Dzieje Apostolskie — Dz 18: Korynt, Akwila i Pryscylla, Gallio oraz Apollos

Tekst biblijny i przypisy zostały sprawdzone w biblia.pl — Biblia Tysiąclecia, wydanie V. Poniższy materiał jest komentarzem i objaśnieniem; nie przepisuje całego rozdziału.

Dz 18 — w 60 sekund

Po Atenach Paweł przychodzi do Koryntu, stolicy rzymskiej Achai i jednego z najważniejszych miast jego działalności. Spotyka tam małżeństwo: Akwilę i Pryscyllę. Przybyli z Italii po wysiedleniu Żydów z Rzymu przez cesarza Klaudiusza. Paweł ma z nimi wspólne rzemiosło, dlatego: mieszka u nich i pracuje. BT wyjaśnia, że mogli wyrabiać materiał na namioty albo pracować jako rymarze przy skórze.

Co szabat Paweł idzie do synagogi i rozmawia z Żydami oraz Grekami. Gdy dołączają Sylas i Tymoteusz, Paweł jeszcze intensywniej głosi: Jezus jest Mesjaszem. Część słuchaczy się sprzeciwia. Paweł przenosi działalność do domu Tycjusza Justusa, „bojącego się Boga”. Dom przylega do synagogi. I wtedy wierzy: Kryspus — przełożony synagogi — wraz ze swoim domem.

Wielu Koryntian:

słucha;
wierzy;
przyjmuje chrzest.

Mimo sukcesu Paweł potrzebuje umocnienia. Pan mówi mu nocą:

„Przestań się lękać, a przemawiaj i nie milcz”.

I dodaje:

„Ja jestem z tobą”.

Powód: „wiele Ludu mam w tym mieście”. BT wyjaśnia, że chodzi o nowy Lud Boży — Kościół. Paweł pozostaje w Koryncie: rok i sześć miesięcy. Potem przeciwnicy prowadzą go przed prokonsula Galliona, starszego brata Seneki. BT datuje jego przybycie do Koryntu na około wiosnę 52 r.

Gallio odmawia rozstrzygania sporu o:

nazwy;
Prawo;
wewnętrzne kwestie żydowskie.

Nie widzi tu zwykłego przestępstwa cywilnego. Po dalszym pobycie Paweł opuszcza Korynt. Towarzyszą mu Pryscylla i Akwila. W Kenchrach, wschodnim porcie Koryntu, Paweł ostrzyga głowę z powodu ślubu, który BT porównuje do praktyki podobnej do nazireatu. Potem docierają do Efezu. Paweł zostawia tam Akwilę i Pryscyllę. Sam wchodzi do synagogi i znów rozmawia z Żydami. To ważne: wcześniejsze „pójdę do pogan” nie oznaczało definitywnego zerwania z Izraelem.

Słuchacze chcą, by został. Paweł odpowiada: „Wrócę do was, jeżeli Bóg zechce”. Po podróży przez Cezareę, Jerozolimę i Antiochię rozpoczyna kolejny etap misji.

W Efezie tymczasem pojawia się Apollos — Żyd z Aleksandrii:

uczony;
świetnie znający Pisma;
gorliwy;
zdolny mówca.

Ale zna: tylko chrzest Janowy. Pryscylla i Akwila słuchają go. Nie kompromitują go publicznie. Zabierają go ze sobą i: „wyłożyli mu dokładnie drogę Bożą”. Apollos przyjmuje formację i potem staje się bardzo skutecznym głosicielem Jezusa.

Dz 18 pokazuje Kościół dojrzały:

Apostoł pracuje zawodowo;
małżeństwo współpracuje w misji;
domy stają się miejscem ewangelizacji;
lider synagogi przyjmuje wiarę;
władza rzymska nie rozstrzyga teologii;
wybitny nauczyciel potrafi przyjąć korektę.

1. Struktura rozdziału

Dz 18,1–11 — Kościół w Koryncie

Korynt;
Akwila i Pryscylla;
edykt Klaudiusza;
praca Pawła;
synagoga;
Jezus jako Mesjasz;
Tycjusz Justus;
Kryspus;
chrzty;
nocne widzenie;
półtora roku nauczania.

