Ewangelia według św. Jana — J 17: Modlitwa Arcykapłańska, chwała, prawda, jedność i przyszły Kościół

Zasada projektu: tekst biblijny i krótkie cytaty zostały sprawdzone w biblia.pl — Biblia Tysiąclecia, wydanie V. Poniższy materiał jest komentarzem, parafrazą i objaśnieniem. Nie przepisuje całego chronionego rozdziału.

J 17 — w 60 sekund

J 13–16: Jezus mówił do uczniów. J 17: Jezus mówi do Ojca. To zasadnicza zmiana. Uczniowie: słuchają modlitwy Syna. Jezus nie modli się tutaj: prywatnie gdzieś daleko. Modli się: przy nich. Dzięki temu uczniowie słyszą: co Jezus nosi w sercu tuż przed Męką. Rozdział nazywamy: Modlitwą Arcykapłańską Jezusa.

Dlaczego?

Bo Jezus:

wstawia się za uczniami, mówi o uświęceniu, poświęca samego siebie, kieruje wszystko ku ofierze.

BT V przy J 17,19 wyraźnie podkreśla: Jezus jest zarazem Kapłanem i Żertwą.

Rozdział ma trzy wielkie części:

Jezus modli się w związku ze swoją godziną J 17,1–5.

2. Jezus modli się za uczniów

J 17,6–19.

3. Jezus modli się za przyszłych wierzących

J 17,20–26.

Czyli: pod koniec rozdziału modli się także za nas. Najpierw mówi: „nadeszła godzina”. Ta sama godzina: o której słyszeliśmy od Kany. Teraz: jest tu. Jezus prosi: o chwałę. Ale u Jana chwała nie oznacza: ucieczki od krzyża. Krzyż: jest drogą chwały. Syn ma: otoczyć chwałą Ojca, a Ojciec: Syna.

Potem Jezus mówi jedno z najważniejszych zdań o: życiu wiecznym. Życie wieczne to: poznanie Ojca i Posłanego Syna. Nie chodzi o: samą wiedzę książkową. Janowe „poznać”: oznacza relację, uznanie, wejście w komunię. Życie wieczne nie zaczyna się: dopiero po śmierci. Zaczyna się: w relacji z Bogiem już teraz.

Następnie Jezus mówi o swojej chwale: miał ją u Ojca przed powstaniem świata. To bardzo mocny tekst: o preegzystencji Syna. Jezus nie zaczyna istnieć: w Betlejem. Syn: jest u Ojca przed stworzeniem. Potem modli się: za Apostołów. Mówi: „objawiłem imię Twoje”. W Biblii imię oznacza: osobę, tożsamość, obecność.

Jezus nie tylko: podał ludziom nowe słowo na Boga. Objawił: Ojca takim, jaki jest. Mówi: uczniowie przyjęli słowo. Poznali: że Jezus wyszedł od Ojca. Uwierzyli: że Ojciec Go posłał. I wtedy: „Ojcze Święty, zachowaj ich”. Dlaczego? Jezus: odchodzi. Uczniowie: zostają w świecie. Nie prosi: „zabierz ich ze świata”.

To ogromnie ważne. Chrześcijaństwo nie jest: ucieczką z rzeczywistości. Uczeń ma: być w świecie, ale: nie żyć logiką świata zamkniętego na Boga. Jezus prosi: zachowaj ich od złego. Potem: „uświęć ich w prawdzie”. BT V wyjaśnia: Apostołowie zostają oddzieleni od świata po to, aby zostać posłani z misją Syna.

Uświęcenie: nie oznacza ucieczki. Oznacza: przynależność do Boga dla misji. A prawda? „Słowo Twoje jest prawdą”. Uświęcenie: ma źródło w Objawieniu Boga. Następnie: „Jak Ty Mnie posłałeś, tak Ja ich posłałem”. To jedna z najważniejszych definicji Kościoła. Kościół: jest posłany. Nie: zamknięty dla siebie.

Jezus mówi: „za nich poświęcam w ofierze samego siebie”. Grecki czasownik: ἁγιάζω — hagiazō

może znaczyć:

uświęcać,
poświęcać,
konsekrować.

W odniesieniu do Jezusa: jego całkowite oddanie Ojcu prowadzi ku krzyżowi. On: jest Kapłanem i Ofiarą. Potem rozdział staje się dla nas osobiście niesamowity. Jezus mówi: „nie tylko za nimi proszę”. Ale także: za tymi, którzy dzięki ich słowu uwierzą. To znaczy: modlitwa Jezusa obejmuje kolejne pokolenia Kościoła.

A więc: także ciebie. Co jest główną prośbą? „aby wszyscy stanowili jedno”. To jeden z najważniejszych tekstów: o jedności chrześcijan. Ale trzeba go dobrze rozumieć.

Jezus nie modli się:

żeby wszyscy mieli identyczny charakter, identyczne zainteresowania, identyczną kulturę, zero dyskusji.

Wzorem jedności jest: Ojciec i Syn.

Czyli jedność:

relacji, miłości, prawdy, misji.

Różne Osoby: nie zlewają się w jedną Osobę. A jednak: są jedno. Jedność Kościoła: nie oznacza uniformizacji. Ale też nie oznacza: „nieważne, w co wierzymy”. Jezus mówi przecież chwilę wcześniej: „uświęć ich w prawdzie”. Czyli: prawda i jedność nie są przeciwnikami. Prawdziwa jedność: jest jednością w prawdzie i miłości.

Po co ta jedność? „aby świat uwierzył”. To szokujące. Podziały chrześcijan: nie są tylko wewnętrznym problemem organizacyjnym. Osłabiają: świadectwo o Jezusie. Dlatego ekumenizm: nie jest dodatkiem dla zainteresowanych. Wyrasta: z modlitwy samego Chrystusa. Ale ekumenizm nie oznacza: udawania, że różnice doktrynalne nie istnieją.

Chodzi o: szukanie pełnej, widzialnej jedności w prawdzie, miłości i apostolskiej wierze. Potem Jezus mówi: „Ja w nich, a Ty we Mnie”. To powrót: do J 14–15. Chrześcijaństwo: jest uczestnictwem w komunii Boga. Następnie: „Ojcze, chcę, aby byli ze Mną tam, gdzie Ja jestem”. J 14: przygotowuję wam miejsce.

J 17: Jezus prosi Ojca, żeby uczniowie rzeczywiście byli z Nim. A po co? aby oglądali Jego chwałę. To język: ostatecznego zbawienia. Jezus odsłania: swoje najgłębsze pragnienie wobec uczniów. Nie tylko: „niech będą poprawnymi ludźmi”.

„Chcę ich mieć ze sobą”. Na końcu wraca:

imię Ojca, poznanie, miłość, zamieszkanie.

Jezus chce: aby miłość Ojca do Syna była w uczniach i: aby On sam był w nich. Rozdział zaczyna się: chwałą Syna u Ojca przed stworzeniem świata. Kończy: Synem mieszkającym w uczniach. To gigantyczny łuk: od wieczności Boga → przez Wcielenie i krzyż → do komunii Boga z Kościołem → ku oglądaniu chwały w wieczności.

Podział J 17

J 17,1–5

Jezus modli się o chwałę

Godzina nadeszła. Syn objawia Ojca, daje życie wieczne i prosi o chwałę, którą miał przed stworzeniem świata.

J 17,6–19

Jezus modli się za Apostołów

Objawił imię Ojca, przekazał słowo, prosi o zachowanie, radość, ochronę od złego, uświęcenie w prawdzie i skuteczność misji.

J 17,20–23

Jezus modli się o jedność przyszłych wierzących

Jedność uczniów ma odzwierciedlać jedność Ojca i Syna oraz stać się znakiem dla świata.

J 17,24–26

Jezus chce uczniów mieć ze sobą

Pragnie, aby oglądali Jego chwałę i żyli miłością Ojca, z Chrystusem w sobie.

CZĘŚĆ I — „PODNIÓSŁ OCZY KU NIEBU”

1. Postawa modlitwy

Jezus: podnosi oczy ku niebu. To pokazuje: modlitwa biblijna nie zawsze oznacza zamknięte oczy i pochyloną głowę. W Biblii: istnieją różne postawy modlitwy.

stanie,
klęczenie,
padnięcie na twarz,
podniesione ręce,
oczy zwrócone ku niebu.

Forma: służy relacji.

2. Jezus naprawdę się modli

To ważne chrystologicznie. Jeśli Jezus jest Bogiem: do kogo się modli? Do: Ojca. To pokazuje: Syn nie jest tą samą Osobą co Ojciec. Modlitwa Jezusa: jest realną relacją Osób Trójcy, przeżywaną także: w Jego człowieczeństwie.

3. Modlitwa nie przeczy Boskości Jezusa

Wręcz przeciwnie. Jan pokazuje: odwiecznego Syna w relacji: z Ojcem. Bóg chrześcijański: nie jest samotną monadą. W Bogu: jest odwieczna relacja miłości.

CZĘŚĆ II — „NADESZŁA GODZINA”

4. Godzina od Kany

J 2: „jeszcze nie nadeszła”. J 7: jeszcze nie. J 8: jeszcze nie. J 12: nadeszła. J 13: Jezus wie, że nadeszła. J 17: mówi to Ojcu. Historia: dotarła do centrum.

5. Godzina nie jest tylko śmiercią

U Jana obejmuje:

Mękę,
krzyż,
Zmartwychwstanie,
powrót do Ojca,
uwielbienie.

Krzyż: nie może być odłączony od chwały.

6. Jezus nie prosi: „uniknijmy godziny”

J 12: przeżywa lęk. Ale wybiera: imię Ojca. J 17: nie próbuje już cofnąć godziny. Prosi: żeby godzina objawiła chwałę.

CZĘŚĆ III — CHWAŁA SYNA I OJCA

7. Doxa

Greckie:

δόξα — doxa
chwała.

Biblijnie: objawiona wielkość i obecność Boga. W Janie: chwała objawia się paradoksalnie na krzyżu.

8. Syn otacza chwałą Ojca

Jezus: wypełnia misję. Jego posłuszeństwo: pokazuje, kim jest Ojciec. Krzyż: objawia miłość Boga. Dlatego: chwała Ojca i chwała Syna są ze sobą związane.

