,
Pisma,
Mojżesza.

Sens

Tożsamość Jezusa:

jest wielokrotnie poświadczona.

6. Pwt 18 → Mojżesz i prorok

Mojżesz zapowiada: proroka, którego należy słuchać. J 5: Mojżesz pisze o Jezusie. J 6: temat Mojżesza zostanie jeszcze rozwinięty.

7. Dn 7 → Syn Człowieczy i sąd

Daniel

Syn Człowieczy otrzymuje:

władzę,
chwałę,
królestwo.

J 5

Syn Człowieczy otrzymuje:

władzę sądu.

8. Dn 12 → zmartwychwstanie

Daniel mówi o: przebudzeniu umarłych, jednych ku życiu, innych ku hańbie. J 5: zmartwychwstanie do życia i do sądu. To bardzo mocne tło: powszechnego zmartwychwstania.

CO MÓWIĄ POLSCY BIBLIŚCI?

Ks. Stanisław Mędala CM

Podstawowym polskim komentarzem do J 1–12 pozostaje: Stanisław Mędala CM, „Ewangelia według świętego Jana. Rozdziały 1–12. Wstęp – przekład z oryginału – komentarz”, Nowy Komentarz Biblijny NT IV/1, Edycja Świętego Pawła.

Przy J 5 szczególnie ważne są:

topografia Betesdy i realia Jerozolimy;
problem tekstualny J 5,3b–4;
znaczenie szabatu jako punktu wyjścia do objawienia relacji Ojca i Syna;
bardzo wysoka chrystologia J 5,19–30;
związek dawania życia i sądu z Boskim autorytetem Jezusa;
teraźniejszy i przyszły wymiar zmartwychwstania;
prawniczy charakter języka „świadectwa”;
rola Jana Chrzciciela, dzieł, Ojca, Pisma i Mojżesza jako świadków;
krytyka religijności szukającej ludzkiej chwały.

Najważniejszy klucz: uzdrowienie jest punktem wyjścia, ale prawdziwym tematem J 5 jest tożsamość Jezusa jako Syna dającego życie razem z Ojcem.

Ks. Antoni Paciorek

W Biblii Lubelskiej komentarz do Jana przygotował: Antoni Paciorek, „Ewangelia według św. Jana”, tłumaczenie, wstęp i komentarz, Lublin 2000.

Przy J 5 warto zwrócić uwagę na:

literacką strukturę znaku i sporu;
relację cudu do szabatu;
znaczenie sformułowania „Ojciec mój działa”;
jedność działania Ojca i Syna;
władzę Syna nad życiem i sądem;
dwa poziomy eschatologii Janowej: „już” i „jeszcze nie”;
funkcję Pism jako świadectwa prowadzącego do Chrystusa.

Biblia Tysiąclecia — przypisy do J 5

Przypisy BT V są w tym rozdziale szczególnie ważne.

Wskazują między innymi na:

różne warianty nazwy Betesda;
archeologiczne potwierdzenie pięciu krużganków;
niepewny tekstualnie charakter opisu anioła poruszającego wodę;
dalszy ciąg konfliktu szabatowego w J 7;
władzę Syna nad życiem i sądem;
rozróżnienie duchowego ożywienia i przyszłego zmartwychwstania ciał;
wielość świadectw o Jezusie;
Pismo Święte jako świadectwo prowadzące do Chrystusa.

TRUDNE PYTANIA

1. Czy anioł naprawdę poruszał wodę w Betesdzie?

Najstarszy tekst J 5: nie pozwala tego stwierdzić z pewnością. Opis anioła występuje: tylko w części rękopisów. BT V traktuje go jako: glosę. Najważniejsze dla narracji: Jezus uzdrawia niezależnie od sadzawki.

2. Dlaczego Jezus uzdrowił tylko jednego, skoro było tam wielu chorych?

Tekst: nie odpowiada. Nie powinniśmy tworzyć: teorii o większej zasłudze tego człowieka. Biblia wielokrotnie pokazuje: wolność Bożego działania. To trudne pytanie pozostaje: tajemnicą.

3. Dlaczego Jezus pyta, czy chory chce wyzdrowieć?

Nie dlatego, że: obwinia chorego za jego stan.

Pytanie może:

otwierać relację,
przywracać podmiotowość,
ujawniać pragnienie i bezradność.

4. Czy choroba człowieka była skutkiem jego grzechu?

Tekst: tego nie mówi. Jezus ostrzega przed dalszym grzechem. J 9 pokaże jasno: nie wolno automatycznie łączyć każdej choroby z konkretnym grzechem.