Dz 18,12–17 — Gallio

oskarżenie;
prokonsul Achai;
odmowa rozstrzygania sporu religijnego;
Sostenes.

Dz 18,18–22 — Efez i powrót

Kenchry;
ślub;
Pryscylla i Akwila;
Efez;
„jeżeli Bóg zechce”;
Cezarea;
Jerozolima;
Antiochia.

Dz 18,23 — początek trzeciej wyprawy

Galacja;
Frygia;
umacnianie uczniów.

Dz 18,24–28 — Apollos

Aleksandria;
Pisma;
gorliwość;
chrzest Jana;
formacja przez małżeństwo;
misja w Achai.

2. Korynt — strategiczne miasto

Korynt był stolicą prowincji Achai.

Leżał na ważnym szlaku handlowym między dwoma morzami. Przepływali przez niego:

kupcy;
żołnierze;
podróżnicy;
ludzie różnych kultur.

Dla Pawła oznaczało to: ogromny potencjał misyjny. Kościół założony w takim mieście mógł promieniować daleko poza samo miasto.

3. Korynt i późniejsze listy

Z Koryntem związane są:

1 List do Koryntian;
2 List do Koryntian.

Późniejsze listy pokażą wspólnotę:

żywą;
charyzmatyczną;
pełną sporów;
potrzebującą korekty;
bardzo ważną dla Pawła.

Dz 18 pokazuje: sam początek tej historii.

4. Akwila i Pryscylla

To jedno z najważniejszych małżeństw w NT. Akwila pochodzi z: Pontu. Pryscylla bywa nazywana także: Pryską. W części tekstów jej imię stoi przed imieniem męża, co może wskazywać na jej znaczenie w działalności misyjnej. Tekst nie przeciwstawia małżonków. Pokazuje ich jako: zespół.

5. Edykt Klaudiusza

BT datuje wysiedlenie Żydów z Rzymu na: 49/50 r. To ważny punkt historyczny. Akwila i Pryscylla znaleźli się w Koryncie z powodu decyzji cesarza. Po ludzku: przymusowa zmiana. W Bożej Opatrzności: spotkanie z Pawłem i początek wielkiej współpracy. Nie znaczy to, że niesprawiedliwe wypędzenie było dobre. Znaczy: Bóg potrafi wyprowadzać dobro nawet z trudnych decyzji świata.

6. Wspólne rzemiosło

Paweł nie zaczyna relacji z Akwilą i Pryscyllą na konferencji teologicznej. Łączy ich: praca. Grecki termin skēnopoios jest związany z wyrobem namiotów.

BT dopuszcza:

tkanie materiału;
pracę ze skórą.

Dokładny techniczny charakter rzemiosła nie jest pewny. Najważniejsze: Paweł naprawdę pracuje.

7. Apostoł przy warsztacie

To bardzo ważny obraz.

Paweł:

nie gardzi pracą fizyczną;
nie uważa jej za mniej duchową;
zarabia na utrzymanie.

Powołanie nie musi oznaczać: porzucenia zwykłej pracy. Dla wielu chrześcijan właśnie praca zawodowa staje się: miejscem świadectwa.

8. „Tentmaking ministry”

Od Dz 18 powstało współczesne określenie: „tentmaking”.

Oznacza model, w którym ktoś:

pracuje zawodowo;
a równocześnie prowadzi misję lub służbę.

To bardzo Pawłowy sposób łączenia: powołania i codzienności.

9. Co szabat w synagodze

Paweł nadal chodzi do: synagogi. Po wszystkich wcześniejszych konfliktach nie skreśla: swojego narodu.

Rozmawia z:

Żydami;
Grekami.

To ważny korekt dla antyżydowskich uproszczeń Dziejów.

10. Sylas i Tymoteusz wracają

Gdy przybywają z Macedonii, Paweł może intensywniej oddać się głoszeniu. Z listów wiemy, że przychodzą też wieści z młodych Kościołów. Misja jest: pracą zespołu. Paweł nie jest: samotnym bohaterem.