9. Ojciec otacza chwałą Syna

Jak?

Przez:

Zmartwychwstanie,
wywyższenie,
powrót do Ojca,
objawienie Boskiej tożsamości Syna.

To: Boża odpowiedź na wyrok świata. Świat: krzyżuje. Ojciec: uwielbia.

10. Nie szukaj tu ego Jezusa

Jezus nie mówi: „Ojcze, daj mi sławę, bo chcę być podziwiany”. Chwała: jest wzajemnym objawieniem Ojca i Syna w dziele zbawienia. Nie: celebrycką popularnością.

CZĘŚĆ IV — WŁADZA NAD „KAŻDYM CIAŁEM”

11. BT V: „nad każdym człowiekiem”

Przypis: dosłownie „nad wszelkim ciałem”. „Ciało” w takim semickim użyciu: oznacza ludzi / ludzkość. Jezus otrzymuje: uniwersalną władzę.

12. Uniwersalność

J 3: świat. J 10: inne owce. J 12: Grecy. J 17: każdy człowiek. Misja Jezusa: nie jest lokalnym kultem etnicznym. Ma: uniwersalny zasięg.

13. Władza służy dawaniu życia

To ważne. Jezus ma władzę: po to, żeby dawać życie wieczne. To kolejna korekta: naszego rozumienia władzy. Boska władza: jest życiodajna.

CZĘŚĆ V — „TO JEST ŻYCIE WIECZNE”

14. Definicja życia wiecznego

J 17,3: jedno z najważniejszych zdań Jana. Życie wieczne: poznanie Ojca i Jezusa Chrystusa. Nie: tylko nieskończona długość istnienia. Bo nieskończone życie bez Boga: nie byłoby zbawieniem. Życie wieczne: jakość komunii z Bogiem.

15. „Poznać”

Greckie:

γινώσκω — ginōskō
poznawać / znać.

W Biblii „poznać” często: ma wymiar relacyjny. Nie tylko: informacja. Możesz wiedzieć: wiele o kimś, a: nie znać go osobiście.

16. Życie wieczne zaczyna się już teraz

J 5: kto wierzy, ma życie wieczne. J 6: ma życie. J 17: poznaje Boga. Ostateczna pełnia: po Zmartwychwstaniu. Ale życie: zaczyna się w wierze.

17. „Jedyny prawdziwy Bóg”

Czy to oznacza: Jezus nie jest Bogiem? Nie.

Cała Ewangelia mówi:

J 1,1: Słowo było Bogiem. J 20,28: Tomasz: „Pan mój i Bóg mój”.

J 17 sam za chwilę mówi:

Syn miał chwałę u Ojca przed stworzeniem świata, wszystko Ojca jest Jego.

J 17,3: rozróżnia Ojca i Posłanego Syna w ekonomii zbawienia. Nie: neguje Boskość Syna.

18. Ojciec jako źródło

W Janie: Ojciec posyła. Syn: wychodzi od Ojca. Duch: pochodzi od Ojca i jest posyłany. Tradycja chrześcijańska mówi: Ojciec jako pierwsza zasada / źródło bez źródła w relacjach Trójcy. Nie oznacza: wyższej natury.

CZĘŚĆ VI — „JEZUSA CHRYSTUSA”

19. Rzadkie połączenie w ustach Jezusa

Formuła: „Jezus Chrystus” brzmi bardzo: jak język popaschalnej wspólnoty. To jeden z tekstów, które skłaniają biblistów do refleksji: nad redakcyjnym ujęciem modlitwy przez Ewangelistę.

20. Czy to znaczy, że modlitwa jest wymyślona?

Nie. Ewangelie: przekazują historyczne słowa Jezusa w: literackiej i teologicznej formie autorów natchnionych. Jan: nie jest stenogramem dźwiękowym. Jest: natchnionym świadectwem.

21. Mędala i charakter Janowego języka

Stanisław Mędala: analizuje Mowę Pożegnalną jako tekst o bardzo rozwiniętej strukturze teologicznej. Właściwe pytanie: nie „czy każde zdanie brzmi jak nagranie z dyktafonu?”, ale: „jak Ewangelista wiernie przekazuje objawienie Jezusa swojej wspólnocie?”

CZĘŚĆ VII — „WYPEŁNIŁEM DZIEŁO”

22. Jezus patrzy na misję jak na dokonaną

Krzyż: jeszcze przed Nim. A mówi: wypełniłem dzieło. Dlaczego? Godzina: już się rozpoczęła. Jego posłuszeństwo: jest zdecydowane. To podobne do: „zwyciężyłem świat” w J 16.

23. Na krzyżu: „Wykonało się”

J 19: dopełnienie. J 17: modlitwa antycypuje spełnienie. Misja: od Ojca zostanie: doprowadzona do końca.

CZĘŚĆ VIII — CHWAŁA PRZED STWORZENIEM

24. Jeden z najmocniejszych tekstów o preegzystencji

Jezus mówi: miał chwałę u Ojca zanim: świat powstał. To nie jest: prorok istniejący tylko w Bożym planie. Najbardziej naturalnie w Janie: Syn realnie istnieje u Ojca przed stworzeniem.

25. J 1 wraca

„Na początku było Słowo”. J 17: chwała przed światem. J 17,24: Ojciec umiłował Syna przed założeniem świata. Cała Ewangelia: otoczona jest wiecznością Syna.

26. Jezus nie staje się Synem dopiero w Betlejem

Wcielenie: nie jest początkiem istnienia Syna. Jest: wejściem odwiecznego Słowa w ludzką historię.

27. Odwieczna miłość

Jeszcze głębiej: przed stworzeniem świata istnieje miłość Ojca do Syna. To oznacza: Bóg nie zaczął kochać dopiero po stworzeniu. Bóg: jest odwieczną komunią miłości. To jeden z fundamentów: chrześcijańskiego rozumienia Trójcy.

CZĘŚĆ IX — „OBJAWIŁEM IMIĘ TWOJE”

28. Imię w Biblii

Imię: nie tylko etykieta.

Wyraża:

osobę,
tożsamość,
obecność,
charakter,
misję.

Wj 3: objawienie imienia Boga Mojżeszowi. J 17: Jezus objawia imię Ojca.

29. Czy Jezus podał nowe imię Boga?

Nie w sensie: nowego tajnego słowa. Objawił: Boga jako Ojca w wyjątkowej relacji z Synem. Objawił: charakter Ojca przez własne życie.

30. „Abba” i Jan

Jan nie eksponuje: aramejskiego „Abba” tak jak Mk 14 / Paweł. Ale cała Ewangelia: jest Ewangelią Ojca i Syna. Jezus mówi: „Ojciec” niezwykle często.

31. Objawić imię = objawić Boga

Kto widzi: Jezusa, widzi: Ojca. Kto słucha: Jezusa, słucha: Posyłającego. J 17: podsumowuje całą misję objawienia.

CZĘŚĆ X — UCZNIOWIE „DANI” SYNOWI

32. Motyw daru

W J 17 wielokrotnie: Ojciec „daje” uczniów Synowi. Nie znaczy: ludzie są przedmiotami bez wolności. To język: łaski i przynależności. Uczniowie: są darem Ojca dla Syna.

33. Kościół jako dar

To zmienia perspektywę. Czasem lider mówi: „to moi ludzie”. Jezus: uczniowie należą przede wszystkim do Ojca. Zostali: powierzeni Synowi. Władza pasterska: jest zarządzaniem darem Boga, nie: posiadaniem ludzi.

34. Łaska pierwsza

J 15: „Ja was wybrałem”. J 17: Ojciec dał. Człowiek odpowiada: wiarą. Ale inicjatywa: jest Boga.

CZĘŚĆ XI — SŁOWO PRZYJĘTE

35. Uczniowie nie są idealni

Za chwilę: uciekną. Piotr: się zaprze.

A Jezus mówi:

przyjęli słowo, poznali, uwierzyli.

To bardzo ważne. Jezus: widzi głębszą prawdę o uczniu niż jego najbliższy upadek.

36. Niedojrzała wiara może być prawdziwa

To kontynuacja: J 16. Uczniowie: jeszcze nie są gotowi na wszystko. Ale: naprawdę należą do Jezusa. Upadek: nie przekreśla całej historii łaski.

37. To nadzieja dla Piotra

Jezus nie modli się: za abstrakcyjnie doskonałych świętych. Modli się: za człowieka, który za kilka godzin powie „nie znam Go”. I: nadal go zachowuje.

CZĘŚĆ XII — „NIE PROSZĘ ZA ŚWIATEM”

38. Bardzo trudne zdanie

J 3: Bóg umiłował świat. J 12: Jezus przyszedł zbawić świat. J 17: „nie proszę za światem”. Czy sprzeczność? Nie.

39. Kontekst jest szczególny

W tej części Jezus: modli się konkretnie za uczniów, bo: zostają w świecie z misją. „Nie proszę teraz za światem”: nie oznacza „nie kocham świata” ani „nie chcę jego zbawienia”. Za chwilę: jedność uczniów ma sprawić, by świat uwierzył. Czyli świat: nadal jest adresatem zbawienia.

40. Modlitwa konkretna

Mogę modlić się: szczególnie za własne dziecko bez znaczenia: „nie obchodzi mnie reszta ludzi”. Jezus: koncentruje prośbę na tych, których Ojciec powierzył Mu do misji.

CZĘŚĆ XIII — „WSZYSTKO MOJE JEST TWOJE”

41. Znowu gigantyczna chrystologia

J 16: „wszystko, co ma Ojciec, jest moje”. J 17: „wszystko moje jest Twoje, a Twoje jest moje”. To wzajemność: niezwykła. Żaden zwykły prorok: nie mówi tak o całej własności Boga.

42. Jedność Ojca i Syna

Nie: zlanie Osób. Ale: pełna wspólnota. W teologii: jedna Boska natura. J 10: „Ja i Ojciec jedno jesteśmy”. J 17: rozwija tę jedność.

CZĘŚĆ XIV — „OJCZE ŚWIĘTY, ZACHOWAJ ICH”

43. Święty Ojciec

Jezus używa: wyjątkowego zwrotu. Ojciec: Święty. Na końcu: Ojcze Sprawiedliwy. Modlitwa: odsłania, kim Ojciec jest.

