Ewangelia według św. Łukasza 20 — władza Jezusa, winnica, Cezar, zmartwychwstanie i prawdziwy Mesjasz

Zasada projektu: wszystkie dosłowne cytaty biblijne użyte w tym opracowaniu zostały sprawdzone wyłącznie w biblia.pl — Biblia Tysiąclecia, wydanie V. Pozostały tekst jest komentarzem, parafrazą i objaśnieniem.

Łk 20 — w 60 sekund

Łk 19 kończył się w świątyni. Jezus: oczyszcza ją i naucza. Łk 20 zaczyna się pytaniem: kto dał Ci prawo robić to wszystko?

Do Jezusa przychodzą:

arcykapłani,
uczeni w Piśmie,
starsi.

Pytają o: władzę. To nie jest pytanie czysto teoretyczne.

Jezus:

wyrzucił sprzedających,
naucza w świątyni,
działa jak prorok,
przemawia z autorytetem.

Więc pytanie brzmi właściwie: kto Cię ustanowił? Jezus odpowiada pytaniem o: Jana Chrzciciela. Czy jego chrzest był: z nieba czy: tylko od ludzi? Przeciwnicy Jezusa nie pytają: „co jest prawdą?” Liczą: „co będzie bezpieczne politycznie?” Jeśli powiedzą: „z nieba”, Jezus zapyta: dlaczego nie uwierzyliście?

Jeśli: „od ludzi”, boją się reakcji tłumu. W końcu mówią: nie wiemy. I Jezus: odmawia odpowiedzi. Nie dlatego, że nie ma odpowiedzi. Ale dlatego, że oni pokazali: nie szukają prawdy. Potem Jezus opowiada przypowieść o: winnicy i przewrotnych rolnikach. Właściciel zakłada winnicę. Oddaje ją: dzierżawcom.

Przychodzi pora plonów. Wysyła: sługi. Pierwszy: pobity. Drugi: pobity i znieważony. Trzeci: pobity do krwi. W końcu właściciel mówi: wyślę mojego umiłowanego syna. Rolnicy widzą syna i myślą: zabijmy dziedzica. To już brzmi: bardzo blisko męki Jezusa. Syn zostaje: wyrzucony z winnicy i zabity.

Jezus pyta: co zrobi właściciel? Odpowiedź: odbierze winnicę niewiernym dzierżawcom. Potem Jezus cytuje Psalm 118: kamień odrzucony przez budujących staje się kamieniem najważniejszym. To mówi o Jezusie: odrzuconym, ale ustanowionym przez Boga. Przywódcy rozumieją: przypowieść jest skierowana do nich.

Chcą Go: pojmać. Ale: boją się ludu. Potem próbują innej taktyki. Wysyłają: szpiegów. Pytanie brzmi: czy wolno płacić podatek Cezarowi? Pułapka jest znakomita. Jeśli Jezus powie: „nie”, można Go oskarżyć: przed Rzymem. Jeśli powie: „tak”, może stracić: poparcie ludzi niechętnych okupacji.

Jezus każe pokazać: denara. Pyta: czyj obraz i napis? Odpowiedź: Cezara. I wtedy: oddajcie Cezarowi to, co Cezara, a Bogu to, co Boga. To nie znaczy: „Bóg ma mały religijny kawałek życia, państwo całą resztę”. Przeciwnie. Moneta nosi: obraz Cezara. Człowiek nosi: obraz Boga. Cezar ma: ograniczoną władzę.

Bóg: ostateczną. Następnie przychodzą: saduceusze. Nie wierzą w: zmartwychwstanie. Przedstawiają absurdalnie rozbudowaną historię: kobieta po kolei jest żoną siedmiu braci. To wynika z prawa: lewiratu. Pytają: czyją żoną będzie po zmartwychwstaniu? Ich założenie brzmi: jeśli zmartwychwstanie istnieje, przyszły świat musi być kopią obecnego.

Jezus odpowiada: nie. Zmartwychwstanie nie jest: powrotem do tego samego biologicznego życia. To: nowy sposób istnienia. Nie ma już: śmierci. Dlatego nie ma potrzeby: przedłużania rodu przez małżeństwo. Ludzie są: dziećmi Boga i uczestnikami zmartwychwstania. A potem Jezus argumentuje: z samej Tory.

Mówi o krzewie i o tym, że Bóg nazywa siebie: Bogiem Abrahama, Izaaka i Jakuba. Bóg: nie jest Bogiem umarłych, lecz żywych. To mocne. Dla Boga: relacja z człowiekiem nie kończy się w grobie. Potem Jezus sam przejmuje inicjatywę. Pyta: jak Mesjasz może być tylko synem Dawida? Dawid w Psalmie 110 nazywa Mesjasza: swoim Panem.

Jezus nie neguje: Dawidowego pochodzenia Mesjasza. Pokazuje: Mesjasz jest kimś większym niż zwykły dynastyczny następca Dawida. Na końcu Jezus ostrzega uczniów przed: religijnymi ekspertami kochającymi prestiż. Powłóczyste szaty. Pozdrowienia. Pierwsze miejsca. Długie modlitwy: dla pozoru. A jednocześnie: krzywda wdów.

To jedna z najmocniejszych krytyk religijności w Biblii: można wyglądać bardzo pobożnie i wykorzystywać najsłabszych. Łk 20 pyta więc: czy moja religia służy prawdzie i Bogu, czy mojej pozycji?

Podział Łk 20

Łk 20,1–8

Pytanie o władzę Jezusa.

Łk 20,9–19

Przypowieść o przewrotnych rolnikach.

Łk 20,20–26

Podatek dla Cezara.

Łk 20,27–40

Saduceusze i zmartwychwstanie.

Łk 20,41–44

Mesjasz — Syn Dawida i Pan.

Łk 20,45–47

Ostrzeżenie przed uczonymi w Piśmie.

Na język ludzki

Łk 20 mówi: nie każda religijna dyskusja naprawdę szuka prawdy. Można pytać Jezusa: tylko po to, żeby Go złapać. Można znać: Biblię i używać jej: jako broni. Można modlić się: długo, a jednocześnie: krzywdzić słabszych. Jezus demaskuje: wszystko. Ale rozdział mówi też: kim On jest. Ma: władzę od Boga.

Jest: umiłowanym Synem. Jest: kamieniem odrzuconym i wywyższonym. Jest: Panem większym niż sam Dawid. I uczy: Bóg jest Bogiem żywych.

