Dzieje Apostolskie — Dz 3: chromy przy Pięknej Bramie, imię Jezusa i druga mowa Piotra

Zasada projektu: tekst biblijny i krótkie cytaty zostały sprawdzone w biblia.pl — Biblia Tysiąclecia, wydanie V. Poniższy materiał jest komentarzem, parafrazą i objaśnieniem. Nie przepisuje całego chronionego rozdziału.

Dz 3 — w 60 sekund

Dz 2 kończy się obrazem pierwszej wspólnoty. Dz 3 pokazuje, jak wiara wychodzi poza zgromadzenie. Piotr i Jan idą do świątyni na modlitwę o godzinie dziewiątej, czyli około 15:00. Przy bramie zwanej Piękną codziennie sadzany jest człowiek chromy od urodzenia. Prosi wchodzących o jałmużnę.

Widząc Apostołów, oczekuje pieniędzy. Piotr odpowiada:

„Nie mam srebra ani złota”

i dodaje, że da mu to, co posiada:

„w imię Jezusa Chrystusa Nazarejczyka, chodź!”

Piotr bierze go za prawą rękę i podnosi. Człowiek odzyskuje władzę w nogach, wstaje, chodzi, skacze, wchodzi z Apostołami do świątyni i wielbi Boga. Tłum rozpoznaje człowieka, którego codziennie widywał przy bramie. Wszyscy patrzą na Piotra i Jana. Piotr natychmiast odsuwa uwagę od siebie: pyta, dlaczego ludzie patrzą na nich, jakby własną mocą albo pobożnością sprawili, że człowiek chodzi.

To klucz do całego rozdziału: cud nie jest dziełem „uzdrowiciela”. Piotr wskazuje na Jezusa.

Nazywa Go:

Sługą Boga;
Świętym;
Sprawiedliwym;
Dawcą życia;
Mesjaszem;
zapowiedzianym przez Mojżesza Prorokiem.

Jezus został odrzucony i zabity, ale: Bóg wskrzesił Go z martwych. Apostołowie są świadkami Zmartwychwstania. Piotr mówi, że człowiek został umocniony przez imię Jezusa i wiarę z Nim związaną. Potem ton się zmienia. Piotr nazywa słuchaczy „braćmi” i stwierdza, że działali w nieświadomości. Wzywa ich: „Pokutujcie więc i nawróćcie się”.

Celem mowy nie jest poniżenie słuchaczy, ale:

nawrócenie;
zgładzenie grzechów;
„dni ochłody” od Pana;
udział w Bożym błogosławieństwie.

Na końcu Piotr łączy Jezusa z całą historią Izraela: Abrahamem, Mojżeszem, prorokami i przymierzem. Dz 3 pokazuje więc prosty schemat: spotkanie → uzdrowienie → pytanie tłumu → Jezus → nawrócenie.

1. Kontekst po Pięćdziesiątnicy

Apostołowie otrzymali Ducha. Piotr wygłosił pierwszą mowę. Około trzech tysięcy ludzi przyjęło chrzest.

Pierwsza wspólnota trwa w:

nauce Apostołów;
wspólnocie;
łamaniu chleba;
modlitwach.

Teraz Łukasz pokazuje, że życie w Duchu nie jest zamknięte w Wieczerniku.

Modlitwa prowadzi do spotkania z konkretnym cierpiącym człowiekiem.

2. Struktura Dz 3

Dz 3,1–10 — uzdrowienie chromego

Piotr i Jan idą do świątyni;
chromy od urodzenia prosi o jałmużnę;
„spójrz na nas”;
„nie mam srebra ani złota”;
„w imię Jezusa Chrystusa Nazarejczyka, chodź”;
Piotr podnosi człowieka;
uzdrowiony chodzi, skacze i wielbi Boga;
wchodzi do świątyni;
lud go rozpoznaje.

Dz 3,11–26 — druga mowa Piotra

tłum zbiera się w krużganku Salomona;
Piotr odrzuca przypisywanie cudu sobie;
głosi Jezusa;
mówi o krzyżu i Zmartwychwstaniu;
wyjaśnia znaczenie imienia Jezusa;
wzywa do nawrócenia;
odwołuje się do Mojżesza, proroków i Abrahama.

3. Piotr i Jan idą razem

W Dziejach Piotr często działa jako pierwszy mówca, ale nie jest samotnym liderem.