44. „Zachowaj”

Greckie:

τηρέω — tēreō
strzec / zachowywać.

To samo pole: zachowywania słowa i przykazań. Ojciec: zachowuje ucznia. Uczeń: zachowuje słowo. Łaska i odpowiedź: współdziałają.

45. „W Twoim imieniu”

BT V wyjaśnia sens: zachowaj ich w przynależności do Nas. Imię: przestrzeń relacji z Bogiem. Nie: magiczna formuła.

CZĘŚĆ XV — „ABY STANOWILI JEDNO”

46. Pierwsza prośba o jedność

J 17,11: jeszcze za Apostołami. J 17,21–23: za przyszłym Kościołem. Jedność: nie jest późnym dodatkiem. Jest: w sercu modlitwy Jezusa przed Męką.

47. Wzór: „tak jak My”

To najbardziej wymagająca część. Wzorem jedności Kościoła: jest jedność Ojca i Syna. Nie da się tego sprowadzić: do dobrej atmosfery.

48. Jedność nie jest identycznością

Ojciec: nie jest Synem. Syn: nie jest Ojcem. A jednak: są jedno.

Kościół:

może mieć różne charyzmaty, kultury, tradycje, języki, style.

Jedność: nie kasuje różnicy.

49. Ale jedność też nie jest luźną federacją opinii

Jezus: modli się o realne „jedno”. Nie: „każdy swoją drogą, byle było sympatycznie”.

Jedność ma:

wspólne źródło,
wspólną prawdę,
wspólną miłość,
wspólną misję,
wspólne życie w Chrystusie.

CZĘŚĆ XVI — JUDASZ I „SYN ZATRACENIA”

50. „Nikt nie zginął oprócz…”

Judasz: tragiczny wyjątek. Jezus: nie udaje, że zdrada nie wydarzyła się. Wspólnota: ma ranę.

51. „Syn zatracenia”

Semicki sposób mówienia: człowiek należący do rzeczywistości zatracenia. Nie: biologiczny syn jakiejś osoby o imieniu „Zatracenie”.

52. „Aby się wypełniło Pismo”

BT V odsyła:

Ps 41 i Ps 109,

Dz 1.

Nie znaczy: Pismo zmusiło Judasza. Raczej: Bóg obejmuje nawet zdradę swoją wiedzą i planem. Wolna odpowiedzialność: pozostaje.

53. Nie orzekaj ponad Objawienie

Judasz: jest symbolem dramatycznej utraty. Ale Kościół: nie daje nam podstaw do prywatnego wydawania ostatecznego wyroku duszy Judasza. Bóg: zna pełnię.

CZĘŚĆ XVII — „MOJĄ RADOŚĆ MIELI W SOBIE”

54. J 15–16 wraca

J 15: „moja radość”. J 16: smutek przemieni się w radość. J 17: Jezus modli się, by Jego radość była w uczniach. Radość: jest darem wspólnoty z Synem.

55. Radość przed krzyżem

Znów: paradoks. Nie oznacza: Jezus nie cierpi. Oznacza: cierpienie nie odbiera fundamentalnej relacji z Ojcem.

CZĘŚĆ XVIII — „NIE SĄ ZE ŚWIATA”

56. Świat w Janie

Ponownie trzeba: uważać. „Świat” ma różne znaczenia. Bóg: kocha świat. Jezus: zbawia świat. Ale „świat” jako system: może odrzucać Boga. Uczeń: jest fizycznie w świecie, ale: nie należy do logiki niewiary.

57. Tożsamość bez ucieczki

Jezus nie prosi: „zabierz ich”. To klucz. Chrześcijanin: nie ma tworzyć sterylnej wyspy. Ma: żyć pośród ludzi.

58. Nie „sekta świętych”

Dzieło Biblijne trafnie podkreśla: świętość to oddzielenie od grzechu, nie od człowieka. To bardzo ważne. Można: chronić tożsamość i jednocześnie: być naprawdę obecnym w życiu świata.

59. Dwa błędy

Błąd pierwszy:

upodobnić się do świata tak bardzo, że Ewangelia znika.

Błąd drugi:

odciąć się od ludzi tak bardzo, że misja znika.

J 17: świętość + posłanie.

CZĘŚĆ XIX — „USTRZEŻ OD ZŁEGO”

60. „Od złego” czy „od Złego”?

Grecki może: pozwalać na rozumienie osobowe — Zły, czyli Szatan, albo: zło jako rzeczywistość. BT V: „od złego”. W kontekście Jana: oba wymiary są bliskie. J 14–16: władca świata.

61. Jezus nie prosi o brak prób

Prosi: o ochronę w próbie. Nie: sterylne życie.

Wierność.

To bardziej: realistyczne.

62. Ojcze nasz

Mt 6: „zbaw nas ode Złego / złego”. J 17: podobny motyw. Modlitwa Jezusa za uczniów: rezonuje z modlitwą, której nauczył uczniów.

CZĘŚĆ XX — „UŚWIĘĆ ICH W PRAWDZIE”

63. Uświęcenie

Greckie:

ἁγιάζω — hagiazō
uświęcać / konsekrować / oddzielić dla Boga.

W Starym Testamencie: uświęca się kapłanów, ołtarz, lud, rzeczy przeznaczone Bogu. J 17: uczniowie zostają poświęceni dla misji.

64. Świętość nie jest tylko moralną nieskazitelnością

Oczywiście: obejmuje moralność. Ale podstawowo: przynależność do Boga. A z tej przynależności: wynika sposób życia.

65. Świętość misyjna

BT V przy J 17,17: Apostołowie są oddzieleni od świata jako posłani w celu szerzenia misji Syna. To genialne. Nie: „święty = odcięty”. Ale: „święty = należący do Boga, dlatego posłany”.

66. Prawda

J 14: Jezus jest Prawdą. J 16: Duch Prawdy prowadzi do całej prawdy. J 17: słowo Ojca jest prawdą. To jedna: sieć. Prawda: Ojciec objawia w Synu, Duch prowadzi w niej Kościół.

67. Uświęcenie bez prawdy?

J 17: nie. Nie wystarczy: intensywne przeżycie religijne. Świętość: jest zakorzeniona w prawdzie Boga.

68. Prawda bez świętości?

Też: niepełna. Można: znać poprawne formuły i: nie żyć nimi. Jezus modli się: uświęć w prawdzie. Prawda: ma przemieniać.

CZĘŚĆ XXI — „JAK TY MNIE POSŁAŁEŚ”

69. Wielkie posłanie Jana

Syn: posłany przez Ojca. Uczniowie: posłani przez Syna. J 20: „jak Ojciec Mnie posłał, tak Ja was posyłam”. To jeden z fundamentów: misyjnej natury Kościoła.

70. Kościół istnieje dla misji

Nie tylko: dla samozachowania. Jeśli wspólnota troszczy się wyłącznie: o własny komfort, traci: strukturę J 17.

71. Misja ma wzór Jezusa

„Jak Ojciec Mnie posłał”: „tak Ja was”. Czyli nie dowolnie. Misja Kościoła: ma być podobna do misji Jezusa.

prawda,
służba,
miłość,
ofiara,
obecność wśród ludzi,
brak przymusu.

CZĘŚĆ XXII — „POŚWIĘCAM W OFIERZE SAMEGO SIEBIE”

72. J 17,19 — centrum kapłańskie

Jezus: poświęca siebie. Nie: zwierzę. Nie: coś obok siebie.

Siebie.

To dlatego rozdział: słusznie nazywamy Modlitwą Arcykapłańską.

73. Kapłan i Żertwa

BT V: Jezus jest Kapłanem i Żertwą. To centrum: chrześcijańskiego kapłaństwa Chrystusa. Hbr: rozwinie ten temat bardzo szeroko.

74. Krzyż jest ofiarą wolną

Nie: tylko egzekucja dokonana przez ludzi. Historycznie: ludzie zabijają. Teologicznie: Jezus dobrowolnie oddaje siebie Ojcu. Oba poziomy: współistnieją.

75. Nie oznacza „Ojciec potrzebował przemocy”

Ofiara Jezusa: nie jest sadystycznym mechanizmem. Ojciec: kocha świat. Syn: kocha Ojca i ludzi. Krzyż: jest dobrowolnym darem Boga w odpowiedzi na grzech świata.

76. Chrystus jedyny Kapłan

W sensie ostatecznym: jeden Kapłan Nowego Przymierza — Chrystus. Kapłaństwo służebne Kościoła: uczestniczy w Jego jedynym kapłaństwie. Nie: dodaje drugiego pośrednika konkurencyjnego wobec Jezusa.

CZĘŚĆ XXIII — JEZUS MODLI SIĘ ZA PRZYSZŁY KOŚCIÓŁ

77. „Nie tylko za nimi”

Jedno z najbardziej osobistych zdań. Jezus patrzy: poza Wieczernik. Widzie: przyszłych wierzących.

78. „Dzięki ich słowu”

Wiara przyszłego Kościoła: rodzi się przez świadectwo Apostołów. To fundament: apostolskości. Nie mamy: innej Ewangelii niż ta przekazana przez świadków.

79. Ty jesteś w tym zdaniu

Jeśli wierzysz: dzięki apostolskiemu świadectwu, J 17,20: obejmuje ciebie. To nie jest: tylko metafora duszpasterska. Tekst explicite: rozszerza modlitwę na przyszłych wierzących.

80. Łańcuch świadectwa

Ojciec: posyła Syna. Syn: posyła Apostołów. Apostołowie: przekazują słowo. Ludzie: wierzą. Kościół: trwa. To: apostolska sukcesja świadectwa.

CZĘŚĆ XXIV — „ABY WSZYSCY STANOWILI JEDNO”

81. Jedność wszystkich wierzących

To nie tylko: jedność Dwunastu. Jezus: obejmuje przyszły Kościół. Dlatego J 17: fundamentalny dla ekumenizmu.

82. Co oznacza „wszyscy”?

W pierwszej kolejności: wszyscy wierzący w Chrystusa dzięki apostolskiemu słowu. Nie: abstrakcyjna jedność wszystkich religii niezależnie od Chrystusa.