5. Czy Jezus złamał przykazanie o szabacie?

Jego przeciwnicy: tak interpretują sytuację. Jezus odpowiada nie poprzez: przyznanie się do grzechu, ale poprzez: wskazanie na działanie Ojca i swoją wyjątkową władzę. Cały spór dotyczy więc: interpretacji szabatu i tożsamości Jezusa.

6. Czy „Syn nic nie może sam z siebie” oznacza, że Jezus nie jest Bogiem?

Nie. Następne zdanie mówi: Syn czyni to samo, co Ojciec. Jan opisuje: doskonałą jedność Ojca i Syna, nie: bezsilność Syna.

7. Czy Ojciec jest „większy”, skoro daje Synowi władzę?

Jan używa języka: relacji Ojca i Syna. Ojciec jest: źródłem misji. Syn: otrzymuje wszystko od Ojca.

Jednocześnie Syn:

daje życie,
sądzi,
otrzymuje cześć jak Ojciec.

Nie wolno więc wyjmować jednego zdania: przeciw całemu rozdziałowi.

8. Czy zmartwychwstanie „do potępienia” oznacza, że wszyscy powstaną?

Tak. J 5 przedstawia: powszechne zmartwychwstanie. Zmartwychwstanie ciała nie dotyczy tylko: zbawionych. Różny jest: ostateczny skutek sądu.

9. Czy dobre uczynki zbawiają zamiast wiary?

Nie. U Jana: wiara daje życie. Ale prawdziwa wiara: wychodzi do światła i rodzi czyny. J 5 nie przeciwstawia: wiary i życia.

10. Czy wystarczy czytać Biblię, żeby automatycznie znać Boga?

Nie. To właśnie jedno z ostrzeżeń J 5. Można: badać Pisma i: nie przyjść do Chrystusa. Biblia ma prowadzić: do spotkania, wiary i życia.

POZORNE SPRZECZNOŚCI

Bóg odpoczął w siódmym dniu vs „Ojciec działa aż do tej chwili”

Nie ma sprzeczności.

Rdz 2

Bóg kończy dzieło stworzenia.

J 5

Bóg nadal:

podtrzymuje stworzenie,
daje życie,
prowadzi historię.

Boży odpoczynek: nie oznacza bezczynności.

„Syn nie może niczego sam” vs „Syn ożywia, kogo chce”

To nie sprzeczność. Syn: nie działa niezależnie od Ojca. Ale właśnie dlatego: posiada pełnię działania Ojca. Jedność nie oznacza: bezsilności.

CO MOŻNA ŁATWO ODCZYTAĆ ŹLE?

Błąd 1

Chory był winny swojej chorobie.

Tekst tego: nie mówi.

Błąd 2

Jeśli człowiek naprawdę chce, zawsze zostanie fizycznie uzdrowiony.

Nie. J 5 opisuje: konkretny znak. Nie daje: uniwersalnej gwarancji medycznej.

Błąd 3

Szabat był złym przepisem.

Nie. Szabat jest: darem Boga. Spór dotyczy: interpretacji i autorytetu Jezusa.

Błąd 4

Żydzi jako cały naród odrzucają Jezusa.

Nie. W Janowym kontekście określenie często odnosi się do: konkretnych przeciwników lub władz religijnych. Jezus, uczniowie i pierwsza wspólnota: sami są Żydami.

Błąd 5

Jezus jest drugim niezależnym Bogiem obok Ojca.

Nie. J 5 mówi o: doskonałej jedności działania Ojca i Syna.

Błąd 6

Jezus jest tylko posłusznym stworzeniem.

Nie.

Ten sam tekst mówi, że:

Syn daje życie;
Syn sądzi;
Syn otrzymuje cześć jak Ojciec.

Błąd 7

Wystarczy znać Biblię.

Jezus mówi: Pisma mają prowadzić do Niego.

Błąd 8

Im więcej ludzi mnie podziwia, tym większa jest moja wiara.

Jezus mówi wręcz przeciwnie: szukanie chwały od ludzi może utrudniać wiarę.

„BÓG MÓWI” — JAK TO ROZUMIEĆ W J 5?

Najpierw: co tekst obiektywnie objawia?

Jezus:

widzi człowieka w długim cierpieniu;
potrafi dać życie swoim słowem;
działa w jedności z Ojcem;
daje życie;
sprawuje sąd;
powinien otrzymywać cześć jak Ojciec;
prowadzi ze śmierci do życia;
zapowiada zmartwychwstanie;
jest centrum świadectwa Pisma.

