Czym jest Adwent i czy to czas pokuty jak Wielki Post?

Prosto mówiąc

Adwent zaczyna się w czwartą niedzielę przed Bożym Narodzeniem i trwa do wieczora 24 grudnia. W 2026 roku wypada od 29 listopada, w 2027 — od 28 listopada.

Jest początkiem roku liturgicznego: Kościół nie zaczyna swojego roku w styczniu, tylko właśnie tu. Kto w pierwszą niedzielę Adwentu usłyszy życzenia „szczęśliwego nowego roku“, nie ma do czynienia z pomyłką.

Kolor szat jest fioletowy — ten sam co w Wielkim Poście — i stąd bierze się najczęstsze nieporozumienie.

Głębiej

Adwent ma dwie części i to jest jego klucz.

Do 16 grudnia liturgia mówi głównie o powtórnym przyjściu Chrystusa na końcu czasów. Czytania są poważne, mowa o czuwaniu i gotowości. Wielu ludzi przeżywa lekkie zaskoczenie, słysząc w grudniu teksty o końcu świata zamiast o Betlejem.

Od 17 do 24 grudnia wszystko zmienia kierunek: liturgia przygotowuje wprost do Narodzenia. To wtedy pojawiają się starożytne antyfony zaczynające się od „O“ — O Mądrości, O Adonai, O Korzeniu Jessego — po jednej na każdy dzień.

Czym Adwent różni się od Wielkiego Postu. Nie ma nakazanych postów. Nie ma Środy Popielcowej ani niczego, co by ją przypominało. Powściągliwość wyraża się w gestach liturgicznych: opuszcza się hymn Chwała na wysokości, ogranicza kwiaty i grę na organach. To wszystko.

III Niedziela — Gaudete. Nazwa pochodzi od pierwszego słowa dawnego wejścia: „Gaudete in Domino semper“, czyli „Radujcie się zawsze w Panu“. Kapłan może tego dnia założyć różowy ornat, wracają kwiaty, a wieniec adwentowy zyskuje różową świecę. W 2026 roku wypada to 13 grudnia.

Wieniec, kalendarz, lampion. Wieniec adwentowy przyszedł do Polski z Niemiec w XIX wieku, kalendarz adwentowy jeszcze później. Żadne z nich nie jest częścią liturgii ani obowiązkiem — są dobrymi zwyczajami, które pomagają odmierzyć czas, zwłaszcza dzieciom.

Roraty to osobna sprawa i mają własny wpis: czym są roraty.

Co mówi Kościół

Katechizm ujmuje sens Adwentu w jednym zdaniu: celebrując co roku liturgię Adwentu, Kościół aktualizuje oczekiwanie na Mesjasza — uczestnicząc w długim przygotowaniu pierwszego przyjścia Zbawiciela, wierni odnawiają gorące pragnienie Jego drugiego przyjścia (KKK 524).

Charakter tego okresu opisują Ogólne normy roku liturgicznego: Adwent jest czasem pobożnego i radosnego oczekiwania, a nie okresem pokutnym w sensie, w jakim jest nim Wielki Post. Tam też znajduje się podział na dwie części z granicą 17 grudnia.

Warto zapamiętać rozróżnienie, bo bywa mylone także w kazaniach: Adwent jest powściągliwy, ale nie pokutny.

Co mówi Biblia

Adwent jako okres roku kościelnego jest ustanowieniem Kościoła, nie zapisem biblijnym — ukształtował się w Galii i Hiszpanii w IV–VI wieku. Ale jego treść jest wprost z Pisma.

Pierwsza część okresu żyje wezwaniem z Ewangelii: „Uważajcie, czuwajcie, bo nie wiecie, kiedy czas ten nadejdzie“ (Mk 13,33). Druga — proroctwem, które cytują wszystkie cztery Ewangelie: „Głos się rozlega: Drogę Panu przygotujcie na pustyni, wyrównajcie na pustkowiu gościniec naszemu Bogu“ (Iz 40,3).

Postaciami tego czasu są dwie: Jan Chrzciciel, który przygotowuje drogę, i Maryja, która czeka. To dlatego adwentowe roraty są Mszami o Matce Bożej.