POZIOM 1 — MUSISZ WIEDZIEĆ

PYTANIE O WŁADZĘ

1. Kontekst: świątynia

Łk 19: Jezus wyrzucił sprzedających i nauczał. Dlatego pytanie o władzę ma: bardzo konkretny kontekst.

2. „Jakim prawem?”

Greckie: ἐξουσία — exousia

oznacza:

władzę,
autorytet,
uprawnienie.

To jedno z ważnych słów Ewangelii.

3. Jezus nie był urzędnikiem świątynnym

Nie otrzymał: mandatu od arcykapłanów. Dlatego ich pytanie jest zrozumiałe: skąd bierzesz władzę?

4. Jezus odpowiada pytaniem o Jana

To nie: unik. To: test uczciwości.

5. „Z nieba” oznacza „od Boga”

Żydowski sposób mówienia czasem unikał: bezpośredniego używania imienia Boga.

6. Jan wskazywał na Jezusa

Jeśli przywódcy uznają: Boży autorytet Jana, muszą także poważnie potraktować: jego świadectwo.

7. Ich kalkulacja jest polityczna

Nie pytają: „co naprawdę myślimy?” Ale: „jak zareagują ludzie?”

8. Strach przed opinią tłumu

To już znamy z Łk 19. Przywódcy chcą: kontrolować sytuację.

9. „Nie wiemy”

To nie wygląda jak: intelektualna pokora. W kontekście jest: ucieczką przed odpowiedzią.

10. Jezus nie odpowiada człowiekowi, który nie chce prawdy

To ważna zasada. Nie każda dyskusja: zasługuje na nieskończone tłumaczenie.

PRZEWROTNI ROLNICY

11. Winnica

Najważniejsze tło: Iz 5. Izrael jest tam: winnicą Boga.

12. Nie wolno z tego robić prostego antyjudaizmu

Jezus: jest Żydem. Prorocy: są Żydami. Pierwsi uczniowie: są Żydami. Przypowieść krytykuje przede wszystkim: niewiernych zarządców i przywódców. Nie jest: potępieniem narodu jako takiego.

13. Właściciel

W alegorycznym wymiarze: Bóg.

14. Winnica nie należy do rolników

Oni są: dzierżawcami. To fundamentalne. Religijna odpowiedzialność: jest powierzona. Nie: posiadana absolutnie.

15. To łączy się z Łk 16 i Łk 19

Rządca. Miny. Winnica. Wszystko pyta: co robisz z tym, co Bóg ci powierzył?

16. Słudzy

Naturalne odniesienie: prorocy i Boży wysłannicy.

17. Trzykrotne posłanie

Langkammer podkreśla: cierpliwość Boga. Bóg: nie reaguje natychmiastowym zniszczeniem. Wysyła: jeszcze raz. I: jeszcze raz.

18. Syn umiłowany

To bardzo ważne. W Łk 3 i Łk 9 Jezus zostaje objawiony jako: Syn. W Łk 20 przypowieść mówi: właściciel posyła umiłowanego syna.

19. Syn różni się od sług

To mocna chrystologia. Jezus nie jest: tylko kolejnym prorokiem.

20. „Dziedzic”

Rolnicy rozpoznają: szczególną pozycję syna.

21. Zabójstwo syna

Zapowiada: mękę. U Łukasza syn zostaje: wyrzucony z winnicy i zabity. Jezus będzie: wyprowadzony poza miasto.

22. Czy Bóg „nie wiedział”, że zabiją Syna?

Nie czytaj przypowieści: jak raportu o niewiedzy Boga. „Może uszanują” to: język narracji. Podkreśla: ogrom odrzucenia.

23. Właściciel odbiera winnicę

To: sąd nad niewiernością.

24. „Da innym”

Nie należy upraszczać tego do: „Bóg przestał kochać Żydów i zastąpił ich chrześcijanami”. Katolicka lektura po Soborze Watykańskim II unika: pogardliwego supersesjonizmu. Paweł w Rz 9–11 mówi: dary i wezwanie Boga wobec Izraela są nieodwołalne.

25. Jak czytać „innym”?

Najbezpieczniej: odpowiedzialność zostaje powierzona tym, którzy mają przynieść owoc. Kościół nie otrzymuje prawa: do pychy. Otrzymuje: zadanie.

26. Langkammer używa języka „Kościół zajmuje miejsce dawnego Izraela”

To jest sposób formułowania spotykany w starszej katolickiej egzegezie. Współczesna katolicka teologia wymaga dopowiedzenia: nie chodzi o odrzucenie Izraela jako narodu ani unieważnienie Bożych obietnic.

KAMIEŃ ODRZUCONY

27. Psalm 118

Ten sam Psalm pojawił się: przy wjeździe Jezusa do Jerozolimy. Teraz: kamień odrzucony.

28. „Głowica węgła”

BT tłumaczy obraz: kamienia kluczowego / najważniejszego.

29. Odrzucenie nie oznacza przegranej Boga

Ludzie: odrzucają kamień. Bóg: czyni go podstawowym.

30. Krzyż → wywyższenie

To paschalna logika: odrzucenie → zmartwychwstanie → wywyższenie.

31. Kamień sądu

Łk 20,18 mówi: spotkanie z tym kamieniem ma konsekwencje. Nie można wobec Jezusa pozostać: całkowicie neutralnym.

PODATEK DLA CEZARA

32. Szpiedzy

BT wyjaśnia: byli to uczniowie faryzeuszów, a także Herodianie. Czyli: grupy o różnych interesach współpracują przeciw Jezusowi.

33. Udają pobożnych

To ważne. Nie tylko: pytają. Oni: grają rolę.

34. Pochlebstwo

„Słusznie mówisz”. „Nie masz względu na osobę”. „Drogi Boga uczysz prawdziwie”. Ironia: mówią prawdę o Jezusie, ale bez szczerej intencji.

35. Podatek

Chodzi o: daninę dla Rzymu. Była politycznie: drażliwa.

36. Cezar

W tym czasie tytuł: cesarza rzymskiego. Nie jest to: abstrakcyjna „władza państwowa” bez historycznego kontekstu.

37. Denar

Rzymska moneta. Na niej: obraz i napis cesarza.

38. Obraz

Greckie: εἰκών — eikōn oznacza: obraz / wizerunek. To słowo może przywoływać: Rdz 1 — człowiek jako obraz Boga.