11. Jezus jest Mesjaszem

Główna teza pozostaje ta sama: Jezus jest Chrystusem. Nie chodzi o ogólną duchowość ani moralny system. Centrum jest: osoba Jezusa.

12. Sprzeciw

Część słuchaczy się sprzeciwia i bluźni. Paweł wykonuje symboliczny gest: otrząsa szaty. Oznacza: odpowiedzialność słuchacza za własną decyzję. Nie można nikogo: przymusić do wiary.

13. „Krew wasza na wasze głowy”

BT wyjaśnia sens: „odpowiadacie sami za siebie”. To nie jest klątwa na cały naród żydowski. Paweł mówi do: konkretnej grupy przeciwników. Za chwilę ważny Żyd — Kryspus — uwierzy.

14. „Pójdę do pogan” — ale nie na zawsze od Żydów

To jeden z częstych błędów. W Koryncie Paweł przenosi misję ku poganom. Ale już w Efezie: ponownie idzie do synagogi. Czyli nie chodzi o: ostateczne porzucenie Izraela. To lokalna zmiana pola pracy.

15. Tycjusz Justus

Jest określony jako: „bojący się Boga”. Najprawdopodobniej był poganinem związanym wcześniej z synagogą. Udostępnia: swój dom. Dom staje się: przestrzenią Ewangelii.

16. Dom obok synagogi

To niemal symboliczne. Paweł wychodzi z synagogi, ale: działalność przenosi się dosłownie obok. Chrześcijaństwo nie powstaje: w oderwaniu od Izraela. Wyrasta: z jego Pism, nadziei i Mesjasza.

17. Kryspus

Kryspus jest: przełożonym synagogi. I właśnie on: wierzy w Pana. To obala prosty schemat: „przywódcy synagog zawsze odrzucali Jezusa”.

18. Kryspus i dom

Wiara Kryspusa obejmuje: cały dom. 1 Kor 1 przypomina, że Paweł osobiście go ochrzcił.

Dz 18 pokazuje znany już schemat:

słowo;
wiara;
chrzest;
wspólnota.

19. Wielu Koryntian przyjmuje chrzest

Łukasz nie przedstawia wiary jako: prywatnego przekonania w głowie. Wiara prowadzi do: chrztu. Chrzest jest normalnym elementem odpowiedzi na Ewangelię.

20. Paweł się boi

To bardzo ludzki moment. Zmartwychwstały Pan mówi: „Przestań się lękać”. To oznacza: lęk był realny. Apostoł nie był duchowym robotem.

21. Odwaga nie oznacza braku strachu

Odwaga to nie: „niczego nie czuję”. Odwaga to: „boję się, ale odpowiadam Bogu”. Paweł może kontynuować, bo słyszy: „Ja jestem z tobą”.

22. Najważniejszy fundament misji

Nie:

talent;
elokwencja;
statystyka;
doświadczenie.

Tylko: obecność Pana. To dlatego Paweł ma: nie milczeć.

23. „Wiele Ludu mam w tym mieście”

BT mówi wyraźnie: chodzi o nowy Lud Boży — Kościół. Bóg widzi: przyszłą wspólnotę. Paweł jej jeszcze nie widzi w całości. Dlatego ma: zostać i głosić.

24. Łaska i wolność

Zdanie o „Ludzie” nie oznacza, że Paweł jest zbędny. Wręcz przeciwnie. Bóg mówi: mam lud — dlatego ty głos. Łaska Boga działa poprzez: ludzką misję.

25. Rok i sześć miesięcy

Paweł zostaje: osiemnaście miesięcy. To długo. Korynt pokazuje, że zakładanie Kościoła wymaga: cierpliwej formacji. Nie wystarczy: jedno wydarzenie ewangelizacyjne.

26. Gallio

BT identyfikuje go jako: Iuniusa Annaeusa Galliona. Był starszym bratem: Seneki. Objął urząd prokonsula Achai około: wiosny 52 r. To jeden z najważniejszych punktów chronologicznych życia Pawła.