Jan jest obok niego:

podczas modlitwy;
cudu;
późniejszego przesłuchania przez Sanhedryn;
misji do Samarii.

To ważny obraz: apostolska misja jest wspólnotowa. Pierwszeństwo Piotra nie oznacza izolacji od innych Apostołów.

4. Apostołowie nadal chodzą do świątyni

Pierwszy Kościół nie zaczyna od natychmiastowego zerwania z Izraelem. Piotr i Jan jako Żydzi uczestniczą w modlitwie świątynnej. Chrześcijaństwo rodzi się: wewnątrz historii Izraela. Dopiero z czasem relacja między wspólnotą chrześcijańską i judaizmem będzie się historycznie komplikować i rozdzielać.

5. Godzina dziewiąta

Biblia Tysiąclecia wyjaśnia: trzecia po południu, około 15:00. Apostołowie nie idą „szukać widowiskowego cudu”. Idą: na modlitwę. To bardzo piękny szczegół. Czasem wielkie działanie Boga zaczyna się podczas zwykłej wierności.

6. Chromy od urodzenia

Łukasz zaznacza, że niepełnosprawność trwa od urodzenia. Człowiek jest znany lokalnej społeczności. Codziennie sadza się go przy bramie. To podkreśla publiczny charakter znaku: nie chodzi o anonimowego człowieka, którego nikt wcześniej nie znał. Po uzdrowieniu ludzie go rozpoznają.

7. Niepełnosprawność i zależność

Człowiek nie tylko nie chodzi. Jest także ekonomicznie zależny od innych.

Ktoś musi go:

przynieść;
posadzić;
zapewne później zabrać.

Żyje z jałmużny.

W świecie starożytnym choroba czy niepełnosprawność bardzo często oznaczały również:

ubóstwo;
marginalizację;
ograniczenie społecznego uczestnictwa.

8. Piękna Brama

BT umieszcza ją po wschodniej stronie świątyni. Dokładna historyczna identyfikacja tej bramy jest dyskutowana, dlatego nie warto przedstawiać jednej hipotezy archeologicznej jako pewnika. Znaczenie literackie jest jednak mocne: człowiek siedzi przy wejściu. Po uzdrowieniu: wchodzi do świątyni.

9. Jałmużna

Greckie: ἐλεημοσύνη — eleēmosynē oznacza jałmużnę, miłosierny dar. Dawanie jałmużny było ważnym elementem żydowskiej pobożności. Prośba chromego jest więc zupełnie naturalna. On oczekuje: konkretnej pomocy materialnej.

10. „Spójrz na nas”

Piotr najpierw patrzy na człowieka. Potem prosi: „Spójrz na nas”. To może brzmieć banalnie, ale nie jest.

Człowiek żebrzący może łatwo stać się dla przechodniów:

częścią krajobrazu;
problemem;
anonimową ręką wyciągniętą po monetę.

Piotr nie widzi problemu.

Widzi człowieka.

11. „Nie mam srebra ani złota”

Tego zdania nie należy używać jako pochwały skrajnej biedy albo wymówki od materialnej pomocy. Dz 2 pokazało przecież wspólnotę, która realnie dzieli się dobrami. Znaczenie jest inne. Piotr mówi uczciwie: nie mam tego, czego ode mnie oczekujesz. Ale ma coś, czego człowiek nie potrafił nawet oczekiwać.

12. „Co mam, to ci daję”

To zdanie można odczytać jako pytanie do każdego chrześcijanina: co naprawdę mam?

Możemy nie mieć:

pieniędzy;
wpływów;
wielkiej wiedzy;
kontaktów.

Ale możemy mieć:

czas;
uwagę;
modlitwę;
doświadczenie;
umiejętność;
dobre słowo;
możliwość podania ręki;
Ewangelię.

Jeśli mamy środki materialne, one również mogą być tym, co możemy dać.

13. „W imię Jezusa Chrystusa Nazarejczyka”

W Biblii „imię” oznacza więcej niż dźwięk. Greckie: ὄνομα — onoma

może reprezentować:

osobę;
autorytet;
władzę;
obecność.

Piotr nie używa imienia Jezusa jak magicznego zaklęcia. Działa sam Jezus. Apostoł działa w Jego autorytecie.