39. Jezus nie mówi „wszystko należy do Cezara”

Wręcz przeciwnie. Cezar ma: ograniczone roszczenie. Bóg: ostateczne.

40. Państwo nie jest Bogiem

Chrześcijanin może:

płacić podatki,
respektować prawo,
współpracować dla dobra wspólnego.

Ale jeśli państwo żąda: tego, co należy tylko do Boga, granica zostaje: przekroczona.

41. Dz 5,29

Apostołowie później powiedzą: trzeba bardziej słuchać Boga niż ludzi. To ważne uzupełnienie Łk 20.

42. Jezus nie jest rewolucjonistą podatkowym

Langkammer podkreśla: Jezus nie jest wrogiem państwa jako takiego.

43. Ale nie jest też propagandystą imperium

Jezus nie mówi: „Cezar ma władzę absolutną”. Bóg: stoi wyżej.

44. Nie rozdzielaj życia na dwa szczelne pudełka

„Bóg — niedziela”. „Państwo / praca / ekonomia — cała reszta”. To błędne. Wszystko: ostatecznie należy do Boga.

ZMARTWYCHWSTANIE

45. Saduceusze

Łukasz wymienia ich w Ewangelii: właśnie tutaj. Byli związani szczególnie: z elitami kapłańskimi.

46. Nie wierzyli w zmartwychwstanie

To wyraźnie mówi: sam tekst.

47. Tora jako autorytet

Langkammer przypomina, że saduceusze uznawali szczególnie: Torę. Dlatego Jezus odpowiada: także z Tory. To bardzo inteligentna forma argumentacji.

48. Prawo lewiratu

Pwt 25. Jeśli mężczyzna umierał: bez potomka, jego brat miał pojąć wdowę, aby: zachować linię rodu.

49. Sens prawa

Nie było ono: dziwną grą małżeńską.

Miało:

chronić wdowę,
zabezpieczać dziedzictwo,
zachować imię zmarłego.

50. Saduceusze tworzą przypadek skrajny

Siedmiu braci. Jedna kobieta. Żadnych dzieci. Pytanie: czyją żoną będzie? Cel: ośmieszyć ideę zmartwychwstania.

51. Błąd w ich założeniu

Zakładają: przyszłe życie = obecne życie, tylko bez końca. Jezus mówi: nie.

52. Zmartwychwstanie nie jest reanimacją

Nie: powrót do dokładnie tej samej biologicznej kondycji. To: przemienione życie.

53. „Dzieci tego świata”

Obecny wiek: ma małżeństwo i śmierć.

54. „Świat przyszły”

To: nowa rzeczywistość Boga.

55. Nie będą się żenić

To nie oznacza: że małżeństwo było złe. Przeciwnie. Małżeństwo należy do: dobrego porządku obecnego stworzenia. Ale w zmartwychwstaniu: nie pełni już tej samej funkcji.

56. Czy małżonkowie nie będą się znać?

Tekst: tego nie mówi. Nie należy wyciągać: takiego wniosku. Jezus mówi o: formie małżeńskiego związku i jego funkcji w obecnym świecie.

57. Miłość nie zostaje zniszczona

Chrześcijańska nadzieja nie mówi: „w niebie wszyscy stajemy się obcymi”. Pełnia komunii z Bogiem: doskonali prawdziwą miłość.

58. „Równi aniołom”

Nie znaczy: zamienimy się w aniołów. Człowiek: pozostaje człowiekiem. Porównanie dotyczy: nieśmiertelności i życia wobec Boga.

59. „Dziećmi Bożymi”

Zmartwychwstanie objawia: pełnię synostwa.

60. Abraham, Izaak, Jakub

Jezus odwołuje się do: Wj 3. Bóg mówi: jestem Bogiem patriarchów.

61. „Bóg żywych”

Relacja Boga z człowiekiem: jest mocniejsza niż śmierć.

62. „Wszyscy dla Niego żyją”

To jedna z najpiękniejszych tez rozdziału. Śmierć: nie wyrywa człowieka poza Bożą relację.

63. To podstawa nadziei

Chrześcijaństwo nie mówi: „dusza jako wspomnienie żyje”. Mówi: Bóg przywróci pełnię życia.

64. Zmartwychwstanie jest cielesne

Cały Nowy Testament zmierza do: zmartwychwstania osoby. Nie tylko: nieśmiertelności duszy.

65. Langkammer wiąże ten tekst z Łk 23,43

Już po śmierci człowiek może żyć: w ścisłej jedności z Bogiem. Pełnia: w zmartwychwstaniu.

MESJASZ — SYN DAWIDA I PAN

66. Jezus przejmuje inicjatywę

Do tej pory: pytali Go przeciwnicy. Teraz: On pyta.

67. „Syn Dawida”

To klasyczny: tytuł mesjański. Niewidomy w Łk 18 wołał: „Synu Dawida”.

68. Jezus nie mówi: „Mesjasz nie jest synem Dawida”

W Łukaszowej teologii Jezus: rzeczywiście wpisuje się w linię Dawida. Problem: „czy jest tylko potomkiem Dawida?”

69. Psalm 110

Dawid mówi: „Pan” do kogoś większego od siebie.

70. Mesjasz jest większy niż Dawid

To główny sens.

71. Chrystologia „Pana”

Greckie: κύριος — kyrios jest jednym z najważniejszych tytułów: Jezusa.

72. Dz 2

Langkammer łączy Łk 20 z: Dz 2. Piotr interpretuje Ps 110 w świetle: zmartwychwstania i wywyższenia Jezusa.

73. Zmartwychwstanie wyjaśni uczniom kim naprawdę jest Jezus

To przygotowanie do: Paschy.

OSTRZEŻENIE PRZED UCZONYMI W PIŚMIE

74. Jezus nie potępia wiedzy biblijnej

Sam: cytuje Pismo. Problemem nie jest: studiowanie Biblii.

75. Problem: religijny prestiż

Powłóczyste szaty. Pozdrowienia. Pierwsze krzesła. Zaszczytne miejsca. To wszystko pokazuje: głód statusu.

76. Religia może stać się narzędziem ego

To szczególnie niebezpieczne. Bo pycha przybiera wtedy: język Boga.

77. „Objadają domy wdów”

Bardzo ciężkie oskarżenie. Wdowa: symbol społecznie bezbronnej osoby.