83. Ekumenizm chrześcijański

Dotyczy: ochrzczonych wyznających Chrystusa. Cel: pełna jedność. Nie: wspólna uprzejmość jako koniec.

84. Jedność jest darem

Wzór:

Ojciec w Synu,

Syn w Ojcu.

Tego: nie produkuje się wyłącznie administracją. Jedność: jest łaską. Dlatego: Jezus się o nią modli.

85. Jedność jest też zadaniem

Skoro Jezus: się modli, czy my: nic nie robimy? Nie. Ef 4: zabiegajcie o jedność Ducha. Kościół: współpracuje z darem.

86. Prawda + miłość + jedność

Trzy rzeczy: nie mogą się rozdzielić. Bez prawdy: jedność staje się pozorem. Bez miłości: prawda staje się bronią. Bez jedności: świadectwo zostaje osłabione. J 17: trzyma je razem.

CZĘŚĆ XXV — „ABY ŚWIAT UWIERZYŁ”

87. Jedność jest misyjna

Po co: jedność? Nie tylko: żeby chrześcijanom było miło. Aby świat uwierzył. To ogromne.

88. Podział ma koszt ewangelizacyjny

Kiedy chrześcijanie:

wzajemnie się potępiają, pogardzają, walczą,

świat może pytać: „czy ta Ewangelia naprawdę tworzy jedność?” To nie znaczy: prawda doktrynalna nieważna. Przeciwnie. Ale sposób: szukania prawdy ma być Chrystusowy.

89. Ekumenizm to nie marketing

Nie chodzi: „zróbmy lepszy PR chrześcijaństwa”. Jedność: ma źródło w samej naturze Boga i: uczestnictwie uczniów w Trójcy. Świadectwo: jest skutkiem.

90. Lech Stachowiak i J 17

Polski biblista ks. Lech Stachowiak poświęcił cały artykuł:

„Modlitwa arcykapłańska (J 17). Refleksje egzegetyczne”, „Roczniki Teologiczno-Kanoniczne” 21/1 (1974), s. 85–94. Już sam fakt: osobnego studium pokazuje wagę J 17 dla polskiej biblistyki.

W centrum:

struktura modlitwy, chwała, objawienie, uczniowie, uświęcenie, jedność Kościoła.

CZĘŚĆ XXVI — „CHWAŁĘ PRZEKAZAŁEM IM”

91. Jaką chwałę?

Nie: Boską naturę w sensie uczynienia uczniów Bogiem z natury. Chodzi: o udział w darze Bożego życia, Objawienia i jedności. BT V: „Boża zasada jedności”.

92. Chwała łączy

J 1: chwała Jednorodzonego. J 2: znak objawia chwałę. J 12: godzina chwały. J 17: chwała przekazana wspólnocie jako uczestnictwo w życiu Boga.

93. Przebóstwienie

Tradycja chrześcijańska, szczególnie wschodnia: mówi o theosis — przebóstwieniu. Katolicka teologia: w pełni przyjmuje uczestnictwo w Boskiej naturze przez łaskę. 2 P 1: uczestnicy Boskiej natury. Nie: stajemy się Bogiem z natury. Zostajemy: włączeni w Jego życie.

CZĘŚĆ XXVII — „JA W NICH, TY WE MNIE”

94. Mistyka Jana

J 14: Ojciec i Syn czynią mieszkanie. J 15: trwajcie we Mnie. J 17: Ja w nich. To: nie metafora tylko psychologiczna. To realna: komunia łaski.

95. Kościół jest wspólnotą zamieszkaną

Nie tylko: organizacją. Chrystus: żyje w swoim ludzie. Duch: zamieszkuje. Ojciec: przyjmuje. To trynitarny: obraz Kościoła.

CZĘŚĆ XXVIII — „TAK ICH UMIŁOWAŁEŚ, JAK MNIE”

96. Zdanie trudne do przyjęcia

Ojciec kocha uczniów: „tak jak” Syna. Czy naprawdę? Tekst: jest niezwykle mocny. Nie oznacza: człowiek staje się odwiecznym Synem z natury. Ale oznacza: zostaje objęty tą samą Boską miłością, która ma źródło w relacji Ojca i Syna.

97. Chrześcijańska godność

Twoja wartość: nie zaczyna się od wyników. Uczeń: zostaje włączony w miłość Ojca. To fundament: godności dzieci Bożych.

98. Nie psychologizuj zbyt płytko

Nie: „Bóg mnie lubi, więc wszystko będzie łatwe”. Miłość Ojca do Syna: prowadzi Jezusa przez krzyż. Miłość: nie oznacza braku misji i cierpienia. Oznacza: niezniszczalną komunię.

CZĘŚĆ XXIX — „CHCĘ, ABY BYLI ZE MNĄ”

99. Jezus mówi „chcę”

Greckie:

θέλω — thelō
chcę / pragnę.

To niezwykle mocne. Jezus: odsłania wolę wobec uczniów.

100. Co Jezus chce dla ciebie?

Nie tylko: poprawności. Nie tylko: wykonywania przykazań. Ostatecznie: „żebyś był ze Mną”. To centrum: zbawienia.

101. J 14 wraca

J 14: „zabiorę was do siebie”. J 17: „chcę, aby byli ze Mną”. Obietnica: staje się modlitwą.

CZĘŚĆ XXX — OGLĄDANIE CHWAŁY

102. Wizja Boga

Jezus chce: żeby uczniowie oglądali Jego chwałę. To język: uszczęśliwiającego widzenia Boga. Katechizm: mówi o wizji uszczęśliwiającej. Ostateczne szczęście: oglądać Boga.

103. Nie tylko „patrzeć”

Biblijne oglądanie chwały: oznacza uczestniczyć w objawionej obecności Boga. To: pełnia poznania i miłości.

104. Chwała przed stworzeniem świata

J 17,24 wraca: przed założeniem świata Ojciec kocha Syna. Znów: preegzystencja i odwieczna miłość.

105. Bóg jest miłością przed stworzeniem

To teologicznie bardzo ważne. Bóg nie potrzebował: stworzyć świata, żeby mieć kogo kochać. W Trójcy: miłość jest odwieczna. Stworzenie: jest wolnym darem, nie: lekarstwem na samotność Boga.

CZĘŚĆ XXXI — „OJCZE SPRAWIEDLIWY”

106. Drugi wyjątkowy tytuł

Wcześniej: Ojcze Święty. Teraz: Ojcze Sprawiedliwy. Świętość: odrębność i czystość Boga. Sprawiedliwość: prawda Jego sądu i wierność.

107. Świat nie poznał

J 1: świat Go nie poznał. J 17: wraca. Ale Jezus: poznał. Uczniowie: poznali posłanie Syna. Historia Objawienia: dzieli reakcje.

108. Świat nadal jest celem misji

Nawet jeśli: „nie poznał”, Jezus chce: żeby przez jedność uczniów poznał. Nie ma: pogardy. Jest: misja.

CZĘŚĆ XXXII — „NADAL BĘDĘ OBJAWIAŁ”

109. Przecież Jezus odchodzi

Jak będzie: dalej objawiał imię Ojca?

Przez:

Zmartwychwstanie,
Ducha,
apostolskie świadectwo,
życie Kościoła,
sakramenty,
słowo.

Odejście: nie kończy Objawienia obecności.

110. Paraklet

J 14: przypomni. J 16: poprowadzi. J 17: Jezus nadal będzie objawiał. Wszystko: łączy się. Działanie Ducha: jest dalszym działaniem uwielbionego Jezusa.

CZĘŚĆ XXXIII — „ABY MIŁOŚĆ BYŁA W NICH”

111. Finał modlitwy

Nie kończy: „żeby wygrali wszystkie dyskusje”. Nie: „żeby stali się największą instytucją świata”. Kończy: miłością.

112. Ale nie miłością bez prawdy

W tym samym rozdziale: uświęć w prawdzie. Miłość: nie zastępuje prawdy. Prawda: prowadzi do miłości.

113. „I Ja w nich”

Ostatnie słowa rozdziału: Chrystus w uczniach. To esencja: chrześcijańskiego życia. Nie tylko: „wierzę w Jezusa gdzieś w niebie”.

Jezus we mnie.

J 17 — NA JĘZYK LUDZKI

Najprościej: Jezus przed śmiercią modli się o to, co jest dla Niego najważniejsze. To bardzo dobry sposób: czytania J 17. Jeśli masz kilka godzin do aresztowania: o co prosisz?

Jezus:

o chwałę Ojca, o życie wieczne ludzi, o uczniów, o ich ochronę, o ich świętość, o prawdę, o misję, o jedność, o przyszłych wierzących, o to, żeby byli z Nim.

To pokazuje: serce Jezusa. Najpierw: „Ojcze, nadeszła godzina”. Jezus nie ucieka. Wie: po co idzie. Potem mówi: życie wieczne to poznać Boga. Czyli chrześcijaństwo nie jest: tylko przygotowaniem do życia po śmierci. Jest: wejściem w relację z Bogiem już teraz. Potem modli się za Apostołów. I to jest niesamowite: za kilka godzin oni uciekną.

A Jezus już teraz mówi:

należą do Ciebie, przyjęli słowo, uwierzyli.

Jezus widzi: więcej niż ich chwilowy upadek. Potem: „nie zabieraj ich ze świata”. To bardzo ważne. Chrześcijaństwo nie jest: bunkrem. Nie chodzi o: ucieczkę od ludzi. Chodzi: o życie w świecie bez przejęcia jego logiki zła. Potem: „uświęć ich w prawdzie”. Świętość nie oznacza: „jestem lepszy od świata”.

Oznacza: należę do Boga i jestem posłany do ludzi. A potem Jezus robi coś: bardzo osobistego. Mówi: „nie tylko za nimi”. Ale także: za tymi, którzy kiedyś uwierzą dzięki ich słowu. To jesteśmy: my. I co Jezus prosi dla nas? jedność. Nie: identyczność. Nie: jedność za cenę prawdy. Jedność: jak Ojciec i Syn.

W prawdzie. W miłości. W misji. Po co? żeby świat uwierzył. Czyli nasze podziały: naprawdę mają znaczenie dla Ewangelii. I na końcu: „chcę, żeby byli ze Mną”. To być może: najprostsza definicja zbawienia. Jezus: chce mieć człowieka przy sobie. Nie tylko: jako pracownika. Nie tylko: jako poddanego.