27. Dlaczego Gallio jest ważny dla historii?

Jego urząd można powiązać z rzymską chronologią.

Dlatego Dz 18 pomaga datować:

pobyt w Koryncie;
drugą wyprawę misyjną;
część listów Pawła.

To klasyczna: kotwica chronologiczna.

28. Oskarżenie

Przeciwnicy twierdzą, że Paweł zachęca ludzi do czczenia Boga: niezgodnie z Prawem. Dla Galliona wygląda to na: wewnętrzny problem religijny.

29. Gallio odmawia

Mówi w praktyce:

gdyby to było przestępstwo — zająłbym się;
jeśli chodzi o słowa, nazwy i wasze Prawo — rozstrzygnijcie sami.

To ważne. Państwo: nie jest kompetentne do rozstrzygania każdej debaty teologicznej.

30. Czy Gallio zalegalizował chrześcijaństwo?

Nie należy mówić tak szeroko. Nie wydaje: edyktu dla całego Imperium. Podejmuje decyzję: w konkretnej sprawie. Ale dla Łukasza jest to ważne, bo kolejny rzymski urzędnik nie widzi w głoszeniu Pawła: zwykłego przestępstwa politycznego.

31. Sostenes

Po decyzji Galliona Sostenes, przełożony synagogi, zostaje pobity. Tekst jest niejasny co do pełnego tła i motywów napastników. Gallio: nie reaguje. To pokazuje, że rzymska władza nie jest idealizowana. Może dobrze rozgraniczyć spór religijny i jednocześnie: pozostać obojętna wobec przemocy.

32. Czy Sostenes później został chrześcijaninem?

1 Kor 1,1 wymienia: „Sostenesa, brata”. Możliwe, że chodzi o tę samą osobę. Nie mamy jednak wprost zdania: „Sostenes z Dz 18 później uwierzył”. Dlatego warto zachować ostrożność.

33. Kenchry

Kenchry były: wschodnim portem Koryntu. Później Rz 16 wspomni Febę z Kościoła w Kenchrach. To pokazuje, że Ewangelia rozprzestrzenia się: poza samo centrum Koryntu.

34. Ślub Pawła

Paweł ostrzyga głowę z powodu: ślubu. BT mówi o praktyce: podobnej do nazireatu. Nie znamy wszystkich szczegółów ślubu. Najważniejsze: Paweł nadal może dobrowolnie praktykować elementy własnej żydowskiej tradycji.

35. Paweł nie nienawidzi Prawa

To ważne po Dz 15. Paweł sprzeciwia się: narzucaniu Prawa poganom jako warunku zbawienia. Nie sprzeciwia się każdej żydowskiej praktyce: jako takiej. Sam może ją podjąć.

36. Wolność chrześcijańska

Wolność oznacza: nie jesteś zbawiany przez rytuał. Ale nie oznacza: musisz pogardzać każdą tradycją. Paweł jest wolny: zarówno od przymusu, jak i od potrzeby demonstracyjnego odrzucenia wszystkiego.

37. Efez

Efez stanie się: wielkim centrum trzeciej wyprawy misyjnej. Na razie Paweł zatrzymuje się krótko. Zostawia tam: Akwilę i Pryscyllę. To okaże się bardzo ważne.

38. Paweł znów idzie do synagogi

To potwierdza: „pójdę do pogan” nie oznaczało końca zainteresowania Żydami. W Efezie: znowu rozmawia z Żydami.

39. „Jeżeli Bóg zechce”

Paweł planuje: wrócić. Ale mówi: „jeśli Bóg zechce”. Dz 16 nauczyło go, że nawet dobre plany mogą zostać: zmienione przez Ducha.

40. Chrześcijańskie planowanie

Dojrzała postawa:

planuj;
podejmuj decyzje;
przygotowuj drogę;

ale nie rób z własnego planu: absolutu.