Dopiero potem można zapytać: co to znaczy dla mnie? Możliwa modlitwa: Jezu, pokaż mi, gdzie przez lata mówię sobie: „nie mam człowieka” albo „jest tylko jeden sposób rozwiązania mojego problemu”. Naucz mnie słuchać Twojego słowa. Strzeż mnie przed religijnością, która widzi przepis, a przestaje widzieć człowieka. Daj mi czytać Pismo tak, aby prowadziło mnie do Ciebie, a nie tylko do wiedzy o Tobie.

JAK MÓGŁBYM TO WYJAŚNIĆ KOMUŚ INNEMU?

Wersja 30 sekund

Jezus spotyka przy sadzawce Betesda człowieka chorego od 38 lat i uzdrawia go jednym poleceniem: ma wstać, zabrać nosze i chodzić. Problem polega na tym, że jest szabat, więc rozpoczyna się spór. Jezus odpowiada, że tak jak Ojciec ciągle działa i daje życie, tak On również działa. Potem wyjaśnia, że Syn daje życie, będzie sądził i ma być czczony tak jak Ojciec. Na końcu wymienia świadków swojej misji: Jana Chrzciciela, swoje dzieła, Ojca, Pisma i Mojżesza. Najmocniejsze ostrzeżenie brzmi: można znać Biblię i nadal nie przyjść do Jezusa, do którego Biblia prowadzi.

Wersja 2 minuty

J 5 zaczyna się w Jerozolimie przy sadzawce Betesda. Leży tam człowiek chory od 38 lat. Jezus sam do niego podchodzi i pyta, czy chce wyzdrowieć. Chory odpowiada, że nie ma nikogo, kto pomógłby mu wejść do sadzawki. Jezus nie prowadzi go do wody. Mówi: wstań, weź nosze i chodź. Człowiek natychmiast odzyskuje zdrowie. Wtedy narrator informuje, że jest szabat. Przeciwnicy Jezusa skupiają się na tym, że uzdrowiony niesie nosze. Jezus odpowiada słowami, które otwierają cały wielki spór: „Ojciec mój działa… i Ja działam”. Jan wyjaśnia, że rozmówcy odebrali to jako roszczenie do równości z Bogiem. Jezus rozwija więc temat: Syn nie działa niezależnie od Ojca, ale czyni to samo, co Ojciec. Ojciec daje życie — Syn daje życie. Ojciec przekazuje Synowi sąd. Syn ma być czczony tak jak Ojciec.

Jezus mówi też o dwóch wymiarach życia. Już teraz człowiek, który słucha Jego słowa i wierzy, przechodzi ze śmierci do życia. A kiedyś wszyscy umarli usłyszą Jego głos i powstaną. Na końcu Jezus przedstawia cały zestaw świadków: Jana Chrzciciela, swoje dzieła, Ojca, Pismo i Mojżesza. Problemem przeciwników nie jest więc brak dowodów. Jest nim to, że badają Pisma, ale nie chcą przyjść do Jezusa, aby mieć życie.

3 RZECZY DO ZAPAMIĘTANIA

1.

Jezus nie tylko uzdrawia — On daje życie.

Uzdrowienie w Betesdzie prowadzi do wielkiej prawdy: Syn ma władzę życia.

2.

Ojciec i Syn działają w jedności.

J 5 jest jednym z najmocniejszych rozdziałów o: Boskiej godności Jezusa.

3.

Biblia ma prowadzić do Chrystusa.

Można znać tekst: i ominąć Osobę.

JEDNO ZDANIE

J 5 pokazuje Jezusa jako Syna działającego w doskonałej jedności z Ojcem, mającego władzę dawać życie i sądzić, którego tożsamość potwierdzają dzieła, Ojciec, Pisma, Jan Chrzciciel i Mojżesz.

PYTANIA DO REFLEKSJI

Czy mam w życiu sytuację, w której od dawna powtarzam: „nie mam człowieka”?
Czy nie zamknąłem Boga w jednym wyobrażonym sposobie rozwiązania problemu?
Co we mnie wymaga usłyszenia: „wstań”?
Czy potrafię zobaczyć człowieka i dobro, czy czasem najpierw widzę przepis?
Czy wierzę, że Jezus jest kimś więcej niż nauczycielem i cudotwórcą?
Co dla mnie znaczy „przejść ze śmierci do życia” już teraz?
Czy czytam Biblię po to, żeby wygrać spór, zdobyć wiedzę, czy żeby spotkać Chrystusa?
Jak bardzo potrzebuję ludzkiego uznania?
Czy aprobata ludzi może wpływać na to, w co chcę wierzyć?
Czy moje poznawanie Pisma prowadzi do większej miłości Boga i ludzi?