14. Jezus Nazarejczyk

Wywyższony Chrystus pozostaje tym samym Jezusem, którego znano z Nazaretu. To ważne dla chrześcijaństwa: Jezus historii i zmartwychwstały Pan to ta sama osoba. Wiara apostolska nie zamienia Jezusa w abstrakcyjną duchową ideę.

15. Piotr podaje rękę

Piotr nie tylko mówi:

chodź.

Bierze człowieka za prawą rękę i pomaga mu wstać. To piękny obraz chrześcijańskiej posługi: słowo + gest.

Nie tylko:

„poradzisz sobie”.

Ale również: „pomogę ci wstać”.

16. „Chodził, skakał i wielbił Boga”

Opis przywołuje biblijne obrazy mesjańskiego zbawienia, szczególnie Iz 35,6, gdzie chromy ma skakać jak jeleń. Łukasz nie cytuje tutaj Izajasza wprost, ale skojarzenie jest bardzo naturalne. Cud staje się znakiem: czas zbawienia nadszedł w Jezusie.

17. Wchodzi do świątyni

Przedtem człowiek siedział: przy bramie. Teraz: wchodzi. To coś więcej niż informacja geograficzna.

Uzdrowienie przywraca mu:

sprawność;
samodzielność;
udział w życiu wspólnoty;
możliwość wejścia i wielbienia Boga.

Zbawienie dotyka całego człowieka.

18. Ważna uwaga o niepełnosprawności

Dz 3 nie oznacza, że osoba z niepełnosprawnością ma mniejszą godność.

Godność człowieka nie zależy od:

sprawności;
zdrowia;
produktywności.

Uzdrowienie jest znakiem miłosierdzia Boga, a nie „naprawieniem człowieka gorszego”. To bardzo ważne dla współczesnej lektury tego fragmentu.

19. Czy brak uzdrowienia oznacza brak wiary?

Nie.

Przed uzdrowieniem człowiek:

nie prosi o cud;
prosi o jałmużnę;
nie wypowiada żadnego wyznania wiary.

Dz 3 nie daje prawa do mówienia choremu:

„nie zostałeś uzdrowiony, bo za słabo wierzysz”.

Takie oskarżenie jest nadużyciem tekstu.

20. Tłum patrzy na Piotra

Po cudzie wszyscy są zdumieni. To idealny moment, by Piotr zaczął budować własną sławę. Ale mówi w praktyce: nie patrzcie na nas. To ogromnie ważny test autentycznej posługi. Prawdziwy apostoł prowadzi: od siebie do Jezusa.

21. „Własną mocą lub pobożnością”

Piotr odrzuca dwa błędy.

Nie własną mocą

Nie jest źródłem uzdrowienia.

Nie własną pobożnością

Cud nie dowodzi, że Piotr jest jakimś nadczłowiekiem duchowym. Dar Boży nie jest automatycznym certyfikatem osobistej doskonałości posługującego.

22. Bóg Abrahama, Izaaka i Jakuba

Piotr zaczyna od Boga ojców. To pokazuje: Ewangelia nie jest odrzuceniem Boga Izraela.

Ten sam Bóg:

powołał Abrahama;
prowadził Izraela;
przemawiał przez proroków;
wsławił Jezusa.

Jezus jest przedstawiony jako spełnienie historii zbawienia.

23. Jezus jako „Sługa”

BT przy Dz 3,13 łączy tytuł „Sługa” z cierpiącym Sługą Pańskim z Iz 52,13–53,11. Greckie: παῖς — pais

może znaczyć m.in.:

sługa;
dziecko;
syn.

W Dz 3,13 i 3,26 oraz Dz 4,27.30 termin odnosi się do Jezusa. Polski biblista Krzysztof Mielcarek zwraca uwagę, że właśnie Dzieje Apostolskie bezpośrednio stosują wobec Jezusa ten tytuł i łączą Go z tradycją Sługi Pańskiego.

24. „Święty i Sprawiedliwy”

Piotr używa dwóch niezwykle mocnych tytułów.

Święty

Jezus należy całkowicie do Boga.

Sprawiedliwy

Jest niewinny i wierny Bożej woli.

Kontrast jest mocny:

lud odrzuca Świętego i Sprawiedliwego, a prosi o uwolnienie zabójcy.

25. „Dawca życia”

Greckie: ἀρχηγὸς τῆς ζωῆς — archēgos tēs zōēs BT tłumaczy: „Dawca życia”.

archēgos może oznaczać:

sprawcę;
twórcę;
pioniera;
przewodnika;
tego, który otwiera drogę.