78. Religijny autorytet wykorzystujący słabego

To jeden z najcięższych tematów: w całym rozdziale.

79. Modlitwa „dla pozoru”

Długa modlitwa sama w sobie: nie jest problemem. Jezus sam: długo się modlił. Problem: pozór.

80. Dłuższa modlitwa może być pusta

Jeśli służy: autopromocji.

81. Im większy autorytet, tym większy sąd

Jezus mówi: surowszy wyrok. Autorytet religijny: zwiększa odpowiedzialność.

POZIOM 2 — WARTO WIEDZIEĆ

82. Cały rozdział jest konfliktem o autorytet

Pierwsze pytanie: skąd Jezus ma władzę?

Potem:

właściciel winnicy,
Cezar,
Tora,
Dawid,
uczeni w Piśmie.

Każda scena pyta: kto naprawdę ma ostateczny autorytet? Odpowiedź: Bóg objawiający się w Jezusie.

83. Władza Jezusa nie jest narzucona przemocą

On: argumentuje. Pyta. Opowiada. Cytuje Pismo.

84. Przeciwnicy mają wiedzę, ale nie zawsze wolność serca

To ogromne ostrzeżenie dla: biblisty, księdza, katechety, lidera, zwykłego wierzącego.

85. Można znać Pismo i bronić własnego interesu

To dokładnie: ryzyko Łk 20.

86. Winnica jest darem

Dzierżawcy zaczynają zachowywać się: jak właściciele. To klasyczny grzech religijnych instytucji: pomylić powierzenie z posiadaniem.

87. Kościół też jest dzierżawcą

Nie może powiedzieć: „Bóg należy do nas”. Kościół należy: do Boga.

88. Sukces religijny nie daje immunitetu

Winnica ma przynosić: owoc.

89. Cezar i Bóg — nie symetria

Nie: 50% dla Cezara, 50% dla Boga. Cezar: w ograniczonym porządku. Bóg: jako Stwórca wszystkiego.

90. Człowiek jako obraz Boga

Moneta: nosi obraz cesarza. Ty: nosisz obraz Boga. Najgłębsze „oddanie Bogu” oznacza: oddać siebie.

91. Katolicka nauka społeczna

Chrześcijanin:

szanuje legalną władzę,
płaci należne podatki,
działa dla dobra wspólnego.

Ale nie: absolutyzuje państwa.

92. Sumienie ma granicę wobec państwa

Gdy prawo nakazuje: moralne zło, chrześcijanin nie może powiedzieć: „Cezar kazał”.

93. Zmartwychwstanie nie jest przedłużeniem obecnych struktur

To ważne. Wiek przyszły: nie jest kopią kapitalizmu, monarchii, małżeństwa czy obecnej biologii. Bóg: przemienia.

94. Nadzieja chrześcijańska jest większa niż nostalgia

Nie chodzi: „żeby wszystko było dokładnie jak teraz, tylko bez chorób”. To: nowe stworzenie.

95. Jezus rozbraja szyderstwo saduceuszów

Nie atakuje ich: personalnie. Pokazuje: błąd założenia. To dobry wzór debaty.

96. „Bóg żywych” jest odpowiedzią egzystencjalną

Nie tylko: akademicką. Jeśli straciłeś kogoś bliskiego: śmierć nie jest ostatnim słowem.

97. Mesjasz większy niż polityczne oczekiwanie

Syn Dawida: tak. Ale: Pan Dawida. To przekracza: czysto narodowo-polityczny mesjanizm.

98. Ostrzeżenie przed uczonymi przygotowuje scenę wdowy z Łk 21

Końcówka Łk 20 mówi: „objadają domy wdów”. Następna scena: uboga wdowa wrzuca wszystko do skarbony. To trzeba czytać: razem.

99. To ważne dla interpretacji „wdowiego grosza”

Łk 21 nie powinien być czytany wyłącznie jako: „biedna kobieta dała wszystko, więc ty też daj wszystko instytucji”. Bo bezpośrednio przedtem Jezus: krytykuje religijnych ludzi wykorzystujących wdowy. To będzie ważne w następnym rozdziale.

POZIOM 3 — GŁĘBIEJ

100. Łk 20 jest procesem przed procesem

Formalny proces Jezusa: dopiero nadejdzie.

Ale już teraz:

przesłuchują Go,
zastawiają pułapki,
próbują zebrać materiał,
pytają o władzę,
próbują Go wydać namiestnikowi.

To przygotowuje: Łk 22–23.

101. Jezus jest oskarżonym, który staje się Sędzią

Pytają: „kim jesteś?” On: demaskuje ich serca.

102. Władza religijna bez nawrócenia może walczyć z Bogiem

To jedno z najbardziej niepokojących przesłań. Nie wystarczy: pełnić funkcję religijną. Trzeba: słuchać Boga.

103. Przypowieść o winnicy jest historią cierpliwości przed sądem

Najpierw: sługa. Potem: następny. Potem: kolejny. Wreszcie: Syn. Sąd nie przychodzi: bez wcześniejszego wołania.

104. Jezus jest „ostatnim słowem” Boga

Hbr 1 później powie: Bóg przemówił przez Syna. Łk 20 pokazuje: jakościową różnicę między sługami i Synem.

105. Zabicie Syna ma nie tylko wymiar polityczny

To: odrzucenie Boga przychodzącego w swoim Synu.

106. Kamień jest jednocześnie zbawieniem i sądem

Dla tego, kto na nim buduje: fundament. Dla tego, kto go odrzuca: kamień konfrontacji.

107. Denar pyta o obraz

To prawie sakramentalny symbol człowieka. Tak jak moneta mówi: do kogo należę? Człowiek powinien zapytać: czyj obraz noszę?

108. Państwo nie może zawłaszczyć obrazu Boga

Nie może decydować: o całej wartości osoby. Godność człowieka: poprzedza państwo.

109. To fundament wolności religijnej i praw człowieka

Państwo: nie jest źródłem ostatecznej godności. Bóg: jest Stwórcą.

110. Zmartwychwstanie pokazuje, że Bóg jest wierny relacji

Bóg nie mówi: „byłem Bogiem Abrahama”. Jest: Bogiem Abrahama. Bo przymierze: nie kończy się w grobie.

111. Zmartwychwstanie jest konsekwencją wierności Boga

Nie tylko: „człowiek ma nieśmiertelną potrzebę życia”. Ale: Bóg nie porzuca swoich.