ŹRÓDŁA I PUNKTY ODNIESIENIA

Biblia Tysiąclecia, wydanie V, Pallottinum — J 5 wraz z przypisami; tekst sprawdzony w biblia.pl.
Stanisław Mędala CM, Ewangelia według świętego Jana. Rozdziały 1–12. Wstęp – przekład z oryginału – komentarz, Nowy Komentarz Biblijny NT IV/1, Edycja Świętego Pawła.
Antoni Paciorek, Ewangelia według św. Jana, Biblia Lubelska, tłumaczenie, wstęp i komentarz, Lublin 2000.
Katechizm Kościoła Katolickiego — szczególnie nauczanie o Boskości Syna, jedności Ojca i Syna, zmartwychwstaniu ciała, sądzie i życiu wiecznym.
Ważne odsyłacze biblijne: Rdz 2,1–3; Wj 20,8–11; Pwt 5,12–15; Pwt 18,15; Pwt 19,15; Jr 17,19–27; Dn 7,13–14; Dn 12,2; J 1,1–18; J 2,24–25; J 3,16–21.35–36; J 4,34.46–54; J 6; J 7,19–23; J 8; J 9,1–3; J 10,25–30; J 11,25–26; J 20,30–31.

UWAGA REDAKCYJNA — J 5

Przy dalszej pracy zachowujemy następujące zasady:

J 5,3b–4 o aniele poruszającym wodę oznaczamy jako wariant / glosę obecną tylko w części rękopisów.
Nie budujemy doktryny o uzdrawiającej wodzie Betesdy na tekście o niepewnej przynależności do najstarszej warstwy.
Nie łączymy automatycznie 38 lat choroby z konkretnym grzechem człowieka.
Ewentualne nawiązanie 38 lat do Pwt 2 podajemy jako możliwość, nie pewnik.
Nie przedstawiamy szabatu jako „złego prawa”.
Konflikt szabatowy czytamy jako drogę do pytania o autorytet i tożsamość Jezusa.
„Ojciec działa i Ja działam” interpretujemy w kontekście całej mowy J 5,19–30.
„Syn nic nie może sam z siebie” nie wyrywamy z kontekstu — następnie Jezus mówi, że Syn czyni to samo, co Ojciec.
Podkreślamy funkcje przypisane Synowi: życie, sąd i cześć.
Rozróżniamy obecne duchowe przejście ze śmierci do życia i przyszłe powszechne zmartwychwstanie.
J 5,29 czytamy w zgodzie z całością Ewangelii: czyny objawiają odpowiedź wiary na łaskę.
„Żydzi” w konflikcie Janowym nie oznacza wszystkich Żydów wszystkich czasów.
Pisma czytamy chrystologicznie, ale bez zamieniania każdego wersetu ST w ukryty szyfr.
Ostrzeżenie o ludzkiej chwale odnosimy również do współczesnych liderów religijnych i twórców.
Cytaty i tekst biblijny w projekcie sprawdzamy w biblia.pl, Biblia Tysiąclecia V.

OSTATNI KLUCZ DO J 5

Zapamiętaj ruch rozdziału: Jerozolima → Betesda → pięć krużganków → chorzy → 38 lat → „czy chcesz wyzdrowieć?” → „nie mam człowieka” → „wstań” → uzdrowienie → szabat → nosze → konflikt → świątynia → „nie grzesz więcej” → prześladowanie → „Ojciec działa” → „Ja działam” → Ojciec i Syn → życie → sąd → cześć Syna → przejście ze śmierci do życia → umarli słyszą głos → zmartwychwstanie → świadectwo Jana → dzieła → Ojciec → Pisma → ludzkie uznanie → Mojżesz → Jezus.

Jeżeli masz zapamiętać tylko trzy zdania: Człowiek mówi: „nie mam nikogo”; Jezus odpowiada nie teorią, lecz słowem, które stawia go na nogi.

J 5 pokazuje, że Jezus nie jest tylko uzdrowicielem — Syn czyni dzieła Ojca, daje życie, sądzi i ma być czczony jak Ojciec.

Możesz badać Biblię bardzo dokładnie i nadal minąć jej centrum, jeśli nie pozwolisz, aby doprowadziła cię do Chrystusa.

Podstawa tekstowa: Biblia Tysiąclecia — Pallottinum. Cytaty podajemy w skrócie, wraz z sygnaturami — pełny tekst rozdziału warto przeczytać w wydaniu Biblii.