Czym są roraty i czy można przyjść z małym dzieckiem?

Prosto mówiąc

Roraty to Msza odprawiana w Adwencie ku czci Matki Bożej. Wyróżnia ją pora i światło: tradycyjnie zaczyna się przed wschodem słońca, w ciemnym kościele, przy świecach — i w trakcie liturgii robi się coraz jaśniej, aż wstaje dzień.

To nie jest efekt scenograficzny. Cały sens tego nabożeństwa polega na tym, że przychodzi się po ciemku i wychodzi w świetle.

Nazwa pochodzi z pierwszych słów dawnego śpiewu na wejście: „Rorate caeli desuper“ — „Spuśćcie rosę, niebiosa“ (Iz 45,8). Po polsku przyjęło się zdrobnienie: roraty.

Głębiej

Roratka. Przy ołtarzu stawia się białą świecę ozdobioną wstążką — symbolizuje Maryję, która czekała na narodzenie Jezusa. W wielu parafiach zapala ją dziecko, a zwyczaj ten sięga w Polsce średniowiecza.

Lampiony. Dzieci przynoszą własne latarenki i idą z nimi w procesji do ołtarza. To zwyczaj, nie wymóg — ale dla dziecka bywa jedynym powodem, dla którego warto wstać przed szkołą, i nie ma w tym nic złego.

Godzina. Tradycja mówi: przed świtem. Praktyka mówi: różnie. Wiele parafii przeniosło roraty na wczesny wieczór, żeby mogły przyjść dzieci, których rodzice pracują. Część miejsc — zwłaszcza kościoły zakonne — trzyma się porannej godziny i wtedy przychodzą głównie dorośli. Sprawdź ogłoszenia, bo w sąsiednich parafiach bywa inaczej.

Z dzieckiem — konkretnie. Roraty są prawdopodobnie najbardziej „dziecięcą“ liturgią w polskim roku kościelnym. Częste rozwiązania: obrazki albo pieczątki za obecność, wspólne budowanie szopki, krótkie kazanie mówione wprost do dzieci. Płacz niemowlaka na roratach nie jest zakłóceniem, tylko tłem — i tak to traktuje zdecydowana większość zgromadzonych.

Jedna praktyczna rzecz: kościoły bywają o tej porze zimne. Ciepłe skarpety znaczą więcej niż dobre chęci.

Czego roraty nie są. Nie są obowiązkiem — to nabożeństwo dobrowolne. Nie są też „Mszą dla dzieci“ w tym sensie, że dorosły miałby na nich nie pasować. I nie są odrębnym sakramentem ani czymś, co zastępuje niedzielną Mszę.

Co mówi Kościół

Roraty są Mszą wotywną o Najświętszej Maryi Pannie w okresie Adwentu — formularz mszalny przewidziany dla tego czasu. Ich sens wynika wprost z tego, jak Kościół rozumie Adwent: jako aktualizowanie oczekiwania na przyjście Mesjasza (KKK 524).

Postać Maryi jest tu na miejscu z prostego powodu: to ona jest w Ewangelii tą, która czeka na narodzenie Jezusa. Kościół przypomina przy tym stale, że cześć oddawana Maryi różni się istotnie od kultu należnego Bogu i do Niego prowadzi (KKK 971) — warto o tym pamiętać, gdy ktoś zarzuca roratom „stawianie Maryi w miejscu Chrystusa“.

Sama forma — świece, roratka, lampiony, procesja dzieci — jest polskim zwyczajem duszpasterskim, nie przepisem liturgicznym obowiązującym w całym Kościele. W innych krajach roraty w tej postaci po prostu nie istnieją.

Co mówi Biblia

Nazwa pochodzi z Księgi Izajasza: „Niebiosa, wysączcie z góry sprawiedliwość i niech obłoki wyleją ją z deszczem“ — w tłumaczeniu łacińskim „Rorate caeli desuper“ (Iz 45,8). To wołanie o coś, co może przyjść wyłącznie z góry, i o to w tym nabożeństwie chodzi.

Drugi tekst, który stoi za roratami, to scena Zwiastowania (Łk 1,26–38) — moment, w którym oczekiwanie przestaje być abstrakcją i staje się czyjąś konkretną zgodą.

Samych rorat w Piśmie oczywiście nie ma. To liturgiczna forma wyrosła z powyższych tekstów — i uczciwiej powiedzieć to wprost, niż sugerować, że zwyczaj z lampionami ma biblijny rodowód.