Ze sobą.

A ostatnie słowa modlitwy:

miłość Ojca w nich i Jezus w nich.

To jest: chrześcijaństwo od środka.

NAJWAŻNIEJSZE WERSETY

J 17,1

Nadeszła godzina.

Klucz: całe oczekiwanie Ewangelii Jana dochodzi do Paschalnej kulminacji.

J 17,2

Syn ma władzę, aby dawać życie. Klucz: Boska władza Jezusa ma cel zbawczy.

J 17,3

Życie wieczne = poznanie Ojca i Syna. Klucz: wieczność zaczyna się w relacji z Bogiem, nie tylko po śmierci.

J 17,5

Chwała przed powstaniem świata. Klucz: Jezus objawia swoją preegzystencję u Ojca.

J 17,6

Objawienie imienia Ojca. Klucz: Jezus objawia ludziom samego Boga jako Ojca.

J 17,8

Uczniowie przyjęli słowo i uwierzyli w posłanie Syna. Klucz: ich wiara jest prawdziwa, choć za chwilę okaże się jeszcze niedojrzała.

J 17,10

„Twoje jest moje, moje jest Twoje”. Klucz: niezwykle mocna formuła jedności Ojca i Syna.

J 17,11

„Aby stanowili jedno”. Klucz: jedność Apostołów jest przedmiotem modlitwy samego Jezusa.

J 17,15

Nie zabieraj ich ze świata — strzeż od złego. Klucz: chrześcijańska świętość jest misyjna, nie ucieczkowa.

J 17,17

„Uświęć ich w prawdzie”. Klucz: świętość i prawda należą do siebie.

J 17,18

„Jak Ty Mnie posłałeś, tak Ja ich posłałem”. Klucz: Kościół z natury jest misyjny.

J 17,19

Jezus poświęca samego siebie. Klucz: Chrystus jest Kapłanem i Ofiarą, aby uczniowie zostali uświęceni.

J 17,20

Jezus modli się za przyszłych wierzących. Klucz: Modlitwa Arcykapłańska obejmuje kolejne pokolenia Kościoła.

J 17,21

„Aby wszyscy stanowili jedno”. Klucz: jedność Kościoła ma być znakiem, dzięki któremu świat rozpozna misję Jezusa.

J 17,23

Ojciec kocha uczniów miłością pochodzącą z tej samej Boskiej komunii. Klucz: godność chrześcijanina ma źródło w miłości Ojca.

J 17,24

„Chcę, aby byli ze Mną”. Klucz: ostatecznym celem zbawienia jest komunia z Chrystusem i oglądanie Jego chwały.

J 17,26

Miłość Ojca w uczniach i Jezus w nich. Klucz: finałem Modlitwy Arcykapłańskiej jest wewnętrzna komunia z Bogiem.

KLUCZ DO BIBLII — J 17

1. Kto mówi?

Jezus: do Ojca. Uczniowie: słuchają.

2. Gdzie jesteśmy w Ewangelii?

Na końcu: Mowy Pożegnalnej. Za chwilę: J 18 — ogród, Judasz i aresztowanie. J 17 jest: ostatnią wielką modlitwą przed Męką w czwartej Ewangelii.

3. Dlaczego „Arcykapłańska”?

Nazwa: późniejsza niż tekst.

Dobrze oddaje:

wstawiennictwo,
uświęcenie,
ofiarę,
oddanie siebie,
pośrednictwo.

BT V przy J 17,19: Jezus jako Kapłan i Żertwa.

4. Za kogo Jezus się modli?

Najpierw:

w związku z własną misją i chwałą.

Potem:

za Apostołów.

Potem:

za przyszły Kościół.

5. Co jest głównym tematem?

Nie jeden: wiele ściśle połączonych.

chwała,
życie wieczne,
poznanie Boga,
imię Ojca,
słowo,
wiara,
zachowanie,
prawda,
uświęcenie,
posłanie,
jedność,
miłość,
oglądanie chwały.

6. Co mówi o Ojcu?

Ojciec:

posyła Syna;
daje Mu uczniów;
daje Mu władzę;
otacza Go chwałą;
jest Święty;
jest Sprawiedliwy;
zachowuje uczniów;
uświęca w prawdzie;
kocha Syna przed stworzeniem świata;
kocha uczniów.

7. Co mówi o Jezusie?

Jezus:

jest odwiecznym Synem;
posiada chwałę przed stworzeniem;
objawia Ojca;
daje życie wieczne;
przyjmuje uczniów od Ojca;
zachowuje ich;
posyła ich;
poświęca siebie;
modli się za przyszły Kościół;
chce jedności;
chce uczniów mieć ze sobą;
mieszka w nich.

8. Co mówi o Kościele?

Kościół:

pochodzi z daru Ojca;
otrzymuje apostolskie słowo;
pozostaje w świecie;
ma być chroniony od złego;
jest uświęcony w prawdzie;
jest posłany;
żyje ofiarą Chrystusa;
ma być jedno;
świadczy światu;
uczestniczy w chwale i miłości Boga.

NIEZBĘDNIK BIBLIJNY — J 17

Tytuły

Ojciec

Najczęstszy adresat: modlitwy Jezusa.

Ojcze Święty

J 17,11.

Ojcze Sprawiedliwy

J 17,25.

Jezus Chrystus

Posłany: przez Ojca.

Tematy

Godzina

Paschalna kulminacja misji.

Chwała

objawienie Boskiej tożsamości i miłości przez Paschę.

Życie wieczne

komunia poznania Ojca i Syna.

Imię

objawiona osoba i obecność Boga.

Prawda

słowo Ojca objawione w Synu.

Uświęcenie

przynależność do Boga dla misji.

Posłanie

Ojciec → Syn → Apostołowie → przyszli wierzący.

Jedność

udział w komunii Ojca i Syna.

Miłość

odwieczna miłość Ojca do Syna udzielona uczniom.

SŁOWA, KTÓRE WARTO ZNAĆ

1. δόξα — doxa

Znaczenie: chwała.

W J 17: chwała przed światem, chwała Paschy, chwała przekazana uczniom.

2. ζωή αἰώνιος — zōē aiōnios

Znaczenie: życie wieczne.

Nie tylko: nieskończona długość.

Komunia z Bogiem.

3. γινώσκω — ginōskō

Znaczenie: poznać.

W Janie: poznanie relacyjne i zbawcze.

4. ὄνομα — onoma

Znaczenie: imię.

Biblijnie: tożsamość, osoba, obecność.

5. τηρέω — tēreō

Znaczenie:

strzec,
zachować.

Ojciec: zachowuje uczniów. Uczeń: zachowuje słowo.

6. ἁγιάζω — hagiazō

Znaczenie:

uświęcać,
konsekrować,
poświęcać.

Jezus: poświęca siebie. Uczniowie: uświęceni w prawdzie.

7. ἀλήθεια — alētheia

Znaczenie: prawda.

Słowo Ojca: jest prawdą. Jezus: jest Prawdą. Duch: Duchem Prawdy.

8. ἀποστέλλω — apostellō

Znaczenie: posyłać.

Od tego: apostolos — posłany / apostoł.

9. κόσμος — kosmos

Znaczenie: świat.

W J 17: miejsce misji i zarazem system opierający się Bogu.

10. εἷς — heis

Znaczenie: jeden.

„Aby byli jedno”.

11. θέλω — thelō

Znaczenie: chcieć / pragnąć.

Jezus: chce uczniów mieć ze sobą.

12. ἀγάπη — agapē

Znaczenie: miłość.

Finał: miłość Ojca w uczniach.

MOST MIĘDZY TESTAMENTAMI

1. Wj 3 → Imię Boga

Mojżesz: otrzymuje objawienie imienia. Jezus: objawia imię Ojca w pełni osobowej.

2. Wj 19 → „królestwo kapłanów”

Izrael: powołany do świętości i misji. J 17: uświęcenie uczniów prowadzi do posłania.

3. Kpł 16 → arcykapłan i Dzień Przebłagania

Arcykapłan: składa ofiarę i wstawia się za ludem. J 17: Jezus wstawia się i poświęca samego siebie. Nie identyczny rytuał: ale ważne kapłańskie tło.

4. Ps 41 → zdrada przyjaciela

J 13: cytat. J 17: „syn zatracenia” i wypełnienie Pisma.

5. Ps 109 → urząd po zdrajcy

Dz 1: wykorzysta Psalm w związku z Judaszem. BT V: odsyła do Ps 109 i Dz 1.

6. Iz 6 → uświęcenie i posłanie

Izajasz: oczyszczony → posłany. J 17: uświęć → posłałem. Świętość: prowadzi do misji.

7. Iz 49 → Sługa jako światło narodów

Syn: posłany. Uczniowie: posłani. Kościół: kontynuuje misję światła.

8. Ez 36 → świętość i Duch

Bóg: uświęca swój lud i daje nowe serce. J 17: prawda i przynależność do Boga formują nowy lud.

CO MÓWIĄ POLSCY BIBLIŚCI?

Ks. Stanisław Mędala CM

Podstawowym polskim komentarzem do J 13–21 pozostaje: Stanisław Mędala CM, „Ewangelia według świętego Jana. Rozdziały 13–21. Wstęp – przekład z oryginału – komentarz”, Nowy Komentarz Biblijny NT IV/2, Edycja Świętego Pawła.

Przy J 17 szczególnie ważne są:

funkcja Modlitwy Arcykapłańskiej jako zakończenia Mowy Pożegnalnej;
relacja „godziny” i „chwały”;
życie wieczne jako poznanie;
preegzystencja Syna;
objawienie imienia Ojca;
uczniowie jako dar Ojca;
zachowanie uczniów;
uświęcenie w prawdzie;
posłanie;
ofiarny wymiar J 17,19;
modlitwa za przyszłych wierzących;
relacja jedności Kościoła do jedności Ojca i Syna;
misyjny skutek jedności;
pragnienie oglądania chwały;
końcowa komunia miłości.

Najważniejszy klucz: J 17 jest teologicznym zwieńczeniem całej Mowy Pożegnalnej: wszystko, co Jezus wcześniej obiecał uczniom, zostaje teraz przedstawione Ojcu w modlitwie.