41. Cezarea, Jerozolima, Antiochia

BT zaznacza, że Jerozolima nie jest nazwana wprost, ale kierunek „udał się w górę” wskazuje właśnie na nią. Paweł zachowuje: więź z Kościołem macierzystym. Potem wraca do: Antiochii Syryjskiej.

42. Trzecia wyprawa

Po pewnym czasie Paweł ponownie wyrusza.

Przechodzi przez:

Galację;
Frygię.

Cel: umacniać uczniów. Znów widać: misja to nie tylko zdobywanie nowych miejsc. To również: dalsza formacja.

43. Apollos

Apollos pochodzi z: Aleksandrii.

BT wyjaśnia jego imię jako skróconą formę:

Apollonios;
Apollodoros.

Jest: bardzo dobrze wykształcony.

44. Aleksandria

To jedno z największych centrów intelektualnych świata antycznego.

Miała:

słynną bibliotekę;
środowisko filozoficzne;
wielką społeczność żydowską.

W takim środowisku znakomicie wykształcony Żyd jak Apollos: nie dziwi.

45. Apollos zna Pisma

Łukasz nie przedstawia go jako: błędnego ignoranta.

Przeciwnie:

zna świetnie Pisma;
przemawia z zapałem;
naucza o Jezusie;
jest odważny.

To bardzo pozytywny portret.

46. Ale zna tylko chrzest Jana

To wskazuje na: niepełność jego formacji. Nie wiemy dokładnie: czego jeszcze nie wiedział. Nie należy dopisywać całego katalogu rzekomych błędów. Dz 19 pokaże podobny problem u innych ludzi.

47. Gorliwość + brak = potrzeba formacji

To bardzo aktualne.

Można być:

inteligentnym;
gorliwym;
elokwentnym;
świetnie znać Biblię;

i nadal: potrzebować korekty.

48. Pryscylla i Akwila słuchają

Najpierw nie atakują.

Słuchają.

To ważny model rozeznania.

Widzą:

dobro;
gorliwość;
wiedzę.

Dopiero potem zauważają: czego brakuje.

49. Korekta bez publicznego upokorzenia

Zabierają Apollosa: ze sobą. I wyjaśniają mu dokładniej drogę Boga. Nie robią: publicznego widowiska. To jeden z najlepszych biblijnych modeli: braterskiej korekty.

50. Apollos pozwala się uczyć

To może być największy znak jego dojrzałości.

Ma:

wiedzę;
talent;
publiczność.

A jednak potrafi: słuchać małżeństwa świeckich współpracowników. To jest: pokora intelektualna.

51. Pryscylla jako nauczycielka

Pryscylla współuczestniczy w: dokładniejszym wyjaśnianiu drogi Bożej Apollosowi. To ważne świadectwo: aktywnej roli kobiet w formacji i misji pierwotnego Kościoła. Nie jest to automatycznie cały traktat o sakramentalnym kapłaństwie. Ale tekst jasno pokazuje: kobieta może być kompetentną nauczycielką wiary.

52. Małżeństwo jako szkoła Ewangelii

Pryscylla i Akwila:

pracują;
podróżują;
goszczą;
formują.

Ich dom staje się: przestrzenią teologiczną. Kościół nie wzrasta tylko przez: wielkie instytucje. Wzrasta także: przy stole i w domu.

53. List polecający dla Apollosa

Gdy chce iść do Achai, bracia piszą: polecenie. Misjonarz jest posyłany: w komunii Kościoła. Nie jako: prywatny samozwańczy ekspert.

54. Apollos pomaga wierzącym

Po przybyciu: bardzo pomaga uczniom. Formacja nie zgasiła jego daru. Wręcz przeciwnie: uczyniła go skuteczniejszym. Prawdziwa korekta: rozwija, a nie niszczy.

55. Jezus jest Mesjaszem — klamra rozdziału

Na początku Paweł wykazuje: Jezus jest Mesjaszem. Na końcu Apollos publicznie wykazuje: Jezus jest Mesjaszem. Jedna Ewangelia. Różni głosiciele.

56. Paweł i Apollos nie są rywalami

Później w 1 Kor wierni stworzą frakcje:

„ja Pawła”;
„ja Apollosa”.