To jeden z najbardziej niezwykłych paradoksów NT: ludzie zabijają Dawcę życia. Ale śmierć nie może Go zatrzymać.

26. „Bóg wskrzesił Go z martwych”

To centrum całej mowy. Nie cud. Nie Piotr. Nie nawet uzdrowiony człowiek.

Zmartwychwstały Jezus.

Uzdrowienie jest znakiem, że Dawca życia naprawdę żyje i działa.

27. „My jesteśmy świadkami”

Dz 1,8: „będziecie moimi świadkami”.

Dz 2:

Piotr głosi Zmartwychwstanie. Dz 3: ponownie świadczy. Dzieje pokazują realizację programu Jezusa.

28. Wiara w imię Jezusa

Dz 3,16 łączy:

imię Jezusa;
wiarę;
odzyskanie sił.

Nie należy interpretować tego jak techniki:

jeśli człowiek „wytworzy wystarczająco silną wiarę”, musi nastąpić cud.

Wiara to przede wszystkim: zaufanie Jezusowi. Moc pochodzi od Niego.

29. Piotr mówi: „bracia”

Po bardzo ostrych słowach Piotr nie kończy potępieniem. Nazywa słuchaczy: braćmi. I mówi, że działali w nieświadomości. To nie usuwa odpowiedzialności. Ale pokazuje, że celem kerygmatu jest: ratunek, nie upokorzenie.

30. „Pokutujcie i nawróćcie się”

Greckie słownictwo obejmuje dwa ważne ruchy: μετανοέω — metanoeō czyli przemiana myślenia, nawrócenie; oraz ἐπιστρέφω — epistrephō czyli zwrócić się, zawrócić, powrócić. Nawrócenie to więc: zmiana serca + zmiana kierunku życia.

31. „Aby grzechy zostały zgładzone”

Obraz jest bardzo mocny. Grecki czasownik: ἐξαλείφω — exaleiphō oznacza m.in.: wymazać.

Ewangelia nie mówi tylko:

„spróbuj być lepszy”.

Mówi: Bóg może naprawdę przebaczyć.

32. „Dni ochłody”

Greckie: καιροὶ ἀναψύξεως — kairoi anapsyxeōs

można rozumieć jako:

czasy pokrzepienia;
odświeżenia;
wytchnienia.

BT tłumaczy: „dni ochłody”. Nawrócenie nie prowadzi do duchowego uduszenia. Prowadzi do: oddechu i odnowy w Bogu.

33. „Odnowienie wszystkich rzeczy”

Greckie: ἀποκατάστασις πάντων — apokatastasis pantōn oznacza przywrócenie / odnowienie wszystkiego. Kontekst jest eschatologiczny. Historia zmierza do momentu, w którym Boży plan zostanie doprowadzony do pełni. Nie należy automatycznie używać tego jednego wersetu jako dowodu, że każdy człowiek bez względu na swoją odpowiedź musi ostatecznie zostać zbawiony.

Tekst kilka zdań później mówi również o konieczności słuchania Proroka.

34. Prorok jak Mojżesz

Piotr przywołuje Pwt 18,15–19. Mojżesz zapowiada proroka, którego lud ma słuchać. Pierwszy Kościół widzi w Jezusie: spełnienie tej obietnicy. Tytuł „Prorok” nie wyczerpuje jednak Jego tożsamości.

Ten sam Jezus jest również:

Mesjaszem;
Sługą;
Świętym;
Sprawiedliwym;
Dawcą życia.

35. Abraham i wszystkie narody

Piotr przywołuje obietnicę: w potomstwie Abrahama błogosławione będą wszystkie narody ziemi. To przygotowuje dalszy rozwój Dziejów.

Ewangelia wychodzi:

z Izraela;
ku wszystkim narodom.

To ten sam program co: Jerozolima → Judea → Samaria → krańce ziemi.

36. „Dla was najpierw”

Piotr podkreśla pierwszeństwo Izraela: najpierw. Nie: wyłącznie. To ważne. Misja do narodów nie usuwa historii przymierza. Bóg pozostaje wierny swoim obietnicom.

37. Jak Jezus błogosławi?

Końcowe zdanie jest bardzo mocne:

Jezus błogosławi, odwracając człowieka od grzechów.