Ks. Lech Stachowiak

Szczególnie ważny polski tekst: Lech Stachowiak, „Modlitwa arcykapłańska (J 17). Refleksje egzegetyczne”, Roczniki Teologiczno-Kanoniczne 21/1 (1974), s. 85–94, TN KUL. To opracowanie: poświęcone wyłącznie J 17.

W refleksji nad rozdziałem szczególnie istotne są:

wewnętrzna jedność modlitwy;
relacja Jezusa z Ojcem;
chwała;
uczniowie jako wspólnota;
uświęcenie;
misja;
modlitwa za przyszły Kościół;
jedność jako rzeczywistość teologiczna, nie tylko organizacyjna.

Dzieło Biblijne im. św. Jana Pawła II

Polskie materiały Dzieła Biblijnego przy J 17 podkreślają: chrześcijanin nie zostaje wyjęty ze świata, ale posłany do świata. Ważne rozróżnienie: święty jest oddzielony od grzechu, nie od człowieka. To świetny duszpasterski klucz do: J 17,15–18.

Ks. Antoni Paciorek

W Biblii Lubelskiej: Antoni Paciorek, „Ewangelia według św. Jana”, Lublin 2000.

Przy J 17 warto zwrócić uwagę na:

modlitewny charakter tekstu;
chwałę;
poznanie;
imię;
uczniów;
świat;
prawdę;
uświęcenie;
posłanie;
jedność;
miłość.

Ks. Lech Stachowiak — komentarz Pallottinum

Poza osobnym artykułem J 17 pozostaje także częścią jego klasycznego komentarza: „Ewangelia według św. Jana. Wstęp – przekład z oryginału – komentarz”, Pallottinum. Jego prace mają szczególne znaczenie dla projektu: łączą polską tradycję komentarza katolickiego z egzegezą historyczno-literacką.

Biblia Tysiąclecia — przypisy do J 17

BT V szczególnie pomaga przy:

„każdym człowieku” jako „wszelkim ciele”;
sensie życia wiecznego jako poznania;
„zachowaniu w imieniu” jako przynależności do Boga;
Judaszu i tekstach Ps 41 / Ps 109;
uświęceniu Apostołów do misji;
Jezusie jako Kapłanie i Żertwie;
chwale jako Bożej zasadzie jedności Kościoła.

KLUCZ KATOLICKI — MODLITWA ARCYKAPŁAŃSKA

Jezus: jest jedynym Najwyższym Kapłanem Nowego Przymierza. J 17: pokazuje Go przed ofiarą krzyża. Nie przynosi: zwierzęcia. Przynosi: siebie.

Eucharystia i J 17

J 13–17: kontekst Ostatniej Wieczerzy. Jezus: oddaje siebie. Eucharystia: sakramentalnie uobecnia jedyną ofiarę krzyża. J 17: pokazuje wewnętrzną modlitwę Syna wobec tej ofiary.

Kapłaństwo służebne

Kapłan Kościoła: nie zastępuje Chrystusa jako drugiego źródła zbawienia. Działa: w uczestnictwie w jedynym kapłaństwie Chrystusa. Jezus: Kapłan i Ofiara.

KLUCZ KATOLICKI — ŻYCIE WIECZNE

Nie: „po śmierci będę żył bardzo długo”. Życie wieczne: zaczyna się od poznania Ojca i Syna. To pomaga zrozumieć: sakramenty. Chrzest: wprowadza w życie Boga. Eucharystia: karmi życie. Pokuta: odnawia komunię. Modlitwa: żyje relacją.

KLUCZ KATOLICKI — JEDNOŚĆ KOŚCIOŁA

Kościół w Credo: jeden. Ale historycznie: chrześcijanie są podzieleni. To: rana. Nie wolno: przyzwyczajać się do niej jak do normy.

Ekumenizm

Sobór Watykański II: uznaje przywrócenie jedności chrześcijan za ważne zadanie Kościoła. J 17: jest jednym z najważniejszych biblijnych fundamentów. Ale: jedność nie może być zbudowana na kłamstwie. Dlatego ekumenizm: szuka prawdy z miłością.

Widzialna jedność

Jezus mówi: „aby świat uwierzył”. To sugeruje: jedność ma być jakoś widzialna. Nie wystarczy: „duchowo wszyscy jesteśmy jedno, więc podziały nie mają znaczenia”. Mają: znaczenie misyjne.

Różnorodność tradycji

Jedność: nie oznacza latynizacji wszystkich. Kościół katolicki sam: obejmuje różne obrządki. Różnorodność: może istnieć w pełnej komunii.

KLUCZ KATOLICKI — „NIE ZE ŚWIATA”

Katolik: nie powinien uciekać z życia społecznego.

Może:

pracować,
tworzyć kulturę,
uczestniczyć w debacie,
uprawiać naukę,
prowadzić biznes,
służyć państwu,
być obecny w mediach.

Ale: nie może przyjąć wszystkiego bez rozeznania. J 17: w świecie, lecz nie ze świata.

KLUCZ KATOLICKI — ŚWIĘTOŚĆ

Świętość: nie jest elitarnym hobby. Jest: normalnym powołaniem chrześcijanina. A J 17 pokazuje: świętość jest dla misji. Im bardziej: należę do Boga, tym bardziej: mogę kochać człowieka bez przejmowania jego zła.

KLUCZ KATOLICKI — PRAWDA

Jezus: nie modli się o jedność kosztem prawdy. Modli się: najpierw „uświęć ich w prawdzie”. A potem: „aby byli jedno”. To ważna kolejność. Ale nie wolno też użyć: „prawdy” jako wymówki do pogardy. Bo finał: „aby miłość była w nich”. Prawda: i miłość.

TRUDNE PYTANIA

1. Dlaczego Jezus modli się, skoro jest Bogiem?

Ponieważ: jest Synem, nie Ojcem, i: prawdziwym człowiekiem. Modlitwa: objawia Jego relację z Ojcem.

2. Czy „jedyny prawdziwy Bóg” wyklucza Boskość Jezusa?

Nie. Cały Jan: objawia Boskość Syna. J 17 sam: mówi o chwale Syna przed światem i pełnej wspólnocie wszystkiego Ojca i Syna.

3. Czy życie wieczne to tylko „wiedzieć, że Bóg istnieje”?

Nie. „Poznać”: ma sens relacyjny i zbawczy.

4. Czy Jezus istniał przed narodzeniem?

Tak według Jana. J 1: Słowo na początku. J 17: chwała u Ojca przed stworzeniem świata.

5. Dlaczego Jezus mówi, że „wypełnił dzieło”, skoro jeszcze nie umarł?

Jego Paschalna decyzja: jest już definitywna. Język: antycypuje krzyż. J 19: „wykonało się”.

6. Czy „objawienie imienia” oznacza tajne imię Boga?

Nie. Jezus: objawia osobę i charakter Ojca.

7. Czy uczniowie są bezbłędni, skoro Jezus mówi, że przyjęli słowo?

Nie. Za chwilę: uciekną. Prawdziwa wiara: może współistnieć z niedojrzałością.

8. Dlaczego Jezus „nie prosi za światem”?

W tej części: koncentruje wstawiennictwo na uczniach pozostających z misją. Nie oznacza: braku miłości do świata. Jego celem jest: żeby świat uwierzył.

9. Czy Judasz musiał zdradzić, bo Pismo miało się wypełnić?

Nie. Pismo: nie znosi jego wolności. Bóg: zna i włącza ludzką historię w plan zbawienia.

10. Czy chrześcijanin powinien odizolować się od świata?

Nie. Jezus: wyraźnie nie prosi o zabranie uczniów ze świata. Prosi: o ochronę i uświęcenie.

11. Czy „od złego” oznacza Szatana?

Może: obejmować osobowego Złego. BT tłumaczy: „od złego”. Kontekst: nie wyklucza obu wymiarów.

12. Co znaczy uświęcić „w prawdzie”?

Oddzielić dla Boga i misji przez objawioną prawdę Jego słowa.

13. Czy Jezus jest kapłanem, skoro pochodzi z Judy, nie z Lewiego?

Nowy Testament: przedstawia kapłaństwo Jezusa jako innego porządku niż lewicki. Hbr: kapłaństwo na wzór Melchizedeka. J 17: kapłańska funkcja przez wstawiennictwo i ofiarę siebie.

14. Czy katoliccy księża są „drugimi Chrystusami”?

Tradycyjny język: in persona Christi trzeba rozumieć precyzyjnie. Kapłan: sakramentalnie reprezentuje Chrystusa w określonych czynnościach. Nie: staje się kolejnym wcieleniem Boga.

15. Czy Jezus modli się także za mnie?

Jeżeli należysz do: przyszłych wierzących dzięki apostolskiemu słowu, J 17,20: tak.

16. Czy „aby byli jedno” oznacza jedną światową organizację bez różnic?

Nie. Jedność: wzorowana na Ojcu i Synu zawiera: relacyjną jedność bez zatarcia różnicy. Ale też jest: realna, nie czysto symboliczna.

17. Czy ekumenizm oznacza, że różnice doktrynalne nie są ważne?

Nie. J 17: prawda + jedność. Pełna jedność: wymaga wspólnej prawdy wiary.

18. Czy wszystkie religie mają być „jedno” według J 17?

Bezpośrednio: Jezus modli się za wierzących w Niego dzięki apostolskiemu słowu. To tekst: o jedności chrześcijan.

19. Czy podziały chrześcijan naprawdę przeszkadzają ewangelizacji?

Jezus sam: łączy jedność z „aby świat uwierzył”. Więc: tak, mają wymiar misyjny.

20. Czy Bóg kocha mnie „tak jak” Jezusa?

J 17 używa: bardzo mocnego języka. Nie stajesz się: Synem z natury. Ale przez łaskę: uczestniczysz w miłości, którą Ojciec ma do Syna.

21. Co znaczy „chcę, aby byli ze Mną”?

Ostateczne zbawienie jako komunia z Chrystusem. To kontynuuje: J 14,2–3.

22. Czy będziemy „widzieć” Boga?

Tradycja katolicka: mówi o wizji uszczęśliwiającej. Nie oznacza: fizycznego patrzenia na materialnego Boga Ojca. To: bezpośrednie poznanie Boga w chwale.