Paweł wyjaśni: jeden sadzi, drugi podlewa, Bóg daje wzrost. To pokazuje: różnorodność posług nie powinna tworzyć kultu liderów.

57. Kościół Dz 18 jest zespołem

Spójrz na osoby:

Paweł;
Akwila;
Pryscylla;
Sylas;
Tymoteusz;
Tycjusz Justus;
Kryspus;
Apollos.

Kościół nie jest: one-man show.

58. Dom jako infrastruktura misji

W pierwotnym Kościele domy zapewniają:

nocleg;
miejsce modlitwy;
miejsce nauczania;
centrum wspólnoty;
formację.

Gościnność jest: realnym charyzmatem misyjnym.

59. Klucz do Biblii

Dz 9

Paweł sam potrzebuje przyjęcia i formacji.

Dz 13–14

misja tworzy wspólnoty.

Dz 15

Prawo Mojżeszowe nie jest warunkiem zbawienia pogan.

Dz 16

Tymoteusz i misyjna elastyczność.

Dz 17

Pismo, kultura i filozofia.

Dz 18

Korynt, Gallio, Apollos.

1 Kor 1–3

Kryspus, Sostenes, Apollos i podziały.

1 Kor 9

Paweł i utrzymanie Apostoła.

1 Tes 2

praca Pawła.

Flp 4

wsparcie materialne.

Rz 16

Akwila, Pryscylla i Feba z Kenchr.

60. Niezbędnik biblijny

Osoby

Paweł;
Akwila;
Pryscylla;
Sylas;
Tymoteusz;
Tycjusz Justus;
Kryspus;
Gallio;
Sostenes;
Apollos.

Miejsca

Korynt;
Kenchry;
Efez;
Cezarea;
Jerozolima;
Antiochia;
Galacja;
Frygia;
Aleksandria;
Achaja.

Tematy

praca;
misja;
małżeństwo;
chrzest;
lęk;
obecność Pana;
Kościół jako Lud Boga;
prawo rzymskie;
ślub;
Boża wola;
formacja;
korekta;
łaska.

61. Ważne słowa greckie

σκηνοποιός — skēnopoios

Wytwórca namiotów / rzemieślnik.

Χριστός — Christos

Mesjasz / Pomazaniec.

λαός — laos

Lud.

W Dz 18,10 BT odnosi ten termin do nowego Ludu Boga — Kościoła.

βαπτίζω — baptizō

Chrzcić.

ὅραμα — horama

Widzenie.

μὴ φοβοῦ — mē phobou

Nie bój się.

κύριος — kyrios

Pan.

ὁδός — hodos

Droga.

χάρις — charis

Łaska.

62. Co szczególnie podkreśla Biblia Tysiąclecia?

Dz 18,1 — Korynt to stolica Achai.
Dz 18,2 — edykt Klaudiusza: 49/50 r.
Dz 18,3 — praca: tkanie materiału albo praca ze skórą.
Dz 18,6 — „krew wasza…” = odpowiedzialność słuchaczy.
Dz 18,7 — Tycjusz Justus to „bojący się Boga”.
Dz 18,10 — „wiele Ludu” = nowy Lud Boży, Kościół.
Dz 18,12 — Gallio, brat Seneki, urząd około 52 r.
Dz 18,18 — Kenchry = port wschodni; ślub podobny do nazireatu.
Dz 18,22 — Jerozolima wynika z użytego czasownika.
Dz 18,24 — Apollos: skrócona forma dłuższego imienia.
Dz 18,27 — istnieje wariant składniowy dotyczący zwrotu „za łaską”.

63. Hugolin Langkammer OFM

Langkammer wyróżnia w tej części:

Paweł w Koryncie (18,1–17);
powrót Pawła do Antiochii przez Efez (18,18–22);
początek trzeciej wyprawy;
działalność Apollosa w Efezie i Koryncie (18,24–28).

Komentarz akcentuje historyczne realia Koryntu, pracę Pawła, rolę małżeństwa Akwili i Pryscylli oraz znaczenie Galliona dla chronologii życia Apostoła.