112. Chrystologia z Psalmów

Łk 20 używa:

Ps 118,
Ps 110.

Pierwszy: odrzucony kamień wywyższony. Drugi: Mesjasz jako Pan. Razem: męka i chwała.

113. Religijny pozór jest antytezą Jezusa

Uczeni szukają: pierwszych miejsc. Jezus idzie: na krzyż. Uczeni chcą: pozdrowień. Jezus: służy. Uczeni obciążają wdowy. Jezus: broni słabych.

114. Prawdziwy autorytet nie żeruje na słabości

To szczególnie ważne: we wspólnocie Kościoła.

115. Najbardziej niebezpieczna obłuda jest religijna

Bo może sprawić: że krzywda wygląda jak pobożność. Jezus: nie toleruje tego.

Klucz do Biblii — Łk 20

Co mówi o Jezusie?

Jezus jest:

autorytetem od Boga,
umiłowanym Synem,
odrzuconym kamieniem,
Panem większym niż Dawid,
nauczycielem zmartwychwstania,
demaskatorem obłudy.

Co mówi o Bogu?

Bóg:

powierza,
cierpliwie posyła,
oczekuje owocu,
nie porzuca swojej relacji ze zmarłymi,
jest Bogiem żywych,
ma władzę większą niż Cezar.

Co mówi o człowieku religijnym?

Może:

służyć,
albo zawłaszczyć winnicę;
studiować Pismo,
albo używać go przeciw Bogu;
modlić się,
albo robić z modlitwy przedstawienie.

Co mówi o życiu wiecznym?

Śmierć nie jest końcem. Zmartwychwstanie: jest realne.

Niezbędnik Biblijny — Łk 20

Arcykapłani

Kapłańska elita związana ze świątynią.

Uczeni w Piśmie

Specjaliści od Tory i jej interpretacji.

Starsi

Przedstawiciele wpływowych rodzin i struktur przywódczych.

Wysoka Rada / Sanhedryn

Najważniejsze żydowskie ciało przywódcze w Jerozolimie.

Winnica

Częsty symbol ludu Boga; szczególne tło: Iz 5.

Dzierżawca

Nie właściciel, lecz ten, komu powierzono użytkowanie.

Denar

Rzymska moneta używana w codziennym obrocie.

Cezar

Tytuł cesarza rzymskiego.

Saduceusze

Żydowska grupa religijno-polityczna związana m.in. z elitami kapłańskimi; w NT szczególnie kojarzona z odrzuceniem wiary w powszechne zmartwychwstanie.

Lewirat

Instytucja małżeńska z Pwt 25 związana z zachowaniem potomstwa zmarłego brata.

Syn Dawida

Tytuł mesjański.

Kamień węgielny

Obraz kogoś / czegoś ustanowionego przez Boga jako fundament.

Słowa, które warto znać

ἐξουσία — exousia

władza / autorytet

ἀμπελών — ampelōn

winnica

υἱός — huios

syn

ἀγαπητός — agapētos

umiłowany

λίθος — lithos

kamień

εἰκών — eikōn

obraz / wizerunek

Καῖσαρ — Kaisar

Cezar

ἀνάστασις — anastasis

zmartwychwstanie / powstanie

κύριος — kyrios

Pan

Μεσσίας / Χριστός — Messias / Christos

Mesjasz / Chrystus

χήρα — chēra

wdowa

Most między Testamentami

Iz 5

Pieśń o:

winnicy Boga.

Ps 118

Kamień odrzucony przez budujących.

Ten Psalm pojawia się: także przy wjeździe do Jerozolimy.

Iz 28

Kamień założony przez Boga jako:

fundament.

Rdz 1,26–27

Człowiek jako:

obraz Boga.

Pwt 25,5–10

Prawo:

lewiratu.

Wj 3

Bóg Abrahama, Izaaka i Jakuba:

Bóg żywych.

Ps 110,1

Mesjasz jako:

Pan.

Tradycja katolicka

1. Autorytet Jezusa

Kościół nie uważa Jezusa jedynie za: nauczyciela etyki. Jest: Synem Boga i Panem.

2. Izrael i Kościół

Kościół czyta Stary Testament jako: własne święte dziedzictwo. Ale nie może: gardzić Izraelem ani uznawać Żydów za naród odrzucony przez Boga. Sobór Watykański II przypomina: wspólne duchowe dziedzictwo.

3. Antysemityzm jest niezgodny z Ewangelią

Przypowieści konfliktu: nie dają podstaw do nienawiści etnicznej.

4. Państwo i sumienie

Katolik: szanuje prawowitą władzę. Ale: sumienie uformowane przez prawdę i Boga ma pierwszeństwo przed nakazem zła.

5. Podatki

Uczciwe płacenie należnych podatków: jest częścią odpowiedzialności społecznej. Nie oznacza: bezwarunkowej aprobaty każdej polityki państwa.

6. Zmartwychwstanie ciała

Credo: „oczekuję wskrzeszenia umarłych”. To jeden z centralnych artykułów: wiary katolickiej.

7. Życie po śmierci

Kościół rozróżnia:

sąd szczegółowy,
stan po śmierci,
ostateczne zmartwychwstanie ciała.

8. Małżeństwo a życie wieczne

Małżeństwo: jest sakramentem ziemskiej pielgrzymki. Nie oznacza to: utraty miłości w niebie. Miłość zostanie: oczyszczona i dopełniona w Bogu.

9. Nadużycie duchowe

Łk 20,46–47 to bardzo poważny tekst dla:

duchownych,
liderów,
katechetów,
osób mających zaufanie religijne.

Autorytet ma: chronić słabego.

10. Pozór modlitwy

Liturgia i modlitwa: muszą prowadzić do sprawiedliwości. Inaczej mogą stać się: maską.

Co mówi Hugolin Langkammer OFM?

1. Pytanie o władzę jest związane z oczyszczeniem świątyni

Langkammer podkreśla: Łukasz bezpośrednio łączy pytanie z działalnością Jezusa w świątyni.

2. Problem przeciwników to także ochrona pozycji

Komentator zwraca uwagę: człowiek może odrzucać argumenty, gdy boi się utraty wpływów. To bardzo mocna uwaga pastoralna.

3. Winnica ma cechy alegorii

Langkammer widzi:

właściciela,
wysłanników,
syna,
dzierżawców

jako elementy prowadzące ku: historii odrzucania Bożych wysłanników i Jezusa.