POZORNE SPRZECZNOŚCI

„Nie proszę za światem” vs Bóg kocha świat

Nie sprzeczność. Kontekst: szczególna modlitwa za uczniów. Cel: żeby świat uwierzył.

Uczniowie wierzą vs za chwilę uciekają

Nie sprzeczność. Wiara: realna, ale niedojrzała.

Jezus chce jedności vs chrześcijanie są podzieleni

Modlitwa: pokazuje Bożą wolę i zadanie. Ludzka historia: może ranić dar jedności. To wezwanie: do nawrócenia i ekumenizmu.

Nie ze świata vs posłani do świata

To nie sprzeczność. To właśnie chrześcijańska misja. Nie należeć: do logiki zła. Być: blisko ludzi.

CO MOŻNA ŁATWO ODCZYTAĆ ŹLE?

Błąd 1

J 17 to tylko piękna modlitwa bez konkretnej teologii.

Nie. To: niezwykle gęste podsumowanie całej Ewangelii.

Błąd 2

„Życie wieczne” zaczyna się dopiero po śmierci.

Nie.

Błąd 3

„Jedyny prawdziwy Bóg” = Jezus nie jest Bogiem.

Nie.

Błąd 4

„Nie proszę za światem” = Jezus nie kocha niewierzących.

Nie.

Błąd 5

„Nie ze świata” = izolacja od ludzi.

Nie.

Błąd 6

Świętość = odseparowanie od zwykłego życia.

Nie.

Błąd 7

Uświęcenie nie ma nic wspólnego z prawdą.

J 17: ma.

Błąd 8

Misja to opcjonalny dodatek do Kościoła.

Nie.

Błąd 9

Jedność oznacza brak różnorodności.

Nie.

Błąd 10

Jedność oznacza, że doktryna nie ma znaczenia.

Nie.

Błąd 11

Ekumenizm = wszystkie religie są tym samym.

Nie.

Błąd 12

Kapłaństwo Jezusa to kopia kapłaństwa lewickiego.

Nie.

Błąd 13

Krzyż oznacza, że Ojciec chciał przemocy dla przemocy.

Nie.

Błąd 14

Podziały chrześcijan to tylko problem administracyjny.

Jezus: łączy je ze świadectwem wobec świata.

Błąd 15

Bóg chce mnie tylko jako sługę do pracy.

J 17: Jezus chce, żebyś był z Nim.

„BÓG MÓWI” — JAK TO ROZUMIEĆ W J 17?

Najpierw: co tekst objawia?

Jezus:

żyje w relacji z Ojcem;
świadomie przyjmuje swoją godzinę;
objawia chwałę Ojca;
posiada chwałę przed stworzeniem świata;
daje życie wieczne;
objawia imię Ojca;
otrzymuje uczniów jako dar;
zna ich prawdziwą wiarę mimo słabości;
modli się o ich zachowanie;
chce ich radości;
nie usuwa ich ze świata;
prosi o ochronę od złego;
prosi o uświęcenie w prawdzie;
posyła ich jak sam został posłany;
poświęca siebie w ofierze;
modli się za przyszły Kościół;
chce jego jedności;
chce, aby jedność prowadziła świat do wiary;
przekazuje udział w chwale;
chce uczniów ze sobą;
chce, aby oglądali Jego chwałę;
objawia miłość Ojca;
chce mieszkać w uczniach.

Możliwa modlitwa: Jezu, dziękuję, że przed swoją Męką modliłeś się nie tylko za Apostołów, ale także za tych, którzy uwierzą dzięki ich słowu. Daj mi poznawać Ojca tak, aby życie wieczne zaczynało się we mnie już teraz. Zachowaj mnie od zła, ale nie zabieraj mnie od ludzi, do których mnie posyłasz. Uświęcaj mnie w prawdzie, żebym nie mylił świętości z izolacją. Daj mi kochać jedność Kościoła nie kosztem prawdy, ale w prawdzie i miłości. Uwolnij mnie od pogardy wobec innych chrześcijan. Spraw, aby moje życie pomagało światu uwierzyć w Ciebie. A na końcu spełnij swoje własne pragnienie: pozwól mi być tam, gdzie Ty jesteś, oglądać Twoją chwałę i żyć na zawsze w miłości Ojca.

JAK MÓGŁBYM TO WYJAŚNIĆ KOMUŚ INNEMU?

Wersja 30 sekund

J 17 to Modlitwa Arcykapłańska Jezusa tuż przed Męką. Jezus modli się najpierw w związku ze swoją godziną i chwałą, potem za Apostołów, a na końcu za wszystkich przyszłych wierzących. Mówi, że życie wieczne polega na poznaniu Ojca i Posłanego Syna. Prosi, aby uczniowie nie zostali zabrani ze świata, ale byli chronieni od złego i uświęceni w prawdzie. Posyła ich tak, jak Ojciec posłał Jego, i poświęca siebie w ofierze. Następnie modli się o jedność wszystkich wierzących „aby świat uwierzył”. Rozdział kończy się osobistym pragnieniem Jezusa: chce mieć uczniów ze sobą, aby oglądali Jego chwałę i żyli miłością Ojca.

Wersja 2 minuty

J 17 kończy Mowę Pożegnalną. Jezus przestaje mówić głównie do uczniów i zaczyna mówić do Ojca. Dlatego rozdział pozwala nam niejako usłyszeć, co jest w sercu Jezusa kilka godzin przed krzyżem. Najpierw mówi: „nadeszła godzina”. Prosi Ojca o chwałę, ale w Ewangelii Jana chwała nie jest ucieczką od krzyża — krzyż, Zmartwychwstanie i powrót do Ojca są jedną Paschalną godziną. Jezus mówi też, że życie wieczne polega na poznaniu Ojca i Jezusa Chrystusa. Nie chodzi tylko o wiedzę religijną, ale o realną komunię z Bogiem. Następnie prosi o chwałę, którą miał u Ojca przed stworzeniem świata, co bardzo mocno świadczy o Jego preegzystencji.

Potem Jezus modli się za Apostołów. Mówi, że przyjęli słowo i uwierzyli, choć za chwilę wielu z nich ucieknie. Prosi Ojca, żeby ich zachował. Co ważne, nie prosi, żeby zostali zabrani ze świata. Chrześcijanin ma być w świecie, ale nie żyć logiką zła. Jezus prosi: „uświęć ich w prawdzie”, a następnie mówi: „jak Ty Mnie posłałeś, tak Ja ich posłałem”. Świętość jest więc misyjna — człowiek należy do Boga po to, by zostać posłanym do ludzi.

Jezus mówi również, że „poświęca w ofierze samego siebie”. Biblia Tysiąclecia komentuje, że Jezus jest tutaj Kapłanem i Żertwą. Krzyż jest dobrowolnym darem Syna. Najbardziej osobista część zaczyna się w J 17,20: Jezus mówi, że modli się nie tylko za Apostołów, ale również za ludzi, którzy w przyszłości uwierzą dzięki ich słowu. Czyli modli się za kolejne pokolenia Kościoła.

Najważniejsza prośba brzmi: „aby wszyscy stanowili jedno”. Wzorem jest jedność Ojca i Syna. Nie oznacza to uniformizacji ani lekceważenia doktryny — chwilę wcześniej Jezus modli się o uświęcenie w prawdzie. Jedność ma być jednością prawdy, miłości i misji. Co więcej, Jezus mówi, że ma ona pomóc światu uwierzyć. Dlatego podziały chrześcijan są raną także dla ewangelizacji.

Na końcu Jezus mówi: „chcę, aby byli ze Mną tam, gdzie Ja jestem”. Ostatecznym celem zbawienia nie jest tylko nagroda od Jezusa, ale sam Jezus. Chce, aby uczniowie oglądali Jego chwałę i żeby miłość Ojca była w nich, a On sam w nich zamieszkał.

3 RZECZY DO ZAPAMIĘTANIA

1.

Życie wieczne to poznanie Ojca i Syna.

Nie zaczyna się: dopiero po śmierci. Zaczyna się: w komunii z Bogiem już teraz.

2.

„Uświęć ich w prawdzie” → „posłałem ich na świat”.

Świętość: nie jest ucieczką od ludzi. Jest: przynależnością do Boga dla misji.

3.

Jezus modli się o jedność przyszłego Kościoła.

Nie dla: dobrego samopoczucia.

„Aby świat uwierzył”.

JEDNO ZDANIE

J 17 odsłania serce Jezusa tuż przed krzyżem: odwieczny Syn prosi Ojca, aby Jego Pascha objawiła chwałę i dała ludziom życie wieczne, aby uczniowie zostali zachowani i uświęceni w prawdzie dla misji, a cały przyszły Kościół żył w takiej jedności i miłości, która prowadzi świat do wiary i ostatecznie wszystkich uczniów do oglądania chwały Chrystusa u Ojca.

PYTANIA DO REFLEKSJI

Co zmienia we mnie świadomość, że Jezus modli się za przyszłych wierzących?
Czy życie wieczne kojarzę tylko z przyszłością, czy także z obecną relacją z Bogiem?
Czy naprawdę poznaję Ojca przez Jezusa?
Czy wierzę w preegzystencję i Boską chwałę Syna?
Czy widzę siebie jako dar Ojca dla Chrystusa?
Czy potrafię wierzyć, że Jezus widzi moją głębszą relację z Nim nawet wtedy, gdy upadam?
Czy moja wiara prowadzi mnie do ucieczki od świata czy do mądrej obecności w nim?
Od jakiej „logiki świata” powinienem się dziś odłączyć?
Co znaczy dla mnie być uświęconym „w prawdzie”?
Czy prawda Jezusa rzeczywiście przemienia moje decyzje?
Czy rozumiem swoje życie jako posłanie?
Czy moja świętość pomaga mi kochać ludzi, czy oddziela mnie od nich?
Jak reaguję na chrześcijan innych wyznań?
Czy pragnę jedności, czy czerpię satysfakcję z podziałów?
Czy potrafię szukać jedności bez relatywizowania prawdy?
Czy sposób, w jaki odnoszę się do innych chrześcijan, pomaga światu uwierzyć?
Co dla mnie znaczy, że Ojciec kocha uczniów miłością, która wypływa z Jego miłości do Syna?
Czy moje najgłębsze pragnienie zbawienia można streścić: „być z Jezusem”?
Czy pragnę oglądać Jego chwałę?
Czy naprawdę wierzę, że Chrystus chce mieszkać we mnie?