To koryguje popularne rozumienie:

„błogosławieństwo = sukces, pieniądze i brak problemów”.

Największym błogosławieństwem jest: uwolnienie od grzechu i powrót do Boga.

38. Klucz do Biblii

Abraham

Obietnica błogosławieństwa narodów.

Mojżesz

Zapowiedź Proroka.

Prorocy

Zapowiedź Mesjasza i odnowienia.

Izajasz

Sługa Pański i znaki czasu zbawienia.

Jezus

Uzdrawia i głosi królestwo.

Krzyż

Sługa cierpi.

Zmartwychwstanie

Dawca życia pokonuje śmierć.

Pięćdziesiątnica

Apostołowie otrzymują Ducha.

Dz 3

Zmartwychwstały działa przez swoich świadków.

Kościół

Służy człowiekowi i prowadzi do Jezusa.

Paruzja

Historia zmierza do pełnego odnowienia.

39. Niezbędnik biblijny

Miejsce

Świątynia jerozolimska.

Godzina

Około 15:00.

Bohaterowie

Piotr;
Jan;
chromy od urodzenia;
tłum.

Kluczowe miejsca

Piękna Brama;
krużganek Salomona.

Kluczowe tytuły Jezusa

Sługa;
Święty;
Sprawiedliwy;
Dawca życia;
Mesjasz;
Prorok.

Najważniejsze wezwanie

nawróćcie się.

40. Ważne słowa greckie

ἐλεημοσύνη — eleēmosynē

Jałmużna.

ὄνομα — onoma

Imię. W kontekście biblijnym także autorytet i osoba.

παῖς — pais

Sługa / dziecko / syn. W Dz 3 tytuł Jezusa.

ἅγιος — hagios

Święty.

δίκαιος — dikaios

Sprawiedliwy.

ἀρχηγός — archēgos

Sprawca, przewodnik, twórca, pionier. BT: Dawca życia.

ζωή — zōē

Życie.

πίστις — pistis

Wiara, zaufanie.

μετάνοια — metanoia

Nawrócenie, przemiana myślenia.

ἐπιστρέφω — epistrephō

Zwrócić się, zawrócić.

ἀνάψυξις — anapsyxis

Pokrzepienie, wytchnienie.

ἀποκατάστασις — apokatastasis

Odnowienie, przywrócenie.

41. Komentarze polskich biblistów

Krzysztof Mielcarek

W Teologii Nowego Testamentu, t. I, red. Mariusza Rosika, Mielcarek analizuje chrystologię Łukaszową i podkreśla znaczenie tytułów nadawanych Jezusowi w Dziejach. Dla Dz 3 szczególnie ważny jest tytuł: παῖς — Sługa. Dzieje odnoszą go bezpośrednio do Jezusa w Dz 3,13.26 oraz 4,27.30, co łączy pierwszochrześcijańskie głoszenie z tradycją Sługi Pańskiego z Izajasza.

Mielcarek pokazuje także, że chrystologię Dziejów trzeba czytać razem z Ewangelią Łukasza: Jezus z Ewangelii i wywyższony Pan działający w Dziejach to ta sama osoba.

Mariusz Rosik — redakcja „Teologii Nowego Testamentu”

Tom I obejmuje wspólnie Ewangelie synoptyczne i Dzieje Apostolskie. To odpowiada współczesnemu spojrzeniu na: dwudzieło Łukasza. Dz 3 jest więc dalszym ciągiem Jezusowej działalności opisanej w Łk. W Ewangelii Jezus uzdrawia. W Dziejach Jezus nadal uzdrawia przez swoich świadków.

Eugeniusz Dąbrowski

Klasyczny komentarz Pallottinum do Dziejów mocno osadza Dz 3 w realiach pierwszej wspólnoty jerozolimskiej.

Ważne pozostają szczególnie:

świątynne tło;
pierwszeństwo Piotra;
publiczny charakter cudu;
kerygmat o Zmartwychwstaniu;
ciągłość z obietnicami Starego Testamentu.

Waldemar Rakocy

W studiach nad Dziejami Rakocy zwraca uwagę na misyjną dynamikę księgi. Dz 3 pokazuje typowy mechanizm Łukaszowej narracji: wydarzenie → zgromadzenie ludzi → wyjaśnienie → kerygmat. Cud jest okazją do głoszenia, a nie celem samym w sobie.