4. Cierpliwość Boga

Trzykrotne wysłanie sług pokazuje: wielką cierpliwość Boga.

5. Syn jest ostatecznym wysłańcem

Jezus: nie jest jednym z wielu równych proroków.

6. Langkammer mówi o przejściu winnicy do Kościoła

Tę tezę trzeba dziś czytać: z uzupełnieniem współczesnej katolickiej nauki o trwałym wybraniu Izraela. Nie jako: „Bóg odrzucił Żydów”.

7. Podatek i państwo

Komentator podkreśla: Łukasz chce pokazać, że Jezus i chrześcijanie nie są z natury wrogami ładu państwowego.

8. Ale Bogu należy się człowiek całkowicie

Langkammer zaznacza: człowiek nie może postawić Cezara ponad Bogiem.

9. Saduceusze i Tora

Komentator wyjaśnia: dlaczego Jezus argumentuje z Wj 3. To Pismo: uznawane przez przeciwników.

10. Przyszły świat jest inny

Zmartwychwstanie: nie przywraca po prostu obecnych warunków biologicznych. Nie ma: śmierci.

11. „Bóg żywych”

Langkammer interpretuje ten tekst jako podstawę: życia w ścisłej jedności z Bogiem także poza śmiercią.

12. Mesjasz i Psalm 110

Komentator łączy Łk 20 z: Dz 2. Zmartwychwstanie i wywyższenie ujawnią: pełnię tytułu „Pan”.

Biblia Tysiąclecia — ważne przypisy

Łk 20,1–8

BT wskazuje paralele:

Mt 21,
Mk 11.

Łk 20,9

BT odsyła do:

Iz 5,1. Winnica ma: prorockie tło.

Łk 20,10

BT wyjaśnia:

chodzi o porę winobrania.

Łk 20,17

BT cytuje:

Ps 118 [117],22.

Łk 20,20

BT wyjaśnia:

szpiegami byli uczniowie faryzeuszów, a także Herodianie.

Łk 20,28

BT odsyła do:

Pwt 25,5n.

Łk 20,37

BT odsyła do:

Wj 3,2.6.

Łk 20,43

BT odsyła do:

Ps 110 [109],1.

Trudne pytania

Dlaczego Jezus nie odpowiada wprost o swoją władzę?

Bo rozmówcy pokazują: nie są gotowi uczciwie odpowiedzieć nawet w sprawie Jana. Jezus demaskuje: brak szczerości.

Czy Jezus bał się odpowiedzieć?

Nie.

W całym rozdziale: odważnie naucza.

Czy przypowieść o rolnikach mówi, że Bóg odrzucił wszystkich Żydów?

Nie.

Takie odczytanie jest: niekatolickie i antyżydowskie. Tekst krytykuje: niewiernych przywódców i odrzucenie Syna.

Czy Kościół może czuć się bezpieczny, bo „dostał winnicę”?

Nie.

Jeśli Kościół nie przynosi owocu: ta sama przypowieść staje się jego rachunkiem sumienia.

Czy „oddaj Cezarowi” oznacza ślepe posłuszeństwo państwu?

Nie.

Cezar: nie jest Bogiem.

Czy chrześcijanin powinien płacić podatki?

Co do zasady: tak, należne podatki są elementem obowiązku obywatelskiego. Ale żadna władza nie ma prawa: żądać moralnego zła.

Czy Jezus rozdziela religię od polityki?

Nie w nowoczesnym sensie: „religia tylko prywatnie”. Uznaje: właściwy zakres władzy świeckiej i: absolutne pierwszeństwo Boga.

Czy po zmartwychwstaniu małżonkowie się nie poznają?

Tekst: tego nie mówi.

Czy małżeństwo „znika” i staje się bez znaczenia?

Sakramentalna forma małżeństwa należy do: obecnego wieku. Ale prawdziwa miłość: nie zostaje zniszczona.

Czy ludzie zamienią się w aniołów?

Nie.

„Równi aniołom” oznacza: podobieństwo w nieśmiertelności i życiu przed Bogiem.

Czy Wj 3 naprawdę mówi wprost o zmartwychwstaniu?

Nie w formie: późniejszego traktatu. Jezus wydobywa z relacji Boga z patriarchami: konsekwencję — Bóg jest Bogiem żywych.

Czy Jezus zaprzecza, że Mesjasz jest potomkiem Dawida?

Nie.

Pokazuje: że Mesjasz jest kimś więcej.

Czy każdy uczony w Piśmie jest obłudnikiem?

Nie.

Tekst krytykuje: określony typ zachowania. W Łk 20,39 część uczonych nawet: przyznaje Jezusowi rację.

Czy długa modlitwa jest podejrzana?

Nie.

Jezus krytykuje: modlitwę „dla pozoru”.

Co znaczy „objadają domy wdów”?

Najpewniej chodzi o: ekonomiczne wykorzystywanie osób bezbronnych pod religijnym lub prawnym pretekstem. Dokładny mechanizm: nie jest opisany. Sedno: przemoc ekonomiczna połączona z religijnym prestiżem.

Częste błędne odczytania

„Jezus unika pytania, bo nie zna odpowiedzi.” — Nie.
„Cały judaizm jest przewrotną winnicą.” — Nie.
„Bóg definitywnie porzucił Izrael.” — Nie.
„Kościół automatycznie jest wiernym dzierżawcą.” — Nie.
„Jezus mówi, że należy słuchać każdej władzy bez ograniczeń.” — Nie.
„Państwo i Bóg mają po równo po 50% życia.” — Nie.
„Chrześcijaństwo jest antypaństwowe.” — Nie.
„Zmartwychwstanie = powrót do identycznego życia biologicznego.” — Nie.
„W niebie staniemy się aniołami.” — Nie.
„Małżonkowie staną się sobie całkowicie obcy.” — Tekst tego nie mówi.
„Jezus odrzuca małżeństwo.” — Nie.
„Saduceusze zadają uczciwe pytanie.” — Konstrukcja ma charakter polemiczny.
„Mesjasz nie jest synem Dawida.” — Jezus mówi, że jest kimś więcej niż tylko potomkiem.
„Długa modlitwa jest zła.” — Nie.
„Wiedza biblijna jest podejrzana.” — Nie.
„Religijny urząd gwarantuje świętość.” — Nie.
„Wykorzystanie słabego jest mniejszym grzechem niż brak modlitwy.” — Jezus pokazuje coś odwrotnego.
„Pobożny wizerunek ukryje serce przed Bogiem.” — Nie.