ŹRÓDŁA I PUNKTY ODNIESIENIA

Biblia Tysiąclecia, wydanie V, Pallottinum — J 17 wraz z przypisami; tekst sprawdzony w biblia.pl.
Stanisław Mędala CM, Ewangelia według świętego Jana. Rozdziały 13–21. Wstęp – przekład z oryginału – komentarz, Nowy Komentarz Biblijny NT IV/2, Edycja Świętego Pawła.
Lech Stachowiak, Modlitwa arcykapłańska (J 17). Refleksje egzegetyczne, Roczniki Teologiczno-Kanoniczne 21/1 (1974), s. 85–94, TN KUL.
Antoni Paciorek, Ewangelia według św. Jana, Biblia Lubelska, Lublin 2000.
Lech Stachowiak, Ewangelia według św. Jana. Wstęp – przekład z oryginału – komentarz, Pallottinum.
Dzieło Biblijne im. św. Jana Pawła II — polskie materiały do J 17, szczególnie motyw pozostawania w świecie, uświęcenia i jedności.
Katechizm Kościoła Katolickiego — nauczanie o Trójcy, życiu wiecznym, jedynym kapłaństwie Chrystusa, świętości, misji Kościoła, jedności, ekumenizmie i wizji uszczęśliwiającej.
Ważne odsyłacze biblijne: Wj 3; Wj 19,3–6; Kpł 16; Ps 41[40],10; Ps 109[108],8; Iz 6; Iz 49,1–6; Ez 36,22–28; J 1,1–18; J 2,4; J 3,16–18; J 5,19–29; J 7,30; J 8,20.58; J 10,30–38; J 12,23–32; J 13–16; J 18–20; Dz 1,15–26; Rz 8; 1 Kor 1,30; Ef 4,1–16; Hbr 2,11; Hbr 4–10; 1 J 1–5; 2 P 1,4; Ap 21–22.

UWAGA REDAKCYJNA — J 17

Przy dalszej pracy z J 17 zachowujemy następujące zasady:

J 17 traktujemy jako zakończenie Mowy Pożegnalnej J 13–17 i bezpośredni próg Męki.
Nazwę „Modlitwa Arcykapłańska” przedstawiamy jako tradycyjne określenie dobrze oddające kapłański sens tekstu, nie nagłówek wypowiedziany przez Jezusa.
„Godzinę” interpretujemy Paschalnie: Męka, krzyż, Zmartwychwstanie, powrót i uwielbienie.
„Chwały” nie interpretujemy jako ludzkiej sławy, lecz objawienie Boskiej miłości i tożsamości.
„Każdy człowiek” w J 17,2 odnotowujemy zgodnie z przypisem BT jako dosłowne „wszelkie ciało”.
Życie wieczne interpretujemy jako zbawcze poznanie / komunię z Ojcem i Synem, nie samą wiedzę intelektualną.
J 17,3 nie używamy do negowania Boskości Syna; czytamy w świetle całej Ewangelii Jana.
J 17,5 i J 17,24 traktujemy jako mocne teksty o preegzystencji i odwiecznej relacji Ojca i Syna.
Formułę „Jezus Chrystus” można uczciwie omawiać jako język dojrzałej wspólnoty Janowej bez negowania historycznego rdzenia tradycji.
„Wypełniłem dzieło” czytamy jako antycypację Paschalnego dopełnienia, które w J 19 osiągnie „wykonało się”.
„Objawiłem imię” interpretujemy jako objawienie osoby i charakteru Ojca, nie tajne słowo.
Uczniów jako „danych” Synowi interpretujemy w logice łaski i przynależności, nie bezwolnego przedmiotu.
Podkreślamy, że Jezus mówi o realnej wierze uczniów mimo ich najbliższego upadku.
„Nie proszę za światem” interpretujemy kontekstualnie jako szczególne wstawiennictwo za uczniów, nie brak miłości wobec świata.
„Zachowaj ich w imieniu” wyjaśniamy zgodnie z BT jako zachowanie w przynależności do Boga.
„Aby byli jedno” w J 17,11 przygotowuje wielką modlitwę o jedność w J 17,20–23.
Judasza i „syna zatracenia” omawiamy z uwzględnieniem Ps 41, Ps 109 i Dz 1, bez fatalistycznego usuwania jego odpowiedzialności.
Nie orzekamy samodzielnie o ostatecznym losie Judasza ponad Objawienie.
„Nie są ze świata” nie interpretujemy jako nakazu izolacji społecznej.
„Nie zabieraj ich ze świata” przedstawiamy jako fundament misyjnej obecności chrześcijan.
Świętość rozumiemy jako oddzielenie dla Boga i od grzechu, nie od człowieka.
„Od złego” przedstawiamy z możliwością odniesienia również do osobowego Złego bez poprawiania tekstu BT.
J 17,17 „uświęć w prawdzie” łączymy z J 14,6 i J 16,13: Ojciec, Syn i Duch działają w jednej prawdzie.
J 17,18 traktujemy jako fundamentalny tekst misyjnej natury Kościoła.
J 17,19 interpretujemy zgodnie z BT: Jezus jako Kapłan i Żertwa; ofiara jest dobrowolnym oddaniem siebie.
Kapłaństwo służebne Kościoła zawsze przedstawiamy jako uczestnictwo w jedynym kapłaństwie Chrystusa.
J 17,20 przedstawiamy jako modlitwę Jezusa obejmującą przyszłe pokolenia wierzących dzięki apostolskiemu słowu.
Jedność J 17,21–23 interpretujemy trynitarnie, eklezjalnie i misyjnie.
Jedności nie utożsamiamy z uniformizacją ani z relatywizmem doktrynalnym.
J 17 jest fundamentalnym tekstem ekumenicznym, ale dotyczy przede wszystkim jedności wierzących w Chrystusa, nie tezy o tożsamości wszystkich religii.
„Aby świat uwierzył” podkreślamy jako misyjny skutek jedności.
Podziały chrześcijan przedstawiamy jako realną ranę świadectwa, bez taniego obwiniania pojedynczych współczesnych wiernych za historyczne podziały.
J 17,22 o chwale interpretujemy jako udział w Bożym życiu i zasadzie jedności, zgodnie z przypisem BT.
„Ja w nich, Ty we Mnie” wyjaśniamy jako komunię łaski, bez zatarcia różnicy Stwórca–stworzenie.
„Tak ich umiłowałeś jak Mnie” przedstawiamy jako niezwykle mocną prawdę o przybranym synostwie, nie zrównanie człowieka z odwiecznym Synem co do natury.
J 17,24 łączymy z J 14: ostatecznym celem zbawienia jest bycie z Chrystusem i oglądanie Jego chwały.
Wizję chwały można łączyć z katolickim pojęciem wizji uszczęśliwiającej.
Odwieczna miłość Ojca do Syna przed stworzeniem świata traktujemy jako ważny fundament teologii Trójcy.
„Nadal będę objawiał” łączymy z popaschalnym działaniem Chrystusa przez Ducha i Kościół.
Finał „miłość w nich i Ja w nich” traktujemy jako cel całej Modlitwy Arcykapłańskiej.
Cytaty biblijne w projekcie sprawdzamy wyłącznie w biblia.pl, Biblia Tysiąclecia V.
Przy J 18 szczególnie rozwijamy: ogród za Cedronem, dobrowolność aresztowania Jezusa, „JA JESTEM” i cofnięcie się straży, Piotra i miecz, Annasza i Kajfasza, potrójne zaparcie Piotra, proces przed Piłatem, królewskość Jezusa i pytanie „Cóż to jest prawda?”.

OSTATNI KLUCZ DO J 17

Zapamiętaj ruch rozdziału: Jezus podnosi oczy → Ojcze → godzina → chwała Syna → chwała Ojca → władza nad każdym człowiekiem → życie wieczne → poznanie Ojca → Jezus Chrystus Posłany → wykonane dzieło → chwała przed światem → objawienie imienia → uczniowie jako dar → zachowali słowo → przyjęli → poznali → uwierzyli → Jezus prosi za nimi → wszystko Ojca i Syna wspólne → „Ojcze Święty” → zachowaj → „aby byli jedno” → Judasz → Pismo → radość → słowo → nienawiść świata → nie zabieraj ze świata → strzeż od złego → nie są ze świata → „uświęć w prawdzie” → słowo prawdą → Ojciec posłał Syna → Syn posyła uczniów → Jezus poświęca siebie → Kapłan i Żertwa → „nie tylko za nimi” → przyszli wierzący → apostolskie słowo → „aby wszyscy stanowili jedno” → Ojciec w Synu → uczniowie w Bogu → „aby świat uwierzył” → chwała jako zasada jedności → „Ja w nich, Ty we Mnie” → doskonała jedność → „aby świat poznał” → Ojciec kocha uczniów → „chcę, aby byli ze Mną” → oglądanie chwały → miłość przed stworzeniem → „Ojcze Sprawiedliwy” → świat nie poznał → Jezus poznał → uczniowie poznali → objawione imię → nadal będzie objawiał → miłość Ojca w uczniach → Jezus w uczniach.

Jeżeli masz zapamiętać tylko trzy zdania: Jezus definiuje życie wieczne nie jako „bardzo długie istnienie”, lecz jako realne poznanie i komunię z Ojcem przez Posłanego Syna — dlatego życie wieczne zaczyna się już teraz.

Jezus nie modli się o wyjęcie uczniów ze świata, lecz o ich ochronę i uświęcenie w prawdzie, aby zostali posłani do świata tak jak On został posłany przez Ojca.

Jezus modli się także za przyszłych wierzących i chce, aby byli jedno „aby świat uwierzył”, a Jego ostatecznym pragnieniem nie jest jedynie nasza poprawność, lecz to, abyśmy byli z Nim, oglądali Jego chwałę i żyli w miłości Ojca.

Podstawa tekstowa: Biblia Tysiąclecia — Pallottinum. Cytaty podajemy w skrócie, wraz z sygnaturami — pełny tekst rozdziału warto przeczytać w wydaniu Biblii.