Franciszek Jóźwiak

Jóźwiak podkreśla teologiczny charakter Dziejów. Łukasz nie tylko opisuje fakt. Pokazuje: co Bóg czyni w historii Kościoła. W Dz 3 zasadniczą prawdą jest dalsze działanie Zmartwychwstałego Jezusa.

42. Przypisy Biblii Tysiąclecia warte zauważenia

Dz 3,1

Godzina dziewiąta to około 15:00.

Dz 3,2

Piękna Brama była po wschodniej stronie świątyni.

Dz 3,11

Krużganek Salomona biegł wzdłuż wschodniej ściany świątyni.

Dz 3,13

„Bóg Abrahama, Izaaka i Jakuba” — nawiązanie do Wj 3,16. „Sługa” — odniesienie do cierpiącego Sługi z Iz 52,13–53,11.

Dz 3,22–23

Nawiązanie do Pwt 18,15.19.

Dz 3,25

Nawiązanie do Rdz 12,3 i 22,18.

43. Powiązania z innymi tekstami

Rdz 12,1–3 — błogosławieństwo narodów.
Wj 3,6.15–16 — Bóg Abrahama, Izaaka i Jakuba.
Pwt 18,15–19 — Prorok jak Mojżesz.
Iz 35,5–6 — chromy skacze jako znak czasu zbawienia.
Iz 52,13–53,12 — cierpiący Sługa.
Łk 4,18–21 — Jezus i spełnienie proroctwa.
Łk 5 — uzdrowienie paralityka.
Łk 7,22 — chromi chodzą jako znak mesjański.
Łk 24,46–47 — cierpienie Mesjasza, Zmartwychwstanie i nawrócenie.
Dz 1,8 — świadkowie Jezusa.
Dz 2 — pierwszy kerygmat Piotra.
Dz 4 — konsekwencje cudu z Dz 3.

44. Częste błędne odczytania

„Chrześcijanin nie powinien mieć pieniędzy”

Nie wynika to z „nie mam srebra ani złota”.

„Wystarczy modlitwa, pomoc materialna nie jest potrzebna”

Nie. Dz 2 pokazuje realne dzielenie się dobrami.

„Imię Jezusa jest zaklęciem”

Nie. Chodzi o osobę i autorytet Chrystusa.

„Piotr uzdrowił własną mocą”

Sam temu zaprzecza.

„Cud dowodzi wyjątkowej świętości uzdrowiciela”

Piotr odrzuca także to.

„Chory został uzdrowiony, bo miał ogromną wiarę”

Tekst tego nie mówi.

„Brak uzdrowienia oznacza brak wiary”

Nie.

„Najważniejszy jest cud”

Nie. Cud prowadzi do Jezusa.

„Piotr głosi pogardę wobec Żydów”

Nie. Nazywa ich braćmi oraz synami proroków i przymierza.

„Nawrócenie oznacza tylko poczucie winy”

Nie. To zmiana kierunku życia.

45. Co Dz 3 mówi o Kościele?

Kościół jest:

modlący się — Apostołowie idą do świątyni;
uważny — widzi cierpiącego;
chrystocentryczny — daje Jezusa;
pokorny — nie przypisuje sobie Bożej mocy;
apostolski — świadczy o Zmartwychwstaniu;
biblijny — czyta Jezusa w świetle Abrahama, Mojżesza i proroków;
miłosierny — podaje rękę;
misyjny — wykorzystuje spotkanie do głoszenia;
eschatologiczny — oczekuje odnowienia wszystkiego.

46. „Na język ludzki”

Wyobraź sobie człowieka, który codziennie siedzi w tym samym miejscu. Ta sama brama. Ta sama prośba. Ta sama zależność. Dla setek przechodniów jest częścią krajobrazu. Przychodzą Piotr i Jan. On myśli: „może dadzą parę monet”. Piotr mówi: pieniędzy nie mam. Ale potem wydarza się coś, czego człowiek nie brał nawet pod uwagę.

Wstaje. Chodzi. Wchodzi do świątyni. Wszyscy patrzą teraz na Piotra. I wtedy Piotr robi coś równie ważnego jak sam cud: odmawia zrobienia z siebie bohatera. Mówi: Jezus. To jest wzór chrześcijańskiej posługi.

47. Co ten rozdział mówi współczesnemu chrześcijaninowi?

Jeśli masz mało pieniędzy

Nie znaczy to, że nie masz nic do dania.