Powiązania z innymi tekstami Biblii

Iz 5 — winnica.
Ps 118 — kamień odrzucony.
Iz 28 — kamień fundamentu.
Rdz 1 — obraz Boga.
Pwt 25 — lewirat.
Wj 3 — Bóg Abrahama, Izaaka i Jakuba.
Ps 110 — Pan Dawida.
Łk 3 — Jan i autorytet z nieba.
Łk 9 — Syn umiłowany.
Łk 10 — największe przykazanie.
Łk 16 — zarządzanie powierzonym dobrem.
Łk 18 — Syn Dawida i zmartwychwstaniowa nadzieja.
Łk 19 — świątynia i władza Jezusa.
Łk 21 — wdowa bezpośrednio po ostrzeżeniu przed tymi, którzy wykorzystują wdowy.
Łk 22–23 — pojmanie i proces Jezusa.
Łk 24 — zmartwychwstanie.
Dz 2 — Ps 110 i wywyższenie Jezusa.
Dz 5 — Bóg ponad ludzką władzą.
Rz 9–11 — tajemnica Izraela i nieodwołalne dary Boga.
1 Kor 15 — natura zmartwychwstania.

Jak czytać Łk 20 osobiście?

1. Czy pytam Boga, żeby poznać prawdę, czy tylko wygrać spór?

2. Czy boję się bardziej prawdy czy opinii ludzi?

3. Czy zachowuję się jak właściciel czegoś, co tylko powierzono mi przez Boga?

Rodzina? Parafia? Stanowisko? Projekt? Pieniądze?

4. Ilu „wysłanników” Boga już zignorowałem?

5. Czy przyjmuję Jezusa jako Syna, czy tylko jednego z nauczycieli?

6. Co naprawdę oddaję Bogu?

Tylko: godzinę w niedzielę? Czy: siebie?

7. Czy moja lojalność wobec państwa, partii lub narodu nie stała się absolutna?

8. Czy wierzę w zmartwychwstanie naprawdę?

Czy tylko: mówię o nim w Credo?

9. Jak zmienia życie świadomość, że Bóg jest Bogiem żywych?

10. Czy nie próbuję sprowadzić nieba do ulepszonej wersji obecnego świata?

11. Czy Jezus jest dla mnie naprawdę „Panem”?

12. Czy religia nie służy mi do budowania statusu?

13. Czy moja modlitwa prowadzi do ochrony słabszych?

14. Czy jako człowiek mający wiedzę nie wykorzystuję przewagi wobec mniej zorientowanych?

15. Kogo mam obowiązek szczególnie chronić zamiast wykorzystywać?

Co Łk 20 mówi współczesnemu człowiekowi?

1. Nie każda debata jest prowadzona w dobrej wierze

Naucz się rozpoznawać: pułapki retoryczne.

2. Instytucje mogą zacząć uważać powierzoną misję za własność

To dotyczy:

Kościoła,
państwa,
firmy,
organizacji.

3. Autorytet musi przynosić owoc

Nie wystarczy: tytuł.

4. Państwo ma granice

Nie wolno mu: być bogiem.

5. Wiara nie zwalnia z odpowiedzialności obywatelskiej

6. Śmierć nie jest ostateczna

To radykalnie zmienia: hierarchię lęków.

7. Nie projektuj obecnego świata na wieczność

Bóg przygotowuje: więcej niż „to samo, tylko dłużej”.

8. Religijny prestiż jest bardzo niebezpieczny

Im więcej ludzi: ci ufa, tym bardziej musisz: służyć.

9. Wykorzystywanie wdów dziś

Może oznaczać szerzej:

seniorów,
osoby zależne,
samotnych,
ludzi zagubionych prawnie lub finansowo.

Chrześcijanin ma: chronić, nie wykorzystywać.

Jak wyjaśnić Łk 20 komuś innemu?

Wersja 30 sekund

Łk 20 pokazuje serię prób złapania Jezusa w pułapkę. Przywódcy pytają o Jego władzę, ale Jezus ujawnia, że sami nie chcą uczciwie odpowiedzieć w sprawie Jana Chrzciciela. Potem opowiada o rolnikach, którzy odrzucają sługi właściciela i zabijają jego umiłowanego syna — to obraz odrzucenia Bożych wysłanników i samego Jezusa. W sprawie podatku Jezus uznaje ograniczoną rolę państwa, ale przypomina, że Bogu należy się to, co Boże. Saduceuszom pokazuje, że zmartwychwstanie nie jest kopią obecnego życia, bo Bóg jest Bogiem żywych. Na końcu objawia, że Mesjasz jest kimś większym niż zwykły potomek Dawida i ostrzega przed religijną obłudą, która szuka prestiżu, a krzywdzi słabszych.

Wersja 2 minuty

Rozdział zaczyna się w świątyni. Arcykapłani, uczeni i starsi pytają Jezusa, kto dał Mu władzę. Jezus pyta ich o chrzest Jana Chrzciciela. Oni nie potrafią odpowiedzieć, bo kalkulują politycznie: każda odpowiedź ma dla nich koszt. W ten sposób Jezus pokazuje, że problemem nie jest brak danych, ale brak gotowości na prawdę.

Następnie opowiada o winnicy. Właściciel posyła kolejnych sług, którzy są bici, a w końcu umiłowanego syna, którego rolnicy zabijają. To opowieść o cierpliwości Boga, wysłannikach Bożych i wyjątkowej pozycji Syna. Jezus następnie odnosi do siebie obraz odrzuconego kamienia z Ps 118. Kolejna pułapka dotyczy podatku dla Cezara. Jezus każe pokazać denara z wizerunkiem cesarza i mówi, by oddać Cezarowi to, co Cezara, a Bogu to, co Boga. Państwo ma realny, ale ograniczony zakres władzy. Człowiek jako obraz Boga należy ostatecznie do Boga.