W przypadku Apollosa ważna jest jego:

wielka wiedza;
gorliwość;
niepełna formacja;
gotowość do dokładniejszego pouczenia.

To pokazuje: dojrzały Kościół potrafi jednocześnie doceniać charyzmat i uzupełniać jego braki.

64. Eugeniusz Dąbrowski

Klasyczny komentarz Pallottinum jest cenny dla:

historii Koryntu;
edyktu Klaudiusza;
Galliona;
prawa rzymskiego;
rzemiosła Pawła;
geografii Kenchr;
Efezu;
Aleksandrii;
Apollosa.

Dąbrowski pomaga zobaczyć: teologia Łukasza jest mocno osadzona w realiach historii.

65. Katolicki klucz: małżeństwo i świeccy

Dz 18 jest jednym z najpiękniejszych tekstów pokazujących: misyjne powołanie świeckich.

Pryscylla i Akwila:

pracują;
przyjmują;
podróżują;
uczą;
formują.

Ich małżeństwo staje się: narzędziem Ewangelii.

66. Katolicki klucz: praca

Praca Pawła pokazuje: zwykłe zajęcie nie jest poza życiem duchowym. Biuro, warsztat, szkoła, firma mogą być: miejscem świętości i świadectwa.

67. Katolicki klucz: formacja

Apollos pokazuje, że: sama znajomość Pisma nie gwarantuje pełnej formacji.

Potrzebna jest:

wspólnota;
Tradycja apostolska;
nauczyciele;
pokora.

Nie dlatego, że Biblia jest nieważna. Dlatego, że Biblia żyje: w Kościele.

68. Najczęstsze błędne odczytania

„Paweł nie pracował zawodowo.” — Pracował.
„Praca świecka przeszkadza w powołaniu.” — Dz 18 pokazuje coś przeciwnego.
„Paweł definitywnie przestał głosić Żydom.” — W Efezie znowu idzie do synagogi.
„Wszyscy Żydzi w Koryncie odrzucili Jezusa.” — Kryspus uwierzył.
„Apostoł nie powinien odczuwać lęku.” — Pan mówi Pawłowi „nie bój się”.
„Gallio zalegalizował chrześcijaństwo w całym Imperium.” — Nie; rozstrzyga konkretną sprawę.
„Paweł odrzuca każdą tradycję żydowską.” — Sam składa ślub.
„Jeżeli Bóg zechce” oznacza brak planowania. — Paweł planuje, ale poddaje plan Bogu.
„Apollos był fałszywym nauczycielem.” — Tekst przedstawia go pozytywnie, choć potrzebuje uzupełnienia.
„Świetny biblista nie potrzebuje już formacji.” — Apollos potrzebuje.
„Korekta musi być publiczna.” — Pryscylla i Akwila uczą go dyskretnie.
„Kobiety nie uczestniczyły w formacji wiary.” — Pryscylla jest wyraźnie częścią tej sceny.

69. Na język ludzki

Paweł trafia do nowego miasta. Nie ma wielkiego zaplecza. Znajduje ludzi, którzy robią to samo co on. Pracuje z nimi. W sobotę idzie głosić. Ktoś uwierzy. Ktoś się sprzeciwi. Paweł się boi. Jezus mówi: „nie milcz — Ja jestem z tobą”. Potem przychodzi Apollos.

Jest naprawdę dobry:

zna Biblię;
umie mówić;
jest gorliwy.

Ale nie wie jeszcze wszystkiego. Pryscylla i Akwila mówią w praktyce: „chodź, pokażemy ci dokładniej”.

A Apollos nie odpowiada:

„kim wy jesteście, żeby mnie uczyć?”

Słucha. I staje się: jeszcze lepszym głosicielem. To wielka lekcja: możesz być bardzo dobry i nadal potrzebować nauki.