Jeśli masz dużo pieniędzy

Nie używaj Dz 3 jako wymówki od materialnej pomocy.

Jeśli masz dar lub charyzmat

Nie pozwól, by ludzie zatrzymali się na tobie.

Jeśli cierpisz

Nie daj sobie wmówić, że brak cudu oznacza brak wiary.

Jeśli popełniłeś ciężki grzech

Piotr mówi o zgładzeniu grzechów, nie o zamkniętej drodze.

Jeśli ewangelizujesz

Najpierw zobacz człowieka, potem mów.

48. Pytania do refleksji

Kto siedzi przy mojej „Pięknej Bramie” — człowiek, którego widzę regularnie, ale przestałem naprawdę zauważać?
Co mam i mogę realnie dać drugiemu?
Czy kiedy ludzie doceniają dobro, które robię, potrafię skierować uwagę z siebie na Boga?
Czy moje mówienie o grzechu prowadzi do nawrócenia i nadziei, czy tylko do potępiania?

49. Modlitwa inspirowana Dz 3

Jezu Chryste Nazarejczyku,
Ty jesteś Dawcą życia.

Naucz mnie widzieć człowieka,
którego inni mijają.

Nie pozwól mi zasłaniać się tym,
czego nie mam.

Pokaż mi, co naprawdę mogę dać.

Jeśli mogę pomóc materialnie —
daj mi hojność.

Jeśli mogę podać rękę —
daj mi odwagę.

Jeśli mogę powiedzieć dobre słowo —
daj mi mądrość.

Jeśli mogę opowiedzieć o Tobie —
daj mi Ducha Świętego.

Chroń mnie przed pychą.

Gdy wydarza się dobro,
nie pozwól mi przypisywać sobie Twojej mocy.

Prowadź mnie do prawdziwego nawrócenia
i do życia, które daje oddech i pokój.

Amen.

50. Jedno zdanie do zapamiętania

Chrześcijanin nie ma skupiać spojrzenia ludzi na swojej mocy, lecz podać człowiekowi rękę i wskazać na Jezusa, który jest Dawcą życia.

51. Źródła i literatura

Tekst biblijny

Biblia Tysiąclecia, wydanie V, Pallottinum — Dz 3.
Cytaty i przypisy tekstowe sprawdzone w biblia.pl, Dzieje Apostolskie 3.

Polska biblistyka

Eugeniusz Dąbrowski, Dzieje Apostolskie. Wstęp – przekład z oryginału – komentarz, Pismo Święte Nowego Testamentu, t. V, Pallottinum, Poznań 1961.
Mariusz Rosik (red.), Teologia Nowego Testamentu, t. I: Ewangelie synoptyczne i Dzieje Apostolskie, Wrocław 2008.
Krzysztof Mielcarek, opracowanie chrystologii Ewangelii synoptycznych i Dziejów Apostolskich w: Teologia Nowego Testamentu, t. I, red. M. Rosik.
Waldemar Rakocy, opracowania dotyczące kompozycji, teologii i misyjnego programu Dziejów Apostolskich.
Franciszek Jóźwiak, „Dzieje Apostolskie”, w: Wstęp do Nowego Testamentu, red. R. Rubinkiewicz, Pallottinum, Poznań 1996.

Materiał projektu

Wykorzystano również znajdujący się na Dysku projektu plik:

Teologia Nowego Testamentu t. 1 — Ewangelie synoptyczne i Dzieje Apostolskie, red. Mariusz Rosik.

Uwaga metodologiczna

Sekcje „Klucz do Biblii”, „Niezbędnik biblijny”, „Na język ludzki”, pytania do refleksji oraz modlitwa są autorskim opracowaniem projektu. Tam, gdzie tekst nie rozstrzyga szczegółu — np. dokładnej identyfikacji Pięknej Bramy — hipotezy nie są przedstawiane jako pewnik.

52. Następny rozdział

Dz 4 — Piotr i Jan przed Sanhedrynem, „nie ma w żadnym innym zbawienia”, odwaga świadków, modlitwa Kościoła oraz „jedno serce i jeden duch”.

Podstawa tekstowa: Biblia Tysiąclecia — Pallottinum. Cytaty podajemy w skrócie, wraz z sygnaturami — pełny tekst rozdziału warto przeczytać w wydaniu Biblii.