Saduceusze próbują ośmieszyć zmartwychwstanie historią o kobiecie i siedmiu mężach. Jezus wyjaśnia, że życie przyszłe nie jest prostym przedłużeniem obecnego. Zmartwychwstali nie umierają i żyją jako dzieci Boga. Następnie pokazuje na podstawie Wj 3, że Bóg Abrahama, Izaaka i Jakuba jest Bogiem żywych. Na końcu Jezus wskazuje, że Mesjasz jest większy niż tylko „syn Dawida”, skoro Dawid nazywa Go Panem. Rozdział zamyka ostrzeżenie: religijny ekspert może kochać prestiż, modlić się dla pozoru i jednocześnie wykorzystywać wdowy. Prawdziwy autorytet rozpoznaje się nie po szacie i tytule, lecz po wierności Bogu i trosce o słabych.

20 rzeczy do zapamiętania

Pytanie o władzę Jezusa wynika z Jego działania w świątyni.
Przeciwnicy kalkulują opinię ludzi zamiast szukać prawdy.
Jan Chrzciciel jest kluczem do rozpoznania autorytetu Jezusa.
Winnica należy do Boga.
Przywódcy są dzierżawcami, nie właścicielami.
Bóg cierpliwie posyła sługi.
Jezus jest umiłowanym Synem, nie tylko jednym z proroków.
Odrzucony kamień zostaje wywyższony.
Przypowieści o winnicy nie wolno czytać antysemicko.
Państwo ma realne, ale ograniczone prawa.
Bóg ma prawo do całego człowieka.
Moneta nosi obraz Cezara, człowiek obraz Boga.
Saduceusze odrzucali zmartwychwstanie.
Zmartwychwstanie nie jest reanimacją obecnego życia.
Zmartwychwstali nie stają się aniołami.
Bóg jest Bogiem żywych.
Mesjasz jest Synem Dawida, ale kimś większym niż zwykły potomek.
Jezus jest Panem.
Religijny prestiż może ukrywać obłudę.
Im większy autorytet religijny, tym większa odpowiedzialność za ochronę słabych.

Jedno zdanie

Łk 20 objawia Jezusa jako umiłowanego Syna, odrzucony i wywyższony Kamień oraz Pana większego niż Dawid, a jednocześnie demaskuje fałszywy autorytet, polityczne pułapki, niewiarę w zmartwychwstanie i religijność, która szuka prestiżu zamiast chronić słabych.

Pytania do refleksji

Czy moje pytania do Boga są uczciwe?
Czy bardziej boję się opinii ludzi niż prawdy?
Czy traktuję powierzony mi obszar jak własność absolutną?
Czy rozpoznaję Bożych wysłanników?
Czy Jezus jest dla mnie tylko nauczycielem, czy Synem i Panem?
Czy oddaję Bogu całe życie?
Czy jakaś ziemska władza nie zajęła w moim sercu miejsca Boga?
Czy naprawdę wierzę w zmartwychwstanie?
Jak nadzieja zmartwychwstania wpływa na moje lęki?
Czy nie sprowadzam wieczności do przedłużenia obecnego życia?
Czy moja religijność potrzebuje uznania ludzi?
Czy lubię pierwsze miejsca?
Czy moja wiedza religijna prowadzi do służby?
Czy wykorzystuję czyjąś słabość?
Czy moja modlitwa jest szczera?
Czy bronię wdów, słabych i zależnych?
Czy nie ukrywam egoizmu pod językiem pobożności?
Jakiego owocu Bóg oczekuje dziś z mojej „winnicy”?

Cytaty biblijne użyte w opracowaniu

Brzmienie wszystkich krótkich cytatów zostało sprawdzone wyłącznie w: https://biblia.pl/czytaj/Lk/20/ Pełny chroniony tekst rozdziału nie został przedrukowany. Wykorzystano wyłącznie krótkie fragmenty, sigla i parafrazy.

Źródła komentarza

Biblia Tysiąclecia

Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Biblia Tysiąclecia, wydanie V, Pallottinum. Tekst oraz przypisy weryfikowane w: biblia.pl — Łk 20

Hugolin Langkammer OFM

Hugolin Langkammer OFM, Ewangelia według św. Łukasza. Tłumaczenie, wstęp i komentarz, Biblia Lubelska, Lublin 2005.

W opracowaniu wykorzystano szczególnie jego uwagi dotyczące:

bezpośredniego związku pytania o władzę z oczyszczeniem i nauczaniem w świątyni;
konfliktu interesu, władzy i prawdy;
przypowieści o przewrotnych rolnikach jako narracji z silnymi cechami alegorycznymi;
cierpliwości Boga widocznej w wielokrotnym posyłaniu sług;
Jezusa jako ostatecznego Bożego wysłańca i Syna;
kamienia odrzuconego i wywyższonego;
starszego języka egzegetycznego o przejściu winnicy do Kościoła — uzupełnionego w tym opracowaniu współczesną katolicką nauką o trwałym wybraniu Izraela;
podatku dla Cezara oraz chrześcijańskiej odpowiedzialności wobec legalnej władzy;
absolutnego pierwszeństwa Boga;
saduceuszów i ich stosunku do zmartwychwstania;
wykorzystania Pwt 25 w pytaniu o małżeństwo lewirackie;
odmienności świata przyszłego;
nieśmiertelności uczestników zmartwychwstania;
argumentu z Wj 3 i Boga żywych;
ścisłej jedności człowieka z Bogiem poza śmiercią;
Ps 110 i chrystologicznego tytułu „Pan”;
związku Łk 20 z przepowiadaniem Piotra w Dz 2.

Ostatni klucz do Łk 20

Zapamiętaj ruch rozdziału: świątynia → pytanie o władzę → Jan → lęk przed tłumem → brak odpowiedzi → winnica → słudzy → umiłowany Syn → zabójstwo → kamień odrzucony → pułapka podatkowa → obraz Cezara → Bóg ponad Cezarem → saduceusze → siedmiu braci → świat przyszły → Bóg żywych → Syn Dawida → Pan Dawida → pozór religijny → pierwsze miejsca → wykorzystywane wdowy → surowszy sąd.

Jeśli masz zapamiętać tylko trzy myśli: Nie pytaj Boga tylko po to, by obronić swoją pozycję — szukaj prawdy.

Cezar ma ograniczone prawa, ale ty nosisz obraz Boga i ostatecznie należysz do Niego.

Bóg jest Bogiem żywych — śmierć nie jest ostatnim słowem.

Podstawa tekstowa: Biblia Tysiąclecia — Pallottinum. Cytaty podajemy w skrócie, wraz z sygnaturami — pełny tekst rozdziału warto przeczytać w wydaniu Biblii.