70. Pytania do refleksji

Czy potrafię łączyć pracę zawodową z wiarą i misją?
Czy moja praca może być miejscem spotkania z ludźmi, których Bóg stawia na mojej drodze?
Czy w lęku pamiętam bardziej o sobie, czy o słowach Jezusa: „Ja jestem z tobą”?
Czy nie skreślam całych środowisk z powodu sprzeciwu części ludzi?
Czy potrafię planować z postawą „jeżeli Bóg zechce”?
Czy koryguję innych z miłością, czy dla pokazania własnej wyższości?
Czy mam pokorę Apollosa i pozwalam się uczyć?
Czy widzę realne miejsce świeckich i małżeństw w misji Kościoła?

71. Modlitwa inspirowana Dz 18

Panie Jezu,

naucz mnie spotykać Cię w codziennej pracy.

Daj mi uczciwość Pawła, gościnność Akwili i Pryscylli oraz pokorę Apollosa.

Kiedy się boję, przypominaj mi: „Ja jestem z tobą”.

Nie pozwól mi milczeć, kiedy powinienem świadczyć.

Naucz mnie planować i jednocześnie mówić: „jeżeli Bóg zechce”.

Jeśli czegoś nie wiem, daj mi pokorę, aby się uczyć.

Jeśli widzę brak u drugiego, naucz mnie pomagać mu z prawdą, cierpliwie i bez poniżenia.

Amen.

72. Jedno zdanie do zapamiętania

Dz 18 pokazuje Kościół, który wzrasta nie tylko przez wielkie kazania, ale również przez uczciwą pracę, małżeństwo, dom, współpracę, odwagę mimo lęku i pokorną formację tych, którzy już są bardzo zdolni.

73. Źródła i literatura

Tekst biblijny

Biblia Tysiąclecia, wydanie V, Pallottinum — Dz 18.
Tekst i przypisy sprawdzone w biblia.pl, Dzieje Apostolskie 18.

Komentarze polskich biblistów

Hugolin Langkammer OFM, Dzieje Apostolskie. Tłumaczenie, wstęp i komentarz, Biblia Lubelska, Wydawnictwo KUL, Lublin 2008.
Eugeniusz Dąbrowski, Dzieje Apostolskie. Wstęp – przekład z oryginału – komentarz, Pallottinum, Poznań 1961.
Krzysztof Mielcarek, opracowania dotyczące Łukaszowej teologii świadectwa i misji.
Waldemar Rakocy, opracowania dotyczące działalności Pawła i struktury Dziejów.
Franciszek Jóźwiak, „Dzieje Apostolskie”, w: Wstęp do Nowego Testamentu, red. R. Rubinkiewicz, Pallottinum, Poznań 1996.

Teksty paralelne

1 Kor 1–3;
1 Kor 9;
1 Tes 2;
Flp 4;
Rz 16.

Uwaga metodologiczna

Przy Dz 18,3 zachowano ostrożność BT w sprawie charakteru rzemiosła Pawła. Przy Dz 18,6 „od tej chwili pójdę do pogan” odczytano lokalnie, nie jako definitywne porzucenie misji do Żydów. Przy Dz 18,12–17 decyzji Galliona nie przedstawiono jako formalnej legalizacji chrześcijaństwa w całym Imperium. Przy Dz 18,17 nie utożsamiono bez zastrzeżeń Sostenesa z Sostenesem z 1 Kor 1,1.

Przy Dz 18,18 nie rozstrzygnięto ponad tekst dokładnego charakteru ślubu Pawła. Przy Dz 18,25 nie dopisano pełnej listy braków doktrynalnych Apollosa; tekst podaje tylko, że znał chrzest Janowy i potrzebował dokładniejszego wprowadzenia.

74. Następny rozdział

Dz 19 — Efez, uczniowie znający tylko chrzest Jana, chrzest w imię Jezusa, Duch Święty, szkoła Tyrannosa, niezwykłe cuda, synowie Skewasa, palenie ksiąg magicznych oraz konflikt wokół Artemidy Efeskiej i złotnika Demetriusza.

Podstawa tekstowa: Biblia Tysiąclecia — Pallottinum. Cytaty podajemy w skrócie, wraz z sygnaturami — pełny tekst rozdziału warto przeczytać w wydaniu Biblii.